RKT-6/2022

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Katowice, 14 listopada 20 2 2 r. RKT.611. 2 .2020 .BP DECYZJA Nr RKT - 6 / 202 2 I. Na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkuren cji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje postanowienia wzorców umów stosowane przez Kancelarię Prawną Primus S p. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu o treści: [1.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 10 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowan ych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [2.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 10 % wartości nabytych od GetBack S.A. obligacji. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [3.] „Wraz z rozwiąza niem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszko dowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od czerwca 2018 r.; [4.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zlecenioda wca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodo wania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 [5.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy przez Zleceniodawcę, Zleceniodawca zobowiązany jest uiścić Zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, w tym zwrócić poniesione przez Zleceniobiorcę wydatki w wysokości nie mniejszej niż 1 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesi ąc pozostawania przez Zleceniobiorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym, jednakże nie większej niż kwota wynagrodzenia wskazanego w § 6 ust. 1 lit. a) Umowy. Jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest także naprawić Zleceniobiorcy szkodę”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [6.] „Zleceniobiorca jest uprawniony do rozwiąza nia niniejszej Umowy ze skutkiem natychmiastowym z zachowaniem formy pisemnej w sytuacji, gdy zachowanie Zleceniodawcy będzie utrudniać prowadzenie sprawy/postępowania sądowego. Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w zd. 1, Zleceniodawca zobowiązuje si ę do zapłaty kary umownej, stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiotu sprawy”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.,  § 7 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [7.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniodawca zobowiązany jest w termini e 3 dni od dnia wygaśnięcia Umowy, uregulować wobec Zleceniobiorcy wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zleceniobiorcę i pełnomocników, nie mniejsze niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartośc ią przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z pó źn. zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 5 ust. 2 Umowy, wraz z poniesionymi przez Zleceniobiorcę Kosztami procesu wskazanymi w § 5 ust. 1 Umowy. Jeżeli wypowiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowi ązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 7 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [8.] „W przypadku rozwiązania niniejsz ej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zleceniobiorcę i pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy, nie mniejsze niż wysokość stawki minima lnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 6 ust. 1 Umowy. Zleceniobiorca na poczet należnego mu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 wynagrodzenia, o którym mowa w zd. 1, zaliczy w całości lub części dotychczas otrzymane wynagrodzenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 ninie jszej Umowy. Jeżeli wypowiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 8 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzow anych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [9.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 1 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobior cę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [10.] „Wynagrodzenie wynikające z ni niejszego paragrafu przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało uzyskane przez Zleceniodawcę także w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 n iniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 6 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obli gacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [11.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 2 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników”  § 5 ust. 6 U mowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym - wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [12.] „Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z warunkami niniejszej Umowy o raz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. Zleceniodawca oświadcza ponadto, iż wszystkie postanowienia niniejszej Umowy zostały mu należycie wyjaśnione i są dla niego w pełni zrozumiałe”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawn ych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 7 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – ros zczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [13.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozm ów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”;  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązująca od marca 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 [14.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zl eceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [15.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowani a bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umo wa”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [16.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobio rcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawny ch – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [17.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sp rawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z podmiotami zobowiązanymi wobec Zleceniodawcy”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [18.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przedstawiać szczegółowego zestawienia poniesionych przez siebie kosztów”  § 7 ust. 17 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.,  § 8 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [19.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sp rawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona”  § 8 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.,  § 7 ust. 15 Umo wy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [20.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona, chyba że przed upływem tego okresu Zleceniodawca złoży odmienną dyspozycję” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 14 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 13 Umo wy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [21.] „Akta sprawy, w szczególności treść wszelkich pism, w tym pism procesowych sporządzonych przez Zleceniobiorcę na potrzeby wykonania zlecenia wynikającego z niniejszej Umowy, stanowią ścisłą tajemnicę Zleceniobiorcy. Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesył ania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [22.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma prawo do wglądu w zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązując a od września 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [23.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma obowiązek udostęp nić Zleceniodawcy zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja ob owiązująca od listopada 2017 r.; [24.] „Treść nin iejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 5 niniejszej Umowy za każdo razowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obo wiązująca od lutego 2017 r.; [25.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określone j w § 7 ust. 6 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia Umowy wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług p rawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [26.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobo wiązuje się nie rozpowszechniać niniejszej Umowy oraz nie udostępniać jej treści osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 8 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowią zuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [27.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości okre ślonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – r oszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [28.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia i ch wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [29.] „Zleceniodawca zobo wiązuje się do udzielenia pełnomocnictwa osobom wskazanym przez Zleceniobiorcę, o których mowa w § 2 ust. 2 niniejszej umowy”  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; [30.] „Za prowadzenie sprawy, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie, na które składają się następujące, odrębne składniki: a) […] b) prowizja za sukces (success fee) w wysokości ___ % wartości świadczenia żądanego, a nie uzyskaneg o przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 [31.] „W przypadku całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, ze względu na dokonanie przez Zleceniodawcę skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących Zle ceniodawcy oraz Bankowi, wartość potrąconej przez Zleceniodawcę wierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez Zleceniobiorcę, na rzecz Zleceniodawcy. Od wartości tej przysługuje Zleceniobiorcy także prowizja za sukces (success fee), o której mowa w § 6 ust. 1 lit. b) niniejszej Umowy”  § 6 ust. 2 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [32.] „Prowizja za sukces (success fee) w wysokości […], w tym wa rtość różnicy, wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następne go po dniu przewalutowania”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r. za niedozwolone postanowienia umowne , o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. z 202 2 r. poz. 1 360 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - i zakazuje ich wykorzystywania . II. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ) , po złożeniu przez Kancelarię Prawną Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (dalej także: Spółka lub Przedsiębiorca) w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do usunięcia skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ww. ustawy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Kancelarię Prawną Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, obowiązek wykonania ww. zobowiązania do : [1.] Z łożeni a oświadczenia zawierającego informację o uznaniu za niedozwolone wskazanych postanowień wzorców umów wraz z publikacją jawnej wersji decyzji wydanej w sprawie Spółki na głównej stronie internetowej pod adresem http://kpprimus.pl/ wraz z informacją o możliwości aneksowania – w przypadku takiej woli konsumenta – już zawartych lub wykonanych umów. Treść oświadczenia: „REALIZACJA DECYZJI PREZESA UOKIK NR RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Generała Stefana Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 ( dalej także: Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. lub Spółka) oświadcza, iż zakwestionowane postanowienia objęte ww. decyzją są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. Kancelari a Prawna Primus Sp. z o.o. uprzejmie informuje, iż w celu realizacji decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. w zakresie umów wykonywanych i umów wykonanych na dzień uprawomocnienia się ww. decyzji tj. na dzień ___ zawartych na podst awie wzorców umów objętych ww. decyzją, zobowiązała się podjąć niezbędne Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 działania wobec konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy o świadczenie usług prawnych, w których znajdują się zakwestionowane decyzją Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. niedozwolone postanowienia umowne. Działanie to ma na celu zmianę warunków wykonywanych i wykonanych umów o świadczenie usług prawnych poprzez zaproponowanie zawarcia aneksu – w przypadku takiej woli konsumenta – do ww. umów. Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. oświadcza, iż za niedozwolone zostały uznane niektóre postanowienia: wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczen ia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. Treść decyzji Prezesa UOKiK jest dostępna na stronie inte rnetowej UOKiK: (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone) oraz na stronie internetowej Kancelarii Prawnej Primus Sp. z o.o. (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone). Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. złoży każdemu z Konsumentów objętych zobowiązaniem ofertę podpisania aneksu zmieniającego warunki umowy. Niezależnie od zawarcia aneksu zakwe stionowane decyzją klauzule są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. W przypadku woli zawarcia aneksu do umowy należy skontaktować się z Kancelarią drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. Spółka w terminie 14 d ni od dnia uzyskania informacji od konsumenta o woli zawarcia aneksu do umowy przedstawi konsumentowi w formie dotychczas przyjętej w ramach kontaktu z konsumentem (wiadomość e - mail/wiadomość listowna pocztą tradycyjną – list polecony) zindywidualizowaną p ropozycję aneksu, odnoszącą się wyłącznie do konkretnych klauzul, których dotyczy dana umowa wiążąca określonego konsumenta z Kancelarią. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 531244412 - adres e - mail: aneksy@kpp rimus.pl - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław. W przypadku gdy Konsument nie zdecyduje się na zawarcie ze Spółką aneksu do umowy, Strony będą wykonywały umowę w taki sposób jakby zakwestionowanych postanowień nie było od początku w umowie – chyba, że Konsument wyrazi inną wolę i w relacji ze Spółką powoła się na niedozwolone postanowienie. Konsument ma prawo ubiegania się o rekompensatę związaną ze wszystkimi zakwestionowanymi postanowieniami, o których mowa w decyzji Pr ezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Spółka zobowiązuje się do zwrotu poniesionych przez Konsumenta kosztów związanych z zastosowaniem zakwestionowanych postanowień, o których mo wa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone w terminie 14 dni od dnia przedłożenia dokumentów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 potwierdzających fakt poniesienia kosztów związanych z zastosowaniem postanow ień, o których mowa w ww. decyzji. Konsument może złożyć wniosek o rekompensatę drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 531244412 - adres e - mail: aneksy@kpprimus.pl - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław. W razie pytań prosimy o kontakt z naszą infolinią pod numerem telefonu 531 244412 bądź kontakt mailowy pod adres: aneksy@ kpprimus .pl ”. [2.] I ndywidualn ego kontakt u z konsumentami będącymi stronami umów wykonanych lub wykonywanych na podstawie wzorców umów zawierających klauzule zakwestionowane w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji poprzez wysłanie wiadomości na wskazany przez nich adres e - m ailowy lub pocztą tradycyjną z informacją o uznaniu za niedozwolone wskazanych postanowień wzorców umów oraz o możliwości – w przypadku takiej woli konsumenta – aneksowania już zawartych lub wykonanych umów. Treść wiadomości do konsumentów: „Szanowni Pańs two, Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Generała Stefana Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232232 (dalej także: Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. lub Spółka) oświadcza, iż zakwestionowane postanowienia objęte decyzją są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. uprzejmie informuje, iż w celu realizacji decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. w zakresie umów wykonywanych i umów wykonanych na dzień uprawomocnienia się ww. decyzji tj. na dzień ___ zawartych na podstawie wzorców umów objętych ww. decyzją, zobowiązała się podjąć niezbędne działania wobec konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy o świadczenie usług prawnych, w których znajdują się zakwestionowane decyzją Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. niedozwolone postanowienia umowne. Działanie to ma na celu zmianę warunków wykonywanych i wykonanych umów o świadczenie usł ug prawnych poprzez zaproponowanie zawarcia aneksu – w przypadku takiej woli konsumenta – do ww. umów. Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. oświadcza, iż za niedozwolone zostały uznane niektóre postanowienia: wzorców umów o świadczenie usług prawnych – ros zczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytuł u posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. Treść decyzji Prezesa UOKiK jest dostępna na stronie internetowej UOKiK: (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone) oraz na stronie internetowej Kancelarii Prawnej Primus Sp. z o.o. (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone). Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. składa Państwu ofertę podp isania aneksu zmieniającego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 warunki umowy. Niezależnie od zawarcia aneksu zakwestionowane decyzją klauzule są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. W przypadku woli zawarcia aneksu do umowy należy skontaktować się z Kancelarią drogą telefoniczną lub pop rzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. Spółka w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji od konsumenta o woli zawarcia aneksu do umowy przedstawi konsumentowi w formie dotychczas przyjętej w ramach kontaktu z klientem (wiadomość e - mai l/wiadomość listowna pocztą tradycyjną - list polecony) zindywidualizowaną propozycję aneksu, odnoszącą się wyłącznie do konkretnych klauzul, których dotyczy dana umowa wiążąca określonego konsumenta z Kancelarią. W związku z tym Spółka wskazuje dane do ko ntaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 531244412 - adres e - mail: aneksy@kpprimus.pl - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław. W przypadku gdy Konsument nie zdecyduje się na zawarcie ze Spółką aneksu do umowy, Strony będą wykonywały umowę w taki sposób jakby zakwestionowanych postanowień nie było od początku w umowie – chyba, że Konsument wyrazi inną wolę i w relacji ze Spółką pow oła się na niedozwolone postanowienie. Konsument ma prawo ubiegania się o rekompensatę związaną z zakwestionowanymi postanowieniami, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umo wy za niedozwolone. Spółka zobowiązuje się do zwrotu poniesionych przez Konsumenta kosztów związanych z zastosowaniem zakwestionowanych postanowień, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postano wień wzorca umowy za niedozwolone w terminie 14 dni od dnia przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt poniesienia kosztów związanych z zastosowaniem postanowień, o których mowa w ww. decyzji. Konsument może złożyć wniosek o rekompensatę drogą telefonic zną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 531244412 - adres e - mail: aneksy@kpprimus.pl - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław ” . Publikacja oświadczenia określonego w pkt . II.[1.] oraz komunikatu określonego w pkt . II.