RKT-51/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dnia 28 grudnia 2012 r. RKT-61-07/12/MZ DECYZJA Nr RKT – 51 / 2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko J. P. i T. P., wspólnikom spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C.: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez J. P. i T. P., wspólników spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści „ABONENT zobowiązuje się do uiszczenia comiesięcznej opłaty abonamentowej, (…), najpóźniej do 15-go dnia miesiąca, w którym świadczona jest USŁUGA. (…) W przypadku uiszczenia opłaty abonamentowej po tym terminie, MIKEMI ma prawo (…), ograniczyć świadczenie USŁUGI i/lub naliczyć opłatę aktywacyjną w wysokości określonej w CENNIKU”, które jest postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 10 maja 2012 r .; II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez J. P. i T. P., wspólników spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowień o treści: 1) „MIKEMI ma prawo rozwiązać UMOWĘ w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania przez ABONENTA z płatnością powyżej 14 dni”; 2) „MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia (…) ABONENT zobowiązany jest: opłacać w terminie należność wynikającą z UMOWY”; 2 3) „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu INFRASTRUKTURY lub spowodowane przez warunki atmosferyczne”; 4) „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za utratę możliwości świadczenia USŁUGI: (…) b) w przypadku wypowiedzenia umów zawartych pomiędzy MIKEMI a osobami/firmami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością MIKEMI, niezbędnych do realizacji USŁUGI”; 5) „MIKEMI nie odpowiada za przerwy w świadczeniu USŁUGI wynikające z (…), sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności”; 6) „MIKEMI nie gwarantuje przepustowości transmisji danych od/do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji”; 7) „W przypadku udokumentowanego braku dostępu do USŁUGI, ABONENTOWI przysługuje zwrot części kwoty ABONAMENTU w wysokości 1/30 miesięcznej opłaty za każdy dzień braku dostępu do usługi z winy MIKEMI. Dotyczy to okresów o ciągłym czasie trwania dłuższym niż 24 godziny”, - które są postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 10 maja 2012 r .; III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez J. P. i T. P., wspólników spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowień o treści: 1) „ W przypadku wypowiedzenia UMOWY przed upływem MINIMALNEGO OKRESU OBOWIĄZYWANIA UMOWY, MIKEMI zastrzega sobie prawo anulowania przyznanych ABONENTOWI upustów cenowych, zgodnie z CENNIKIEM ”, które jest niezgodne z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 10 maja 2012 r. ; 2) „ MIKEMI zastrzega sobie prawo zażądania od ABONENTA dodatkowych dokumentów i informacji, nie wymienionych w § 11.1. ”, które jest niezgodne z art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 161 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 10 maja 2012 r. IV. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczęte przez Prezesa Urzędu przeciwko 3 J. P. i T. P., wspólnikom spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. w zakresie zarzutu zamieszczenia we wzorcu „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o następującej treści „ Przed zawarciem UMOWY MIKEMI ma prawo zażądać: (…) zaświadczenia z zakładu pracy o pozostawaniu w stosunku pracy ”; V. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, określa się J. P. i T. P., wspólnikom spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegające na dokonaniu modyfikacji postanowień znajdujących się w zawartych i wykonywanych z konsumentami umowach, w ten sposób, że z obrotu prawnego z konsumentami wyeliminowane zostaną postanowienia zawierające klauzule abuzywne, określone w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji oraz postanowienia niezgodne z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.), określone w punkcie III sentencji niniejszej decyzji - w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji; VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się kary pieniężne płatne do budżetu państwa, w następującej wysokości, na J. P., prowadzącego działalność jako wspólnik „Mikemi” S.C. J. i T. P. w C. za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z T. P.: 1) 219 zł (słownie: dwustu dziewiętnastu złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji; 2) 1148 zł (słownie: jednego tysiąca stu czterdziestu ośmiu złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji; 3) 820 zł (słownie: ośmiuset dwudziestu złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji; 4) 273 zł (słownie: dwustu siedemdziesięciu trzech złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. VII. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: 1) J. P., prowadzącego działalność jako wspólnik „Mikemi” S.C. J. i T. P. w C.: 13 zł (słownie: trzynaście złotych) za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z T. P., 2) T. P., prowadzącą działalność jako wspólnik „Mikemi” S.C. J. i T. P. w C.: 13 zł (słownie: trzynaście złotych) za które to zobowiązanie odpowiada ona solidarnie z J. P., - oraz zobowiązuje się tych przedsiębiorców do zwrotu kosztów na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 4 Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej także „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone z urzędu pod sygn. akt RKT-405-15/11/MZ postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez J. P. i T. P., wspólników spółki cywilnej „Mikemi” z siedzibą w C. (zwanych dalej także „Spółką” lub „Przedsiębiorcami”). W toku przedmiotowego postępowania zbadano wzorce stosowane przez Spółkę. Ponieważ analiza ich treści dała podstawy do przyjęcia, iż w zakresie opisanym w punktach I-III sentencji niniejszej Decyzji mogło dojść do naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 13.04.2012 r. Postanowieniem Nr 1 wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-4). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty (dowód: karta nr 7) w poczet dowodów zaliczono materiały zgromadzone w toku ww. postępowania wyjaśniającego (dowód: karty nr 9-112). Spółce postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na tym, że: 1. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet” zamieszczono postanowienie o treści: „ABONENT zobowiązuje się do uiszczenia comiesięcznej opłaty abonamentowej, (…), najpóźniej do 15-go dnia miesiąca, w którym świadczona jest USŁUGA. (…) W przypadku uiszczenia opłaty abonamentowej po tym terminie, MIKEMI ma prawo (…), ograniczyć świadczenie USŁUGI i/lub naliczyć opłatę aktywacyjną w wysokości określonej w CENNIKU ”; 2. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „MIKEMI ma prawo rozwiązać UMOWĘ w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania przez ABONENTA z płatnością powyżej 14 dni ”; 3. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „ MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia (…) ABONENT zobowiązany jest: opłacać w terminie należność wynikającą z UMOWY ”; 4. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu INFRASTRUKTURY lub spowodowane przez warunki atmosferyczne ”; 5. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za utratę możliwości świadczenia USŁUGI: (…) b) w przypadku wypowiedzenia umów zawartych pomiędzy MIKEMI a osobami/firmami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością MIKEMI, niezbędnych do realizacji USŁUGI ”; 6. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „MIKEMI nie odpowiada za przerwy w świadczeniu USŁUGI wynikające z (…), sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności ”; 5 7. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „MIKEMI nie gwarantuje przepustowości transmisji danych od/do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji ”; 8. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: „W przypadku udokumentowanego braku dostępu do USŁUGI, ABONENTOWI przysługuje zwrot części kwoty ABONAMENTU w wysokości 1/30 miesięcznej opłaty za każdy dzień braku dostępu do usługi z winy MIKEMI. Dotyczy to okresów o ciągłym czasie trwania dłuższym niż 24 godziny ” - które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; a także polegających na tym, że w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” zamieszczono postanowienie o treści: 1. „W przypadku wypowiedzenia UMOWY przed upływem MINIMALNEGO OKRESU OBOWIĄZYWANIA UMOWY, MIKEMI zastrzega sobie prawo anulowania przyznanych ABONENTOWI upustów cenowych, zgodnie z CENNIKIEM ”, co może być niezgodne z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. „Przed zawarciem UMOWY MIKEMI ma prawo zażądać: (…) zaświadczenia z zakładu pracy o pozostawaniu w stosunku pracy ”, co może być niezgodne z art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 161 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. „MIKEMI zastrzega sobie prawo zażądania od ABONENTA dodatkowych dokumentów i informacji, nie wymienionych w § 11.1. ”, co może być niezgodne z art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 161 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka udzieliła odpowiedzi na wezwania Prezesa Urzędu w pismach z dn. 8.05.2012 r. (dowód: karty nr 113-116), z dn. 27.06.2012 r. (dowód: karty nr 119-144) i z dn. 21.08.2012 r. (dowód: karty nr 150-154). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 31.07.2012 r. Przedsiębiorcy zostali poinformowani o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karty nr 145-146 i 148). W wyznaczonym terminie Przedsiębiorcy nie skorzystali z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. J. P. i T. P. prowadzą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jako „Mikemi” s.c. J. i T. P. Przedmiotem ich działalności jest między innymi działalność w zakresie telekomunikacji przewodowej, telekomunikacji bezprzewodowej (z wyłączeniem telekomunikacji satelitarnej) oraz działalność związana z oprogramowaniem. Działalność Spółki prowadzona jest na terenie miejscowości: Czerwionka- Leszczyny, Knurów i Rybnik. Spółka świadczy usługę dostępu do Internetu dla [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 1] konsumentów (dowód: karta nr 9). 