[2.] nastąpi wedle następujących zasad:  parametry techniczne wiadomości kierowanej do konsumentów oraz oświadczenia opublikowanego na stronie internetowe j: czarna czcionka Times New Roman w rozmiarze 12, na białym tle,  oświadczenie opublikowane na stronie internetowej przyjmie formę wyskakującego okna (pop - up) i będzie wyświetlane po każdorazowym wejściu na główną stronę internetową,  oświadczenie zostanie opublikowane na głównej stronie internetowej http://kpprimus.pl/ niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 uprawomocnienia się decyzji i utrzymywane będzie przez okres 6 miesięcy od dnia jego zamieszczenia,  hiperłącza w kolorze niebieskim o nazwie: „ Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone ”,  publikacja jawnej wersji decyzji na stronie internetowej Spółki pod adresem http://kpprimus.pl/ w utworzonej w tym celu zakładce o nazwie „Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 6/2022 ”, umieszczonej w prawym górnym rogu strony internetowej obok zakładki „Centrum pomocy”, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji i utrzymywanie jej przez okres 6 m iesięcy od dnia publikacji,  wysyłka wiadomości do konsumentów nastąpi w terminie: - 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji – w zakresie wysyłki wiadomości pocztą elektroniczną, - 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji – w zakresie wysyłki wiadomości drogą listowną - list polecony,  na podstawie proponowanych konsumentom aneksów do umowy Spółka usunie lub zmodyfikuje klauzule uznane na podstawie niniejszej decyzji za niedozwolone postanowienia umowne,  w przypadku zmiany postanowień, w który ch zostało już określone należne Spółce wynagrodzenie, w aneksie znajdzie się informacja, iż nowe warunki umowy nie ulegną zmianie na niekorzyść konsumenta poprzez zamieszczenie klauzuli o treści: „Nowe warunki umowy nie mają zastosowania w przypadku, gdy są mniej korzystne dla konsumenta niż poprzednie warunki umowy” ,  w przypadku zmiany adresu strony internetowej złożone przez Spółkę niniejsze zobowiązanie będzie odnosić się do strony internetowej funkcjonującej w czasie obowiązku realizacji zobowiązania ( do publikacji oświadczenia oraz jawnej wersji decyzji),  w przypadku zmiany nazwy Spółki, jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, zobowiązanie Spółki (m.in. w zakresie publikacji oświadczenia, jawnej wer sji decyzji, wysyłki wiadomości do konsumentów, wypłaty ewentualnych rekompensat, zawierania aneksów do umowy etc.) będzie realizowane odpowiednio przez lub za pośrednictwem Spółki lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw Spółki dawnej i nowej,  Spółka zob owiązuje się do zapewnienia, że wskazane w oświadczeniu oraz w wiadomości do konsumentów dane do kontaktu (w zakresie dotyczącym woli zawarcia aneksu do umowy oraz ubiegania się o rekompensatę) takie jak numery telefonu, adres e - mail oraz adres do kontaktu listownego pozostaną aktualne przez cały okres realizacji zobowiązania (publikacyjnego i informacyjnego) . III. Na podstawie art. 23c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Kancelarię Prawną Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu obowiązek przekazania informacji o stopniu realizacji ww. zobowiązania i dowodów potwierdzających Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 jego wykonanie w terminie 7 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji poprzez: 1) przedstawienie wydruków zrzutów z ekranu dokumentujących opublikowanie oświadczenia , o którym mowa w punkcie I I . [1.] niniejszej decyzji oraz publikację jawnej wersji decyzji , 2) przedstawienie egzemplarza oświadczenia , o którym mowa w punkcie II. [2.] niniejszej decyzji oraz u dokument owanie jego przekazani a w formie wiadomości elektronicznej dla 3 (trzech) konsumentów wraz z określeniem całkowitej liczby konsumentów, którym taki e oświadczenie zos tał o w tej formie przekazane , 3) przedstawienie egzemplarza oświadczenia , o którym mowa w punkcie II. [2.] niniejszej decyzji oraz u dokument owanie jego wysyłki pocztą tradycyjną dla 3 (trzech) konsumentów wraz z określeniem całkowitej liczby konsumentów, który m tak ie oświadczenie został o w tej formie przekazane , 4) wskazanie w ilu przypadkach konsumenci zwrócili się o zawarcie ze S półką aneksu do umowy o świadczenie usług prawnych oraz o kreślenie liczby zawartych z konsumentami aneksów w zakresie umów o świadczeni e usług prawnych dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu : a. umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, b. umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, c. posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.; wraz z przesłaniem dwóch (2) ostatnich aneksów odnoszących się do każdego z ww. typów umów wraz z kompletną obustronną korespondencją (od dnia złożenia wniosku o aneks) , 5) wskazanie w ilu przypadkach konsumenci zwrócili się o zwrot poniesionych przez nich kosztó w wynikających z e stosowania przez S półkę zakwestionowanych w punkcie I. decyzji postanowień ; jak również wyjaśnienie w ilu przypadkach wniosek konsumentów został rozpatrzony pozytywnie, a w ilu przypadkach negatywnie, 6) określenie precyzyjnych terminów zwią zanych z realizacją zobowiązania, o którym mowa w punkcie II. sentencji decyzji, w tym ze wskazaniem daty początkowej i końcowej podjęcia określonych działań . IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i ko nsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ), oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r. poz. 2000 ze zm. ) w związku z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsum entów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Kancelarię Prawną Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu kosztami postępowania opisanego w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w kwocie 90 złotych (słownie: dziewięćdziesięciu złotych) i zobowiązuje Kancelarię Prawną Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Och rony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 UZASADNIENIE (1) W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK), na podstawie monitoringu rynku, wszczęto z urzędu w dniu 22 września 2017 r. postępowanie wyjaśniające (znak: RKT.405.7.2017.BP) w sprawie wstępnego u stalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przez wybrane podmioty działające na rynku pomocy prawne j świadczonej konsumentom, którzy zawarli umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej oraz konsumentom, którzy zawarli umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Postępowaniem tym została objęta m.in. Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu – dalej także: Spółka lub P rzedsiębiorca. (2) Na podstawie analizy przedstawionych przez P rzedsiębiorcę na etapie postępowania wyjaśniającego informacji i dokumentów, Prezes Urzędu powziął podejrzenie, iż w zakresie opisanym powyżej mogło dojść do naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1 360 - dalej: kc) , co może stanowić naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 , dalej także: uokik) . Postanowieniem nr 1 z dnia 13 października 20 20 r. wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne, zarzucają c P rzedsiębiorcy, stosowanie niedozwolonych postanowień umownych, zakwestionowanych w punkcie I. sentencji niniejszej d ecyzji – dalej także: Decyzja (dowód: karty nr 7 - 2 6 ). Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz poinformował o możliwości ustosunkowania się do treści zarzutów sformułowanych w Postanowieniu nr 1 (dowód: karta nr 27 ). (3) Spółka przedstawiła swoje stanowisko w sprawie w piśmie z dnia 18 listopada 2020 r. oraz propozycj e działań mających na celu wyeliminowanie zauważonych nieprawidłowości (dowód: karty nr 398 - 408 ) . (4) W zakresie klauzul wymienionych w punktach [1.] - [ 4 .] sentencji D ecyzji Spółka wskazała m.in. , że kwestionowane postanowienia nie są podobne do klauzul szarych wymienionych w art. 385 3 pkt 16 kc oraz art. 385 3 pkt 17 kc. Zdaniem Spółki z astrzeżone kary umowne nie zostały ustalone na wypadek rezygnacji z zawarcia umowy lub wykonania umowy. W zawieranych z konsumentami umowach przewidziana została generalna zasada odnośnie możliwości rozwiązania umowy przez każdą ze stron z zachowaniem okre su wypowiedzenia. Umowy przewidują równe prawa i obowiązki stron w zakresie możliwości jej rozwiązania, ten sam termin i formę. W przypadku rozwiązania umowy w tym trybie co do zasady dochodzi do rozliczenia stron zgodnie z przepisami ustawowymi o zleceniu . (5) Dla możliwości zastosowania zakwestionowanych postanowień może dojść jedynie w sytuacji wskazanej w ust. 5 tych klauzul, tj.: a) zawarcia przez konsumenta poza wiedzą Spółki porozumień lub ugód z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub wystę pującym w imieniu dłużnika lub banku – podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta, b) dokonania przez konsumenta cesji praw/roszczeń wynikających bezpośrednio lub pośrednio z umowy zawartej z dłużnikiem lub bankiem na inny podmiot, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 c) zlecenia innemu podmiotowi do chodzenie roszczeń, d) złożenia przez konsumenta niezgodnych z prawdą oświadczeń, np. oświadczenia o przysługującym konsumentowi roszczeniu, nie zawarciu ugody lub porozumienia, posiadanym wykształceniu etc. (przesłanka ta nie występuje we wzorcu umowy o świ adczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.), e) dokonania czynności czyniącej wszczęte postępowanie sądowe bezprzedmiotowym, a w konsekwencji doprowadzenie do oddalenia lub umorzenia powództwa. (6) W ocenie Spółki p owyższy katalog przesłanek ma charakter zamknięty. Ich wspólnym mianownikiem są działania podejmowane przez zleceniodawcę (konsumenta) mające wpływ na toczące się postępowanie lub czynności mające na celu skierowanie sprawy na drogę postępow ania sądowego. Są to w istocie działania niweczące czynności zleceniobiorcy (Spółki) podjęte w wykonaniu umowy. Działania te co do zasady mogą wpłynąć na wynik toczącego się postępowania sądowego i skutkować oddaleniem powództwa, umorzeniem postępowania, c zy też brakiem możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. (7) W ocenie Przedsiębiorcy zawierane z konsumentami umowy nie zawierają zakazu zlecenia dochodzenia roszczeń innemu podmiotowi – umowy przewidują możliwość rozwiązania przez zleceniodawcę (konsumenta) umowy w każdym czasie. Spółka nie ogranicza go w nawiązaniu stosunku zlecenia z i nnym podmiotem, jednak w tym zakresie zgodne z dobrymi obyczajami byłoby, aby klient uprzednio rozwiązał z nią umowę korzystając z zastrzeżonego na jego rzecz w umowie uprawnienia. Kwestionowane klauzule nie wymuszają również na konsumencie konieczności da lszego wykonywania umowy pomimo braku takiej woli ze strony konsumenta. (8) Zdaniem Przedsiębiorcy zastrzeżona w kwestionowanych postanowieniach kara umowna nie jest rażąco wygórowana, gdyż jej wysokość powiązana jest z jego ryzykiem oraz uzasadniona rozkładem praw i obowiązków stron umowy. P rzewidziane na jej rzecz wynagrodzenie jest co do zasady wynagrodzeniem success fee – uzależnionym od wyniku postępowania. Wszelkie zaś działania konsumenta – określone powyżej w pkt. a) - e ) są działaniami niepożądanymi ze względu na wspólnie ustalony przez strony cel jakim jest odzyskanie określonej wierzytelności. Dodatkowo, w przypadku umów dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym konieczność zredagowania kwestionowanych postanowień należy rozpatrywać przez pryzmat interesów majątkowych zleceniodawcy (konsumenta) i zleceniobiorcy (Spółki) , który w umowie rozłożony jest na początkowym etapie w całości na korzyść konsument a. W przypadku bowiem […] . (9) W odniesieniu do klauzuli z pkt [ 5 .] sentencji Decyzji Spółka wskazała, że zakwestionowane postanowienie nie narusza w sposób rażący interesów konsumentów oraz nie jest sprzeczn e z dobrymi obyczajami. Zdaniem Przedsiębiorcy kwestionowana klauzula jest zmodyfikowaną wersją art. 746 § 1 kc – uzasadnioną kosztami jakie ponosi P rzedsiębiorca w związku z obsługą spraw dotyczących umów kredytowych waloryzowanych do waluty obcej. W ocenie Spółki skutkiem stosowania kwestionowanego postanowienia nie może być brak proporcjonalnej relacji między wskazaną tam kwotą, a dzi ałaniami rzeczywiście przez nią podjętymi . Ponadto, wymieniona w klauzuli kwota pieniężna ma ścisły związek z treścią zobowiązań wynikających z zawartych umów – jest należna za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania Spółki w gotowości do reprezentowania kon sumenta przed sądem powszechnym. Zgodnie zaś Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 z wzorcem umowy, w którym znajduje się kwestionowane postanowienie, w zakres zlecenia wchodzi: analiza sprawy, działania zmierzające do pozyskania dokumentacji bankowej związanej z dochodzonym roszczeniem, dział ania polegające na przygotowaniu zawezwania do próby ugodowej oraz reprezentacji w postępowaniu polubownym, czy te ż działania mające na celu złożenie przez bank propozycji polubownego rozwiązania sporu. Ww. czynności generują po stronie Przedsiębiorcy powstanie kosztów związanych z obsługą sprawy. Spółka nadto wskazała, że kwota jaką winien zwrócić konsument nie może przewyższać kwoty wynagrodzenia wskazanego w umowie, a zatem umowa wskazuje górną granicę kosztów jakie jest zobowiązany ponieść konsument . (10) W zakresie klauzul i z pkt [ 6 .] sentencji Decyzji Spółka podniosła, iż kwestion owane postanowienie nie narusza w sposób rażący interesów konsument ów oraz nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Otwarty katalog czynności, które mogą utrudniać postępowanie wynika z braku możliwości określenia wszelkich działań, których może to dotyczyć. „Utrudnianie postępowania ” to zgodnie z definicją tego zwrotu to sprawianie trudności lub czynienie czegoś trudniejszym – utrudnianie postępowania jest więc działaniem zamie rzonym, nie mogącym powstać bez woli konsumenta. W ocenie Przedsiębiorcy n ie sposób więc uznać, aby Spółka w tym zakresie miała jakikolwiek „luz interpretacyjny”, a przewidziana kara umowna została zastrzeżona na wypadek celowych działa ń konsumenta nakierowanych na utrudnianie postępowania. (11) Spółka wskazała także, że wysokość kary umownej podyktowana była koniecznością odwiedzenia konsumenta od podejmowania działań utrudniających postępowanie. Podejmowane przez konsumenta działania mogą bo wiem wpływać na wynik toczącego się postępowania sądowego – niwecząc działania podjęte przez Przedsiębiorcę w celu wykonania umowy i skutkować m.in. oddaleniem powództwa lub umorzeniem postępowania. Przy ocenie tego postanowie nia należy również uwzględnić okoliczność, iż wynagrodzenie Spółki jest co do zasady wynagrodzeniem success fee – uzależnionym od wyniku postępowania. W konsekwencji wszelkie działania konsumenta „utrudniające postępowanie” s ą działaniami niepożądanymi ze względu na wspólnie ustalony p rzez strony cel jakim jest odzyskanie wierzytelności. W ocenie Przedsiębiorcy , w przypadku umów dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym , brzmienie kwestionowanych postanowień należy rozpatrywać przez pryzmat interesów majątkowych zleceniodawcy i zleceniobiorcy, który w umowie rozłożony jest na początkowym etapie w całości na korzyść konsumenta. (12) Podobne stanowisko jak powyżej – w odniesieniu do zastr zeżonego co do zasady wynagrodzenia success fee – Spółka przedstawiła w zakresie klauzul z pkt [ 7 .] - [ 8 .] sentencji Decyzji. W jej ocenie nie sposób się zgodzić jakoby na konsumencie spoczywał obowiązek pokrycia kosztów procesu, m.in. opłaty sądowej od pozw u, kosztów zastępstwa procesowego etc. Zgodnie bowiem z postanowieniami umowy Przedsiębiorca […] . (13) Zdaniem Przedsiębiorcy kwestionowane postanowienia nie naruszają w sposób rażący interesów konsumentów oraz nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Oceniane klauzule stanowią zmodyfikowaną wersję art. 746 § 1 kc – uzasadnioną kosztami jakie ponosi Przedsiębiorca w związku z obsługą spraw dotyczących umów ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 (14) W zakresie klauzul z pkt [9 .] - [ 11 .] Spółka wskazała, że w jej ocenie analizowane postanowienia nie narus zają interesów konsumentów, a tym bardziej nie naruszają ich w sposób rażący. W kwestionowanych postanowieniach zawarte są dwa mechanizmy uniemożliwiające Spółce pobranie wynagrodzenia, które byłoby niezależne i wygórowane. (15) Pierwszym z nich jest fakt, że wynagrodzenie przysługuje Przedsiębiorcy jedynie w sytuacji, gdy świadczenie zostanie faktycznie uzyskane dla konsumenta. Pomimo, iż zawierane z konsumentami umowy są umowami starannego działania, nie zaś umowami rezultatu, t o jednak Spółka wychodząc naprzeciw potrzebom konsumentów, dla których liczy się przede wszystkim efekt, uzależnia własne wynagrodzenie od osiągnięcia rezultatu. Zatem nie jest możliwe, aby konsument był zobowiązany do uiszczenia wynagrodzenia w sytuacji, gdy świadczenie nie zostanie dla niego uzyskane. Z racji tego, że wynagrodzenie jest uzależnione procentowo od wartości uzyskanego świadczenia, nie ma możliwości by interes konsumenta został naruszony przez obowiązek zapłaty wynagrodzenia przy jednoczesnym nieuzyskaniu dla konsumenta należnego mu świadczenia. (16) W ocenie Spółki d rugim z mechanizmów zabezpieczających interes konsumenta jest bezpośrednie wskazanie, że wynagrodzenie jest należne jedynie w przypadku, gdy świadczenie na rzecz konsumenta zostało uz yskane w wyniku czynności podjętych przez Przedsiębiorcę bądź wskazanych w umowie pełnomocników. To istotne ograniczenie powoduje, że Spółka nie może uzyskać wynagrodzenia, jeśli nie ma związku przyczynowo - skutkowego między jej działaniami, a uzyskaniem św iadczenia przez konsumenta . Związek ten zaś nie jest w żaden sposób przesądzony w kwestionowanym postanowieniu i podlega badaniu w każdym przypadku indywidualnie, natomiast w przypadku sporu badanie to przeprowadza sąd powszechny. (17) Z astrzeżenie, iż wynagro dzenie jest należne nawet po rozwiązaniu umowy jest niezbędne z uwagi na fakt, że skutki działań mających na celu odzyskanie świadczenia nie materializuj ą się nigdy w chwili podjęcia tych działań, ale z pewnym przesunięciem czasowym. Rozwiązanie to zabezpiecza interesy Spółki przed sytuacjami, w których pomimo skuteczności podjętych przez nią działań w odzyskaniu świadczenia pozbawiona zostaje ona wynagrodz enia z uwagi na rozwiązanie umowy. Jednocześnie przedstawiony mechanizm dotyczący związku przyczyno - skutkowego chroni konsumenta przed zapłatą wynagrodzenia w sytuacji, gdy to nie działania Spółki doprowadziły do wypłaty świadczenia konsumentowi. W sytuacj i, gdy działania Przedsiębiorcy okazały się tak efektywne, że pomimo rozwiązania umowy konsument uzyskał należne świadczenie , to Przedsiębiorcy powinno być należne standardowe wynagrodzenie. Odmienne rozumowanie byłoby swoistą „karą” za efektywność i szybs ze odzyskanie świadczenia dla konsumenta. (18) Zdaniem Spółki również klauzula wskazana w pkt [ 12 .] sentencji Decyzji nie spełnia cech abuzywności. Przedsiębiorca wskazał, że z uwagi na orzecznictwo sądów powszechnych analizowane postanowienie nie stanowi żadne j realnej korzyści dla Spółki w ewentualnym sporze z konsumentem – tego typu klauzule nie są uznawane przez sądy za dowód przesądzający, że faktycznie okoliczności wskazane w klauzuli miały miejsce. Stosowane postanowienie nie ma na celu uzyskania przewagi w procesie nad konsumentem , a zwraca jedynie uwagę kontrahentowi Spółki , aby starannie przeczytał umowę, a w przypadku uwag lub zastrzeżeń zgłosił je Spółce celem ich wyjaśnienia lub negocjowania. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 (19) W odniesieniu do klauzul z pkt [ 1 3 .] - [1 7 .] Spółka wskazała, że kwestionowane postanowienia nie pozbawiają konsumenta prawa do osobistego działania we własnej sprawie. Klauzule kreują wyłącznie zobowiązanie po stronie konsumenta do niepodejmowania – bez konsultacji z Przedsiębiorcą – czynności dotyczących sprawy oraz do nieprowadzenia samodzielnie rozmów ze stroną przeciwną. Wymagana jest zatem wyłącznie konsultacja – a samo postanowienie ma charakter ochronny. Spółka podniosła również , iż wielokrotnie w sytuacjach, w których konsumenci działali bez porozumienia z nią, banki lub ubezpieczyciele wykorzystywa li fakt, iż konsument pozbawiony jest pomocy prawnej. W rezultacie skłania li do zawierania niekorzystnych ugód lub uzyskiwa li oświadczenia pogarszające sytuację konsumenta w sporze ze stroną przeciw ną. Ponadto, zdaniem Przedsiębiorcy , powszechne są praktyki banków, a zwłaszcza ubezpieczycieli, którzy kontaktują się z pozostającymi z nimi w sporze konsumentami informując ich, iż jeśli zrezygnują z pomocy prawnej to uzysk ają możliwość zawarcia ugody na rzekomo korzystnych warunkach. Finalnie jednak konsument pozbawiony pomocy zawiera ugodę, która nie jest dla niego korzystna i zamyka drogę do dochodzenia dalszych roszczeń. Spółka podobnie jak konsument nie ma żadnego interesu w tym, aby konsument stał s ię stroną niekorzystnej dla siebie ugody. Dodała również, iż wzajemne zaufanie jest podstawą współpracy, a przyczyną utraty zaufania może być m.in. działanie mocodawcy nieuzgodnione z pełnomocnikiem. (20) Zdaniem Przedsiębiorcy także klauzula z pkt [1 8 .] nie spełnia cech abuzywności. Kwestionowane postanowieni e nie wyłącza prawa konsumenta – w przypadku rozwiązania umowy – do żądania przedstawienia zestawienia kosztów jakie poni osła druga strona umowy . Wskazuj e jedynie na brak obowiązku zaprezentowania sz czegółowego zestawienia kosztów. I ntencją przyśw iecającą redakcji ww. klauzuli było ograniczenie szczegółowości przedstawianych kosztów w przypadkach innych niż rozwiązanie umowy przez klienta. (21) W zakresie klauzul z pkt [ 19 .] - [2 0 .] Spółka wskazała, że kwes tionowane klauzule należy ocenić przez pryzmat pozostałych postanowień umowy, zgodnie z którymi po uprzednim ustaleniu terminu ze zleceniobiorcą, ma ona obowiązek udostępnić konsumentowi zgromadzoną dokumentację w jej siedzibie. Od dnia zawarcia umowy kons ument ma więc możliwość weryfikacji podjętych przez Przedsiębiorcę działań w zakresie zleconych czynności. W kwestionowanych postanowieniach zastrzeżony termin liczony jest od dnia zakończenia sprawy, a do tego dnia konsument pozyskuje już informacje co do jej statusu i w razie potrzeby może podjąć inne działania. Od czasu zakończenia sprawy klient ma aż 6 miesięcy na złożenie dyspozycji w zakresie zniszczenia dokumentacji akt sprawy, o ile nie złożył odmiennej dyspozycji już w dacie zawarcia umowy. Zdaniem Spółki termin ten jest wystarczająco długi dla możliwości podjęcia przez klienta kroków w celu zmiany dyspozycji. (22) Spółka podniosła również, iż dokumentacja jaką dysponuje jest tą samą dokumentacją jaką można pozyskać od banków lub towarzystw ubezpieczeniowych, a w zakresie dokumentacji sądowej konsument jako strona postępowania ma wgląd w akta sprawy. Nie można się więc zgo dzić z twierdzeniem, iż zniszczenie dokumentacji sprawy może uniemożliwić konsumentowi ocenę działań jakich podjął się zleceniobiorca . W ocenie Przedsiębiorcy zakwestionowane postanowienia stanowią element umowy, zredagowane zostały tym samym rodzajem i wi elkością czcionki oraz nie zostały w żaden sposób ukryte. Postanowienia są jednoznaczne i przejrzyste. Umowa jaką zawiera konsument ma ok. 2,5 strony (około 8 paragrafów), co znacznie ogranicza liczbę informacji jakie uzyskuje klient. Minimalna aktywność i zainteresowanie ze strony konsumenta pozwala na zrozumienie treści Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 postanowienia, a nadto daje możliwość zmiany oświadczenia w terminie 6 miesięcy już po zakończeniu sprawy, a w praktyce jest to kilka lat od zawarcia umowy w przypadku spraw skierowanych n a drogę postępowania sądowego. (23) Zdaniem Przedsiębiorcy kwestionowane postanowienia nie dotyczą sposobu archiwizacji dokumentacji będącej w jej posiadaniu – Spółka przechowuje i archiwizuje dokumentację zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Kwestionowane klauzule dotyczą jedynie możliwości zniszczenia dokumentacji dotyczącej konkretnej zakończonej sprawy – w przypadku braku wyraźnej woli konsumenta w t ym zakresie. (24) W odniesieniu do klauzul z pkt [ 2 1 .] - [ 2 3 .] Spółka wskazała, że brak możliwości przesyłania konsumentowi pism sporządzonych przez nią na potrzeby wykonania zlecenia oraz objęcia ich tajemnicą jest motywowany faktem, że jej model biznesowy zakłada pomoc prawną w sprawach, których stan faktyczny jest niejednokrotnie podobny. Stosowane przez nią oraz współpracujących z nią pełnomocników rozwiązania procesowe, jak również pisma stosowane na etapie poprzedzającym etap sądowy stan owią swoiste know - how , a Spółka nie może sprzyjać sytuacjom, w których za pośrednictwem Internetu wypracowane przez nią rozwiązania zostaną rozpowszechnione, trafiając do szerokiego kręgu odbiorców – w tym do podmiotów prowadzących wobec niej działalno ść k onkurencyjną . Spółka podkreśliła, iż zapewnia konsumentom dostęp do akt sprawy w jej siedzibie – jest to jedyne rozwiązanie, które pozwal a wyważyć interes y stron umowy , nie narażając w sposób nieuzasadniony żadnego z podmiotów. Ponadto, tajemnica Spółki or az brak możliwości wysyłania pism dotyczą jedynie sporządzonych przez nią pism i współpracujących z nią pełnomocników , a pozostałe dokumenty składające się na akta sprawy są w praktyce konsumentom przesyłane. (25) Podobną argumentację jak powyżej Spółka przeds tawiła w zakresie klauzul z pkt [ 2 4 .] - [ 28 .]. Wskazała przy tym, że nigdy nie było jej intencją zakazywanie udostępniania umowy członkom rodziny, prawnikowi konsumenta, a zwłaszcza podmiotom publicznym powołanym do czuwania nad prawami konsumentów. Przedsię biorca podni ó sł równie ż , iż w praktyce [ … ] . (26) Zdaniem Spółki klauzula zakwestionowana w pkt [ 29 .] nie wprowadza nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta i nie prowadzi do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez nią uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Intencją przy redakcji kwestionowanej klauzuli nigdy nie było ograniczenie konsumenta w wyborze pełnomocnika. (27) Zdaniem Przedsiębiorcy kwestionowane postanowienie należy również oceniać przez pryzmat pozostałych postanowień umowy, zgodnie z którymi pomoc prawn a będzie świadczona przez poszczególnych radców prawn ych i adwokatów oraz że konsument zleca, a Spółka zobowiązuje się za wynagrodzeniem do świadczenia usług prawnych. Przedsiębiorca wyjaśnił, że […] . Niezależnie od umownego zobowiązania do świadczenia usług z należytą starannością, także w interesie majątkowym Spółki jest zapewnienie konsumentowi najwyższego poziomu świadczonych usług, m.in. z racji ustanowienia wynagrodzenia success fe e oraz […] . D la oceny kwestionowanego postanowienia istotne są również następujące postanowienia wzorca umowy: „Niniejsza Umowa wchodzi w życie z chwilą jej podpisania przez Strony oraz udzielenia przez Zleceniodawcę pełnomocnictwa” oraz „Wraz z podpisaniem Umowy Zlece niodawca oświadcza, iż zapoznał się warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. (…)”. Z ww. postanowień wynika, iż konsument przed podpisaniem umowy ma możliwość zapoznania się z treścią pełnomocnictwa, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 w tym zweryfikowania pełnomocnika, poznania jego danych. Pełnomocnictwa jakie podpisuje klient przed zawarciem umowy wykazują jako osoby upoważnione do reprezentowania konsumenta konkretnych adwokatów i radców prawnych z imienia i nazwiska. Spółka oświadcz yła przy tym, iż co do zasady uwzględnia wniosek klienta jeśli wyrazi on wolę reprezentowania go przez danego pełnomocnika. Powyższe , w ocenie Przedsiębiorcy stanowi zatem o znaczącej różnicy pomiędzy kwestionowanym postanowieniem, a klauzulami wpisanymi d o rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 5694 oraz 6485. (28) W zakresie klauzuli z pkt [ 3 0 .] Spółka wskazała, że jej intencją było zastrzeżenie wynagrodzenia w przypadku , gdy żądanie banku wskutek podjętych przez nią działań zostanie oddalone lub w inny sposób nieuwzględnione przez sąd. W ocenie Spółki kwestionowane postanowienie nie jest niejednoznaczne, gdyż na jego podstawie przysługuje jej wynagrodzenie w wysokości określonego przez strony procentu od świadczenia ż ądanego, a nie uzyskanego przez bank. Korzyścią jaką uzyska konsument jest więc konieczność zapłaty na rzecz banku kwoty „uzyskanej przez bank” – nie zaś kwoty żądanej. Wyliczenie podstawy wynagrodzenia stanowi prostą kalkulację polegającą na określeniu wa rtości świadczenia żądanego przez bank oraz wartości świadczenia uzyskanego przez bank. Odjęcie od siebie tych wartości ostatecznie będzie stanowiło korzyść klienta stanowiącą podstawę do określenia należnego Przedsiębiorcy wynagrodzenia. Brak jest przy ty m podstaw do przyjęcia, iż niewyrażenie przez konsumenta zgody na propozycję ugodową banku kończy postępowanie mediacyjne i może rodzić po stronie Przedsiębiorcy roszczenie o wypłatę zastrzeżonego wynagrodzenia. Brak zgody na zawarcie ugody nie rodzi po st ronie konsumenta żadnej korzyści oraz co do zasady w dalszej konsekwencji prowadzi do podjęcia przez Spółkę działań w celu skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. (29) Zdaniem Spółki postanowienie kwestionowane w pkt [ 31 .] należy rozpatrywać biorąc p od uwagę pozostałe postanowienia wzorca umowy. W zawieranej umowie konsument oświadcza, iż przysługuje mu roszczenie będące przedmiotem umowy, a Spółka określa wysokość wynagrodzenia biorąc pod uwagę wysokość dochodzonego roszczenia. Na mocy zawieranej umowy konsument jest zobowiązany informować Przedsiębiorcę o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na wysokość dochodzonego roszczenia, a do takic h sytuacji zaliczyć należy wierzytelność banku wobec konsumenta, czy też konsumenta wobec banku. Wzajemna wierzytelność przysługująca konsumentowi oraz bankowi w przypadku skutecznego potrącenia i całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa wpływa osta tecznie na wysokość zasądzonych kwot i kosztów postępowania – przez co determinuje wysokość należnego Przedsiębiorcy wynagrodzenia . Ewentualny zarzut potrącenia może powstać dopiero na etapie postępowania sądowego w związku z działaniami pełnomocnika – prz yjmując, iż w ramach lojalności kontraktowej konsument poinformował drugą stronę umowy o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na dochodzenie jego roszczenia. W związku z tym istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem Przedsiębiorcy , a powsta niem po stronie konsumenta wierzytelności nadającej się do skutecznego potrącenia. (30) W odniesieniu do klauzuli z pkt [ 3 2 .] sentencji Decyzji , zdaniem Spółki zakwestionowane postanowienie nie jest niejednoznaczne. Określony między stronami % wynagrodzenia na leży także liczyć do „wartości różnicy, wyrażonej w złotych”. W ocenie Przedsiębiorcy powyższe wynika z literalnej treści klauzuli. Na konieczność przeliczenia „wartości różnicy, wyrażonej w złotych” mają wskazywać słowa „w tym”. Przedmiotowe postanowienie nie narusza Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 interesów konsumentów i nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami – nie prow adzi do powstania po stronie konsumenta nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego Spółce i nie czyni jej jedynym beneficjentem uzyskanych od banku świadczeń. (31) W przedmiotowym piśmie Spółka zobowiązała się zarówno zaniechać określonych działań, jak i podjąć działania, które doprowadzą do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik lub us unięc ia skutków tego naruszenia. (32) W kolejnych pismach z dnia 9 marca 20 2 1 r. (dowód: karty nr 429 - 432 ), 6 kwietnia 2021 r. (dowód: karty nr 443 - 446), 13 maja 2021 r. (dowód: karty nr 464 - 470 ), 1 czerwca 2021 r. (dowód: karty nr 474 - 480 ) , 11 sierpnia 2021 r. (dowód: karty nr 484 - 492) , 28 marca 2022 r. (dowód: karty nr 497 - 504 ) , 4 lipca 2022 r. (dowód: karty nr 514 - 521) oraz 12 września 2022 r. (dowód: karty nr 525 - 532) Spółka doprecyzowała przedstawioną pierwotnie propozycję zobowiązania. (33) Pismem z dnia 26 października 20 2 2 r. P rzedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: kart y nr 534 - 5 37 ). W wyznaczonym terminie P rzedsiębiorca nie skorzystał z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prez es Urzędu ustalił, co następuje: (34) Kancelaria Prawna Primus Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu jest przedsiębiorcą wpisany m do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000585141 (dowód: karty nr 394 - 397 - informacja odpowiadająca odpiso wi aktualnemu z KRS z dnia 12 października 2020 r.) . (35) Spółka prowadzi m.in. działalność związaną ze świadczeniem na rzecz konsumentów usług pomocy prawnej w zakresie: a. umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (dalej także: polisolokaty) – od lutego 2017 r., b. umów kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej – od marca 2017 r., c. obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. – od maja 2018 r. (dowód: karta nr 32 - pismo Spółki z dnia 11 października 2017 r. oraz karta nr 239 – pismo Spółki z dnia 8 lipca 2019 r. ). (36) Spółka , w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przy zawieraniu umów o świadczenie usług prawnych wykorzystuje trzy rodzaje wzorców umowy 1 będące przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu : 1) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, 2) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych k ursem waluty obcej, 3) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji 1 Każdy ze stosowanych przez spółkę wzorców umowy nosi nazwę „Umowa o świadczenie usług prawnych”. Ich opisowe doprecyzowanie jest autorstwa Prezesa Urzędu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 korporacyjnych spółki Getback S.A. (dowód: karty nr 217 - 229, 240 - 243, 261 - 304, 354, 372). (37) Na podstawie ww. wzorców umów Przedsiębiorca zobowiązuje się do świ adczenia usług prawnych polegających na dochodzeniu roszczeń z tytułu zawarcia określonej umowy lub posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. W zakres usług prawnych wchodzi analiza sprawy, doradztwo prawne, działania zmierzające do rozwiązan ia umowy, działania polegające na przygotowaniu przedsądowego wezwania do zapłaty, skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego oraz reprezentowanie konsumenta przed sądami i innymi organami, prowadzenie i reprezentowanie konsumenta w postępowaniu med iacyjnym, arbitrażowym i polubownym oraz reprezentowanie konsumenta przy zawieraniu ugody (§ 1 ust. 2). Spółka zobowiązuje się do świadczenia tej pomocy przez poszczególnych radców prawnych i adwokatów (§ 2 ust. 2). (38) Z kolei kons ument zobowiązuje się zapła cić Przedsiębiorcy : Ad 1) Wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzyskanego na rzecz konsumenta ( success fee ). Stanowi ono % z wartości odzyskanych przy udziale Spółki potrąceń dokonanych przez ubezpieczyciela w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Może także obejmować % z wartości odzyskanych środków stanowiących różnicę pomiędzy sumą dokonanych przez konsumenta wpłat na poczet umowy ubezpieczenia a wartością rachunku z dnia rozwiązania umowy (w ramach postępowania dotyczącego unieważnienia umowy ubezpieczenia). W niektórych późniejszych wersjach tego wzorca umowy Spółka zastrzegła także na swoją rzecz wynagrodzenie ryczałtowe w wys. […] zł za wykonanie analizy sprawy, doradztwo prawne oraz prowadzenie postępowania przedsądowego. Z kolei we wzorcu umowy obowiązującym od kwietnia 2019 r. Spółka zastrzega na swoją rzecz zwrot poniesionych wydatków w kwocie nie wyższej niż […] zł w przyp adku bezskuteczności postępowania przedsądowego – odmowy wypłaty należnych konsumentowi środków. Dodatkowo Spółka zastrzega na swoją rzecz całość zasądzonych kosztów procesu. Ad 2) Wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy oraz dodatkowo wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty ( success fee ). W zależności od wersji wzorca umowy wynagrodzenie za sukces stanowi określony % wartości uzyskanego świadczenia, w tym wartość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do sp łaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania. Wynagrodzenie za sukces określono również jako określon y % wartości salda kapitałowego kredytu z dnia następnego po dniu przewalutowania – w przypadku „przewalutowania kredytu na kredyt w złotych polskich”. Wynagrodzenie prowizyjne success fee zastrzeżono także na wypadek uznania przez sąd umowy za nieważną, w tedy stanowi ono określony % wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Wynagrodzenie success fee przysługuje również na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi – w przypadku całkowitego lub częśc iowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie. Dodatkowo Spółce przysługują zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. Ad 3) Wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy oraz dodatkowo wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przy znanej i wypłaconej kwoty ( success fee ). Wynagrodzenie za Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 sukces stanowi określony % wartości świadczenia uzyskanego przez Spółkę od podmiotów zobowiązanych wobec konsumenta. Dodatkowo przysługują jej zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. (39) Zawi erane przez Przedsiębiorcę umowy noszą cechy nienazwanej umowy o świadczenie usług prawnych, do której zgodnie z art. 750 k c w sposób odpowiedni stosuje się przepisy o zleceniu. Zawierane umowy są umowami starannego działania. Zgodnie z § 2 ust. 1 wzorców umowy: „Zleceniobiorca będzie świadczyć pomoc prawną z należytą starannością, z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności, w sposób odpowiadający swojej najlepszej wiedzy oraz zasadom etyki zawodowej”. Spółka zobowiązuje się do osiągnięcia wska zanego w umowie celu z należytą starannością, ale nie odpowiada za brak osiągniętego rezultatu. Równocześnie, kwalifikacja zawieranych umów jako określających zobowiązanie starannego działania dotyczy także umów, w których wynagrodzenie Spółki określono na zasadzie success fee . Należy mieć bowiem na względzie, że określony w umowie sposób wynagrodzenia przyjmującego zlecenie nie determinuje zakwalifikowania umowy jako umowy starannego działania lub rezultatu. (40) Na podstawie oświadczenia Przedsięb iorcy ustalono także, iż w około […] umowach zawartych na podstawie badanych wzorców umowy znajdują się zakwestionowane niniejszą Decyzją postanowienia (dowód: karta nr 443 ). (41) Spółka zasadniczo wyeliminowała z wzorców umów o świadczenie usług prawnych zakwestionowane niniejszą Decyzją klauzule lub zmodyfikowała ich brzmienie w styczni u 2020 r. , a w przypadku klauzul z pkt I.[1 4 . ] oraz I.[1 6 .] nastąpiło to w listopadzie 2020 r. Na tę okoliczność przedstawiła zmienione wzorce umowy (dowód: karty nr 354 - 372, 410 - 423 ) . (42) Z oświadczenia Spółki wynika, że […] (dowód: kart a nr 429 ) . Prezes Urzędu zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego (43) Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczegó lnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. (44) W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby kons umentów, zainteresowanych dochodzeniem roszczeń z tytułu zawartych przez nich umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym , umów kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej oraz z tytułu posiadania obligac ji korporacyjnych spółki Getback S.A. , którzy mogli być narażeni na stosowanie przez Przedsiębiorcę we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych. Zakwestionowane działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez Spółkę wzorcami umowy przy oferowaniu usług konsumentom. (45) Należy jednocześnie podkreślić, że przepisy art. 385 1 i art. 385 3 kc , które stanowią materialną podstawę ingerencji Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie, implementują do prawa krajowego Dyrektywę Rady 93/13/EWG z dn ia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE. L 95/29 z dnia 21 kwietnia 1993 r. – dalej także: dyrektywa 93/13 lub dyrektywa). Interpretacji tych przepisów należy zatem dokonywać w odniesieniu do uregulowań zawa rtych w dyrektywie. Zgodnie z preambułą dyrektywy, obowiązkiem państw członkowskich jest zapewnienie, aby umowy zawierane z konsumentami nie zawierały nieuczciwych warunków. Należy tym samym uznać, że ochrona interesu publicznego w rozpatrywanej sprawie wy raża się także w konieczności zagwarantowania, by we wzorcach umów wykorzystywanych przez przedsiębiorców w relacjach z konsumentami nie występowały niedozwolone postanowienia umowne. Ad I. Naruszenie art. 23a uokik (46) Zgodnie z art. 23a uokik , zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. (47) Odwołanie się do stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 38 5 1 § 1 k c powoduje, że z rekonstruowanie treści zakazu wynikającego z art. 23a uokik wymaga sięgnięcia także do uregulowań kodeksowych, odnoszących się do wzorców umów i postanowień niedozwolonych . O ile bowiem art. 385 1 § 1 kc określa cywilnoprawne skutki zastosowania w umowie niedozwolonego postanowienia umownego, o tyle art. 23a uokik ustanawia publicznoprawny zakaz w tym zakresie. (48) Zgodnie z art. 385 1 § 1 kc , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W świetle ww. przepisu, m ożliwość uznania postanowienia za niedozwolone zależna jest zatem od łącznego spełnienia następujących trzech przesłanek formalnych : 1) postanowienie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów, 2) postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, 3) postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione oraz dwóch przesłanek merytorycznych: 4) postanowienie kszt ałtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 5) postanowienie narusza w sposób rażący interesy konsumenta. (49) Dla uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone konieczne jest łączne wystąpienie przesłanki sprzeczności z do brymi obyczajami wraz z jednoczesnym rażącym naruszeniem interesów konsumenta . Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 naruszeniem dobrych obyczajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes 2 . (50) Kompeten cja do uznania danego postanowienia za abuzywne należy do Prezesa UOKiK na podstawie art. 23b ust. 1 uokik. Zgodnie z tym przepisem Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a uokik. W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta po uprawomocnieniu, zgodnie z a rt. 23d uokik, ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego st wierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. 1. Status przedsiębiorcy (51) Zakaz wyrażony w art. 23a uokik adresowany jest wyłącznie do przedsiębi orcy. Zgodnie z definicją przedsiębiorcy, zawartą w art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm. ). W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza to zgodnie z art. 3 ww. ustawy zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia łącznie określone ww. przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe: po pierwsze jest osobą fizyczną, osobą prawn ą lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, po drugie wykonuje działalność gospodarczą. (52) Spółka jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd R ejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000 585141 . J est tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów uokik, a zatem jej działania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. 2. Postanowienia określające główne świadczenia stron (53) Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negotii ) umowy, które przyjmowane są przez strony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywidualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świad czeń stron umowy. Za postanowienia określające świadczenia główne stron nie są natomiast uznawane postanowienia dotyczące świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie, lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia głównego, np. klauzule wal oryzacyjne 3 . (54) Jak podkreśla się w orzecznictwie SN , pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. 2 por. wyrok Sądu Najwyższego (dalej: SN) z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I CSK 694/09 . 3 Wyrok SOKiK z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 12/06. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „postanowienia określające główne świadc zenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres 4 . Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadczenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie należy do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustalany ad casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz charakteru i celu zawieranej umowy 5 . (55) Co do zasady w niniejszej sprawie analizowane postanowienia umowne nie dotyczą gł ównych świadczeń stron umowy. Świadczeniami głównymi zawieranych przez Spółkę umów o świadczenie usług prawnych jest dokonanie przez nią określonej czynności prawnej na rzecz konsumenta oraz zapłata przez konsumenta ustalonego przez strony wynagrodzenia. Wyjątkiem w tym względzie są postanowienia zakwestionowane w punktach [ 3 0 .] - [ 3 2 .]