6 Zawierając z konsumentami umowy w zakresie dostępu do sieci Internet Spółka stosuje następujące wzorce: „Umowę o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet”, „Regulamin świadczenia usług” (stosowane od dn. 6.01.2010 r.), 5 rodzajów cenników („Cennik świadczenia usług w promocji SPEED++”, „Cennik świadczenia usług w promocji SUPER+LAN SL+”, „Cennik świadczenia usług w promocji SUPER-RADIO PLUS SR+”, „Cennik świadczenia usług w promocji MAX” i „Cennik świadczenia usług w promocji SUPER-MAX”) oraz „Protokół odbiorczy” (dowód: karty nr 14-22). W toku postępowania Spółka przedstawiła kopie 15 umów o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet faktycznie zawartych z konsumentami w 2011 roku, po trzy umowy dla każdej z pięciu ofert (dowód: karty nr 23-112). Ustalono w toku postępowania, że we wzorcu „Umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet” Spółka zamieściła postanowienie o treści „ABONENT zobowiązuje się do uiszczenia comiesięcznej opłaty abonamentowej, (…), najpóźniej do 15-go dnia miesiąca, w którym świadczona jest USŁUGA. Płatność będzie dokonywana przelewem na indywidualny rachunek bankowy o numerze (…) UWAGA: W przypadku uiszczenia opłaty abonamentowej po tym terminie, MIKEMI ma prawo obciążyć ABONENTA odsetkami ustawowymi, ograniczyć świadczenie USŁUGI i/lub naliczyć opłatę aktywacyjną w wysokości określonej w CENNIKU” (§ 2 pkt 2 wzorca). We wzorcu „Regulaminu świadczenia usług” (zwanego dalej także „Regulaminem”), stosowanym w obrocie z konsumentami Spółka zamieściła następujące postanowienia: 1) „MIKEMI ma prawo rozwiązać UMOWĘ w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania przez ABONENTA z płatnością powyżej 14 dni” (§ 5 pkt 6); 2) „MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia określonego w § 3.1” (§ 3 pkt 2), natomiast § 3 zawiera katalog obowiązków odbiorcy usług, zgodnie z którym między innymi „ABONENT zobowiązany jest: a) opłacać w terminie należność wynikającą z UMOWY” (§ 3 pkt 1 ppkt a), a pozostałe podpunkty dotyczą zasad korzystania z sprzętu i infrastruktury; 3) „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu INFRASTRUKTURY lub spowodowane przez warunki atmosferyczne” (§ 8 pkt 4); 4) „MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za utratę możliwości świadczenia USŁUGI: (…) b) w przypadku wypowiedzenia umów zawartych pomiędzy MIKEMI a osobami/firmami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością MIKEMI, niezbędnych do realizacji USŁUGI” (§ 8 pkt 5); 5) „MIKEMI nie odpowiada za przerwy w świadczeniu USŁUGI wynikające z (…), sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności” (§ 8 pkt 6); 6) „MIKEMI nie gwarantuje przepustowości transmisji danych od/do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji” (§ 8 pkt 3); 7) „W przypadku udokumentowanego braku dostępu do USŁUGI, ABONENTOWI przysługuje zwrot części kwoty ABONAMENTU w wysokości 1/30 miesięcznej opłaty za każdy dzień braku dostępu do usługi z winy MIKEMI. Dotyczy to okresów o ciągłym czasie trwania dłuższym niż 24 godziny” (§ 9 pkt 10); 8) „W przypadku wypowiedzenia UMOWY przed upływem MINIMALNEGO OKRESU OBOWIĄZYWANIA UMOWY, MIKEMI zastrzega sobie prawo anulowania przyznanych ABONENTOWI upustów cenowych, zgodnie z CENNIKIEM” (§ 13 pkt 1); 9) „Przed zawarciem UMOWY MIKEMI ma prawo zażądać: (…) zaświadczenia z zakładu pracy o pozostawaniu w stosunku pracy” (§ 11 pkt 1 ppkt c); 7 10) „MIKEMI zastrzega sobie prawo zażądania od ABONENTA dodatkowych dokumentów i informacji, nie wymienionych w § 11.1.” (§ 11 pkt 2). Pismem z dn. 8.05.2012 r. Spółka przedstawiła zmienione wzorce umowy/aneksu o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet i Regulaminu oraz oświadczyła, że zostaną one wprowadzone do stosowania w obrocie w dniu 10.05.2012 r. (dowód: karty nr 113-115). Postanowienie wzorca umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet otrzymało treść: „ABONENT zobowiązuje się do uiszczenia comiesięcznej opłaty abonamentowej, (…), najpóźniej do 15-go dnia miesiąca, w którym świadczona jest USŁUGA, przelewem na indywidualny rachunek bankowy o numerze (…) UWAGA: W przypadku uiszczenia opłaty abonamentowej po tym terminie, MIKEMI ma prawo obciążyć ABONENTA odsetkami ustawowymi, a także zastosować sankcje określone w REGULAMINIE” (§ 2 pkt 2 nowego wzorca), przy czym żadne z innych postanowień regulaminu nie przewiduje sankcji rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia albo innej formy rozwiązania umowy, budzącej wątpliwości w zakresie przestrzegania przez Spółkę przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W nowym wzorcu Regulaminu: − § 3 pkt 2 otrzymał następującą treść: „MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia określonego w § 3.1, z wyjątkiem sytuacji określonej w § 3.1.a”, natomiast treść § 3 pkt 1 ppkt a pozostała bez zmian; − wykreślono § 5 pkt 6, przy czym nie zamieszczono w innej jednostce redakcyjnej postanowienia przewidującego, że Spółka ma prawo rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania przez abonenta z płatnością powyżej 14 dni; − § 8 pkt 3 w dotychczasowym brzmieniu został wykreślony, a wzorzec nie zawiera postanowienia na podstawie którego Spółka nie gwarantuje przepustowości transmisji danych od/do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji; − § 8 pkt 4 w dotychczasowym brzmieniu został wykreślony, a wzorzec nie zawiera postanowienia wyłączającego odpowiedzialność Spółki za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu infrastruktury lub spowodowane przez warunki atmosferyczne; − § 8 pkt 5 w został wykreślony, a wzorzec nie zawiera postanowienia wyłączającego odpowiedzialność Spółki za utratę możliwości świadczenia usługi w przypadku wypowiedzenia umów zawartych pomiędzy Mikemi a osobami/firmami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością Mikemi, niezbędnych do realizacji usługi; − § 8 pkt 6 w został wykreślony, a wzorzec nie zawiera postanowienia wyłączającego odpowiedzialność Spółki za przerwy w świadczeniu usługi wynikające ze sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności; − § 9 pkt 10 otrzymał treść „W przypadku udokumentowanego braku dostępu do USŁUGI, ABONENTOWI przysługuje zwrot części kwoty ABONAMENTU w wysokości 1/30 miesięcznej opłaty za każdy dzień braku dostępu do USŁUGI, zaistniałego z bezspornej winy MIKEMI”, jednocześnie w żadnym innym postanowieniu wzorca nie uzależnia się zwrotu części abonamentu od konkretnego okresu braku dostępu do usługi; − § 11 otrzymał treść: „Przed zawarciem UMOWY MIKEMI ma prawo zażądać: 1. dowodu osobistego i/lub innego dowodu tożsamości ze zdjęciem, 2. pisemnej zgody 8 właściciela lub wszystkich właścicieli lokalu, w którym dokonana ma być instalacja USŁUGI, 3. pisemnej zgody właściciela/właścicieli posesji i/lun lokalu, budynku, itp. w miejscu świadczenia USŁUGI, 4. dokumentów rejestrowych przedsiębiorstwa (wpisu do EDG/KRS, NIP, REGON, itp.; nie dotyczy osób prywatnych), 5. zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o nie zaleganiu z płatnościami (z ostatnich 3 miesięcy, nie dotyczy osób prywatnych)”, jednocześnie w żadnym innym postanowieniu wzorca nie przewidziano możliwości żądania innych dokumentów przed zawarciem umowy z konsumentem; − § 13 pkt 1 otrzymał treść: „W przypadku wypowiedzenia UMOWY przed upływem MINIMALNEGO OKRESU OBOWIĄZYWANIA UMOWY, MIKEMI zastrzega sobie prawo anulowania przyznanych ABONENTOWI upustów cenowych, zgodnie z CENNIKIEM, proporcjonalnie do okresu, jaki upłynął od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania”. W toku postępowania Spółka poinformowała, że nowe wzorce umowy i Regulaminu „są sukcesywnie wdrażane do aktualnie wykonywanych umów, poprzez zawieranie stosownych aneksów z aktualnymi abonentami będącymi konsumentami” i do aneksowania „(…) pozostało jeszcze około tysiąca umów” (dowód: karta nr 119). Spółka przedstawiła kopie trzech umów o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartych z konsumentami z zastosowaniem nowych wzorców umowy i Regulaminu, a także kopię aneksu do umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet, zawartych z konsumentami (dowód: karty nr 124-143). W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że: J. P. w 2011 roku osiągnął przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 2] zł, a T. P. w 2011 roku osiągnęła przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 3] zł. Przedsiębiorcy oświadczyli, że przychód uzyskany ze świadczenia usługi dostępu do Internetu wyniósł około [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 4] % kwoty całego przychodu (dowód: karta nr 119). Osiągnięte w 2011 roku przychody przedsiębiorców ustalono na podstawie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika (PIT-36L) w roku podatkowym 2011 rok (dowód: karty nr 120-123 i 151-154). Prezes Urzędu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez Przedsiębiorcę. Objęte zarzutem 9 działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki i bliżej nieokreślony krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Organizatora usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Spółkę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jego zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1441 ze zm.) tj. osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). Za przedsiębiorców, stosownie do art. 4 ust. 2 powołanej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. „Działalnością gospodarczą” jest zgodnie z przepisem art. 2 tej ustawy, zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W niniejszym postępowaniu podmioty będące stroną postępowania posiadają status przedsiębiorcy, gdyż są to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą jak wspólnicy spółki cywilnej. Zachowania niniejszych podmiotów podlegają bez wątpienia kontroli dokonywanej na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że J. P. i T. P., prowadzący działalność 10 gospodarczą jako „Mikemi” S.C. J. i T. P. są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawność działań Drugą przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 4 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 11 przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 19 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 95/03, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 29 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 381/05, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 2 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 760/05). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrażonym w wyroku z dn. 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Trafność wyżej opisanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06). Wynikająca z art. 479 45 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) jawność rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oznacza, że od chwili wpisania do niego określonego postanowienia zakazane jest stosowanie tożsamych postanowień w obrocie konsumenckim i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością dokonanych wpisów. Rejestr postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa Urzędu. Rejestr ten jest powszechnie dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl 6 . Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że przedsiębiorca był z mocy prawa zobowiązany do powstrzymania się od stosowania ww. postanowień, które uznano za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Trzecią przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania 6 http://uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php 12 w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Przesłanki bezprawności działań i naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zostaną omówione poniżej osobno dla poszczególnych praktyk. Ad I W przedmiotowym postępowaniu pierwszy postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ ABONENT zobowiązuje się do uiszczenia comiesięcznej opłaty abonamentowej, (…), najpóźniej do 15-go dnia miesiąca, w którym świadczona jest USŁUGA. (…) W przypadku uiszczenia opłaty abonamentowej po tym terminie, MIKEMI ma prawo (…), ograniczyć świadczenie USŁUGI i/lub naliczyć opłatę aktywacyjną w wysokości określonej w CENNIKU ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Powyższym postanowieniem Przedsiębiorcy przewidzieli możliwość ograniczenia przez niech świadczenia usługi i możliwość naliczenia opłaty aktywacyjnej w wysokości określonej w cenniku, w razie wniesienia przez konsumenta opłaty abonamentowej po terminie płatności, bez uprzedniego wezwania do uregulowania zaległości. Z brzmienia tego postanowienia wynika, że nawet w razie wniesienia przez abonenta należnej opłaty, ale choćby z jednodniowym opóźnieniem, Przedsiębiorcy będą uprawnieni do podjęcia ww. działań. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli jedna ze stron umowy wzajemnej dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni termin do wykonania z zagrożeniem odstąpienia od umowy w przypadku jego bezskutecznego upływu. W wyroku z dn. 28.07.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 109/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Brak wpłat określonych w par 2 pkt 2 do końca danego miesiąca spowoduje odłączenie dostępu do Internetu. Ponowna aktywacja dostępu nastąpi po uzupełnieniu przez użytkownika zaległych opłat oraz z ustawowo obowiązującymi odsetkami oraz kosztów związanych z aktywacją instalacji ”, które zostało w dn. 7.10.2005 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 533. 13 W wyroku z dn. 19.04.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 23/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ W przypadku zwłoki w opłacie abonenckiej Usługodawca zastrzega sobie prawo zawieszenia świadczenia usług wymienionych w § 1 bez dodatkowego powiadomienia Abonenta i uaktywnić usługę po uregulowaniu przez Abonenta zaległej należności wraz z naliczonymi umownymi odsetkami oraz opłatą za ponowną aktywację w kwocie 60 zł brutto ”, które zostało w dn. 3.04.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 635. Jak wynika z powyższego, brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo istniejących różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć przedmiotowa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienia wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcom na ograniczenie świadczonej usługi i naliczenie opłat za jej ponowną aktywację, w razie zaistnienia zwłoki w opłaceniu przez konsumenta należności za usługę, bez konieczności uprzedniego wezwania konsumenta do zapłaty zaległej kwoty. Na podstawie stosowanego przez Przedsiębiorców postanowienia, przy wznowieniu świadczenia usług w pełnym zakresie Spółka uprawniona zostaje do pobrania od konsumenta obok odsetek – zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego stanowiących typową sankcję za opóźnienie przy spełnieniu świadczeniu pieniężnego – dodatkowo także opłaty za aktywację usługi, mającej w tym przypadku charakter kary umownej. Tego rodzaju klauzule zostały przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakazane ze względu na przepis art. 385 3 pkt 17 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. Ponieść należy, że brak jest podstaw aby konsument ponosił opłatę za usługę, której świadczenie zostało wstrzymane 7 . Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala Przedsiębiorcom na ograniczenie świadczenia usługi i naliczenie opłaty aktywacyjnej w każdym przypadku opóźnienia płatności przez konsumenta, bez uprzedniego wezwania do dokonania tej czynności. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowana praktyka wymierzona jest zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 7 Uzasadnienie wyroku SOKiK z dn. 9.03.2010 r. (sygn. akt XVII AmC 430/09). 14 W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec umowy nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II.1 W przedmiotowym postępowaniu drugi postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI ma prawo rozwiązać UMOWĘ w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania przez ABONENTA z płatnością powyżej 14 dni ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionym poniżej postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Powyższe postanowienie daje Przedsiębiorcom prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, gdy druga ze stron umowy wzajemnej dopuszcza się zwłoki w wykonaniu swojego zobowiązania, przy czym Spółka nie przewiduje konieczności wyznaczenia konsumentowi odpowiedniego terminu do wykonania z zagrożeniem odstąpienia od umowy w przypadku jego bezskutecznego upływu. W wyroku z dn. 28.04.2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 514/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator może, według własnego wyboru, rozwiązać Umowę w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym, bez zachowania okresu wypowiedzenia, lub zawiesić świadczenie Usług Telekomunikacyjnych bez odszkodowania w przypadku: nieuregulowania przez Abonenta Rachunków Telekomunikacyjnych [§ 16 ust. 11 lit i Regulaminu] ”, które zostało w dn. 28.12.2011 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 2747. W uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31.01.2011 r. (VI ACa 998/10) sąd stanął na stanowisku, że ww. postanowienie wzorca umownego spełnia „(…) przesłanki art. 385 1 k.c. dające pozwanemu prawo do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym bez obowiązku wcześniejszego wezwania konsumenta do zapłaty zaległej należności nie wprowadzając podobnego prawa dla Konsumenta. W przypadku braku świadczenia przez pozwanego na jego rzecz usług przez określony czas, nadto treść tego zapisu nie wskazuje - wbrew stanowisku pozwanego, iż miałby on mieć zastosowanie tylko w sytuacji niewywiązywania się przez Konsumenta w sposób trwały z obowiązku płatności”. Ponadto w wyroku z dn. 22.06.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 53/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ W przypadku wystąpienia zaległości w uiszczeniu opłaty abonamentowej operator ma 15 prawo rozwiązać umowę w trybie określonym w par. 4 ust. 2 ”, które zostało w dn. 22.08.2007 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1235. W uzasadnieniu tego wyroku sąd uznał za trafny argument powoda, którym był Prezes Urzędu, że zgodnie z art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli jedna ze stron umowy wzajemnej dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni termin do wykonania z zagrożeniem odstąpienia od umowy w przypadku jego bezskutecznego upływu. Ponadto sąd zwrócił uwagę, że ww. postanowienie łamie zasadę symetrii i zwiększa obowiązki konsumentów w ramach łączącego ich z przedsiębiorcą stosunku zobowiązaniowego. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo istniejących drobnych różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczoną klauzulą wpisaną do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienie wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na rozwiązanie umowy, w razie zaistnienia zaległości w opłacaniu należności za świadczenie o charakterze ciągłym, bez uprzedniego wezwania do wykonania zobowiązania i wyznaczenia konsumentowi odpowiedniego terminu do dokonania zaległej wpłaty z zagrożeniem odstąpienia od umowy w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu. Jednocześnie należy zauważyć, że powyższy tryb postępowania nie pozbawia przedsiębiorcy uprawnienia do dochodzenia od konsumenta należności związanych z zaistniałą zwłoką w spełnieniu świadczenia. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na rozwiązanie umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu, w razie braku wpłaty przez konsumenta należności z tego tytułu, bez konieczności uprzedniego wezwania go do uregulowania zaległości. Ponowne podłączenie usługi może wiązać się z opłatami z tego tytułu, a ponadto – całkowicie niezależnie od przyczyny i wszelkich okoliczności nieuregulowania w terminie rachunku – konsument będzie pozbawiony przez pewien czas dostępu do usługi, gdyż skoro umowa zostanie rozwiązana „w trybie natychmiastowym” (a więc bez zachowania okresu wypowiedzenia), po stronie przedsiębiorcy ustanie obowiązek świadczenia usługi. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. 16 Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.2 W przedmiotowym postępowaniu trzeci postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia (…) ABONENT zobowiązany jest: opłacać w terminie należność wynikającą z UMOWY ”. Powyższa klauzula stanowi połączenie dwóch postanowień zamieszczonych w oddzielnych jednostkach redakcyjnych regulaminu: „ MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia określonego w § 3.1 ” (§ 3 pkt 2) oraz „ ABONENT zobowiązany jest: a) opłacać w terminie należność wynikającą z UMOWY ” (§ 3 pkt 1 ppkt a). Jak z tego wynika, naruszeniem ze strony konsumenta, którego stwierdzenie uprawnia Spółkę do czasowego wstrzymania świadczenia usługi dostępu do Internetu, jest nie wywiązanie się przez konsumenta z obowiązku opłacania w terminie należności wynikającej z zawartej umowy. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 12.03.2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 1/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Abonent ma obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej niezależnie od zawieszenia świadczenia usług, o których mowa w punkcie 6 .”, które zostało w dn. 16.05.2007 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1165. W wyroku z dn. 09.03.2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 430/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ W przypadku nie uregulowania rachunku w terminie Zleceniobiorca ma prawo do wstrzymania usług ”, które zostało w dn. 07.07.2010 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1978. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że „(…) jest ono niejasne z tego względu, iż nie precyzuje jaki okres opóźnienia w zapłacie za świadczoną przez Pozwaną usługę, uprawnia ją do wstrzymania usług. Taka konstrukcja postanowienia umownego daje Pozwanej, co słusznie podniósł Prezesa UOKiK, prawo do dokonywania jednostronnej wiążącej interpretacji umowy (…). Podkreślenia wymaga również to, iż Prezes UOKiK trafnie zwrócił uwagę, iż wbrew powszechnie panującym obyczajom kupieckim umowa nie przewiduje – przed zastosowaniem w/w sankcji – dodatkowego wezwania do zapłaty. W sytuacji zatem, gdy konsument nie z własnej winy, spóźni się w uregulowaniem rachunku choćby o jeden dzień, Pozwana ma prawo wstrzymać wykonywanie usługi, bez wezwania konsumenta do zapłaty zaległej należności. Nadto, co słusznie podniósł powód, pozostałe postanowienia umowy nie wyjaśniają kwestii rozliczenia finansowego stron w przypadku wstrzymania usługi. Kwestią sporną jest tu bowiem sytuacja, w której w czasie obowiązywania 17 umowy, pozwana nie świadczy usług. W takim przypadku brak jest podstaw aby konsument płacił za wstrzymaną usługę ”. Ponadto w wyroku z dnia 23.11.2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 2332/10) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Nieuiszczenie w terminie opłat na podstawie faktury pro forma spowoduje wstrzymanie świadczenia usług w dniu następnym po terminie płatności a po kolejnych 14 dniach rozwiązanie umowy i usunięcie danych związanych ze świadczonymi usługami ”, które zostało w dn. 13.05.2011 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 2309. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienie wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na żądanie od konsumenta opłacania usługi dostępu do Internetu, pomimo że usługa ta nie jest świadczona, z powodu zawieszenia jej świadczenia w związku z naruszeniem przez konsumenta obowiązku terminowej zapłaty za świadczoną usługę. Zgodnie z ww. postanowieniami zawieszenie świadczenia usługi może nastąpić już pierwszego dnia powstania zaległości, a ponadto postanowienia nie określają w żaden sposób zasad rozliczenia stron za okres, w którym przedsiębiorca nie świadczył usługi. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na nakładanie na konsumenta obowiązku ponoszenia opłat za usługę dostępu do Internetu, naliczanych za okres czasu, w którym usługa ta jest zawieszona, czyli nie jest świadczona na rzecz konsumenta, a więc brak jest podstaw do ponoszenie przez niego takich opłat. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu, w którym § 3 pkt 2 otrzymał treść: „ MIKEMI rezerwuje sobie prawo do czasowego wstrzymania świadczenia USŁUGI w przypadku stwierdzenia naruszenia określonego w § 3.1, z wyjątkiem sytuacji określonej w § 3.1.a ”, natomiast treść § 3 pkt 1 ppkt a pozostała bez zmian. Tym samym Spółka wyłączyła prawo do wstrzymania świadczenia usług z powodu braku opłacenia w terminie należności wynikającej z umowy. Spółka oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym 18 dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.3 W przedmiotowym postępowaniu czwarty postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu INFRASTRUKTURY lub spowodowane przez warunki atmosferyczne ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 12.03.2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 1/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyższej, lub pracy nadajników w pobliżu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów ”, które zostało w dn. 16.05.2007 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1163. W wyroku z dn. 24.11.2006 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 163/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń losowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosferyczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp ”, które zostało w dn. 19.02.2008 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1337. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że jego zdaniem w kwestionowanym postanowieniu regulaminu „(…) pozwany zbyt szeroko i nieprecyzyjnie określił zakres przesłanek, których wystąpienie całkowicie wyłącza jego odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem pozwanego przedstawionym w odpowiedzi na pozew, że przedmiotowy zapis odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której spełnienie świadczenia stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które pozwany nie ponosi odpowiedzialności, a zatem uzasadnia wyłączenie odpowiedzialności pozwanego zgodnie z treścią art. 495 kc. Zdaniem Sądu nie wszystkie wskazane w zakwestionowanym zapisie przesłanki uzasadniają wyłączenie odpowiedzialności pozwanego. W szczególności odnosi się to do okoliczności wystąpienia awarii urządzeń nadawczych nadawców. Operator świadcząc określone usługi musi ponosić odpowiedzialność za działania przedsiębiorców, przy pomocy których je świadczy. Poza tym stosując wskazane postanowienie pozwany przerzuca na konsumentów ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej ”. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, 19 pomimo różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienie wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na wyłączenie odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia. Wynika to ze zbyt szerokiego określenia przez przedsiębiorcę przesłanek wyłączenia odpowiedzialności. Wyłączenie wszelkiej odpowiedzialności za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu infrastruktury Spółki lub spowodowane przez warunki atmosferyczne może prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorca zwolniony będzie od odpowiedzialności za zdarzenia, wynikające przykładowo z niewłaściwego montażu jego infrastruktury lub braku jej zabezpieczenia przed działaniami czynników atmosferycznych, zawinionego przez przedsiębiorcę. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności w sytuacjach, w których na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ponosiłby odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 3 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.4 20 W przedmiotowym postępowaniu piąty postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI nie ponosi odpowiedzialności za utratę możliwości świadczenia USŁUGI: (…) b) w przypadku wypowiedzenia umów zawartych pomiędzy MIKEMI a osobami/firmami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością MIKEMI, niezbędnych do realizacji USŁUGI ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionym poniżej postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 21.04.2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 531/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania osób trzecich mające lub mogące mieć wpływ na wykonanie warunków oferty, nadto nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikające z działania siły wyższej awarii telekomunikacyjnych, energetycznych lub innych zdarzeń pozostających poza kontrolą Organizatora ”, które zostało w dn. 22.09.2010 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 2030. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo różnic w sformułowaniu tych postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczoną klauzulą wpisaną do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienie wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności za wykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, w sytuacji gdy utrata możliwości wykonania zobowiązania wynika z rozwiązania umów zawartych przez Spółkę z podmiotami trzecimi, a więc w wyniku działań lub zaniechań osób trzecich mających wpływ na wykonanie warunków oferty. Tym samym na konsumenta przerzucana jest część ryzyka gospodarczego związanego z działalnością Spółki. Usługa dostępu do Internetu polega na zapewnieniu konsumentowi nieprzerwanego dostępu do sieci w zamian za określoną opłatę abonamentową. Konsekwencje wypowiedzenia Spółce umowy przez osobę trzecią, dotyczącej nieruchomości niezbędnej dla dostarczania usług, nawet jeśli wynikają one wyłącznie z działania lub zaniechania Spółki (np. nieopłacenie należności za korzystanie z ww. nieruchomości), ponosić ma konsument, który zostanie pozbawiony dostępu do usługi. W takiej sytuacji na podstawie ww. postanowienia Przedsiębiorcy nie będą ponosili z tego tytułu odpowiedzialności wobec konsumenta. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności w sytuacji, w której na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ponosiłby odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób 21 powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 4 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.5 W przedmiotowym postępowaniu szósty postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI nie odpowiada za przerwy w świadczeniu USŁUGI wynikające z (…), sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 31.01.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 59/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych ”, które zostało w dn. 05.05.2005 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 408. W wyroku z dn. 19.04.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 23/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Usługodawca nie bierze odpowiedzialności za działanie sieci swojego dostawcy (...)”, które zostało w dn. 3.04.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 636. W wyroku z dn. 19.04.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 23/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Usługodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności za szkody i straty Abonentów wynikłe na skutek przerwania połączenia, braku połączenia, nieotrzymania poczty elektronicznej, braku dostępu do Internetu ”, które zostało w dn. 3.04.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 639. 22 W wyroku z dn. 23.02.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 3/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ PTK nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikające z przyczyn niezależnych od PTK, a w szczególności występujących poza siecią ”, które zostało w dn. 05.04.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 680. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że „(…) postanowienie to przyznaje operatorowi prawo do decydowania o tym gdzie leży przyczyna zakłócenia odbioru programów telewizyjnych i radiowych, a co za tym idzie prawo do wyłączenia swojej odpowiedzialności za złą jakość programów udostępnianych abonentom. Kontrahent jest obowiązany jest do świadczenia usługi odpowiedniej jakości, przyznanie sobie prawa do określenia czy przyczyna leży po stronie operatora czy jest od niego niezależna, bez możliwości obiektywnego sprawdzenia przez abonenta tych okoliczności, narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta, wypełniając tym samym przesłanki art. 385 pkt 2 i pkt 9 kc ”. W wyroku z dn. 14.03.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 21/03) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych ”, które zostało w dn. 04.07.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 797. W wyroku z dn. 12.03.2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 1/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyższej, lub pracy nadajników w pobliżu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów ”, które zostało w dn. 16.05.2007 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1163. W wyroku z dn. 24.11.2006 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 163/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń losowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosferyczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp. ”, które zostało w dn. 19.02.2008 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1337. Ponadto w wyroku z dn. 21.04.2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 531/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania osób trzecich mające lub mogące mieć wpływ na wykonanie warunków oferty, nadto nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikające z działania siły wyższej awarii telekomunikacyjnych, energetycznych lub innych zdarzeń pozostających poza kontrolą Organizatora ”, które zostało w dn. 22.09.2010 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 2030. Przedsiębiorcy wymieniają jako przyczyny wyłączenia ich odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług następujące okoliczności: spory pracownicze, uderzenia pioruna, pożar, decyzje administracyjne i inne przepisy prawne, defekty w sieci innego dostawy usług, przerwy w dostawie energii elektrycznej lub inne podobne okoliczności. Tym samym Spółka wyłącza swoją odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z ww. przyczyn. Na podstawie art. 471 i następnych Kodeksu cywilnego, które regulują odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania 23 osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza (art. 474 k.c.). Przedsiębiorca obowiązany jest naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania tego zobowiązania, a więc powstałą na skutek przerw w świadczeniu usług, jeżeli jest to następstwem okoliczności, za które przedsiębiorca odpowiada, to jest takich które tego przedsiębiorcę obciążają. Zakres takich okoliczności obejmuje przede wszystkim działania i zaniechania przedsiębiorcy noszące znamiona winy (tzn. zachowania umyślne lub będące skutkiem nie dołożenia należytej staranności). Zakres przypadków, w których przedsiębiorca może w treści zawieranych umów uchylić się od odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania określa powołany art. 471 Kodeksu cywilnego. Tymczasem brzmienie kwestionowanego postanowienia umownego stwarza Przedsiębiorcom możliwość uniknięcia odpowiedzialności odszkodowawczej względem odbiorców usług w przypadkach niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ze względu na przyczyny wymienione w ww. postanowieniu, nawet gdy działanie lub zaniechanie nastąpiło z winy osoby trzeciej, za którą Spółka ponosi odpowiedzialność. Katalog przewidzianych przez Przedsiębiorców okoliczności ma charakter otwarty, gdyż za przyczyny wyłączające odpowiedzialność Przedsiębiorcy mogą też uznać wszelkie inne podobne okoliczności. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienia wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności za czasową niedostępność świadczonej usługi dostępu do Internetu, jeżeli przerwy te wynikają z ww. przyczyn albo też z przyczyn innych niż wymienione, ale do nich podobnych, co pozwala przedsiębiorcy na dowolną, szeroką interpretację tego pojęcia, a w konsekwencji wyłącznie jego odpowiedzialności w różnych okolicznościach, nawet nie wymienionych w treści ww. postanowienia, jeśli tylko przedsiębiorca uzna, że są one podobne. Przedsiębiorcy przerzucają tym samym na konsumentów ryzyko związane z prowadzeniem przez nich działalności gospodarczej, obarczając ich negatywnymi konsekwencjami (czasowym brakiem świadczenia usługi) z przyczyn, za które na podstawie ogólnych przepisów kodeksu cywilnego ponoszą odpowiedzialność. Przykładowo, zaistnienie sporu pracowniczego może wynikać z działań lub zaniechań Spółki wobec jej pracowników, uderzenie pioruna lub inne wyładowanie atmosferyczne może uszkodzić niewłaściwie zabezpieczoną przez Przedsiębiorców instalację, pożar może zostać wywołany działaniami osób za które Spółka ponosi odpowiedzialność, decyzja administracyjna może zostać wydana w wyniku działań lub zaniechań Przedsiębiorców, przerwy w dostawie energii elektrycznej mogą wynikać w nie uregulowania należności z tego tytułu. Ponadto podnieść należy, iż to przedsiębiorca decyduje o wyborze swoich podwykonawców i podmiotów, z których infrastruktury, sprzętu lub usług będzie korzystać świadcząc we własnym imieniu usługi konsumentom. Przedsiębiorca nie może przerzucać na konsumentów ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej 8 . Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności za czasowy brak możliwości świadczenia 8 Uzasadnienie wyroku SOKiK z dn. 24.11.2006 r. (sygn. akt XVII AmC 163/05). 24 usługi dostępu do Internetu w okolicznościach, w których na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ponosiłby odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 5 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.6 W przedmiotowym postępowaniu siódmy postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI nie gwarantuje przepustowości transmisji danych od/do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Kwestionowane postanowienie ogranicza odpowiedzialność Spółki w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania usługi. Celem postanowienia jest ograniczenie odpowiedzialności wobec konsumenta w sytuacji, gdy parametry wykonanej usługi są niezgodne z przedmiotem umowy. Taka praktyka Spółki wyłącza odpowiedzialność przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Stosowanie zakwestionowanego postanowienia prowadzi do sytuacji, w której konsument zmuszony jest do spełnienia swojego świadczenia w całości pomimo braku ekwiwalentnego świadczenia ze strony przedsiębiorcy, tzn. uzyskania szybkości przepływu danych wynikającego z zawartej umowy. W wyroku z dn. 19.04.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 23/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za: g) określoną prędkość przepływu ”, które zostało 25 w dn. 3.04.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 638. W wyroku z dn. 8.06.2006 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 125/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody poniesione przez Abonenta w wyniku utraty danych lub opóźnienia w otrzymaniu lub przesłaniu transmisji, nieprawidłowa lub powolna transmisja, opóźnieniami lub przerwaniami świadczenia Usług, a w szczególności na skutek takich czynności jak (...) ”, które zostało w dniu 16.08.2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 819. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienia wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na wyłączenie jego odpowiedzialności za nienależyte wykonanie świadczenia lub wręcz jego niewykonanie, polegające na braku zapewnienia przepustowości transmisji danych od i do zasobów sieci Internet oraz bezpieczeństwa przekazu informacji. Kwestionowane postanowienie w istocie ogranicza odpowiedzialność Spółki w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania usługi. Celem i zamiarem kwestionowanego postanowienia jest ograniczenie odpowiedzialności wobec konsumenta w sytuacji, gdy parametry wykonanej usługi są niezgodne z przedmiotem umowy. Stosowanie zakwestionowanego postanowienia prowadzi do sytuacji, w której konsument zmuszony jest do spełnienia swojego świadczenia w całości pomimo braku ekwiwalentnego świadczenia ze strony przedsiębiorcy, tzn. uzyskania szybkości przepływu wynikającej z zawartej umowy. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala Przedsiębiorcom na wyłączenie ich odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało 26 podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 6 sentencji niniejszej decyzji. Ad II.7 W przedmiotowym postępowaniu ósmy postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku udokumentowanego braku dostępu do USŁUGI, ABONENTOWI przysługuje zwrot części kwoty ABONAMENTU w wysokości 1/30 miesięcznej opłaty za każdy dzień braku dostępu do usługi z winy MIKEMI. Dotyczy to okresów o ciągłym czasie trwania dłuższym niż 24 godziny ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Powyższe postanowienie pozwala Spółce na uchylenie się od odpowiedzialności za brak dostępu do świadczonej usługi, całkowicie niezależnie od przyczyny przerwy w dostępie do usługi, a więc także w sytuacjach, gdy Spółka ponosi odpowiedzialność za ten brak. Wyłączenie odpowiedzialności obejmuje każdy okres niedostępności usługi, jeśli tylko trwa on 24 godziny lub krócej. Oznacza to, że np. trwający 23 godziny okres niedostępności usługi nie wiąże się z obowiązkiem zwrotu jakiejkolwiek część opłaty ponoszonej przez konsumenta. W tym miejscu należy zauważyć, że usługa dostępu do Internetu polega na zapewnieniu konsumentowi stałego, a więc nieprzerwanego dostępu do sieci, w zamian za ponoszenie opłaty abonamentowej. W wyroku z dn. 19.10.2004 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 123/03) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Prawo do obniżenia opłaty abonamentowej przysługuje Abonentowi wtedy, gdy brak sygnału spowodowany awarią był dłuższy niż trzy dni robocze. Od tego momentu, za każdy kolejny dzień braku sygnału, od abonamentu odliczana jest 1/30 jego wartości ”, które zostało w dn. 4.12.2004 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 207. W wyroku z dn. 22.06.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 52/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Za okres braku sygnału wynikającego z awarii trwającej dłużej niż dwa kolejne dni Abonentowi przysługuje prawo do obniżenia opłaty miesięcznej o 1/30 za każdy następny dzień ”, które zostało w dn. 25.08.2005 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 502. W wyroku z dn. 9.11.2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 74/04) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Jeżeli przerwy w świadczeniu Usługi Radia i Telewizji Kablowej wystąpiły z ważnych przyczyn, a ich łączny czas w Okresie Rozliczeniowym był krótszy od 48 godzin, rekompensata Abonentowi nie przysługuje ”, które zostało w dn. 22.08.2007 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1210. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że 27 przedmiotowe postanowienie „(…) należy uznać za sprzeczne z art. 353 pkt 22 kodeksu cywilnego, gdyż przewiduje ono obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta, mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta. (…) Zdaniem Sądu, nawet jeśli uwzględnić specyfikę świadczonej usługi [telewizja kablowa i radio], a zwłaszcza fakt, że ma ona charakter ciągły i wynikającą z tego faktu konieczność okresowego wstrzymywania dostarczania sygnału dla przeprowadzanie określonych czynności technicznych (napraw, remontów konserwacji, rozbudowy sieci lub jej modernizacji itp.), brak jest uzasadnienia, aby pozwany pobierał wynagrodzenie za czas kiedy abonent nie może korzystać z usługi. Takie uregulowanie sytuacji konsumenta narusza jego interesy, gdyż w razie przerwy w świadczeniu usług wysokość jego świadczenia nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu ”. W wyroku z dn. 2.08.2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 1179/11) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ W wypadku braku dostępu do Internetu z przyczyn niezależnych od Abonenta, Abonentowi przysługuje bonifikata w opłacie abonamentowej proporcjonalnie do czasu wadliwego funkcjonowania systemu (dotyczy przestojów trwających dłużej niż 24 godziny od chwili zgłoszenia) ”, które zostało w dn. 19.10.2011 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 2635. Brzmienie klauzuli stosowanej przez Spółkę i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć owa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienie wpisane do rejestru, pozwalają przedsiębiorcy na wyłączenie odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala Przedsiębiorcom na zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. 28 Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II ppkt 7 sentencji niniejszej decyzji. Ad III.1 W przedmiotowym postępowaniu ósmy postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku wypowiedzenia UMOWY przed upływem MINIMALNEGO OKRESU OBOWIĄZYWANIA UMOWY, MIKEMI zastrzega sobie prawo anulowania przyznanych ABONENTOWI upustów cenowych, zgodnie z CENNIKIEM ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, że zgodnie z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm. – dalej także jako „prawo telekomunikacyjne”) w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, związanego z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Powyższy przepis nakazuje przedsiębiorcy świadczącemu usługi telekomunikacyjne, w razie rozwiązania umowy (zawartej na czas określony i związanej z przyznaniem ulgi) przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta, przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, ograniczenie wysokość roszczenia przedsiębiorcy z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy do wartości ulgi przyznanej abonentowi, pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Stosowanie ulg jest powszechną praktyką w polityce marketingowej operatorów telekomunikacyjnych, którzy proponują różnego rodzaju obniżenia opłat, zachęcając konsumentów do skorzystania ze swoich usług 9 . Ulga oznacza obniżkę w stosunku do opłat pobieranych od abonenta na warunkach standardowych. Skoro ulga jest pomniejszana o jej proporcjonalną wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania, należy brać pod uwagę wartość ulgi na dzień rozwiązania umowy, a nie na dzień jej podpisania 10 . Usługą telekomunikacyjną jest zgodnie z art. 2 pkt 48 Prawa telekomunikacyjnego usługa polegająca głównie na przekazywaniu sygnałów w sieci telekomunikacyjnej, natomiast na podstawie art. 2 pkt 35 tej ustawy przez sieć telekomunikacyjną należy rozumieć systemy transmisyjne oraz urządzenia komutacyjne lub przekierowujące, a także inne zasoby, które umożliwiają nadawanie, odbiór lub transmisję sygnałów za pomocą przewodów, fal radiowych, optycznych lub innych środków wykorzystujących energię elektromagnetyczną, niezależnie od ich rodzaju. 9 Andrzej Krasuski, „Prawo telekomunikacyjne. Komentarz”, LexisNexis, Warszawa 2008, str. 225. 10 Maciej Rogalski „Prawo telekomunikacyjne. Komentarz”, Lex 2010. 29 Należy zwrócić uwagę, że wyraźny obowiązek pomniejszania roszczenia przedsiębiorcy o proporcjonalną wartość ulgi za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania wprowadzono do treści ww. przepisu Prawa telekomunikacyjnego na podstawie art. 1 pkt 17 lit. b ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 85, poz. 716). W uzasadnieniu wprowadzenia tej zmiany wyjaśniono, że taka zmiana treści przepisu „(…) zwiększa ochronę konsumentów, gdyż wysokość kary w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do sieci, związanego z ulgą przyznaną abonentowi, stanowi równowartość przyznanej ulgi na dzień rozwiązania umowy, a nie jak dotychczas na dzień jej podpisania. W przypadku jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu ustalonego w umowie abonent powinien zwrócić ulgę przyznaną mu przy podpisywaniu umowy. Dotychczas abonent zwracał ulgę w pełnej wysokości, bez względu na to, czy rozwiązanie umowy miało miejsce zaraz po podpisaniu umowy czy tuż przed jej rozwiązaniem. Aktualne rozwiązanie określa, że wysokość zwracanej przez abonenta ulgi nie może przekroczyć wartości ulgi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Przedmiotowa zmiana jest prokonsumencka ” 11 . Jak wynika z powyższego rozliczenie upustów przyznanych przez dostawcę usług musi nastąpić w sposób proporcjonalny do okresu czasu, jaki minął od dnia zawarcia umowy, tymczasem powyższe postanowienie pozwala Spółce na dochodzenie całej wysokości przyznanego upustu, całkowicie niezależnie od daty rozwiązania umowy, a więc od okresu czasu, jaki minął od dnia zawarcia umowy do jej wcześniejszego rozwiązania. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego niezgodne z przepisem art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na dochodzenie od konsumenta roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez Spółkę z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, w wysokości wyższej niż wynika to z przepisów Prawa telekomunikacyjnego. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. 11 Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1448 (VI kadencja Sejmu RP), dostępny na oficjalnej stronie internetowej Sejmu RP pod adresem: http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/wgdruku/1448. 