. Odnoszą się do zastrzeganego przez Przedsiębiorcę wynagrodzenia za pomyślny wynik sprawy – success fee . Istotnym jest jednak fakt, że postanowienia te nie zostały sformułowa ne w sposób jednoznaczny, przez co mogą powodować znaczące pokrzywdzenie finansowe kontrahenta przedsiębiorcy. Powyższe pozwala na dokonanie ich oceny w świetle art. 385 1 kc. Już w tym miejscu zauważyć przy tym można, iż wskazana powyżej cecha (niejednozna czność) jest jednym z głównych elementów, które pozwalają uznać je za niedozwolone postanowienia umowne 6 . Może tak być na przykład w przypadku, gdy konsumenci nie są w stanie przewidzieć skutków prawnych danego postanowienia. (56) Ponadto niektóre z kwestionow anych postanowień dotyczą wprawdzie wynagrodzenia należnego Przedsiębiorcy , ale odnoszą się one do przypadków związanych z rozwiązaniem zawartej z konsumentem umowy, a nie jej realizacją 7 , wobec czego nie mogą być one postrzegane w kategoriach głównych świ adczeń stron. Przeciwna argumentacja mogłaby prowadzić do wniosku, że konsument zawiera umowę ze Spółką w celu jej rozwiązania i poniesienia z tego tytułu określonych kosztów. 3. Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia (57) W przypadku postępowania w sprawi e o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes UOKiK nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy Spółką , a potencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że przedsiębiorca wprowadził oceniane wzorce do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia poszczególnych umów z ich wy korzystaniem. Tym niemniej, z materiału 4 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. 5 Wyrok SN z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 49/12. 6 Por. wyrok SN z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I CSK 531/13. W ynika z niego, że „Sformułowanie postanowień wzorca umownego określających główne świadczenia stron w sposób niejednoznaczny może stanowić przesłankę uznania tych postanowień za niedozwolone (art. 385[1] § 1 zdanie drugie KC)” . 7 por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt VI ACa 1321/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 zgromadzonego w toku postępowania wynika, że Spółka na podstawie omawianych wzorców umowy faktycznie zawierała z konsumentami umowy o świadczenie usług prawnych . 4. Sprzeczność z dobrymi obyczajami (58) Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reguły moralne opierające się na wartościach powszechnie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sprzeczności z dobrymi obyczajami są wymóg nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Przyjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, g dy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chronić własne interesy kosztem partnera, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. (59) Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec za chowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grupę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowan e zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowa niami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyczaje to normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej . (60) Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na oko liczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny 8 , sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności czyli ta kie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnienia ch, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. W takich stosunkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera , uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę k ontraktową tego stosunku 9 . (61) Pomocne przy ocenie abuzywnego charakteru postanowienia wzorca umowy w kontekście dobrych obyczajów może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym zbadać, czy oceniane postanowienie wz orca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, 8 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 9 Wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt I CK 832/04. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub przy zastosowaniu istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym. Je żeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny 10 . 5. Rażące naruszenie interesów konsumenta (62) Daną klauzulę można uznać za abuzy wną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu o sytuacje, w których w sposób rażący naruszona została równowaga interesów stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorz ystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lub wzorce umowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodnoś ci organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wprowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta 11 . (63) Interpretacji, kiedy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy z nierażącym, nie należy sprow adzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż nie chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. Określenie „rażąco ” należy odnieść do znacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia p raw i obowiązków. Za tego typu zasady konstruujące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stron traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dyspozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spe łnienie w każdej sytuacji automatycznie prowadzić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naruszone. Oznacza to, że ocena, czy postanowienia zawartej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danego przypadku. W tym zakresie zasadne jest sięgnięcie do dyrektywy 93/13, która stanowi, że daną klauzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania, powoduje znaczącą (istotną) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta (art. 3 ust. 1 dyrektywy). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interesów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków na jego niekorzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), bądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności 12 . Jak wskazał w jednym z kluczowych orzeczeń Sąd Najwyższy - dokonując wykładni art. 385 1 kc - raż ące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. (64) Podsumowując, obie wskazane w art. 385 1 kc formuły prawne (tj. dobre obyczaje oraz rażące naruszenie inter esów konsumentów) służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne 10 Wyrok SN z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III SK 21/06. 11 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. 12 Por. wyrok SA z Warszawy z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt VI ACa 1733/13; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt XVII AmC 2615/14. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. Klauzule szare (65) Pomocnym narzędziem w celu identyfikacji postanowień niedozwolonych pod kątem naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów konsumentów są tzw. klauzule szare. Ich przykładowy katalog określony został w art. 385 3 kc i zawiera najbardziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kontraktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatycznie o jej niedozwolonym charakterze. Nie jest bo wiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma niedozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul zawartych w art. 385 3 kc n ależy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictwa SN, postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuczciwym postanowieniem umownym. Treść tego katalogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, które mogą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodno ści z interesami i uprawnieniami konsumentów 13 . Ocena postanowień wzorców umów stosowanych przez P rzedsiębiorcę 14 Ad [1.] - [ 4 .] Postanowienia, o których mowa w punktach [1.] - [4.] sentencji decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [1.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary u mownej w wysokości 10 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [2.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 10 % wartości nabytych od GetBack S.A. obligacji. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych” 13 Wyrok SN z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt III SK 19/07. 14 Przy ocenie stosowanych przez spółkę postanowień, wersję każdego z ww. wzorców umowy określono na pierwotny moment ich obowiązywani a . Z uwagi na tożsame brzmienie kwestionowanyc h postanowień w późniejszych edycjach danego wzorca umowy, pominięto ich czasowe wyodrębnienie. Jeśli więc określone postanowienie umowne zostało zakwestionowane w wersji wzorca obowiązującej czasowo np. od września 2017 r. to oznacza, iż może ono również występować w późniejszych wersjach tego wzorca umowy – np. w wersji funkcjonującej od listopada 2017 r. lub marca 2018 r., aczkolwiek nie jest to zasadą. Powyższe skutkuje również tym, iż w późniejszych edycjach danego wzorca umowy kwestionowane klauzule m ogą być umiejscowione w innej jednostce redakcyjnej niż jej najwcześniej stosowana wersja. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki G etback S.A.; [3.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzeni a przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od czerwca 2018 r.; [4.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r. (66) Kwestionowane klauzule umow ne przewidują obowiązek zapłaty przez konsumenta kary umownej w przypadku rozwiązania umowy, w sytuacjach przewidzianych odpowiednio w § 8 ust. 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, § 7 ust . 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz w § 8 ust. 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. (67) Powoływany w ww. klauzulach ust. 5 określa sytuacje, w których Spółka jest uprawniona do natychmiastowego rozwiązania (wypowiedzenia) umowy, tj.: a) zawarcie przez konsumenta poza wiedzą Spółki porozumień lub ugód z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpra cującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku – podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta, b) dokonanie przez konsumenta cesji praw/roszczeń wynikających bezpośrednio lub pośrednio z umowy zawartej z dłużnikiem lub bankiem na inny podmiot, c) zlecenie innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń, d) złożenie przez konsumenta niezgodnych z prawdą oświadczeń, np. oświadczenia o przysługującym konsumentowi roszczeniu, nie zawarciu ugody lub porozumienia, posiadanym wykształceniu etc. (przesłanka ta nie występuje we wzorcu umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A.), e) dokonanie czynności czyniącej wszczęte postępowanie sądowe bezprzedmiotowym, a w konsekwencji doprowadzenie do oddalenia lub umorze nia powództwa. (68) Zastrzeżona przez Przedsiębiorcę kara umowna wynosi odpowiednio 10 % lub 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu, 10 % wartości nabytych od Ge tBack S.A. obligacji lub 40 % potrąceń dokonanych przez ubezpieczyciela w związku z zawarcie m lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia . W przypadku kredytu w wysokości 300 tys. zł, kara umowna może wynieść - w zależności od zastosowanej stawki – od 9 do 30 tys. zł, kwot tych Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 30 nie można uznać za bagateln e . W przypadku zaś umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie dość, że konsument uprzednio poniósł stratę w związku ze stosowaniem postanowień dotyczących opłaty likwidacyjnej lub wartości wykupu, które pozbawiły go znacznej części środków zgromadzonych na rachunku, to doda tkowo ciąży na nim ryzyko poniesienia kary umownej sięgającej niemal połowy pierwotnie doznanego uszczerbku finansowego. (69) Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, względnie określonej sumy pieniężnej na wypadek o dstąpienia od umowy (odstępne) jest dopuszczalne na mocy art. 483 kc oraz art. 396 kc. Przepisy kodeksowe nie precyzują jednak sposobu naliczenia powyższych sum, ani ich wysokości, poza art. 385 3 pkt 17 kc . Na jego podstawie za niedozwolone postanowienie umowne uznaje się postanowienie, które nakłada na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. (70) Prezes Urzędu podtrzymu je swoje stanowisko zawarte w Postanowieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania , iż zakwestionowane klauzule mają zbliżony zakres normowania do wskazanej powyżej klauzuli szarej określonej w art. 385 3 pkt 17 kc. Wysokość zastrzeganych kar umownych nale ży uznać za rażąco wygórowaną, gdyż powodują one zachwianie relacji wysokości zastrzeganego przez Spółkę wynagrodzenia do ewentualnie doznanej przez nią szkody, co tym samym może powodować jej nieuzasadnione wzbogacenie kosztem konsumenta. Dodatkowo, zosta ły one zastrzeżone wyłącznie dla Przedsiębiorcy na wypadek rozwiązania (wypowiedzenia) przez niego umowy z przyczyn leżących po stronie konsumenta [ naruszenia warunków umowy wymienionych w punktach a) - e) powyżej ] . Analogicznego uprawnienia nie przyznano ko nsumentowi, co powoduje, iż analizowane postanowienia mają również podobny zakres normowania do klauzuli szarej określonej w art. 385 3 pkt 16 kc. Zgodnie z tym uregulowaniem za niedozwolone postanowienie umowne uznaje się postanowienie, które nakłada wyłąc znie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. W przypadku ocenianych klauzul „ustalona suma” przybrała formę rozliczenia procentowego. Zdaniem Prezesa Urzędu zastrzeżone kary umowne zostały ustalo ne na wypadek rezygnacji z zawarcia umowy lub wykonania umowy – irrelewantna przy ocenie spełnienia dyspozycji art. 385 3 pkt 16 kc jest okoliczność , iż rezygnacja z wykonania umowy jest dokonywana przez Spółkę , z przyczyn leżących po stronie konsumenta. (71) Dokonując oceny inkryminowanych klauzul należy mieć na względzie, że obejmują one swoim zakresem także stany faktyczne, gdzie do rozwiązania umowy może dojść już na początkowym etapie dochodzenia roszczeń na rzecz konsumenta. Z definicji kary umownej, zawa rtej w art. 483 § 1 kc wynika, że służy ona naprawieniu wynikłej szkody, wobec czego pełni ona przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Z powyższych względów, w ocenie Prezesa Urzędu, we wzorcach umowy wykorzystywanych w relacjach z konsumentami wysokość ka ry umownej nie może być w sposób nadmierny wyższa od dającej się przewidzieć szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Kara umowna nie może stanowić dodatkowej dolegliwości z tytułu nienależytego wykonania umowy przez konsume nta - jej wysokość powinna pozostawać współmierna do wysokości poniesionej przez P rzedsiębiorcę szkody. Na mocy ww. postanowień Przedsiębiorca uzyskuje względem konsumenta określone korzyści finansowe, a sam pozostaje zwolnion y z dalszego świadczenia usług i. Nie bez znaczenia przy analizie niniejszej sprawy jest także okoliczność, iż Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 31 zastrzeżona przez Spółkę kara umowna nie wyłącza możliwości dochodzenia przez nią odszkodowania na zasadach ogólnych. Równocześnie, skuteczność żądania zastrzeżonej w umowie ka ry umownej nie wymaga wykazania przez wierzyciela szkody związanej z rozwiązaniem (wypowiedzeniem) umowy z przyczyn leżących po stronie konsumenta. Jak wynika z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 61/03, „Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody”. (72) Prezes Urzędu pragnie podkreślić, że jego wątpliwości budzi już sam sposób określenia przez Spółkę kary umownej na wypadek rozwiązania umowy. Ewentualnie zastrzegana przez Spółkę sankcja powinna być skorelowana wyłącznie z określonym na jej rzecz wynagrodz eniem – co dotyczy dochodzenia roszczeń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej oraz z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. Brak takiego powiązania sam w sobie stanowi o abuzywności kwestionowanych postanowień. Dodat kowo, skoro Spółka nie przewidziała na swoją rzecz określonego wynagrodzenia stałego – co dotyczy dochodzenia roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – to nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, o ile tylko rozwiązanie umowy nastąpiło przed osiągnięciem określonego przez strony rezultatu. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt V CSK 330/16, „W przypadku uzależnienia bowiem przez strony wypłaty wynagrodzenia o d zajścia określonego zdarzenia, rozliczenie może nastąpić, jeżeli ziściła się ta przesłanka, przy czym konieczne może się okazać dokonanie ustaleń, w jakich częściach było to wynikiem działania przyjmującego zlecenie a w jakich działań podejmowanych bez j ego udziału” 15 . Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 25 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 20/18, Sąd Najwyższy wskazał, że „W praktyce obrotu określa się postanowienie ustalające procentowo wysokość wynagrodzenia od skutku podejmowanych czy nności jako „wynagrodzenie za sukces”, „procent od wygranej” albo „za wygraną” (ang. success fee). W przypadku tak określonego sposobu ustalenia wynagrodzenia, roszczenie o jego zapłatę powstaje dopiero z chwilą, w której można określić jego wysokość. Nie jest to możliwe przed ustaleniem należnego dającemu zlecenie świadczenia (zasądzonego przez sąd tytułem naprawienia szkody wyrządzonej zleceniodawcy). Dopiero wówczas można określić zarówno procentową wysokość wynagrodzenia, które w wykonaniu umowy należne jest przyjmującemu zlecenie, jak i wysokość wynagrodzenia, które ewentualnie odpowiadało czynnościom przyjmującego zlecenie przed wypowiedzeniem stosunku zobowiązaniowego (art. 746 § 1 KC). To z kolei oznacza, że dopiero ustalenie wysokości kwoty mającej rekompensować szkodę dla dającego zlecenie umożliwia ustalenie wysokości roszczenia o wynagrodzenie procentowe należne drugiej strony umowy zlecenia, a w konsekwencji wówczas roszczenie to dopiero zostaje ustalone i może być skutecznie dochodzone”. (73) Zdaniem Prezesa Urzędu, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowanych postanowień nie było we wzorcu umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 kc, o il e dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania 15 Por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2017 r. , sygn. akt I ACa 672/17 , oraz w yrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2019 r. , sygn. akt V ACa 17/18 . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 32 zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynag rodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Katalog przewidzianych przez Spółkę przesłanek – zobowiązujących konsumenta do zapłaty kar umownych – nie zawsze bę dzie zbieżny z „brakiem ważnych powodów” skutkujących zakończeniem więzi obligacyjnej stron umowy. (74) Konieczność zapłaty kary umownej powstaje m.in. w przypadku zlecenia innemu podmiotowi dochodzeni a roszczeń. Przyczyn jakie motywowały konsumenta do zmiany podmiotu, który będzie w jego imieniu dochodził roszczeń można zaś upatrywać w przesłankach natury obiektywnej lub subiektywnej, które dodatkowo mogą wyczerpywać przesłanki wypowiedzenia umowy z waż nych powodów. Nawet subiektywne odczucia konsumenta o niewłaściwej współpracy ze Spółką lub wskazanym przez nią pełnomocnikiem można traktować w kategoriach ważnego powodu do wypowiedzenia umowy 16 . Łączący strony stosunek zlecenia oparty jest na szczególnej relacji zaufania między dającym a przyjmującym zlecenie , dlatego też stosownie do treści art. 746 kc zarówno przyjmujący ( Przedsiębiorca ), jak i dający zlecenie (konsument) mogą je wypowiedzieć w każdym czasie. Przewidziana przez Spółkę sankcja może w rez ultacie zniechęcić konsumenta do poszukiwania alternatywnego sposobu dochodzenia roszczeń. Może mu także uniemożliwić we własnym zakresie zawarcie porozumienia lub ugody z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużni ka lub banku. (75) Niewykluczone są przy tym sytuacje, w których ziszczenie się przesłanek z pkt a), b) i e) będzie wynikiem okoliczności zewnętrznych i obiektywnie od konsumenta niezależnych, których nie mógł przewidzieć zlecając Spółce dochodzenie roszcze ń ( np. istotna zmiana sytuacji życiowej lub ekonomicznej , choroba konsumenta – zmuszająca go do dokonania cesji wierzytelności lub niezwłocznego zawarcia ugody ) . Z kolei w zakresie przesłanki z pkt d) należy wskazać, iż o aktualizacji kar umownych mogą za decydować m.in. subiektywne (a w konsekwencji nieuprawnione) odczucia konsumenta związane z tym, iż przysługują mu roszczenia wobec strony przeciwnej. K onsument nie jest zaś profesjonalistą, a złożenie powyższego oświadczenia powinno podlegać weryfikacji p rzez Przedsiębiorcę i nie kreować żadnych sankcji. (76) Zasada swobody umów nie jest nieograniczona, a granice tej swobody, wyznaczane przez bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, określają m.in. przepisy dotyczące klauzul abuzywnych w umowach zawieranych z konsumentami. (77) Ponadto, w ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia godzą w zasadę ekwiwalentności świadczeń oraz równowagi kontraktowej stron. Przedsiębiorca wprowadza do umowy, kosztem interesu konsumenta, znaczące uprzywilejowanie swojej pozycji kontraktowej, pozwalające na uniknięcie dochodzenia ewentualnego odszkodowania wynikłego z rozwiązania umowy przez Spółkę z przyczyn leżących po stronie konsumenta, bez konieczności wykazywania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, w szczególności faktu poniesi enia szkody, jak również jej wysokości. (78) Prezes Urzędu nie aprobuje przy tym stanowiska Spółki , zgodnie z którym zastrzeżone kary umowne nie są rażąco wygórowan e , a ich wyso kość powiązana jest z ryzykiem P rzedsiębiorcy 16 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I ACa 450/12. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 33 oraz uzasadniona rozkładem praw i obo wiązków stron umowy . Przedsiębiorca nie może przerzucać na konsumenta ryzyka związanego z e stosowanym modelem biznesowym, który w założeniu ma uatrakcyjniać jego ofertę. R ozkład praw i obowiązków stron umowy nie został przy tym rozłożony w sposób równomierny – Przedsiębiorca może się wycofać z zawartego kontraktu nawet bez ważnego powodu i nie poniesie z tego tytułu konsekwencji w postaci obowiązku zapłaty kary umownej , co świadczy o znaczącej asymetrii praw i obowiązków stron um owy . (79) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia wprowadza ją rażącą nierównowagę pomiędzy uprawnieniami Przedsiębiorcy i konsumenta, na niekorzyść słabszej strony stosunku obligacyjnego. Ww. klauzule w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów, w tym ich interesy ekonomiczne, albowiem uprawniają one P rzedsiębiorcę – który nie zrealizował w pełni swojego świadczenia - do żądania od konsumentów zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej . (80) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [5 .] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy przez Zleceniodawcę, Zleceniodawca zobowiązany jest uiścić Zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, w tym zwrócić poniesione przez Zleceniobiorcę wydatki w wysokości nie mniejszej niż 1 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez Zleceniobiorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym, jednakże nie większej niż kwota wynagrodzenia wskazanego w § 6 ust. 1 lit. a) Umowy. Jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceni odawca zobowiązany jest także naprawić Zleceniobiorcy szkodę”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (81) Powyższe postanowienie umowne reguluje konsekwencje związane z rozwiązaniem przez konsumenta umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, o niedozwolonym charakterze analizowanego postanowienia świadczy arbitralne ustalenie poziomu zwrotu wysokości poniesionych przez Przedsiębi orcę wydatków. Spółka ustaliła w nim minimalną wysokość stałego wynagrodzenia w wysokości 1000 zł z tytułu poniesionych przez nią wydatków za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez nią w gotowości do reprezentowania konsumenta przed sądem powszechnym. Kwotę tę należy uznać za niebagatelną. Tym niemniej Prezes Urzędu pragnie zasygnalizować, iż braku abuzywności kwestionowanej klauzuli nie przekreśliłoby ewentualne obniżenie kwoty wydatków należnej „za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez Zlecenio biorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym”. Prezes Urzędu kwestionuje bowiem nie konkretnie zastrzeżoną przez Przedsiębiorcę kwotę, ale sam mechanizm ryczałtowego określania wydatków. Kwestionowane postanowienie dąży bowie m de facto do modyfikacji ustalonego pierwotnie przez strony sposobu ustalenia wynagrodzenia – zamiast wynagrodzenia ryczałtowego za prowadzenie sprawy (aż do jej prawomocnego zakończenia), przyjmuje zaliczkowy comiesięczny ryczałt – do momentu uiszczenia określonej kwoty. Skoro jednak strony nie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 34 uzgodniły w umowie – zawieranej na podstawie ocenianego wzorca umowy - takiej formy ustalania wynagrodzenia za świadczenie usług prawnych to Spółka nie może klauzulami odnoszącymi się do zakończenia stosunku obliga cyjnego kreować zasad odmiennych. S kutkiem stosowania zakwestionowanej klauzuli jest bowiem ewidentny brak proporcjonalnej relacji pomiędzy kwotą, którą miałby zapłacić konsument, a działaniami rzeczywiście podjętymi przez Spółkę , zmierzającymi do realizac ji zlecenia. (82) Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorcu umowy. Został o on o wprowadzone przez Spółkę w celu ochrony jej interesów przed działaniami konsumenta – przed którymi może się bronić na zasadach ogólnych – nakładając tym samym na konsumenta obowiązki znacząco odbiegające od ogólnych standardów określonych przepisami kodeksu cywilnego. Zgodn ie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 k c , o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest ui ścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Wydatki te przy tym muszą mieć ścisły związek z treścią zobowiązania Przedsi ębiorcy wynikającego z zawartej umowy, a najlepiej , aby wprost z niej wynikały - b rak takiego wyodrębnienia stanowi pole do nadużyć po jego stronie. Kwestionowane postanowienie z góry wyklucza jakąkolwiek weryfikację przez konsumenta poniesionych przez Spó łkę wydatków w celu należytego wykonania umowy. (83) Kwestionowane postanowienie kształtuje zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogólnych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Powoduje również nieusprawiedliwione pok rzywdzenie finansowe kontrahenta przedsiębiorcy. Na podstawie inkryminowanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy Spółki , bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z faktycznie poniesionymi przez nią wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca , jak również może wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich uprawnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (84) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [6 .] „Zleceniobiorca jest uprawniony do rozwiązania niniejszej Umowy ze skutkiem natychmiastowym z zachowaniem formy pisemnej w sytuacji, gdy zachowanie Zleceniodawcy będzie utrudniać prowadzenie sprawy/postępowania sądowego. Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w zd. 1, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej, stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz .U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiotu sprawy” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 35  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty ob cej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.,  § 7 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r. (85) Kwestionowane postanowienie przewiduje moż liwość obciążenia konsumenta karą umowną w wysokości stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej określonej w § 2 ww. rozporządzeń i zgodnej z wartością przedmiotu sprawy. Zgodnie z tymi uregulowaniami „Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiot u sprawy: 1) do 500 zł - 90 zł; 2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł; 3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł; 4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł; 5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł; 6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł; 7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł; 8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł; 9) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł”. (86) Kwestionowane postanowienie nie wyklucza więc sytuacji obciążenia konsumenta karą umowną za utrudnianie prowadzenia sprawy lu b postępowania sądowego w wysokości nawet 250 tys. zł, znacząco przekraczając poziom ustalonego przez strony wynagrodzenia. (87) Zastosowanie tej sankcji ma miejsce wtedy, gdy Spółka stwierdzi, że konsument utrudnia prowadzenie sprawy lub postępowania sądowego. Wzorce umowy, w których znajdują się inkryminowane postanowienia precyzują przy tym jak należy rozumieć te przesłanki. Wzorce umowy wymieniają m.in.: a) prowadzenie negocjacji dotyczących roszczeń będących przedmiotem umowy, w tym również zawarcie p rzez konsumenta poza wiedzą Spółki porozumień lub ugód z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku, b) zatajanie istotnych informacji przed Spółką , c) dokonanie przez konsumenta cesji praw wynikających z um owy zawartej z dłużnikiem lub bankiem na inny podmiot, d) zlecenie innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń, e) naruszenie przez konsumenta zobowiązań wynikających z zawartej umowy. (88) Nie jest to jednak katalog zamknięty, co powoduje powstanie po stronie Przedsięb iorcy luzu interpretacyjnego w zakresie kwalifikowania danego zachowania konsumenta jako działania utrudniającego prowadzenie sprawy lub postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż wzorce umów, w których znajdują się kwestionowane p ostanowienia nie określają wartości przedmiotu sporu, wobec czego konsument na etapie zawierania umowy nie jest w stanie w żaden sposób określić jakiej wysokości może sięgnąć kara umowna w przypadku utrudniania przez niego prowadzenia sprawy lub postępowan ia sądowego. (89) Abuzywności kwestionowanego postanowienia Prezes Urzędu upatr uje z jednej strony w wysokości zastrzeganej kary umownej , a z drugiej strony w posługiwaniu się przez Spółkę niedookreślonym w sposób wyczerpujący zwrotem związanym z utrudnianiem prowadzenia sprawy lub postępowania sądowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 36 (90) W niniejszej sprawie bardzo prawdopodobne staje się nałożenie na konsumenta kary umownej w wysokości przekraczającej zarówno ewentualną szkodę wynikłą z nienależytego wykonania zobowiązania przez konsumenta, jak i maksymalną wysokość wynagrodzenia, które Spółka mogłaby otrzymać za wykonanie umowy. Wątpliwości budzi więc sposób ustalania kary umownej, której wysokość powod uj e asymetrię w r ozkładzie obciążeń stron. Efektem takiego rozwiązania jest przerzucenie w całości na konsumenta ryzyka związanego z wykonaniem umowy. Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorc ach umowy. Aktualne w tym miejscu pozostają więc wywody poczynione odnośnie uzasadnienia pkt [5 .] Decyzji . (91) W zakresie przesłanki „utrudniania prowadzenia sprawy/postępowania sądowego” warunkującej natychmiastowe rozwiązanie umowy i uprawniającej do obciążenia konsumenta karą umowną należy wskazać, że została ona ukształtowana w sposób nazbyt ogólny i nieprecyzyj ny. Nie pozwala konsumentowi w sposób jednoznaczny ustalić jej wszystkich desygnatów. Co prawda, Spółka wymieniła niektóre zdarzenia wchodzące w zakres „utrudniania prowadzenia sprawy/postępowania sądowego”, ale jak już wskazano wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy. Konsekwencją tego jest uzyskanie przez Przedsiębiorcę uprzywilejowanej pozycji względem konsumenta, gdyż ma możliwość podejmowania dyskrecjonalnej decyzji w zakresie kwalifikowania danych zdarzeń jako okoliczności prowadzących do „utru dniania prowadzenia sprawy/postępowania sądowego” przez konsumenta, co z kolei może stanowić pole do nadużyć. Z uwagi na powyższe zasadne wydaje się stwierdzenie, iż w ocenianym aspekcie inkryminowane postanowienie wypełnia dyspozycję klauzuli szarej, o kt órej mowa w art. 385 3 pkt 9 kc, gdyż wprowadza zbyt dużą dowolność w ocenie omawianego zagadnienia przez Spółkę. Zgodnie ze wskazanym powyżej uregulowaniem w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególnoś ci przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. (92) Prezes Urzędu nie podziela przy tym stanowiska Przedsiębiorcy , iż odwiedzenie konsumenta od podejmowania działań utrudniających postępowanie może uzasadniać stos owaną instytucję kary umownej. Jeśli w ocenie Przedsiębiorcy zachowanie konsumenta powoduje utratę zaufania to może wycofać się z istniejącego kontraktu i żądać zwrotu wydatków oraz częściowego r ozliczenia wynagrodzenia odpowiadającego czynnościom podjętym do czasu wypowiedzenia umowy, jeżeli wypowiedzenie uzasadniają okoliczności leżące po stronie konsumenta. Z akwestionowane postanowienie wprowadza rażącą nierównowagę pomiędzy uprawnieniami Spółki i konsumenta, na niekorzyść słabszej strony stosunku obliga cyjnego. P owyżej wskazana klauzula w sposób rażący narusza interesy konsumentów, w tym ich interesy ekonomiczne, albowiem uprawnia Przedsiębiorcę do żądania od konsumentów zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej. (93) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [ 7 .] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniodawca zobowiązany jest w terminie 3 dni od dnia wygaśnięcia Umowy, uregulować wobec Zleceniobiorcy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 37 wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zlecenio biorcę i pełnomocników, nie mniejsze niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 18 04 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn. zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 5 ust. 2 Umowy, wraz z poniesionymi przez Zleceniobiorcę Kosztami procesu wskazanymi w § 5 ust. 1 Umowy. Jeżeli wypowiedzenie U mowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 7 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapi tałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r. (94) Kwestionowane postanowieni e przewiduj e obowiązek poniesienia przez konsumenta kosztów wynagrodzenia odpowiadających wysokości „dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Spółkę i pełnomocników”, w wysokości nie mniejszej niż połowa stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego, zgodnych z wartością przedmiotu sprawy, określonych w rozporządzeniach w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub w sprawie opłat za czynności a dwokackie. Dodatkowo na konsumencie spoczywa obowiązek pokrycia kosztów procesu, m.in. opłaty sądowej od pozwu, kosztów zastępstwa procesowego etc. Równocześnie, zastrzeżone dla Przedsiębiorcy „wynagrodzenie minimalne” jest niezależne od tego, czy to Spółk a lub konsument wypowie umowę. (95) Analizując powyższą klauzul ę należy mieć przede wszystkim na względzie, że Spółka nie przewidziała na swoją rzecz żadnego określonego wynagrodzenia stałego. We wzorcu umowy ustal ono wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzyskanego na rzecz konsumenta. Spółka nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, a w szczególności części wynagrodzenia success fee – uzależnionego od osiągniętego w sprawie rezultat u, o ile wypowiedzenie umowy nastąpiło przed osiągnięciem tego rezultatu. Dopiero bowiem wtedy aktualizuje się ewentualne roszczenie o wypłatę wynagrodzenia success fee . Jeśli zaś cel umowy nie został osiągnięty to Spółka jest uprawniona wyłącznie do żądan ia zwrotu poniesionych przez nią wydatków w celu należytego wykonania umowy, co wynika z dyspozytywnej regulacji zawartej w art. 746 § 1 kc. W tym też zakresie kwestią drugorzędną jest okoliczność, iż Spółka w ww. wzorcach umowy arbitralnie określiła minim alny poziom takiego wynagrodzenia (odpowiadające go wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Spółkę i pełnomocników) w wysokości nie mniejszej niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w rozpo rządzeniach w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ż ądanie przez Przedsiębiorcę jakiegokolwiek wynagrodzenia, pomimo wypowiedzenia przez konsumenta umowy należy oceniać z perspektywy ewentualnego naprawien ia szkody, o ile tylko wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu 17 , co zresztą zastrzegła na swoją rzecz Spółką w końcowej części badanej klauzuli . (96) Ponadto o ile we wzorcu umowy zastrzeżono, że ewentualnie zasądzone koszty zastępstwa procesowego będą stanowiły wynagrodzenie Spółki to o ich wymagalności w kwestionowany m 17 M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz , Wyd. 2, Warszawa 2019, a rt. 746, teza III.A.a.3., Legalis. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 38 postanowieniu przesądzono już na wypadek wypowiedzenia umowy i to niezależnie od etapu prowadzonego postępowania sądowego. Koszty te mogą wynikać z zastrzeżonych na jej rzecz kosztów procesu, o których mowa w § 5 ust. 1 wzorca umowy . W ocenie Prezesa Urzędu taka sytuacja jest nie do zaakceptowania, gdyż aktualizacja tego obowiązku nie może nastąpić wcześniej niż po p rawomocnym zakończeniu postępowania i zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wysokości tych kosztów konsument jako nieprofesjonalista nie jest w stanie samodzielnie obliczyć, co również stanowi pole do nad użyć ze strony Spółki . (97) Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorcach umowy. Zgodnie bowiem z ar t. 746 § 1 zd. 2 kc, o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmują cemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. (98) Kwestionowane postanowieni e kształt uj e zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogólnych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Jego treść powod uje również nieusprawiedliwione pokrzywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie analizowan ej klauzul i chronione są wyłącznie interesy Spółki , bez uwzględnienia okoliczności związanych z wypowiedzeniem umowy oraz faktycznie poniesionymi przez nią wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystyw anie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Może również wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich uprawnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (99) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [8 .] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zleceniobiorcę i pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy, nie mn iejsze niż wysokość stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie o płat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 6 ust. 1 Umowy. Zleceniobiorca na poczet należnego mu wynagrodzenia, o którym mowa w zd. 1, zaliczy w całości lub części dotychczas otrzymane wynagrodzenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 niniejszej Umowy. Jeżeli wypowiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 8 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszcz enia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 39 (100) Powyżej przedstawione postanowienie umowne reguluje konsekwencje związane z rozwiązaniem um owy przez konsumenta lub przez P rzedsiębiorcę. Statuuje ono obowiązek poniesienia przez konsumenta kosztów wynagrodzenia odpowiadającego wysokości „dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Spółkę i pełnomocników”, w wysokości nie mniejszej niż stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego, zgodnych z wartością przedmiotu sprawy, określonych w rozporządzeniach w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub w sprawie opłat za czynności adwokackie. W określeniu minimalnego poziomu zastrzeżonego na rzecz Przedsiębiorcy wynagrodzenia Prezes Urzędu upatruje abuzywności analizowanego postanowienia. Skutkiem jego stosowania jest bowiem brak proporcjonalnej relacji pomiędzy kwotą, którą miałby zapłacić konsument, a działaniami rzeczywiście podjętymi przez Spółkę , zmierzającym i do realizacji zlecenia. Ustalony przez Przedsiębiorcę poziom wynagrodzenia jest niezależny od etapu zakończenia łączącego strony stosunku obligacyjnego. Kwestionowane postanowieni e obejmuj e bowiem swoim zakresem także stany faktyczne, gdzie do wypowiedze nia umowy dojdzie na początkowym etapie dochodzenia roszczeń na rzecz konsumenta. (101) Przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowanego postanowienia nie było we wzorcu umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 kc, o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Kwestionowane postanowienie z góry wyklucza jaką kolwiek weryfikację „nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Spółkę i pełnomocników” w celu należytego wykonania umowy. (102) W tym zakresie Prezes Urzędu nie podziela zatem stanowiska P rzedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa Urzędu modyfikacje istniejących przepisó w dyspozytywnych są dopuszczalne jedynie w drugą stronę – gdy na podstawie proponowanych przez P rzedsiębiorcę regulacji dochodzi do poprawy sytuacji prawnej konsumenta. (103) Kwestionowane postanowienie kształt uje zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogólnych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Zakwestionowane postanowienie p owoduje również nieusprawiedliwione pokrz ywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na pods tawie inkryminowanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy Spółki , bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z faktycznie poniesionymi przez nią wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez w ykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Może również wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich uprawnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (104) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK an alizowane postanowieni e umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorc u umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [9 .] - [ 11 .] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 40 Postanowienia, o których mowa w punktach [9.] - [11.] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [9.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 1 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadk u gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [10.] „Wynagrodzenie wynikające z niniejszego paragrafu przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało uzyskane przez Zleceniodawcę także w wyniku czynności p odjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 6 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [11.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 2 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników”  § 5 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym - wersja obowiązująca od lutego 2017 r. (105) Kwestionowane p ostanowienia przewidują, iż ustalone przez strony wynagrodzenie przysługuje Spółce pomimo rozwiązania umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku podjętych przez nią czynności lub jej pełnomocników. W zakresie roszczeń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej Spółka przewidziała wynagrodzenie ryczałtowe oraz dodatkowo wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty. Wynagrodzenie za sukces stanowi określony % wartości uzyskanego świadczenia, w tym wartość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowani a. Wynagrodzenie to przysługuje także na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi. Dodatkowo Przedsiębiorcy przysługują zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. Podobne zasady obowią zują w przypadku roszczeń z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki Getback S.A. - wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy, wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty oraz zasądzone przez sąd koszty zastępstwa pro cesowego. W przypadku roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym Spółka zastrzegła na swoją rzecz wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzyskanego przez konsumenta oraz całość zasądzonych kosztów p rocesu. (106) Zdaniem Prezesa Urzędu o abuzywności kwestionowanych postanowień świadczy w szczególności zastosowanie sformułowania odnoszącego się do czynności podjętych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 41 zleceniobiorcę, które przyczyniły się do uzyskania świadczenia. Nic nie wyklucza tego , aby Spółka mogła jakiekolwiek podjęte przez siebie czynności zinterpretować jako te, które zmierzały do uzyskania świadczenia, a co może finalnie negatywnie rzutować na finansowe rozliczenia stron umowy. Umowa nie powinna przewidywać w tym zakresie żadnego automatyzmu - ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na P rzedsiębiorcy . Wszelkie tego typu domniemania stawiają konsumenta w gorszej sytuacji prawnej aniżeli Przedsiębiorcę . Zgodnie bowiem z art. 6 kc to Spółka żądając zapłaty wynagrodzenia musiałab y wykazać, że określony rezultat, jest wynikiem podjętych przez nią w wykonaniu umowy świadczenia usług prawnych czynności, tymczasem wprowadzenie kwestionowan ych postanowie ń obciąża konsumenta obowiązkiem wykazania, że uzyskanie świadczen ia nie było wynik iem działania P rzedsiębiorcy. (107) Ponadto, w ocenie Prezesa Urzędu, co do zasady rozwiązanie umowy będzie kreować po stronie P rzedsiębiorcy określonego rodzaju oszczędności, które powinny zostać wzięte pod uwagę przy finalnym rozliczeniu z wykonania umowy. Dotyczy to w szczególności wzorca umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, gdzie wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy stanowi jeden ze składników wynagrodzenia. Przy tak ustalonym wyna grodzeniu uzasadnione będzie na ogół dokonanie redukcji już otrzymanego przez Przedsiębiorcę wynagrodzenia stosownie do proporcji między czasem poświęconym do chwili rozwiązania stosunku zobowiązaniowego a całkowitym czasem niezbędnym do wykonania zlecenia . Postanowienia z pkt. [ 9 .] i [ 10 .] taką ewentualność jednak całkowicie wykluczają przez co naruszają dyspozytywne brzmienie art. 746 kc. W przypadkach związanych z rozwiązaniem umowy niezbędne jest poczynienie ustaleń, w jakim stopniu uzyskane przez konsu menta świadczenie było wynikiem działania Spółki i związanym z tym nakładem pracy pełnomocnika – w tym złożonego w sprawie pozwu - a w jakim stopniu zależne było od działań podejmowanych samodzielnie przez konsumenta lub bez udziału P rzedsiębiorcy (co oczy wiście nie wyklucza sytuacji, iż zastrzeżone wynagrodzenie dodatkowe i podstawowe będzie mu niemal w całości należne – w szczególności w sytuacji bezpośredniego związku pomiędzy podjętymi czynnościami, a odzyskaniem przez konsumenta określonych kwot). Wynagrodzenie Przedsiębiorcy zostało zaś określone w sposób arbitralny w pełnej wysokości bez względu na to, czy Spółka faktycznie działała na rzecz konsumenta do chwili uzyskania przez niego świadczenia, czy też nie. (108) W przypadku wynagrodzenia typu success fee Przedsiębiorca nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, o ile tylko rozwiązanie umowy nastąpiło przed osiągnięciem tego rezultatu. Dopiero bowiem wtedy aktualizuje się ewentualne roszczenie o wypłatę wynagrodzenia success fee . Jak już wskazano przy analizie poprzednich postanowień umownych, żądanie przez Spółkę wynagrodzenia za sukces, pomimo rozwiązania umowy, należy oceniać z perspektywy ewentualnego naprawienia szkody, o ile tylko wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu. Kwes tionowane postanowienia pozwalają Spółce na uniknięcie przez nią dochodzenia ewentualnego odszkodowania wynikłego z rozwiązania umowy, bez konieczności wykazywania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, jak również wysokości samej szkody, czy też w ogóle, jej poniesienia . Dopiero ustaleni e wysokości kwoty jaką uzyskał konsument pozwala drugiej stronie skutecznie dochodzić naprawienia szkody do wysokości wynagrodzenia success fee , jakie zostałoby przez nią wyliczone, gdyby do rozwiązania umowy nie doszło. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 42 (109) Prezes Urzędu nie podziela w tym z akresie stanowiska P rzedsiębiorcy jakoby przewidziane w kwestionowanych postanowieniach mechanizmy zastrzeżenia wynagrodzenia po rozwiązaniu umowy w wystarczającym stopniu mogły chronić interesy konsumentów. Należy wskazać w pierwszej kolejności, iż uzyska nie przez konsumenta świadczenia to nic innego jak condicio sine qua non , bez którego Przedsiębiorca nie może w ogóle domagać się naprawienia szkod y . Ponadto, jak już wskazano w pierwszej części uzasadnienia analizowanych postanowień, nic nie wyklucza tego, aby Spółka mogła jakiekolwiek podjęte przez siebie czynności zinterpretować jako te, które zmierzały do uzyskania świadczenia. Może to zaś powodować znaczące pokrzywdzenie finansowe konsumenta. (110) Kwestionowane postanowienia narusza ją zatem dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzy wdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie analizowanych postanowień chronione są wyłącznie i nteresy Spółki , bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z wypłaceniem świadczenia na rzecz konsumenta. Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane posta no wienia naruszają również w sposób rażący interesy konsu mentów albowiem uprawniają one P rzedsiębiorcę – który de facto nie zrealizował w pełni umowy - do żądania od konsumentów zapłaty pełnego wy nagrodzenia, jakby świadczenie P rzedsiębiorcy zostało w pełni zrealizowane, tj. żądana w postępowaniu sądowym kwota została zasądzona i skutecznie wyegzekwowana przez Spółkę . Uniemożliwiają również jakiekolwiek zmiarkowanie wynagrodzenia po rozwiązaniu umowy. (111) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [12 .] „Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. Zleceniodawca oświadcza ponadto, iż wszystkie p ostanowienia niniejszej Umowy zostały mu należycie wyjaśnione i są dla niego w pełni zrozumiałe”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 7 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (112) Zdaniem Prezesa Urzędu zak westionowane postanowienie narusza zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu wzorca umowy, bowiem jest ono odgórnym oświadczeniem narzuconym konsumentowi umiejscowionym pomiędzy innymi postanowieniami umowy. Kwestionowane postanowienie stanowi jedną z kilkudziesięciu klauzul zawartych w danym wzorcu umowy przez co powoduje, że konsument zawierając określoną umowę, godzi się również na jej stosowanie względem niego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 43 (113) Kwestionowane postanowienie może utrudniać konsumentom ewen tualną argumentację w spor ze z P rzedsiębiorcą w zakresie dotyczącym wykładni poszczególnych postanowień umowy. D otyczyć to może w szczególności klauzul określających wynagrodzenie Spółki oraz konsekwencji finansowych wynikających z rozwiązania umowy. Należy mieć bowiem na względzie , że skutki finansowe określonego przez Spółkę sposobu ustalenia wynagrodzenia success fee , w szczególności w zakresie dochodzenia roszczeń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, mogą być trudne do ocenienia przez przeciętnego konsumenta. Wynagrodzenie za sukces stanowi bowiem określony % wartości uzyskanego świadczenia, w tym w artość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego po dniu przewal utowania. Wynagrodzenie to przysługuje także na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi. W tym drugim przypadku możliwa jest więc sytuacja, w której konsument nie uzyska świadczenia, z któreg o mógłby sfinansować zastrzeżone przez Spółkę wynagrodzenie. Zaakceptowanie przez konsumenta treści wzorca umowy poprzez złożenie podpisu na egzemplarzu umowy może wywołać u konsumenta przeświadczenie, że złożenie zawartego tam oświadczenia jest konieczne do zawarcia ze Spółką umowy o świadczenie usług praw n ych. Kwestionowane postanowienie może mieć bowiem na celu zniechęcenie konsumenta do ewentualnego występowania na drogę sądową w związku z kwestionowaniem zawartej umowy, w tym np. w zakresie wzajemnych rozliczeń dotyczących wykonania umowy lub jej wcześniejszego rozwiązania. Skoro konsument przyznał, że nie będzie wnosił żadnych zastrzeżeń do warunków zawartej umowy to raczej nie będzie kwestionował stosowanych przez Spółkę klauzul – zakwestionowanych m. in. niniejszą Decyzją . Oświadczenie o ww. treści stawia zatem Spółkę w uprzywilejowanej pozycji wobec konsumenta. (114) Sprzeczność przedmiotowego postanowienia z dobrymi obyczajami polega na narzuceniu konieczności złożenia przez konsumenta oświadczenia, iż ni e będzie wnosił żadnych zastrzeżeń do warunków zawartej umowy oraz że umowa została mu przedstawiona i się z nią zapoznał . Powyższe odbywa się na zasadzie automatyzmu przy podpisywaniu dokumentacji umownej, a treść złożonego przez konsumenta oświadczenia j est z zasady niekorzystna. Tymczasem w każdym przypadku dobry obyczaj wymaga, aby konsument miał możliwość swobodnego złożenia oświadczenia dotyczącego warunków umowy, które odzwierciedla jego rzeczywistą wolę. Analizując treść wzorców umownych można dojść do wniosku, że w sposób celowy mogły one zostać zredagowane w takiej formie, aby wyrobić w konsumencie przekonanie o braku możliwości kwestionowania ich poszczególnych postanowień oraz dochodzenia swych roszczeń na drodze sądowej. Kwestionowane postanowie nie może zatem mieć na celu zniekształcenie wyobrażenia konsumenta o przysługujących mu prawach, a zatem naruszać dobry obyczaj polegający na niewykorzystywaniu przewagi kontraktowej przez P rzedsiębiorcę jako twórcę wzorca. (115) Zdaniem Prezesa Urzędu Spółka mo że w inny sposób zwrócić uwagę konsumenta na istotne zagadnienia będące przedmiotem umowy lub wyjaśnić wątpliwości związane ze stosowaniem poszczególnych postanowień wzorca umowy. Kwestionowane postanowienie nie znalazło się zaś we wzorc ach umowy bez powodu. O ile nawet przyjąć, iż sądy powszechne faktycznie ignorują w ewentualnym sporze stosowane przez Spółkę postanowienie, to i tak może ono Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 44 wywrzeć skutek jeszcze przed ewentualnymi rozbieżnościami w interpretacji postanowień umowy – zniech ęcając konsumenta do tego żeby w ogóle wdał się w spór ze Spółką . (116) W przedmiotowym przypadku rażące naruszenie interesów konsumentów polega na tym, że stosując kwestionowane postanowienie Spółka dąży do wyeliminowania możliwości powołania się przez konsume nta na okoliczność niezrozumienia postanowień zawieranej umowy. Wskazana wyżej klauzula ma nie tylko wywołać określone skutki prawne. Służy ona również wywołaniu odpowiedniego stanu świadomości u konsumenta, który może zrezygnować z próby kwestionowania ws kazanej w postanowieniu okoliczności, skoro sam podpisał, iż zapoznał się z warunkami umowy i nie będzie do nich wnosił żadnych zastrzeżeń. Kwestionowane postanowienie może zatem wprowadzać konsumenta w błąd co do zakresu jego uprawnień. (117) Z uwagi na powyższ e, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [1 3 .] - [1 7 ] Postanowienia, o których mowa w pkt [13.] - [17.] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy: [13.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności doty czących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”;  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [14.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie ż adnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązuj ąca od stycznia 2020 r.; [15.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotycz ących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [16.] „Zlec eniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłu żnika, których dotyczy niniejsza Umowa” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 45  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [17.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z podmiotami zobowiązanymi wobec Zleceniodawcy”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (118) Zdaniem Prezesa Urzędu powyżej wskazane postanowienia umowne mogą utrudniać konsumentowi podejmowanie w jego własnej sprawie samodzielnych czynności, w szczególności zmierzających do zawarcia ugody z podmiotem, z którym toczony jest spór – bankiem, ubezpieczycielem lub innym podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta. Kwestionowan e klauzul e mo gą z góry pozbawiać konsumenta możliwoś ci uzyskania rekompensaty finansowej związanej z dochodzonym roszczeniem lub wypracowania innej formy kompromisu od tej procedowanej przez Przedsiębiorcę . Bez znaczenia jest w takiej sytuacji ewentualne ryzyko, że zawarta przez konsumenta ugoda, w wyniku s amodzielnie przeprowadzonych negocjacji, może być dla niego obiektywnie niekorzystna. Nie zmienia to jednak faktu, że konsument nie może być pozbawiony realnego wpływu na przebieg prowadzonej sprawy. Jeśli z jakichś względów uzna, że zawarcie przez niego u gody z bankiem lub ubezpieczycielem będzie dla niego zadowalające to nie powinien być, na podstawie stosowanych przez Spółkę klauzul umownych, odwodzony od takiego zamiaru i obligowany do konsultacji swoich planów ze Spółką . Nie bez znaczenia jest także ok oliczność, iż analizowane klauzule wykluczają możliwość podjęcia przez konsumenta czynności niecierpiącej zwłoki w zakresie zleconej sprawy – bez wcześniejszej konsultacji z Przedsiębiorcą . Za n iewykluczone można zaś uznać sytuacje, iż zaniechanie podjęcia samodzielnie przez konsumenta określonych czynności może spowodować powstanie po jego stronie szkody. Do takiej sytuacji zaś by nie doszło, gdyby nie brzmienie inkryminowanych postanowień. (119) Ponadto, kwestionowane postanowienia mogą ograniczać konsu mentom tzw. zdolność postulacyjną, przez którą należy rozumieć uprawnienie strony do samodzielnego działania w postępowaniu i osobistego podejmowania czynności procesowych 18 . Zdolność taką mogą ograniczać tylko niektóre czynniki natury faktycznej lub prawne j. Wskazuje się, że zdolności takiej nie ma m.in. osoba nieznająca języka lub osoba głuchoniema 19 . Z kolei w przypadku braku zdolności postulacyjnej z przyczyn natury prawnej można wskazać na przepisy, które w określonych sytuacjach przewidują przymus adwok acko - radcowski. Dla przykładu można wskazać na art. 87 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 202 1 r. poz. 1805 ze zm. ) , zgodnie z którym w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności przemysłowej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to 18 Por. m.in. uzasadnienie uchwały SN z d nia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III CZP 102/14. 19 Ł. Błaszczak, E. Marszałkowska - Krześ, Przymioty procesowe stron i uczestników postępowania nieprocesowego niezbędne do dochodzenia ochrony prawnej na drodze sądowej. Wybrane zagadnienia, Studia Prawno - ekonomiczne, t. XCV, 2015 r. , s. 21. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 46 dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. (120) W ocenie Prezesa Urzędu, we wzorcach umów związanych ze świadczeniem usług pomocy prawnej nie można stosować klauzul, które a piori po stronie konsumenta mogą skutkować rezygnacją z zajmowania się przez niego własną sprawą i podejmowania w niej określonych decyzji – np. dotyczących zawarcia ugody. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. postanowienia umowne przekracza ją akceptowalne granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania p raw i obowiązków konsumenta. Kwestionowane postanowienia mogą powodować dezorientację i wywoływać u konsumenta błędne przekonanie związane z uprawnieniem do samodzielnego działania w sprawie (bez uprzedniej konsultacji ze Spółką ) . Kwestionowane postanowien ia narusza ją dobre obyczaje, gdyż na ich podstawie może dojść do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez Spółkę uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta na bazie kwestionowan ych klauzu l oznacza nieus prawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. (121) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [1 8 .] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przedstawiać szczegółowego zestawienia poniesionych przez siebie kosztów”  § 7 ust. 17 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.,  § 8 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r. (122) W ocenie Prezesa Urz ędu, kwestionowane postanowienie narusza zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu umowy, gd yż w sposób niezasadny zwalnia Przedsiębiorcę w każdym przypadku z obowiązku przedstawienia przez nią szczegółowego zestawienia poniesionych przez nią kosztów. Kwestionowane postanowieni e może zniweczyć konsumentom ewentualne próby właściwego rozliczenia się ze Spółką na wypadek wypowiedzenia przez nich umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 k c , o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wyn agrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Wydatki te przy tym muszą mieć ścisły związek z treścią zobowiązania Spółki wynikającego z zawartej umowy, a najl epiej aby wprost z niej wynikały. Brak takiego wyodrębnienia może stano wić pole do nadużyć po stronie P rzedsiębiorcy. Z racji tego kwestionowane postanowienie może utrudnić konsumentowi weryfikację ewentualnie poniesionych przez Spółkę wydatków w celu nale żytego wykonania umowy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 47 (123) Nie sposób się przy tym zg odzić ze stanowiskiem P rzedsiębiorcy , iż kwestionowane postanowienie nie wyłącza prawa konsumenta – w przypadku rozwiązania umowy – do żądania przedstawienia zestawienia kosztów j akie poniosła Spółka , a wskazuje jedynie na brak obowiązku przedstawienia szczegółowego zestawienia kosztów. Zdaniem Prezesa Urzędu kwestionowane postanowienie zostało właśnie przewidziane na wypadek rozwiązania umowy , a jego bezpośrednim celem może być m.in. zawyżenie należnych Przedsiębiorcy wydatków na wypadek rozwiązania umowy. Dość stwierdzić, iż w niektórych wersjach wzorca umowy o świadczenie usług prawnych Spółka „ zmodyfikowała ” na niekorzyść konsumentów brzmienie dyspozytywnej regulacji związanej z wypowiedzeniem umowy zl ecenia , a powyższe brzmienie klauzuli może dodatkowo utrudniać przywrócenie stanu równowagi – przerzucenia na Spółkę ciężaru udokumentowania ewentualnie poniesionych wydatków. (124) Sprzeczność ww. postanowienia z dobrymi obyczajami polega zatem na wykreowaniu w świadomości konsumentów błędnego przeświadczenia, iż Spółka dokonując z nimi rozliczeń finansowych nie będzie musiała przedstawiać kosztorysu poniesionych wydatków. Analizując niniejsze postanowienie można dojść do wniosku, że zostało ono zredagowane w sp osób celowy w takiej formie, aby zniweczyć próby domagania się przez konsumenta udokumentowania poniesionych przez Przedsiębiorcę wydatków. Dobry obyczaj wymaga zaś tego, aby podmiot domagający się od konsumenta zwrotu wydatków wykazał, iż jego roszczenie jest faktycznie wymagalne w określonej wysokości. Niewątpliwie pomocne ku temu będzie przedstawienie konsumentowi zestawienia zawi erającego poniesione przez Spółkę koszty. Kwestionowane postanowieni e ma zatem na celu zniekształcenie wyobrażenia konsumentów o przysługujących im prawach, a zatem narusza dobry obyczaj polegający na niewykorzystywaniu przewagi kontraktowej przez P rzedsię biorcę jako twórcę wzorca. (125) W przedmiotowym przypadku rażące naruszenie interesów konsumentów polega zaś na uniemożliwieniu konsumentom weryfikacji poniesionych przez Spółkę kosztów, co finalnie może negatywnie odbić się na sytuacji finansowej konsumentów w przypadku rozwiązania umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, zakwestionowana klauzula umowna ma nie tylko wywołać określone skutki prawne , ale ma s łużyć również wywołaniu odpowiedniego stanu świadomości u konsumenta, który może zrezygnować z próby pozyskania zes tawienia poniesionych przez Spółkę kosztów . Kwestionowane postanowieni e wprowadza zatem konsument ów w błąd co do zakresu ich uprawnień. (126) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowi niedozwolone postanowieni e umowne, o który m mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [ 19 .] - [ 20 .] Postanowienia, o których mowa w pkt [19.] - [20] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy: [19.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą m ogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona”  § 8 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r., Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 48  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [20.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumenta cja związana ze sprawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona, chyba że przed upływem tego okresu Zleceniodawca złoży odmienną dyspozycję”  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpiec zenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 14 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (127) Zdaniem Prezesa UOKiK k westionowane postanowienia narusza ją zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu wzorca umowy, gdyż mog ą pozbawić konsumenta możliwości rozporządzania jego własną dokumentacją zgromadzoną w sprawie dochodzenia roszczeń. W ocenie Prezesa Urzędu dobry obyczaj nakazuje, aby po wykonanym zleceniu P rzedsiębiorca przynajmniej poinformował konsumenta o możliwości odbioru zgromadzonej w sprawie dokumentacji. W żadnym zaś wypadku zgromadzona w toku sprawy dokumentacja nie powinna być, po z góry określonym przez P rzedsiębiorcę okresie, niszczona. Przedsiębiorca powinien, alternatywnie, umieścić akta danej sprawy w wew nętrznym archiwum bądź odesłać całą dokumentację konsumentowi. Brak tych gwarancji powoduje, że kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, j ako twórcę wzorca. Należy także zaznaczyć, że kwestionowane postanowienia stanowią jedne z kilkudziesięciu klauzul zawartych we wzorcu umowy i raczej nie należą do najistotniejszych w kontekście dochodzenia roszczeń, ale mogą rzutować na etap pokontraktowy . Z tego względu konsument może przeoczyć konieczność złożenia dyspozycji w odpowiednim czasie, która zapobiegnie zniszczeniu akt sprawy przez Spółkę . (128) Odnosząc się do stanowiska Przedsiębiorcy należy wskazać, iż z niszczenie dokumentacji sprawy może , o ile nie uniemożliwić to przynajmniej zdecydowanie utrudnić konsumentowi ocenę działań jakie w jego sprawie zostały podjęte , w tym pod kątem odpowiedzialności odszkodowawczej tego podmiotu. Brak racjonalnego uzasadnienia, aby konsument był zmuszony kompletować dokumentację od podmiotu zobowiązanego lub z sądu i to tylko z tego powodu, że dokumentacja sprawy została przez Spółkę zniszczona. Powyższa procedura nie musiałaby być w ogóle przez konsumenta inicjowana, gdyby bezpośrednio przed zniszczeniem dokumentacj i pozyska no od konsumenta odrębną dyspozycję w tym zakresie. Poza tym część dokumentacji akt sprawy może znajdować się wyłącznie w posiadaniu Spółki . (129) W związku z powyższym, zdaniem Prezesa Urzędu, kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczaj ą interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co może prowadzić do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. Kwestionowane postanowienia narusza ją zatem dobre obyczaje polegające na nieusprawiedl iwionym pokrzywdzeni u sytuacji prawnej kontrahenta P rzedsiębiorcy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 49 (130) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [21 .] - [ 2 3 ] Postanowienia, o których mowa w pkt [21.] - [23.] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy: [21.] „Akta sprawy, w szczególności treść wszelkich pism, w tym pism procesowych sporządzonych przez Zleceniobiorcę na potrzeby wykonania zlecenia wynikającego z niniejszej Umowy, stanowią ścis łą tajemnicę Zleceniobiorcy. Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja o bowiązująca od marca 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [22.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma prawo do wglądu w zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym fu nduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [23.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma obowiązek udostępnić Zleceniodawcy zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (131) W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia narusza ją zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu umowy, gdyż w sposób niezasadny utrudniają konsumentowi sprawowanie rzeczywistej kontroli nad podejmowanymi przez Spółkę działaniami. Spółka nie może nie udostępniać lub nie dostarczać korespondencji lub innych materiałów dowodowych, wytworzonych lub powstałych w toku prowadzonych czynno ści, zasłaniając się przy tym rzekomą „tajemnicą” Spółki . Należy mieć na względzie, iż Spółka działa w imieniu i na rzecz konsumenta, wobec czego wszystkie wytworzone przez Spółkę dokumenty stanowią w pewnej mierze własność konsumenta. Dotyczy to także innych dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy. Zarówno dokumenty wytworzone przez Spółkę , jak i inna korespondencja znajdująca się w aktach sprawy o dochodzenie roszczeń nie podlega żadnej szczególnej ochronie prawnej, na mocy której konsument – zleceniodawca – nie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 50 miałby do niej dostępu. Przeciwne wnioskowanie mogłoby powodować w skrajnych przypadkach fikcję podejmowanych przez zleceniobiorców działań, którzy otrzymując już wynagrodzenie ryczałtowe za prowadze nie sprawy nie przykładają się do jej prowadzenia. Działanie takie może zaś narazić konsumenta na dotkliwe dla niego straty finansowe, któremu nie będzie się mógł w żaden sposób przeciwstawić. Stosowane przez Spółkę postanowienia mogą utrudnić weryfikację przez konsumenta ponoszonych przez Spółkę wydatków związanych z zawartą umową, w tym także ocenę poczynań Spółki pod kątem należytego wykonywania umowy. (132) Ponadto w ocenie Prezesa Urzędu za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać działanie Spółki , które limituje możliwość zapoznania się z aktami prowadzonej przez nią sprawy wyłącznie do jej siedziby. Istotna w tym zakresie jest bowiem okoliczność, iż Spółka legitymuje się ogólnopolskim zasięgiem działalności, gdyż zawiera umowy z konsumentami z terenu ca łego kraju. Umowy takie zawierane są m.in. w formie korespondencyjnej – na odległość. W tym zakresie możliwość zapoznania się z aktami danej sprawy wyłącznie w jej siedzibie czyni tą ewentualność bardzo iluzoryczną. Prezes Urzędu w żadnym wypadku nie akcep tuje zatem stanowiska, iż wyłącznie zaznajomienie się przez konsumen ta z aktami sprawy w siedzibie P rzedsiębiorcy równoważy prawa i obowiązki stron umowy. Jest wręcz przeciwnie – a faktyczna odległość, czas i koszty podróży mogą skutecznie zniechęcać konsu mentów, aby zapozna li się z aktami sprawy w jego siedzibie. Ponadto należy odróżnić sytuacje związane z zapoznawaniem się przez konsumenta z aktami sprawy (i pozyskiwania w tym celu skanów bądź kopii dokumentacji) od ewentualnego ryzyka udostępniania pism procesowych przygotowanych na potrzeby zlecenia dla nieokreślonego kręg u odbiorców. (133) Na podstawie analizowanych postanowień chronione są wyłącznie interesy Przedsiębiorcy . Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie jego uprzywilejowanej pozycji kontraktowej, jako twórcę wzorc a. Dobry obyczaj nakazuje, aby P rzedsiębiorca aktywnie współpracował z konsumentem celem wykonania umowy. Wskazówki w tym zakresie można odnaleźć rów nież w przepisach kodeksu cywilnego o zleceniu. Zgodnie z art. 740 kc in principio przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy. W ocenie Prezesa Urzędu, w ramach tak określonego obowiązku mieści się ta kże przekazywanie konsumentom na ich żądanie skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji . Naruszenie przez P rzedsiębiorcę tej dyrektywy, w tym odmowa przekazania określonego rodzaju dokumentów, w tym pism procesowych, może zostać zakwalifikowana jako ważny powód wypowiedzenia umowy zlecenia przez konsumenta, o którym mowa w art. 746 § 1 kc. Z tych też względów, zdaniem Prezesa Urzędu, kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (134) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowieni a umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 51 Ad [2 4 .] - [ 2 8 .] Postanowienia, o których mowa w pkt [24.] - [28] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy: [24.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej n a piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu nin iejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od lutego 2017 r.; [25.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez upr zedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 6 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnie nia Umowy wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wer sja obowiązująca od września 2017 r.; [26.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się nie rozpowszechniać niniejszej Umowy oraz nie udostępniać jej treści osobom trzecim p od rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 8 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – ro szczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r.; [27.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich w ynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [28.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu nini ejszej Umowy” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 52  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (135) Powyżej wskazane postanowienia wzorców umowy statuują zasadę, iż zawarta z konsumentem umowa ma charakter poufny. Zasada ta obowiązuje również po wygaśnięciu zawartej z konsumentem umowy. Wynika z niej, że bez uprzedniej i pisemnej zgody Spółki , konsument nie może udostęp niać umowy osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej za każdorazowe naruszenie poufności. Kara umowna – w zależności od wzorca umowy, w którym znajdują się te klauzule – wynosi odpowiednio:  „(…) dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiot u sprawy”,  „(…) 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”,  „(…) 10 % k woty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych” lub  „(…) 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”. (136) Wzorce umowy, w których znajdują się kwestionowane postanowienia nie definiują pojęcia „osoby trzecie”. Należy więc domniemywać, iż podmiotem tym będzie ka żdy podmiot z wyłączeniem konsumenta i Spółki . Na mocy kwestionowanych postanowień sankcjonowane będzie każde udostępnienie umowy osobom postronnym. Możliwość zapłaty kary umownej powstanie m.in. w przypadku udostępnienia umowy członkom rodziny (małżonkowi , wstępnym, zstępnym etc.), czy też przyjaciołom lub znajomym konsumenta. Wbrew stanowisku Spółki zakwestionowane klauzule wykluczają także możliwość przedstawienia umowy prawnikowi, czy też rzecznikowi konsumentów – podmiotowi ustawowo powołanemu do ochro ny interesów konsumentów . W klauzulach z pkt [25 .], [ 2 7 .] i [ 2 8 .] znajduje się niewielkie doprecyzowanie kwestii związanej z zagadnieniem naruszenia poufnego charakteru umowy. Wynika z niego, że poufny charakter umowy nie obowiązuje, gdy prawo do jej udostępnienia wynika z przepisów prawa. W ocenie Prezesa Urzędu, powyższe zastr zeżenie nie wyklucza jednak potraktowania przez Spółkę naruszenia zasad poufności polegającego m.in. na przesłaniu przez konsumenta umowy rzecznikowi konsumentów, czy też Prezesowi Urzędu (naruszeniem reguł poufności będzie również przesłanie dokumentacji umownej w zawiadomieniu dotyczącym podejrzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik) . Klauzule umowne abstrahują przy tym od motywacji jakie kierowały konsumentem przy udostępnianiu umowy. Konsument w odróżnieniu od Przedsiębiorcy nie jest bow iem profesjonalistą obyty m w przepisach prawa, w tym nie rzadko nie jest w stanie ustalić, które działania jego kontrahenta mogą naruszać jego interesy. (137) Ponadto tajemnicą objęte są wszelkie informacje i dokumenty jakie konsument otrzymał lub mógł od Przedsi ębiorcy otrzymać („Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę”) . Przedmiotowe informacje i dokumenty Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 53 obejmuj ą zatem swym zakresem całą gamę danych i stanów faktycznych, poczynając od informacji neutralnych ze względu na skutki ich ujawnienia, do takich – których ewentualne ujawnienie może spowodować szkodę. Powyższe j przedstawione klauzule nie dziel ą jednak otrzymanych informacji i dokumentów na te, które m.in. zawierają dane wrażliwe, tajemnicę przedsiębiorstwa etc. Za tajemnicę zostaną więc uznane także informacje i dokumenty, z którymi osoby postronne – w tym ewentualni klienci Spółki – mogą się z łatwośc ią zapoznać. (138) W ocenie Prezesa Urzędu, wprowadzony przez Przedsiębiorcę mechanizm związany z poufnym charakterem zawartej przez konsumenta umowy jest nieakceptowalny w świetle dobrych obyczajów. Zdaniem Prezesa Urzędu, zakwestionowane klauzu le narusza ją równowagę kontraktową umowy oraz powod uj ą nierówne rozłożenie praw w stosunku konsumenckim. W ocenie Prezesa Urzędu Spółka mając świadomość, iż zawarta przez konsumenta umowa może być dla niego niekorzystna celowo wprowadziła do wzorców umowy ww. postanow ienia, aby utrudnić konsumentowi próby weryfikacji zawartej umowy, a w konsekwencji ewentualne zakończenie łączącego strony stosunku zobowiązaniowego. (139) Kwestionowane postanowienia narusza ją także dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdze niu prawnym i finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie analizowanych postanowień chronione są wyłącznie interesy Spółki . Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane postawienia naruszają również w sposób rażący ekonomiczne interesy konsu mentów albowiem uprawniają one P rzedsiębiorcę do zastosowania bardzo dotkliwej sankcji finansowej, która nie jest usprawiedliwiona żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słab szej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (140) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [29 .] „Zleceniodawca zobowiązuje się do udzielenia pełnomocnictwa osobom wskazanym przez Zleceniobiorcę, o których mowa w § 2 ust. 2 niniejszej umowy”  § 2 ust. 3 Umowy o świ adczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (141) Na podstawie ww. postanowienia Przedsiębiorca przyznaje sobie uprawnienie do wskazania pełnomocników, którzy będą świadczyć na rzecz konsumenta pomoc prawną w zakresie udzielonego zlecenia dochodzenia roszczeń. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 zawieranych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 54 Spółkę umów o świadczenie usług prawnych: „Zleceniobiorca będzie świadczyć pomoc prawną przez poszczególnych radców prawnych i adwo katów”. (142) W ocenie Prezesa Urzędu takie uprawnienie należy uznać za niedopuszczalne, gdyż to konsument powinien mieć decydujący wpływ na wybór konkretnego pełnomocnika – radcę prawnego lub adwokata. Kwalifikacje pełnomocnika i jego doświadczenie w branży związanej z dochodzeniem roszczeń może mieć bowiem bezpośre dnie przełożenie na efekt finalny danej sprawy. Jego wybór nie jest więc obojętny dla interesów konsumentów. K westia wyboru pełnomocnika jest o tyle istotna, że Spółka nie może samodzielnie w pełni podjąć w imieniu konsumenta czynności zmierzających do odz yskania nienależnie pobranych świadczeń przez ubezpieczyciela, bank lub inny podmiot. Sprawy te z reguły są bowiem przedmiotem postępowania sądowego, w związku z czym konieczne jest w tym zakresie reprezentowanie konsumenta przez profesjonalnego pełnomocni ka. Przedsiębiorca ma tę świadomość już na etapie zawierania z konsumentem umowy, wobec czego powinien skonstruować mechanizm wyboru przez niego pełnomocnika procesowego, zmierzający do wyeliminowania arbitralności w jego wyborze. Równocześnie, wywodząc up rawnienie konsumenta do wskazania reprezentującego go pełnomocnika, Prezes Urzędu pragnie zwrócić uwagę m.in. na uregulowania zawarte w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1184 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami, umowę z klientem zawiera kierownik zespołu adwokackiego w imieniu zespołu, a pełnomocnictwa klient udziela adwokatowi. Jednocześnie, kierownik zespołu uwzględnia życzenia klienta co do wyboru adwokata, chyba że uzasadnione względy uniemożliwiają temu adwokatowi udzielenie pomocy prawnej. (143) Należy mieć także na względzie, że kwestionowane postanowienie są podobne do klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 5694 oraz 6485: „Zleceniodawca wyraża zgodę Zleceniobiorcy na zlecenie dla Kancelarii Adwokackiej lub Radcowskiej wskazanej przez zleceniobiorcę, do dochodzenia roszczeń w razie wystąpienia takiej konieczności w drodze postępowania sądowego. W celu realizacji powyższego Zleceniodawca zo bowiązany jest do udzielenia oddzielnego pełnomocnictwa dla adwokata lub radcy prawnego oraz do uiszczenia dodatkowego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi stawkami określonymi w (Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002 r. Dz. U. Nr 163 poz. 1348 - opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Adwokatów zagranicznych obowiązują stawki zgodne z prawem danego Kraju). Dotyczy to rów nież opłat i czynności adwokackich przed procesowych. Opłaty powyższe obejmować będą także koszty sądowe związane z wytoczeniem i prowadzeniem sprawy w tym także wpisu sądowego i kosztów opinii biegłych sądowych. (Koszty sądowe w spr. cywilnych. Ustawa z d n. 28.07.2005 r. Dz. 167 poz. 1398 z późniejszymi zmianami). Koszty prowadzenia sprawy poza granicami kraju w zakresie jak wyżej, ustalane są w oparciu o przepisy i stawki obowiązujące w danym Państwie” – wpis nr 5694 z dnia 26 maja 2014 r., na podstawie w yroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt XVII AmC 607/13, „Klient upoważnia ECPP do powierzenia w jego imieniu dochodzenia roszczeń, o których mowa w §1 w postępowaniu prze dsądowym, przedegzekucyjnym, sądowym i egzekucyjnym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 55 uprawnionym do tego podmiotom” - wpis nr 6485 z dnia 1 lipca 2016 r., na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt: XVII AmC 8/14). (144) W uzasadnieniu wyroku dotyczącego pierwszej z ww. kl auzul SOKiK stwierdził, że „Klauzula oznaczona nr 3 spełnia przesłanki pozwalające uznać ją w świetle art. 385[1] § 1 kc za niedozwoloną, albowiem nakłada na konsumenta zobowiązanie do wyrażenia a priori zgody na zlecenie profesjonalnemu pełnomocnikowi pod ejmowania czynności celem dochodzenia roszczeń, będących przedmiotem umowy w postępowaniu sądowym. Zobowiązuje go także do udzielenia pełnomocnictwa wskazanemu przez niego prawnikowi. Słusznie przyjmuje się, iż stosunek pełnomocnictwa ze względu na swój sz czególny charakter powinien opierać się na wzajemnym zaufaniu stron. Skutkiem tego istotnym jest, by to konsumentowi przysługiwało prawo wyboru osoby, która ma reprezentować jego interesy. W kontekście niniejszej sprawy, winien więc mieć możliwość podjęcia decyzji, czy zechce korzystać z usług poleconej mu kancelarii prawnej, czy też innej dowolnie przez siebie wybranej. Tymczasem zapis wzorca umowy, który pozbawia go tego uprawnienia niewątpliwie kształtuje w sposób niekorzystny jego sytuację prawną”. (145) Prez es Urzędu w pełni aprobuje ww. stanowisko, które w sposób analogiczny można odnosić do za kwestionowanego powyżej postanowienia. Pozbawia ono konsumenta z góry możliwości przeprowadzenia ze Spółką indywidualnych rokowań dotyczących osoby pełnomocnika. (146) Prezes Urzędu nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez Przedsiębiorcę . Przywołane przez niego pozostałe postanowienia wzorca umowy nie sanują abuzywności zakwestionowanej klauzuli, która jednoznacznie przesądza, iż to Spółka wskaże konsumentowi osoby , którym jest zobowiązany udzielić pełnomocnictw a . Irrelewantne przy ocenie kwestionowanego postanowienia jest brzmienie klauzuli - „Niniejsza Umowa wchodzi w życie z chwilą jej podpisania przez Strony oraz udzielenia przez Zleceniodawcę pełnomocnictwa”. Z brzmienia tej klauzuli nie wynika, iż konsument w jakikolwiek sposób będzie miał wpływ na wybór pełnomocnika procesowego. Należy także wskazać, iż drugie z przytoczonych przez Spółkę postanowień : („Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapo znał się warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. (…)”) zostało zakwestionowane w pkt [1 2 .] sentencji Decyzji. (147) Prezes Urzędu nie kwestionuje faktu, iż współpracujący z Przedsiębiorcą pełnomocnicy mog ą posiadać duże doświadczenie w prowadzeniu spraw o podobnym charakterze i dawać rękojmię należytej staranności. Jedyna, aczkolwiek zasadnicza wątpliwość dotyczy faktu, iż konsument nie ma realnego wpływu na wybór pełnomocnika. Obdarzenie Spółki zaufaniem i zlecenie jej prowadzenia sprawy nie może uzasadniać pozbawienia konsumenta możliwości wyboru pełnomocnika. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby informacje o osobie pełnomocnika przedstawić konsumentowi na etapie przedkontraktowym, umożliwić mu swobodny wybó r pełnomocnika oraz zawrzeć następnie te informacje wprost w zawieranych umowach o świadczenie usług prawnych. (148) Z powyższych względów, w ocenie Prezesa Urzędu, ww. postanowienie umowne przekracza akceptowalne granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. Kwestionowane postanowieni e narusza dobre obyczaje, gdyż na ich podstawie może do jść do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez Spółkę uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Z kolei rażące naruszenie interesów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 56 konsumenta na bazie kwestionowane j klauzuli oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyś ć konsumenta. Sytuacja konsumenta prezentowałaby się zdecydowanie odmiennie, gdyby kwestionowanego postanowienia nie było we wzorc ach umowy. (149) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorcach umownych stanow i niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [ 3 0 .] - [ 3 1 .] Postanowienia, o których mowa w pkt [30.] - [31.] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na zachodzący pomiędzy nimi związek funkcjonalny oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [30.] „Za prowadzenie sprawy, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie, na które składają się następujące, odrębne składniki: a) […] b) prowizja za sukces (success fee) w wysokości ___ % wartości świadczenia żądanego, a nie uzyskanego przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbi trażowego lub sądowego”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [31.] „W przypadku całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, ze względu na dokonanie przez Zleceniodawcę skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących Zleceniodawcy oraz Bankowi, wartość potrąconej przez Zleceniodawcę w ierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez Zleceniobiorcę, na rzecz Zleceniodawcy. Od wartości tej przysługuje Zleceniobiorcy także prowizja za sukces (success fee), o której mowa w § 6 ust. 1 lit. b) niniejszej Umowy”  § 6 ust. 2 Umowy o świadc zenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (150) Kwestionowane postanowienia umowne określają dodatkowe wynagrodzenie należne Przedsiębiorcy za pomyślny wynik sprawy. Stanowi ono określony % wartości świadczenia żądanego, a nie uzyskanego przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego. Wynagrodzenie to przysługuje także w przypadku potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących ko nsumentowi oraz bankowi. Wtedy wartość potrąconej przez konsumenta wierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez Spółkę , od której przysługuje także prowizja za sukces. Wzorzec tej umowy jest więc stosowany, w sytuacji w której to konsument jest pozwanym (stroną przeciwną, która nie inicjuje sporu), a bank żąda od niego określonego świadczenia. (151) Kwestionowane postanowienia umowne dotyczą głównego świadczenia konsumenta w zawieranej przez niego umowie, jakim jest zapłata wynagrodzenia na rzecz Prz edsiębiorcy. Nie zostały one jednak określone w sposób jednoznaczny wobec czego mogą być niezrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do treści postanowień wzorca umowy. Jednoznaczny oznacza b owiem dopuszczający tylko jedną możliwą interpretację, niebudzącą wątpliwości, dokładnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 57 określoną, wyraźną, oczywistą, niedwuznaczną. Postanowienie takie powinno być transparentne i wykluczać ewentualne przypadki wprowadzenia konsumenta w błąd. W ocenie P rezesa Urzędu oceniane klauzule pozbawione są tego waloru, gdyż budzą uzasadnione wątpliwości interpretacyjne – możliwe są ich różne i przy tym skrajnie odmienne interpretacje. Kwestionowane postanowienia nie zostały przy tym określone w sposób prosty i zr ozumiały. Oferta Przedsiębiorcy kierowana jest do określonej grupy osób fizycznych – konsumentów, którzy mogli doznać uprzednio uszczerbku ekonomicznego m.in. na skutek stosowania niedozwolonych postanowień umownych związanych z mechanizmem indeksacji kwot y kredytu oraz wysokości rat kredytu w oparciu o kursy wymiany walut . Niejednokrotnie konsumenci zaciągnęli zobowiązania, w ramach których przerzucono na nich ryzyko dowolnego kształtowania kursów wymiany walut przez kredytodawców, co mogło powodować zwięk szenie ich salda kredytowego. Jest to szczególna grupa konsumentów, która może zostać wyodrębniona na podstawie określonej i wspólnej im cechy. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że przeciętny konsument zna treść umowy łączącej go ze Spółką i pozostaj e w usprawiedliwionym przeświadczeniu, iż Spółka w sposób profesjonalny – w tym bez stosowania niejednoznacznych postanowień umowy – będzie dochodziła na jego rzecz określonych świadczeń. Na bazie analizowanych postanowień umownych przeciętny konsument nie jest jednak w stanie ocenić w sposób niebudzący wątpliwości ich wpływu na jego ekonomiczne interesy. (152) W przypadku klauzuli z punktu [ 3 0 .] jej uczciwość można rozpatrywać jedynie przy założeniu, iż żądanie banku wskutek działań podjętych przez Spółkę zostanie ostatecznie i w całości oddalone lub w inny sposób roszczenie banku upadnie (np. na skutek zrzeczenia się przez niego roszczenia). W takiej wyłącznie sytuacji można uznać, iż zastrzegane przez Spółkę wynagrodzenie success fee znajdzie swoje umoco wanie. Analizowane postanowienie nie wyklucza zaś sytuacji kalkulowania wynagrodzenia prowizyjnego w przypadku wyłącznie częściowego pomyślnego zakończenia sprawy. Postanowienie to pozbawione jest bowiem zasadniczego sformułowania odnoszącego się do ustala nia wynagrodzenia prowizyjnego wyłącznie w relacji do korzyści jakie na skutek podjętych przez Spółkę działań uzyskał konsument – tj. różnicy pomiędzy świadczeniem żądanym przez bank, a świadczeniem zasądzonym (nieoddalonym w toku procesu sądowego). Wynagr odzenie w pełnej zastrzeżonej przez Spółkę wysokości będzie jej należne również, wtedy gdy roszczenia banku zostaną oddalone tylko w niewielkiej wysokości. Obrazując to przykładem można wskazać, iż w przypadku żądania przez bank kwoty 100 tys. zł, Spółce p rzysługuje określone w umowie wynagrodzenie prowizyjne, nawet jeśli korzyść dla konsumenta wyniesienie tylko 10 tys. zł (90 tys. zł „uzyska” bank). Podstawa do wypłaty wynagrodzenia zaś zaistniała, gdyż bank nie uzyskał de facto świadczenia żądanego. Dodat kowo, jak już podkreślono powyżej, za miarodajne można uznać tylko takie „nie uzyskanie” przez bank świadczenia, które jest ostateczne. Przeciwna argumentacja mogłaby prowadzić do nadużyć. W przypadku postępowania polubownego lub mediacyjnego wystarczy bow iem, iż konsument nie wyrazi zgody na zaspokojenie roszczeń banku, co „zakończy” postępowanie na tym etapie (bank nie uzyska żądanego świadczenia), co może rodzić podstawy do wypłaty zastrzeżonego wynagrodzenia success fee . (153) Na gruncie analizowanego postan owienia możliwa jest także interpretacja korzystna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż „świadczenie żądane, a nie uzyskane przez Bank” to ta część świadczenia dochodzonego przez Bank, która nie zo stała w postępowaniu sądowym zasądzona od Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 58 konsumenta. Succes fee byłoby zatem obliczane jako odsetek kwoty, którą Spółka „wygrała” dla klienta. Powyższe potwierdza, że postanowienie jest niejednoznaczne i pozwala na krańcowo odmiennie odczytywanie jego tre ści, co przemawia za jego abuzywnym charakterem. W tym miejscu warto również przytoczyć art. 385 § 2 zd. 2 i 3 k c , zgodnie z którym postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta, przy czym zasady tej nie stosuje się w postępowaniu w spra wach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. (154) W odniesieniu do klauzuli z punktu [ 31 .] wątpliwości Prezesa Urzędu budzi brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy powstaniem po stronie konsumenta wierzytelności nadającej się do skutecznego pot rącenia od podejmowanych przez Spółkę działań. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wierzytelność ta istniała przed zgłoszeniem żądań przez bank i powstała bez udziału Przedsiębiorcy . Zdaniem Prezesa Urzędu brak jest zatem podstaw do żądania przez niego wynagrodzenia za samo tylko zgłoszenie zarzutu potrącenia w toku prowadzonego postępowania. Istotne jest przy tym także to, czy zgłoszony zarzut potrącenia był zarzutem ewentualnym. W przeciwnym wypadku jego zgłoszenie może skutkować de facto wyłącznie uzn aniem powództwa – świadczenia żądanego przez bank. Trudno w takiej sytuacji doszukiwać się jakie go kolwiek „sukcesu” osiągniętego przez Spółkę – uzyskania świadczenia na rzecz konsumenta. Na gruncie analizowanego postanowienia możliwa jest także interpretac ja korzystna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż powstanie świadczenia nadającego się do potrącenia będzie zasługą Spółki (lub występującego w sprawie pełnomocnika). Na gruncie ocenianej klauzuli takiej interpretacji nie można jednoznacznie przesądzić, co świadczy o abuzywności badanego postanowienia. Z powyższych względów stanowisko Przedsiębiorcy nie kwalifikowało się do uwzględnienia. (155) W ocenie Prezesa Urzędu zak westionowane postanowienia narusza ją dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Analizowane postanowienia są n iejednoznaczne i niezrozumiałe przez co mogą prowadzić do powstania po stronie konsumentów nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego Spółce , a tym samym wysokości zobowiązania, którego wykonania się podejmują. Postanowienia umowne, które nie o kreślają w sposób jednoznaczny świadczenia stron, jakim jest wynagrodzenie, naruszają interes konsumenta poprzez ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego ze szkodą dla niego. Biorąc pod uwagę charakter świadczenia, należy wskazać na godzenie takim ukształt owaniem postanowienia umownego w ekonomiczne interesy konsumenta. Konsekwencją stosowania zakwestionowanych klauzul może być również poczucie dyskomfortu konsumenta, spowodowane brakiem dokładnego określenia wysokości i zasad spełnienia jego obowiązku wzgl ędem kontrahenta. Finalnie może to prowadzić do wywołania uczucia zaskoczenia, lęku, gdy okaże się, do zapłaty jakiej kwoty faktycznie konsument jest zobowiązany. Stanowi to rażące naruszenie interesów konsumenta. N a podstawie analizowanych postanowień chr onione są wyłącznie interesy Spółki . Kwestionowane postan owienia w sposób rażący naruszają interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane postawienia naruszają równie ż w sposób rażący ekonomiczne interesy konsumentów albowiem uprawniają one P rzedsiębiorcę do żądania prowizji „za sukces” pomimo braku jego osiągnięcia przez Spółkę i znaczącego zaangażowania finansowanego konsumenta w prowadzenie jego sprawy przez Spółkę . Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 59 interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekor zystny. (156) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorc u umowy stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [3 2 .] „Prowizja za sukces (success fee) w wysokości [ ___ % wartości świadczenia uzyskanego przez Zleceniodawcę od Banku, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w szczególności na drodze postępowania reklamacyjnego, polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego ], w tym wartość różnicy, wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następnego po dniu prze walutowania”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od marca 2017 r. (157) Kwestionowane postanowienie umowne dotyczy głównego świadczenia konsumenta w zawieranej przez niego umowie, jakim jest zapłata wynagrodzenia na rzecz Spółki . Nie jest ono jednak określone w sposób jednoznaczny, gdyż możliwe są jego różne interpretacje. Akt ualne przy tym pozostają uwagi odnośnie jednoznacznoś ci postanowienia umowy z perspektywy przeciętnego konsumenta przytoczone przy analizie postanowień z pkt [ 30 .] i [ 3 1 .] Decyzji . (158) W odniesieniu do ww. klauzuli wątpliwości Prezesa Urzędu budzi druga częś ć ocenianego postanowienia umowy - fragment zaczynający się od słów „w tym wartość różnicy, wyrażonej w złotych”. Literalne brzmienie kwestionowanej części postanowienia może wskazywać, że Spółce nie przysługuje wynagrodzenie określone jako % „od wartości różnicy” związanej ze zmniejszeniem salda kredytowego na skutek jego przewalutowania, tylko wynagrodzenie określone kwotowo (w złotych) „pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem śre dniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania”. W wyniku takiej interpretacji możliwa jest sytuacja, w której jedynym beneficjentem z tytułu przewalutowania kredytu i zmniejs zenia salda zadłużenia pozostanie de facto Spółka . Powyższe może zaś powodować znaczące pokrz ywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. (159) Na gruncie analizowanego postanowienia możliwa jest także interpretacja korzystna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż także do „wartości różnicy, wyrażonej w złotych” znajdzie zastosowanie miernik % z początkowej części analizowanego postanowienia. Na gruncie ocenianej klauzuli takiej interpretacji nie można jednoznacznie przesądzić co może potwierdzać, że postanowienie jest niejednoznaczne i pozwala na krańcowo odmiennie odczytywanie jego treści. Jak już wskazano powyżej, postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta, przy czym zasady tej nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 60 wzorca umowy za niedozwolone. Z powyższych względów stanowisko Spółki nie kwali fikowało się do uwzględnienia. (160) Kwestionowane postanowienie narusza dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzy wdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Analizowane postanowienie jest n iejednoznaczne przez co może prowadzić do powstania po stronie konsumentów nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego Spółce , a tym samym wysokości zobowiązania, którego wykonania się podejmuje. Konsekwencją stosowania przez Spółkę zakwestionow anej klauzuli może być również poczucie dyskomfortu konsumenta, spowodowane brakiem dokładnego określenia wysokości i zasad spełnienia jego obowiązku względem kontrahenta. Finalnie może to prowadzić do wywołania uczucia zaskoczenia, lęku, gdy okaże się, do zapłaty jakiej kwoty faktycznie konsument jest zobowiązany, co może stanowić rażące naruszenie ich interesów. N a podstawie badanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy Spółki . Kwestionowane postan owienie w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej poz ycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane posta no wienie narusza również w sposób rażący ekonomiczne interesy konsumentów albowiem na jego podstawie może się oka zać, że to Spółka jest wyłącznym beneficjentem uzyskanych od banku środków . Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co może prowadzić do ukształto wania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (161) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez Spółkę w ww. wzorc u umow y stanowi niedozwolone postanowieni e umowne, o któ ry m mowa w art. 385 1 § 1 kc. (162) Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I. sentencji D ecyzji. Ad II. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w kwestii wniosku Spółki w sprawie wydania decyzji w trybie art. 23c uokik (163) Zgodnie z art. 23b ust. 1 uokik Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a. W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Ustęp 2 wspomnianego artykułu stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do: 1) poinfor mowania konsumentów, będących stronami umów zawartych na podstawie wzorca, o którym mowa w ust. 1, o uznaniu za niedozwolone postanowienia tego wzorca - w sposób określony w decyzji; 2) złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w for mie określonej w decyzji. (164) Jak jednak stanowi art. 23c ust. 1 uokik, jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, lub usunięcia skutków tego naruszenia, P rezes Urzędu może, wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. (165) W toku postępowania , na podstawie art. 23c ust. 1 uokik, Spółka zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu poinformowani e konsumentów o bezskuteczności Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 61 zakwestionowanych postanowień , publikację oświadczenia informującego o wydanej w sprawie decyzji oraz możliwości zawarcia aneksu do umowy. (166) W ocenie Prezesa Urzędu, zaproponowane przez Spółkę zobowiązanie nie budzi zastrzeżeń , a jego treść jest jednoznaczna i precyzyjna. Zobowiązanie Spółki zmierza do usunięcia skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik. Realizacja wnioskowanego przez Spółkę zobowiązania pozwoli osiągnąć cel e postępowania poprzez złożenie konsumentom oświadczenia o bezskuteczności kwestionowanych postanowień oraz przedstawienie możliwości zawarcia aneksu. Ponadto o świadczenie Spółki zawiera przyrzeczenie zwrotu poniesionych przez konsumentów kosztów , które mogli ponieść na skutek stosowani a przez nią zakwestionowanych postanowień. (167) Z kolei o bowiązek dotyczący opublik owania na stronie internetowej P rzedsiębiorcy oświadczenia (w formie pop - up – widocznego po każdorazowym wejściu na stronę) informującego o wydanej w sprawie d ecyzji i zawierającego odnośnik umożliwiający zapoznanie się z decyzją opublikowaną na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz na stronie internetowej Spółki , jak również obowiązek przesłania konsumentom osobnego oświadczenia w formie wia domości e - mail lub wysyłką pocztą tradycyjną , zawierającego informacje w tym samym zakresie, dopełnia obowiązek usunięcia skutków naruszenia, poprzez przedstawienie konsumentom informacji na temat działań podjętych przez P rzedsiębiorcę w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. (168) Prezes Urzędu pragnie zarazem zastrzec, że w przedkładanych konsumentom aneksach do umowy powinna znaleźć się prawidłowa i wyczerpująca informacja, o przyczynie zawarcia tego aneksu oraz o skutku w postaci braku związania kons umenta wskazanymi postanowieniami uznanymi za niedozwolone postanowienia umowne . Tak, aby konsumenci decydujący się na jego zawarcie byli w należyty sposób poinformowani (również w samym aneksie), że jego zawarcie ma na celu zastąpienie niedozwolonych postanowień umownych, które są względem nich bezskuteczne – co potwierdzone zostało przez Prezesa UOKiK wydaniem niniejszej Decyzji. Oznacza to, że zamiarem stron, które planują zawarcie aneksu do umowy jest uregulowanie ich sytuacji prawnej i ekonomicznej wynikającej ze stosowania niedozwolonych postanowień umownych – określonych w poszczególnych jednostkach redakcyjnych umowy - w zakresie możliwości wykonywania umowy w tej części w przyszłości. Czynności wykonane w oparciu o niedozwolone postanowienia umo wne nie wiążą konsumenta, nawet jeżeli zostało to potwierdzone (wskutek wydania przedmiotowej Decyzji) po ich dokonaniu. Na niedozwolone postanowienie umowne może się zarazem powoływać sam konsument – udzielając następczo „świadomej, wyraźnej i wolnej zgod y” na to niedozwolone postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywracając mu skuteczność w relacji do przedsiębiorcy 20 . Za niezbędne należy także uznać uwzględnienie w propozycjach aneksów do umowy fragmentu, że jego zawarcie jest dobrowolne, a strony u mowy są świadome konsekwencji jego zawarcia. Należy zarazem zaznaczyć, że stosowanie przez Spółkę nowej treści postanowień, zaproponowanych klientom w aneksie, odbywa się wyłącznie na ryzyko Spółki, a ich treść nie jest objęta zakresem zobowiązania przyję tego przez Prezesa UOKiK w niniejszej sprawie. 20 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II CSK 803/16 oraz pkt 31 i 35 wyroku TSUE z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt C - 472/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 62 (169) Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał za celowe nałożenie na Spółkę obowiązku wykonania przedłożonego przez nią zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawi e art. 23c ust. 1 uokik . (170) Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II. sentencji D ecyzji. Ad III. Obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań (pkt I I I . rozstrzygnięcia decyzji) (171) Stosownie do art. 23c ust. 3 uokik , elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. W związku z powyższym Prezes Urzędu zobowiązał P rzedsiębiorcę do poinformowania o stopniu realizacji zobowiązań, o których mowa w pkt II. sentencji D ecyzji, zgodnie z treścią punktu III. rozstrzygnięcia D ecyzji. (172) Przekazane przez Spółkę informacje oraz dokumenty pozwolą zweryfikować i ocenić sposób ora z stopień wykonania zobowiązania. (173) Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I II . sentencji D ecyzji. Ad IV. Nałożenie przez Prezesa Urzędu na P rzedsiębiorcę obowiązku zwrotu kosztów postępowania (174) Zgodnie z art. 77 ust. 1 uokik , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 uokik , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. (175) Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r. poz. 2000 ze zm. ) do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 tej ustawy , a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie zaś z art. 264 § 1 ww. ustawy jedn ocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. (176) W punkcie I . sentencji D ecyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprow adzonego postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone stwierdził naruszenie przez P rzedsiębiorcę art. 23a uokik . Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 uokik pozwalająca na obciążenie P rzedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w łącznej kwocie 90 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją ze stroną niniejszego postępowania . (177) Koszty niniejszego postępowania P rzedsiębi orca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnieni a się decyzji. Pouczenia: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 63 (178) Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (40 - 048 Katowice, ul. Kościuszki 43). (179) W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkc ie I V. niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego i na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów, można wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Kato wicach (40 - 048 Katowice, ul. Kościuszki 43) w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. (180) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1125 ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 tej ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. (181) Zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ww. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie p rawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają do statecznych środków na zwiększenie majątku Spółki lub udzielenie Spółce pożyczki. (182) Zgodnie z art. 105 ust. 1 tej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do prot okołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (183) Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Katowicach Maciej Fragsztajn