30 Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Ad III.2 W przedmiotowym postępowaniu kolejny postawiony Przedsiębiorcom zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Regulaminu świadczenia usług”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ MIKEMI zastrzega sobie prawo zażądania od ABONENTA dodatkowych dokumentów i informacji, nie wymienionych w § 11.1. ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanych zachowań Spółki należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 57 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego dostawca usług nie może uzależniać zawarcia umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej od udzielenia informacji lub danych, innych niż określone w art. 161 ust. 2, w przypadku użytkownika końcowego będącego osobą fizyczną. Na podstawie art. 161 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych jest uprawniony do przetwarzania następujących danych dotyczących użytkownika będącego osobą fizyczną: 1) nazwisk i imion; 2) imion rodziców; 3) miejsca i daty urodzenia; 4) adresu miejsca zameldowania na pobyt stały; 5) numeru ewidencyjnego PESEL - w przypadku obywatela Rzeczypospolitej Polskiej; 6) nazwy, serii i numeru dokumentów potwierdzających tożsamość, a w przypadku cudzoziemca, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego albo Konfederacji Szwajcarskiej - numeru paszportu lub karty pobytu; 7) zawartych w dokumentach potwierdzających możliwość wykonania zobowiązania wobec dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych wynikającego z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Ponadto na podstawie art. 161 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego oprócz danych, o których mowa w ust. 2, dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych może, za zgodą użytkownika będącego osobą fizyczną, przetwarzać inne dane tego użytkownika w związku ze świadczoną usługą, w szczególności numer konta bankowego lub karty płatniczej, adres korespondencyjny użytkownika, jeżeli jest on inny niż adres miejsca zameldowania na pobyt stały tego użytkownika, a także adres poczty elektronicznej oraz numery telefonów kontaktowych. Jednocześnie zgodnie z art. 57 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego dostawca usług może uzależnić zawarcie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do sieci, od: 1) dostarczenia przez użytkownika końcowego dokumentów potwierdzających możliwość wykonania zobowiązania wobec dostawcy usług wynikającego z umowy; 2) pozytywnej oceny wiarygodności płatniczej użytkownika końcowego wynikającej z 31 danych będących w posiadaniu dostawcy usług lub udostępnionych mu przez biuro informacji gospodarczej w trybie określonym w ustawie z dn. 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530); dostawca usług powiadamia użytkownika końcowego o wystąpieniu takiego zastrzeżenia. Zgodnie z art. 2 pkt 50 Prawa telekomunikacyjnego użytkownikiem końcowym jest podmiot korzystający z publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej lub żądający świadczenia takiej usługi, dla zaspokojenia własnych potrzeb. Przepis art. 57 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego dotyczy etapu poprzedzającego zawarcie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i pozwala dostawcy usług na gromadzenie na tym etapie tylko danych wyczerpująco określonych w art. 161 ust. 2 12 . Gromadzenie na podstawie art. 161 ust. 3 innych jeszcze danych osobowych użytkownika nie zostało objęte dyspozycją art. 57 ust. 1 pkt 3 i dlatego ich gromadzenie jest możliwe dopiero po zawarciu umowy o świadczenie usług. Podstawą żądania, przed zawarciem umowy o świadczenie usług, danych osobowych dotyczących sytuacji ekonomicznej użytkownika nie może być przepis art. 91 ust. 1. Zawiera on jedynie ogólne wytyczne dotyczące ustalenia cen za usługi telekomunikacyjne i nie ma nic wspólnego z gromadzeniem danych osobowych o użytkownikach 13 . Przepis art. 57 ust. 1 pkt 3 nie upoważnia dostawcy usług telekomunikacyjnych do uzależniania zawarcia umowy o dostawę publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych od podania przez osobę fizyczną innych danych niż przewidziane art. 161 ust. 2, takich jak statusu osoby uprawnionej do pobierania świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia emerytalnego lub rentowego lub statusu osoby niepełnosprawnej z wykazaniem osiąganych przychodów nie wyższych niż w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, lub wykazanie posiadania statusu osoby bezrobotnej lub statusu osoby korzystającej z pomocy społecznej 14 . Określony w Prawie telekomunikacyjnym katalog danych ma charakter zamknięty, wobec czego przedsiębiorca nie może w ocenie Prezesa Urzędu zastrzegać sobie prawa zażądania od konsumenta wszelkich innych, dodatkowych dokumentów i informacji, a więc wykraczających poza zakres danych określonych w ww. przepisie. Stwierdzono zatem, że Spółka stosuje postanowienie wzorca umownego niezgodne z art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 161 ust. 2 i 3 Prawa telekomunikacyjnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ pozwala przedsiębiorcy na uzależnienie zawarcia umowy od przedstawienia przez konsumenta dowolnych informacji i dokumentów, innych niż te, których żądanie w takim przypadku dopuszczają przepisy Prawa telekomunikacyjnego. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorców dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o dostęp do Internetu na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich ich potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 12 Maciej Rogalski, op. cit. 13 Por. uzasadnienie wyroku NSA z dn. 21.06.2007 r., II GSK 61/07, OSP 2008, z. 10, poz. 106. 14 Por. uzasadnienie wyroku WSA z dn. 13.10.2006 r., VI SA/Wa 1324/06. 32 W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec Regulaminu nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 10 maja 2012 r. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Ad IV Punktem wyjścia dla oceny bezprawności zachowania Spółki była w ocenie Prezesa Urzędu niezgodność postanowienia wzorca „Regulaminu świadczenia usług” o treści „ Przed zawarciem UMOWY MIKEMI ma prawo zażądać: (…) zaświadczenia z zakładu pracy o pozostawaniu w stosunku pracy ” z art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 161 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.). Na podstawie powołanego przepisu art. 57 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego dostawca usług nie może uzależniać zawarcia umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej od udzielenia informacji lub danych, innych niż określone w art. 161 ust. 2, w przypadku użytkownika końcowego będącego osobą fizyczną. Zgodnie z art. 161 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych jest uprawniony do przetwarzania danych dotyczących użytkownika będącego osobą fizyczną, takich jak między innymi zawartych w dokumentach potwierdzających możliwość wykonania zobowiązania wobec dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych wynikającego z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Informacja o pozostawaniu konsumenta w stosunku pracy, potwierdzona zaświadczeniem wydanym przez pracodawcę, mieści się w pojęciu danych zawartych w dokumentach potwierdzających możliwość wykonania zobowiązania wobec dostawcy usług. Okoliczność otrzymywania wynagrodzenia ze stosunku pracy może bowiem świadczyć o możliwości posiadania środków na uiszczanie opłaty za usługę dostępu do Internetu. Zgodnie z art. 83 ustawy z dn. 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Na podstawie przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów pozwalających na rozstrzygniecie sprawy co do jej istoty. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji 33 państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu postawił zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na stosowaniu postanowienia umownego niezgodnego z Prawem telekomunikacyjnym. W toku prowadzonego postępowania stwierdzono jednak, że takie działanie Przedsiębiorców nie może świadczyć o stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Biorąc pod uwagę powyższe przesłanki Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że stosowana praktyka w zakresie objętym niniejszym postępowaniem jest bezprawna. W związku z faktem, że nie zaistniała przesłanka bezprawności działań przedsiębiorcy, zasadne jest umorzenie postępowania w tym zakresie. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Ad V Stosownie do art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może określić w decyzji uznającej praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania, środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił zobowiązać Przedsiębiorców do zastosowania środków usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, polegających na dokonaniu modyfikacji postanowień znajdujących się w zawartych i wykonywanych z konsumentami umowach w ten sposób, że z obrotu prawnego z konsumentami wyeliminowane zostaną: 1. postanowienia zawierające klauzule abuzywne, określone w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji oraz 2. postanowienia niezgodne z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.), określone w punkcie III sentencji niniejszej decyzji - w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Określając powyższy termin Prezes Urzędu wziął pod uwagę czasochłonność procesu wymiany (aneksowania) obowiązujących umów o świadczenie usługi dostępu do Internetu, związaną z koniecznością wyjaśniania konsumentom przyczyn zmiany umowy, a także konieczność poniesienia wysiłku organizacyjnego i zaangażowania pracowników 15 . Tak określony termin nie powinien spowodować zbyt dużego wysiłku organizacyjnego dla Przedsiębiorców ani wpłynąć negatywnie na ich funkcjonowanie. Określenie takiego terminu nie powinno skutkować więc obniżeniem jakości usług świadczonych na rzecz konsumentów. Ad VI Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. 15 Por. wyrok SOKiK z dn. 27.06.2007 r., sygn. akt XVII AmA 108/06. 34 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej 16 . Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punktach I-III sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez J. P. i T. P., wspólników spółki cywilnej „Mikemi” S.C. J. i T. P. z siedzibą w C. praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011 r. Przychód osiągnięty przez J. P. wyniósł [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 2] zł, w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 5] zł. 1. Pierwsza z kar wymierzana jest w związku stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, polegającej na posługiwaniu się klauzulą będącą postanowieniem wpisanym do powszechnie dostępnego rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Wagę praktyk należy określić jako stosunkowo dużą, ze względu na to, że na jej mocy przedsiębiorca ma możliwość ograniczenia świadczenia usługi i możliwość naliczenia opłaty aktywacyjnej, w razie wniesienia przez konsumenta opłaty abonamentowej po terminie płatności, bez uprzedniego wezwania do uregulowania zaległości. W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania przedsiębiorcy. Zważono także, że na rynku świadczenia usług dostępu do Internetu działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą wybierać swego kontrahenta. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone były we wszystkich konsumentów korzystających z usług przedsiębiorcy, a zatem miały charakter powszechny. Oceniane praktyki były długotrwałe, gdyż postanowienia wzorca umowy stosowane były w obrocie z konsumentami od stycznia 2010 r. do dn. 10 maja 2012 r. W oparciu o osiągnięty przez J. P. przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 6] % przychodu, to jest na poziomie 312 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością 16 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 35 łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności obciążające. Wobec powyższego kwotę bazową zmniejszono do kwoty 219 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 219 zł (słownie: dwustu dziewiętnastu złotych), co stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 7 ppkt a]% przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2011 roku i ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 7 ppkt b] % maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie VI ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Druga z kar wymierzana jest w związku ze stosowaniem siedmiu praktyk, opisanych powyżej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, polegających na posługiwaniu się klauzulami będącymi postanowieniami wpisanymi do powszechnie dostępnego rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Wagę praktyk należy określić jako stosunkowo dużą, ze względu na to, że na mocy ww. postanowień przedsiębiorca: − ma prawo rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, w sytuacji spóźnienia się konsumenta z płatnością powyżej 14 dni (pkt II ppkt 1 sentencji), − może czasowo wstrzymać świadczenie usługi w razie jakiegokolwiek opóźnienia w terminowym opłacaniu należności przez konsumenta (pkt II ppkt 2 sentencji), − wyłącza swoją odpowiedzialność za zakłócenia spowodowane przez urządzenia pracujące w pobliżu infrastruktury lub spowodowane przez warunki atmosferyczne (pkt II ppkt 3 sentencji), − wyłącza swoją odpowiedzialność za niemożność świadczenia usługi, spowodowaną wypowiedzeniem umów zawartych z podmiotami trzecimi w zakresie dzierżawy obiektów nie będących własnością Spółki, niezbędnych do realizacji usługi (pkt II ppkt 4 sentencji), − wyłącza swoją odpowiedzialność za czasową niemożność świadczenia usługi, wynikającą ze „sporów pracowniczych, uderzenia pioruna, pożaru, decyzji administracyjnych i innych przepisów prawnych, defektu w sieci innego dostawy usług, przerw w dostawie energii elektrycznej lub innych podobnych okoliczności” (pkt II ppkt 5 sentencji), − wyłącza swoją odpowiedzialność za przepustowości transmisji danych od i do Internetu oraz za bezpieczeństwo przekazu informacji (pkt II ppkt 6 sentencji), − ogranicza swoją odpowiedzialność za czasową niemożność świadczenia usługi, przewidując minimalny okres braku jej dostępności (conajmniej nieprzerwane 24 godziny), od zaistnienia którego uzależnia zwrot konsumentowi części opłaty za usługę (pkt II ppkt 7 sentencji). 36 W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania przedsiębiorcy. Zważono także, że na rynku świadczenia usług dostępu do Internetu działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą wybierać swego kontrahenta. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone były we wszystkich konsumentów korzystających z usług przedsiębiorcy, a zatem miały charakter powszechny. Oceniane praktyki były długotrwałe, gdyż postanowienia wzorca regulaminu stosowane były w obrocie z konsumentami od stycznia 2010 r. do dn. 10 maja 2012 r. W oparciu o osiągnięty przez J. P. przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 8 ppkt a] % przychodu za każdą ze stwierdzonych praktyk, czyli łącznie [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 8 ppkt b] % przychodu, to jest na poziomie 234 zł za każdą ze stwierdzonych praktyk, czyli łącznie 1638 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności obciążające. Wobec powyższego kwotę bazową zmniejszono do kwoty 1148 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 1148 zł (słownie: jednego tysiąca stu czterdziestu ośmiu złotych), co stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 9 ppkt a] % przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2011 roku i ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 9 ppkt b] % maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. 3. Trzecia z kar wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie III ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji, polegającej na stosowaniu we wzorcu regulaminu postanowienia niezgodnego z przepisami Prawa telekomunikacyjnego. Prezes Urzędu uwzględnił charakter stwierdzonego naruszenia na etapie zawierania kontraktu, które wpływa na etap wykonywania kontraktu. Wagę praktyki należy określić jako dużą, ze względu na to, że na mocy ww. postanowienia przedsiębiorca nie jest zobowiązany, w razie rozwiązania umowy (w której przyznał upusty cenowe) przed minimalnym okresem jej obowiązywania, do rozliczenia wartości tychże upustów zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym, lecz może anulować je w całości. W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania przedsiębiorcy. Zważono także, że na rynku świadczenia usług dostępu do Internetu działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą wybierać swego kontrahenta. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzona była we wszystkich konsumentów korzystających z usług przedsiębiorcy, a zatem 37 miały charakter powszechny. Oceniana praktyka była długotrwała, gdyż postanowienie wzorca regulaminu stosowane było w obrocie z konsumentami od stycznia 2010 r. do dn. 10 maja 2012 r. W oparciu o osiągnięty przez J. P. przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 10] % przychodu, to jest na poziomie 1171 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności obciążające. Wobec powyższego kwotę bazową zmniejszono do kwoty 820 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 820 zł (słownie: ośmiuset dwudziestu złotych), co stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 11 ppkt a]% przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2011 roku i ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 11 ppkt b]% maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. 4. Czwarta z kar wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie III ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji, polegającej na stosowaniu we wzorcu regulaminu postanowienia niezgodnego z przepisami Prawa telekomunikacyjnego. Prezes Urzędu uwzględnił charakter stwierdzonego naruszenia, które następuje na etapie zawierania kontraktu. Wagę praktyki należy określić jako dużą, ze względu na to, że na mocy ww. postanowienia przedsiębiorca mógł żądać od konsumentów dokumentów i informacji, do uzyskania których nie był uprawniony. W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania przedsiębiorcy. Zważono także, że na rynku świadczenia usług dostępu do Internetu działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą wybierać swego kontrahenta. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzona była we wszystkich konsumentów korzystających z usług przedsiębiorcy, a zatem miała charakter powszechny. Oceniana praktyka była długotrwała, gdyż postanowienie wzorca umowy stosowane było w obrocie z konsumentami od stycznia 2010 r. do dn. 10 maja 2012 r. W oparciu o osiągnięty przez J. P. przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 12] % przychodu, to jest na poziomie 390 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania 38 praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności obciążające. Wobec powyższego kwotę bazową zmniejszono do kwoty 273 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 273 zł (słownie: dwustu siedemdziesięciu trzech złotych), co stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 13 ppkt a]% przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2011 roku i ok. [tajemnica przedsiębiorcy – zał. nr 1 pkt 13 ppkt b]% maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Ad VII Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punktach I-III sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko Przedsiębiorcom postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Przedsiębiorców kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w kwocie 26 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć Przedsiębiorców kosztami postępowania w wysokości 26 zł (słownie: dwudziestu sześciu złotych). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 39 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie VII niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn