RKT-6/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 2003-01-23 RKT-531/03/02/HS Decyzja Nr RKT 6/2003 I. Na podstawie art. 104 K.p.a. w zwi ą zku z art. 28 ust. 6 oraz art. 9 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 zm; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Dz. U. Nr 154, poz. 1800; Dz. U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102 i Nr 166 poz. 1360) po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania antymonopolowego, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę zawarcie przez nast ę puj ą cych przedsi ę biorców: - STALEXPORT-TRANSROUTE Autostrada S.A. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Piaskowej 20, - Lidia K. prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa. Z ł omowanie Samochodów, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; - Rajmund K. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ-HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; - Roman M. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów, z siedzib ą w Mys ł owicach; - Andrzej P. i Tomasz L., prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Pomoc Drogowa SOS z siedzib ą w Krakowie; porozumienia, polegaj ą cego na: 1/ ustalaniu cen za korzystanie z us ł ug pomocy drogowej, co stanowi naruszenie art. 5 ust 1 pkt 1 w/w ustawy, 2/ podziale rynku us ł ug pomocy drogowej na p ł atnym odcinku autostrady A-4, co stanowi naruszenie art. 5 ust 1 pkt 3 w/w ustawy, 3/ ograniczaniu dost ę pu do rynku w ł a ś ciwego przedsi ę biorcom nie obj ę tym porozumieniem, co stanowi naruszenie art. 5 ust 1 pkt 6 w/w ustawy, i nakazuje si ę zaniechania stosowania w/w praktyk. II. Na podstawie art. 104 K.p.a. w zwi ą zku z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 zm: Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Dz. U. Nr 154, poz. 1800; Dz. U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102 i Nr 166 poz. 1360) w zwi ą zku z dopuszczenie si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na: 1/ STALEXPORT-TRANSROUTE Autostrada S.A. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Piaskowej 20, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 678.416,00 z ł (s ł ownie: sze ść set siedemdziesi ą t osiem tysi ę cy czterysta szesna ś cie z ł otych), co stanowi równowarto ść 168.751,80 euro; p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. 2/ Lidi ę K. prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa Z ł omowanie Samochodów, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 12.396,38 z ł (s ł ownie: dwana ś cie tysi ę cy trzysta dziewi ęć dziesi ą t sze ść z ł otych 1 trzydzie ś ci osiem groszy), co stanowi równowarto ść 3.083,52 euro; p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. 3/ Rajmunda K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ-HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 4.020,20 z ł (s ł ownie: cztery tysi ą ce dwadzie ś cia z ł otych dwadzie ś cia groszy), co stanowi równowarto ść 1.000 euro; p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. 4/ Romana M. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów, z siedzib ą w Mys ł owicach, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 13.904,65 z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set cztery z ł ote sze ść dziesi ą t pi ęć groszy), co stanowi równowarto ść 3.458,70 euro; p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. 5/ Andrzeja P. i Tomasza L., prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Pomoc Drogowa SOS z siedzib ą w Krakowie; solidarnie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 13.764,34 z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy siedemset sze ść dziesi ą t cztery z ł ote trzydzie ś ci cztery grosze), co stanowi równowarto ść 3.423,79 euro; p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. III. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 72 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 zm: Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Dz. U. Nr 154, poz. 1800; Dz. U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102 i Nr 166 poz. 1360), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du, postanawia si ę zobowi ą za ć do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania nast ę puj ą cych przedsi ę biorców: 1/ STALEXPORT-TRANSROUTE Autostrada S.A. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Piaskowej 20, w kwocie 72,00 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t dwa z ł ote). 2/ Lidia K. prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa. Z ł omowanie Samochodów, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; w kwocie 72,00 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t dwa z ł ote). 3/ Rajmund K. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ-HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; w kwocie 72,00 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t dwa z ł ote). 4/ Roman M. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów, z siedzib ą w Mys ł owicach; w kwocie 72,00 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t dwa z ł ote). 5/ Solidarnie Andrzej P. i Tomasz L., prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Pomoc Drogowa SOS z siedzib ą w Krakowie; w kwocie 72,00 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t dwa z ł ote). Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany organem antymonopolowym) wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie, czy zawarcie umów o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej na p ł atnym odcinku autostrady A-4 pomi ę dzy STALEXPORT TRANSROUTE Autostrada S.A., a okre ś lonymi przedsi ę biorcami, nast ą pi ł o z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm: Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Dz. U. Nr 154, poz. 1800; Dz. U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102)(dalej zwanej ustaw ą antymonopolow ą )(karta nr 1). Nast ę pnie w dniu 20.08.2002r. organ antymonopolowy wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w sprawie zawarcia pomi ę dzy STALEXPORT TRANSROUTE Autostrada S.A. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Piaskowej 20 (dalej zwany Operatorem), a przedsi ę biorcami (dalej zwanymi Wykonawcami): Lidi ą K. prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa. Z ł omowanie Samochodów, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; Rajmundem K. prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ-HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim; Romanem M. 2 prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów, z siedzib ą w Mys ł owicach; Andrzejem P. i Tomaszem L., prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Pomoc Drogowa SOS z siedzib ą w Krakowie; porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , polegaj ą cego na: 1/ ustalaniu cen za korzystanie z us ł ug pomocy drogowej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust 1 pkt 1 w/w ustawy, 2/ podziale rynku us ł ug pomocy drogowej na p ł atnym odcinku autostrady A-4 , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust 1 pkt 3 w/w ustawy, 3/ ograniczaniu dost ę pu do rynku w ł a ś ciwego przedsi ę biorcom nie obj ę tym porozumieniem, co mo ż e stanowi ć naruszenie w art. 5 ust 1 pkt 6 w/w ustawy (karty nr 1645-1647). Operator oraz Wykonawcy posiadaj ą status przedsi ę biorców (karta nr 196 odpis z RH; karty nr 206, 259, 260, 261- za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej). W odpowiedzi na powy ż sze zarzuty Operator i Wykonawcy wyja ś nili co nast ę puje. Przedsi ę biorcy Pan Rajmund K. i Pani Lidia K. nie zgodzili si ę z zarzutami i podnie ś li, ż e Operator zarz ą dza w imieniu koncesjonariusza pierwszym p ł atnym odcinkiem autostrady A-4, a koncesja nak ł ada szereg obowi ą zków zwi ą zanych z zapewnieniem bezpiecze ń stwa na autostradzie. Zdaniem tych przedsi ę biorców zamiarem Operatora by ł o jasne okre ś lenie podstawowych zasad funkcjonowania pomocy drogowych na autostradzie, w szczególno ś ci wskazanie kto obs ł uguje dany odcinek oraz jakie stawki maj ą by ć stosowane. Podnosili tak ż e, ż e ceny na autostradzie s ą wy ż sze ni ż na innych drogach (karty nr 1655-1656 i 1660-1661). Pan Rajmund K. podniós ł , ż e jego zdaniem dla dokonania oceny stanu faktycznego wskazanym jest zapoznanie si ę z ksi ąż k ą holowanych pojazdów prowadzon ą przez Komend ę Powiatow ą Policji w Chrzanowie (karta nr 1656). Pani Lidia K. przesy ł aj ą c swoje uwagi o relacjach na rynku us ł ug pomocy drogowych podnios ł a, ż e Operator dokona ł weryfikacji podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi pomocy drogowej w rejonie autostrady, a tak ż e, ż e istotne znaczenie dla sprawy ma zbadanie ksi ąż ki zdarze ń Komendy Powiatowej Policji w Chrzanowie. (karty nr 1779-1782). Operator podniós ł , ż e ustali ł ceny za korzystanie z us ł ug pomocy drogowej na autostradzie p ł atnej A-4 w umowach zawartych z firmami wy ł onionymi w trakcie przetargu o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej w celu wype ł nienia warunków umowy koncesyjnej, oraz ż e nie dokona ł zarzucanego podzia ł u rynku us ł ug pomocy drogowej, albowiem nie jest podzia ł em rynku ustalenie organizacyjne polegaj ą ce na wskazaniu w umowie, i ż okre ś lona firma dzia ł a ć b ę dzie w tym zakresie na okre ś lonym odcinku autostrady. Za bezpodstawny uzna ł zarzut ograniczenia dost ę pu do rynku w ł a ś ciwego przedsi ę biorcom nie obj ę tym umowami zawartymi przez Operatora, albowiem zawarcie tych umów nie mia ł o jakichkolwiek znamion zarzucanego porozumienia. Autostrada A-4 zorganizowana jest jako autostrada p ł atna w systemie otwartym, gdzie ka ż dy po uiszczeniu nale ż nej op ł aty mo ż e na ni ą wjecha ć i z niej wyjecha ć , tak jak na ka ż dej innej drodze publicznej. Ponadto jak podniós ł Operator nie ma i nie mia ł ż adnych mo ż liwo ś ci organizacyjnych, ekonomicznych, prawnych i innych do ograniczenia w jakiejkolwiek sferze lub zakresie wolnej konkurencji na autostradzie A-4 (karty nr 1663-1664). Przedsi ę biorca Pan Roman M. nie uzna ł zarzutów i podniós ł , ż e umowa z dnia 01.06.2001r. o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej poprzedzona by ł a konkursem ofert, a ka ż dy wykonuj ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie us ł ug pomocy drogowej mia ł obiektywne mo ż liwo ś ci przyst ą pienia do konkursu i ewentualnego zawarcia stosownej umowy. Je ż eli zawarto z Wykonawcami umowy, to by ł to wybór Operatora jako quasi w ł a ś ciciela. Zdaniem Pana R. M. ceny us ł ug okre ś lone w za łą czniku do umowy zosta ł y skalkulowane w sposób racjonalny i adekwatny do jako ś ci us ł ug, a cennik us ł ug zosta ł opracowany dla wyeliminowania dowolno ś ci w ustalaniu nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi z my ś l ą o zabezpieczeniu interesów klientów. Natomiast podzia ł autostrady na poszczególne odcinki podyktowany jest zapewnieniem dobrej organizacji us ł ug (karty nr 1666-1669). Wspólnicy spó ł ki cywilnej Pomoc Drogowa SOS podnie ś li, ż e Operator zweryfikowa ł firmy pomocy drogowej pod wzgl ę dem wymaganych standardów. Podpisuj ą c umow ę z ł o ż yli zabezpieczenie finansowe jako gwarancj ę ś wiadczonych us ł ug w pe ł nym zakresie. Na skutek 3 nacisków ze strony prasy Operator zaniecha ł przestrzegania zasad zawartych w umowie i wynikaj ą cych ze wcze ś niejszych szkole ń . (karty nr 1773-1774). Organ antymonopolowy ustali ł co nast ę puje. Przedmiotem przedsi ę biorstwa Operatora jest dzia ł alno ść gospodarcza zwi ą zana z eksploatacj ą odcinka autostrady p ł atnej A-4 pomi ę dzy Katowicami a Krakowem, polegaj ą ca w szczególno ś ci na: a/ ś wiadczeniu us ł ug zwi ą zanych z u ż ywaniem i eksploatacj ą autostrady, b/ organizowaniu finansowania niezb ę dnego dla ś wiadczenia us ł ug oraz wszystkich innych rodzajów dzia ł alno ś ci gospodarczej, c/ zlecaniu na zasadzie podwykonawstwa cz ęś ci uprawnie ń do eksploatowania autostrady osobom trzecim, d/ ka ż dej innej dzia ł alno ś ci po ś rednio lub bezpo ś rednio zwi ą zanej z powy ż szym (karta nr 198). Zobowi ą zania i zakres odpowiedzialno ś ci Operatora okre ś la umowa eksploatacji i utrzymania. Zapis pkt 4.2.b tej umowy stanowi, ż e Operator mo ż e podzleca ć istotne cz ęś ci us ł ug jedynie po uprzednim uzyskaniu zgody Koncesjonariusza, a udzielenie takiej zgody nie b ę dzie odmówione bez uzasadnionych przyczyn (karta nr 81). Za łą cznik nr 2 do umowy eksploatacji i utrzymania okre ś la poziom us ł ug i stanowi tak ż e o s ł u ż bach pomocy drogowej. S ł u ż ba ta b ę dzie zarz ą dzana przez Operatora, lecz b ę dzie dzia ł a ć na podstawie umowy podwykonawczej z lokalnymi warsztatami naprawczymi zlokalizowanymi wzd ł u ż autostrady. Jedynie warsztaty posiadaj ą ce umow ę z Operatorem b ę d ą mog ł y by ć wzywane przez Policj ę w celu interweniowania w obr ę bie autostrady. Operator zaprosi pewn ą liczb ę takich warsztatów samochodowych do udzia ł u w przetargu na dostarczanie us ł ug awaryjnych napraw pojazdów oraz us ł ug zwi ą zanych. Warunki finansowe takiej interwencji zostan ą okre ś lone na podstawie oficjalnej taryfy cenowej, która obejmie op ł at ę sta łą (za napraw ę na miejscu i holowanie) oraz ceny jednostkowe (holowanie dodatkowe, interwencja uzupe ł niaj ą ca). Ceny te b ę d ą uwidocznione w pojazdach pomocy drogowej i na ż yczenie klienta okazywane do wgl ą du. Ka ż da taka interwencja b ę dzie podlega ć fakturowaniu z jedn ą kopi ą dla operatora (dla celów kontroli)(karty nr 134-135). Operator wyja ś ni ł , ż e jego zdaniem nie by ł o potrzeby rozpowszechniania informacji o przetargu i nie przeprowadzono przetargu lecz konkurs ofert (karty nr 191 i 712). Operator przes ł a ł protokó ł z posiedzenia komisji z dnia 28.03.2000r. w sprawie wyboru pomocy drogowych autoryzowanych do dzia ł a ń na autostradzie p ł atnej A-4 (karta nr 715). Rozpatrzono 7 ofert. Dokonano wyboru 4 ofert. Do obs ł ugi pojazdów lekkich wybrano 3 firmy: przedsi ę biorstwo Pana R. M. z Mys ł owic, Pani L. K. z Che ł ma Ś l ą skiego oraz spó ł k ę cywiln ą Pomoc Drogowa SOS z Krakowa. Do obs ł ugi pojazdów ci ęż kich wybrano 2 firmy: przedsi ę biorstwo Pani L. K. z Che ł ma Ś l ą skiego oraz przedsi ę biorstwo „Pomoc Drogowa Spectrans” z Micha ł kowic. Operator dokona ł wyboru podwykonawców bior ą c pod uwag ę : zgodno ść posiadanego sprz ę tu z wymogami zawartymi w rozporz ą dzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezb ę dnego wyposa ż enia (Dz. U. Nr 44, poz. 432 ze zm.); ilo ść posiadanego przez firm ę sprz ę tu, a maj ą c na wzgl ę dzie mo ż liwo ść wyst ą pienia na autostradzie zdarze ń o du ż ej skali (karambole) do ś wiadczenie firmy, w tym obs ł uga zdarze ń drogowych na autostradach; posiadanie bazy, terenu innego poza drog ą publiczn ą , gdzie b ę dzie mo ż na odtransportowa ć uszkodzone pojazdy; posiadanie ca ł odobowej linii telefonicznej (karta nr 711). Przyj ę te przez Operatora kryteria wyboru pomocy drogowych s ą niezgodne z kryteriami okre ś lonymi w ofercie koncesjonariusza, koncesji i umowie eksploatacji i utrzymania (karty nr 134-135, 296-297, 450-451). Operator zobowi ą zany by ł do og ł oszenia przetargu na ś wiadczenie us ł ug w zakresie usuwania awarii i skutków wypadków, a po jego rozstrzygni ę ciu do zawarcia umów podwykonawczych, a tak ż e do kontrolowania tego zakresu dzia ł alno ś ci. Z wybranymi przez Operatora w drodze konkursu podmiotami w dniu 28.03.2000r. zawarto umowy o us ł ugi pomocy drogowej. Zgodnie z zapisami pierwszych umów Operator zagwarantowa ł wykonawcy „prawo wkroczenia na teren autostrady A-4 Katowice-Kraków w 4 celu wykonania us ł ug pomocy drogowej”, zezwala ł na zlecanie wykonania tych us ł ug innym niezale ż nym firmom, przy czym za prawid ł owe wykonanie us ł ug odpowiada ł a strona umowy. Za łą czniki do tych umów okre ś la ł y warunki interwencji oraz relacje z u ż ytkownikami, gdzie „na pro ś b ę u ż ytkowników wykonawca musi dostarczy ć list ę innych warsztatów w okolicy”, z tym, ż e wykonawca nie jest zobowi ą zany do holowania tam pojazdów. Warunki finansowe interwencji okre ś la ł y zró ż nicowane cenniki (karty nr 718-741). Umowy te straci ł y wa ż no ść z dniem 01.06.2000r, albowiem w tym dniu z wybranymi przez Operatora w drodze konkursu czterema podmiotami zawarto drugie umowy na okres jednego roku to jest do 01.06.2001r. W tych umowach Operator okre ś li ł mi ę dzy innymi, na jakich odcinkach autostrady, na zasadzie wy łą czno ś ci, dzia ł a ć b ę d ą poszczególne firmy pomocy drogowej oraz sytuacje umo ż liwienia ś wiadczenia tych us ł ug przez inne podmioty. Zasady wykonania us ł ug okre ś la ł za łą cznik nr 1 do umowy, a za łą cznik nr 2 to zró ż nicowane cenniki us ł ug, takie same jak w umowach z dnia 28.03.2000r (karty nr 742-775). W dniu 04.12.2000r. Operator spotka ł si ę z przedstawicielami Policji. W protokole zawarte s ą mi ę dzy innymi uzgodnienia: „1. Operator autostrady A-4 ma zawarte umowy z pomocami drogowymi. Do wszelkich zdarze ń na autostradzie b ę d ą wzywane tylko autoryzowane przez Operatora autostrady pomoce drogowe. Dysponentem tych pomocy b ę dzie Operator. Celem nadrz ę dnym jest jak najszybsze usuni ę cie pojazdu poza pas drogowy autostrady.” „3. Pomoce Drogowe autoryzowane przez Operatora wyst ą pi ą do w ł a ś ciwych Komend Powiatowych Policji z ofert ą na przewóz i parkowanie pojazdów wymagaj ą cych zabezpieczenia dla celów procesowych. Cena za us ł ug ę wykonan ą na zlecenie Policji b ę dzie taka sama jak w przypadku dzia ł ania firm, z którymi KPP maj ą obecnie podpisane umowy. Ewentualna ró ż nica poziomów cen b ę dzie wyrównywana bezpo ś rednio dla firm autoryzowanych pomocy drogowych przez Operatora autostrady.” „4. Operator zobowi ąż e autoryzowane pomoce drogowe do przes ł ania ofert do KPP.” „5. Wszelkie zdarzenia na autostradzie b ę d ą zg ł aszane przez Policj ę do Centrum Zarz ą dzania Autostrad ą . CZA b ę dzie wzywa ł o firmy pomocy drogowych do dzia ł a ń na autostradzie, z którymi Operator ma podpisane umowy.” Ustalenia te wprowadzono w ż ycie z dniem 01.01.2001r. (karty nr 1742 i 1753). Kolejne (trzecie) umowy o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej, zawarto w dniu 01.06.2001r. na czas okre ś lony do dnia 01.06.2004r. Nie zawarto umowy z Pomoc ą Drogow ą Spectrans z Micha ł kowic. Ten zakres us ł ug powierzono przedsi ę biorstwu Pana R. K.. Operator zobowi ą za ł si ę do umo ż liwienia czterem wybranym przez siebie wykonawcom ś wiadczenie na rzecz u ż ytkowników autostrady p ł atnej A-4 na odcinku Katowice-Kraków us ł ug pomocy drogowej, zobowi ą zuj ą c wykonawców do ś wiadczenia tych us ł ug na zasadach okre ś lonych w umowie. Umowy (trzecie) zawarto z nast ę puj ą cymi przedsi ę biorcami: 1/ Roman M. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów, z siedzib ą w Mys ł owicach, na us ł ugi pomocy drogowej na odcinku autostrady pomi ę dzy w ę z ł em Murckowska a w ę z ł em Jele ń (karty nr 25-30). Odleg ł o ść z siedziby do w ę z ł a Mys ł owice na autostradzie wynosi 3 km (karta nr 713). 2/ Lidia K. prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa Z ł omowanie Samochodów, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim, na us ł ugi pomocy drogowej na odcinku autostrady pomi ę dzy w ę z ł em Jele ń , a w ę z ł em Rudno – pojazdy lekkie oraz na us ł ugi pomocy drogowej na odcinku autostrady pomi ę dzy w ę z ł em Murckowska a w ę z ł em Balice – pojazdy ci ęż kie (karty nr 31-38). Przedsi ę biorca ten do najbli ż szego w ę z ł a autostradowego ma 20 km (karta nr 714). 3/ Rajmund K. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ- HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe, z siedzib ą w Che ł mie Ś l ą skim, na us ł ugi pomocy drogowej na odcinku autostrady pomi ę dzy w ę z ł em Murckowska, a w ę z ł em Balice – pojazdy ci ęż kie (karty nr 15-22). Przedsi ę biorca ten do najbli ż szego w ę z ł a autostradowego ma 20 km (karta nr 714). 4/ Wspólnicy spó ł ki cywilnej Andrzej P., Tomasz L., prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa SOS z siedzib ą w Krakowie, na us ł ugi pomocy drogowej na 5 odcinku autostrady pomi ę dzy w ę z ł em Rudno a w ę z ł em Balice (karty nr 7-14). Od siedziby przedsi ę biorcy do punktu poboru op ł at w Balicach jest 16 km (karta nr 713). Tak wi ę c zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowach o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej podzielono p ł atny odcinek autostrady i okre ś lono jakie odcinki mog ą obs ł ugiwa ć poszczególni wykonawcy. Autostrad ę podzielono na trzy odcinki i pierwszy jej odcinek od strony Katowic obs ł uguje firma R. M., ś rodkowy odcinek firma L. K., a trzeci odcinek Pomoc Drogowa SOS z Krakowa. Na us ł ugi pomocy drogowej - pojazdy ci ęż kie wy łą czno ś ci na obs ł ug ę ca ł ego odcinka autostrady udzielono dwóm firmom Pa ń stwa K.. Operator zobowi ą za ł si ę do umo ż liwienia wybranym wykonawcom ś wiadczenia us ł ug na zasadzie wy łą czno ś ci na okre ś lonych w umowach odcinkach, a tylko w szczególnych sytuacjach ś wiadczenie tego zakresu us ł ug przez inne podmioty. Za łą cznik nr 2 do umów z dnia 01.06.2001r., to uzgodniony przez Wykonawców i Operatora cennik us ł ug wybranych firm pomocy drogowych ś wiadcz ą cych us ł ugi na autostradzie p ł atnej A-4 Katowice-Kraków, który by ł jednakowy dla wszystkich podwykonawców. Okre ś lono w nim rycza ł t za us ł ugi, podane ceny s ą cenami netto, a za prac ę wykonan ą w soboty, niedziele i ś wi ę ta dolicza si ę dodatek w wysoko ś ci 50 % ceny us ł ugi. Tak wi ę c w przypadku us ł ugi dla u ż ytkownika samochodu osobowego w razie awarii technicznej na p ł atnym odcinku autostrady A-4 z odtransportowaniem pojazdu do najbli ż szego zjazdu lub parkingu rycza ł t wynosi ł brutto 353,80 z ł , a za us ł ugi ś wiadczone w nocy oraz w soboty, niedziele i ś wi ę ta rycza ł t brutto wynosi ł 530,70 z ł (karty nr 14,12,30,38). Tabela poni ż ej zawiera ceny us ł ug innych pomocy drogowych dzia ł aj ą cych w rejonie autostrady A-4 na terenie województwa ś l ą skiego, opolskiego i dolno ś l ą skiego (karty nr 362- 428). Wysoko ść stawek netto dot. samochodów osobowych w PLN Lp. Nazwa firmy i siedziba Dojazd i powrót za 1 km Za ł adunek i roz ł adunek Holowanie lub przewóz pojazdu za 1 km Wysoko ść rycza ł tu 1. A&A FHU s.c. Alwernia 3,00 40,00 3,50 do 30 km 200,00 2. Pomoc Drogowa H. Ś . Katowice 2,40 50,00 3,80 130,00 3. NSZZ Policjantów Katowice 1,80 60,00 3,00 4. Ca ł odobowa Pomoc Drogowa Katowice 2,00 40,00 2,70 5. Opolska Sie ć Pomocy Drogowych Opole 2,60 60,00 3,30 6. Pomoc Drogowa Opole 3,50 100,00 4,00 250,00 7. Ca ł odobowa Pomoc Drogowa Jaworzno 2,40 50,00 3,80 8. Mi ę dzynarodowa Pomoc Drogowa „Bomobil” Katowice 2,50 50,00 3,50 9. Spec Hol Katowice 2,20 60,00 4,00 100,00 10. Autoholowanie Pomoc Drogowa Kraków 2,50 40,00 3,00 120,00 11. F.H.U. ZOJAN Wroc ł aw 3,50 150,00 4,00 200,00 12. F.H.U. Hol-Max Legnica 3,50 80,00 4,00 250,00 13. F.H.U. Moto-Krawt K ą ty Wroc ł awskie 2,50 100,00 3,50 14. Truck Service Boles ł awiec Ś l ą ski 2,50 50,00 3,00 130,00 6 Organ antymonopolowy mi ę dzy innymi zbada ł faktury za us ł ugi pomocy drogowej na p ł atnym odcinku A-4 za okres od I do VI 2002r. oraz prowadzony przez Operatora wykaz interwencji pomocy drogowych. Ustalono, ż e w okresie od stycznia do czerwca 2002r. przedsi ę biorstwo Pomoc Drogowa SOS z Krakowa na p ł atnym odcinku autostrady wykona ł o (…) interwencje (karty nr 836-841), przedsi ę biorstwo Pana R. M. (…) interwencji (karty nr 776-779), przedsi ę biorstwa Pa ń stwa K. (…) interwencji (karty nr 874-879 i 993-994), w tym przedsi ę biorstwo Rajmunda K. (wy łą czno ść na pojazdy ci ęż kie na ca ł ym odcinku A-4) wg wykazu operatora interweniowa ł o (…) razy, ale w ś ród tych rachunków jest (…) wystawionych przez Lidi ę K. (pojazdy lekkie i ci ęż kie). Wg wykazu Operatora pomoc drogowa L. K. interweniowa ł a (…) razy. Operator wyja ś ni ł , ż e cennik us ł ug zosta ł okre ś lony wed ł ug cen pochodz ą cych z Zarz ą dzania Nr 188/99 Wojewody Ś l ą skiego z dnia 27 wrze ś nia 1999r, po przeliczeniu przez wska ź nik waloryzacji (karty nr 40 i 42-43). Procedur ę i tryb post ę powania w przypadku awarii na autostradzie okre ś la regulamin i zgodnie z jego zapisami Operator d ąż y do uzyskania informacji o lokalizacji zdarzenia, rodzaju uszkodzenia pojazdu. Po uzyskaniu tych danych powiadamia kierowc ę o zasadach korzystania z us ł ug pomocy drogowej oraz o koszcie takiej us ł ugi. (regulamin karty nr 468- 710). Operator poinformowa ł organ antymonopolowy, ż e z dniem 05.07.2002r. obowi ą zuj ą nowe cenniki, gdzie okre ś lono ceny maksymalne brutto. Cennik zosta ł zró ż nicowany w zale ż no ś ci od miejsca wyst ą pienia zdarzenia drogowego na autostradzie. Punktami podzia ł u s ą w ę z ł y autostradowe (karta nr 192). Tak wi ę c je ż eli awaria samochodu przydarzy si ę kierowcy samochodu osobowego na odcinku obs ł ugiwanym przez firm ę Pana R.M. (mo ż liwo ść korzystania z 3 w ę z ł ów) to kierowca ten zap ł aci w zale ż no ś ci od miejsca zdarzenia rycza ł t 140 z ł , 120 z ł lub 210 z ł . Rycza ł t na odcinku obs ł ugiwanym przez firm ę Pani L. K. (mo ż liwo ść korzystania z 5 w ę z ł ów) wynosi 245 z ł lub 270 z ł . Rycza ł t na odcinku obs ł ugiwanym przez SOS z Krakowa (mo ż liwo ść korzystania z 2 w ę z ł ów) wynosi 315 z ł . W cenniku okre ś lono rodzaje i wysoko ść dodatków. Ceny obejmuj ą dojazd pomocy drogowej, za ł adunek uszkodzonego pojazdu, odholowanie do najbli ż szego w ę z ł a autostradowego, zjazdu serwisowego lub parkingu, roz ł adunek uszkodzonego pojazdu (karty nr 247-258). Wed ł ug tych uzgodnie ń w przypadku faktycznego holowania samochodu na odcinku kilkuset metrów lub kilku kilometrów do najbli ż szego zjazdu z autostrady, co wielokrotnie mia ł o miejsce, kierowca-konsument zap ł aci ustalony przez Operatora i wykonawców rycza ł t. W umowach o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej zawartych pomi ę dzy Operatorem, a wybranymi przez niego wykonawcami, w § 3 zawarta jest zasada wy łą czno ś ci. Operator zobowi ą zuje si ę do umo ż liwienia Wykonawcy ś wiadczenia przez niego us ł ug na zasadzie wy łą czno ś ci, co dotyczy wskazanego w umowie do obs ł ugi odcinka autostrady. Operator b ę dzie umo ż liwia ł innym pomocom drogowym ś wiadczenie us ł ug w sytuacji, gdy wybrany wykonawca nie przyst ą pi do wykonania us ł ugi lub ze wzgl ę du na skal ę zdarzenia nie b ę dzie w stanie wykona ć us ł ugi samodzielnie. Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci wobec wykonawcy, je ż eli dochodzi do ś wiadczenia us ł ug przez osob ę trzeci ą bez jego wiedzy lub zgody (karty nr 8,16,24,32). Konkurent Wykonawców, którego bazy znajduj ą si ę ok. 3 km od wjazdów na autostrad ę , poinformowa ł organ antymonopolowy, ż e nie mo ż e ś wiadczy ć us ł ug na p ł atnym odcinku autostrady A-4, poniewa ż wybrani przedsi ę biorcy i pracownicy Operatora uniemo ż liwiaj ą i nie zezwalaj ą na odtransportowanie uszkodzonych pojazdów, twierdz ą c, ż e wy łą czno ść na ś wiadczenie us ł ug ma okre ś lony przedsi ę biorca. Firma ta mia ł a kilka wezwa ń , tak ż e od AXA Assistance, lecz za ka ż dym razem uniemo ż liwiano im odtransportowanie z autostrady uszkodzonego samochodu. (karta nr 362). Podobnie inny konkurent, którego siedziba znajduje si ę 6 km od wjazdu na p ł atny odcinek autostrady, poinformowa ł organ antymonopolowy, ż e Operator oraz przedsi ę biorcy posiadaj ą cy wy łą czno ść na obs ł ug ę danego odcinka, uniemo ż liwiaj ą ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej na wezwanie kierowców (karta nr 422). 7 Operator opisa ł wydarzenie z dnia 23.06.2002r. U ż ytkownik autostrady zg ł osi ł Operatorowi awari ę samochodu. Na miejsce zdarzenie przyjecha ł a wybrana przez Operatora pomoc drogowa. Kierowca od pracownika pomocy drogowej pozyska ł informacj ę , ż e za holowanie ok. 5 km do najbli ż szego zjazdu z autostrady zap ł aci 530,70 z ł . Kierowca nie zgodzi ł si ę na wykonanie us ł ugi przez pomoc drogow ą wybran ą przez Operatora i u innego przedsi ę biorcy, taniej zamówi ł t ą us ł ug ę . Po ponad 8 godzinach negocjacji z udzia ł em kierowcy- u ż ytkownika autostrady, pracowników Operatora i Policji oraz Wykonawcy, wbrew woli kierowcy- u ż ytkownika autostrady, do najbli ż szego zjazdu z autostrady samochód odholowa ł a wybrana przez Operatora pomoc drogowa. (karta nr 39). Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Ustawa antymonopolowa nale ż y do sfery prawa publicznego, a instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń przedsi ę biorców naruszony jest interes publicznoprawny. Prawo publiczne ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zapis art. 1 ust. 1 ustawy stanowi – ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Tak wi ę c celem ustawodawstwa antymonopolowego jest ochrona interesu publicznoprawnego za po ś rednictwem instrumentów prawno- administracyjnych, gdy naruszony jest interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku. Rynek mo ż e funkcjonowa ć prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty jest szeroki kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonkurencyjnymi, b ą d ź antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. W niniejszej sprawie ingerencja organu antymonopolowego jest uzasadniona, albowiem s ł u ż y ochronie tak poj ę tej konkurencji i interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie skutkami zabronionego porozumienia dotkni ę ci s ą wszyscy u ż ytkownicy drogi publicznej p ł atnego odcinka autostrady A-4 oraz inni przedsi ę biorcy prowadz ą cy us ł ugi pomocy drogowych. Ustawa antymonopolowa okre ś la zakazane praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę . Zgodnie z art. 5 ust. 1 zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Tradycyjnie rozró ż nia si ę dwa rodzaje porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę : poziome (horyzontalne) oraz pionowe (wertykalne). Porozumienia poziome zawierane s ą pomi ę dzy konkurentami, a wi ę c podmiotami funkcjonuj ą cymi na tym samym szczeblu produkcji lub obrotu. Porozumienia pionowe zawierane s ą przez partnerów rynkowych (kontrahentów) znajduj ą cych si ę na ró ż nych szczeblach produkcji lub obrotu. Zakaz porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę wzorowany jest na art. 81 traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą . Zgodnie z zapisem art. 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej, ilekro ć jest mowa o porozumieniach rozumie si ę przez to: a/ umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami, mi ę dzy zwi ą zkami przedsi ę biorców oraz mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów, b/ uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki, c/ uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych. Tak wi ę c wszelkie formy skoordynowanych dzia ł a ń niezale ż nie funkcjonuj ą cych przedsi ę biorców, wywo ł uj ą ce negatywne skutki rynkowe w postaci wyeliminowania, ograniczenia lub naruszenia w inny sposób konkurencji, obj ę te s ą zakazami wynikaj ą cymi z art. 5 ust. 1 ustawy. Operator i Wykonawcy s ą niezale ż nymi przedsi ę biorcami dysponuj ą cymi samodzielno ś ci ą w kszta ł towaniu swojej polityki rynkowej. 8 Warunkiem uznania okre ś lonych skoordynowanych dzia ł a ń przedsi ę biorców za porozumienie jest ich dobrowolno ść u wszystkich uczestników. Do zaistnienia umowy w obrocie towarowym konieczne jest z ł o ż enie przez strony zgodnego o ś wiadczenia woli. Jak ustalono sposób wybrania przez Operatora czterech Wykonawców ś wiadcz ą cych na p ł atnym odcinku autostrady us ł ugi pomocy drogowej oraz zapisy przedmiotowych umów zawieraj ą cych klauzul ę wy łą czno ś ci, a tak ż e ustalanie cen za ten zakres us ł ug - to wspólne ś wiadome wspó ł dzia ł anie uczestników porozumienia oraz ustalanie relacji prawnych i gospodarczych pomi ę dzy uczestnikami porozumienia, którego celem lub skutkiem jest ograniczenie konkurencji. Zgodnie z zapisem art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej, ilekro ć jest mowa o towarach rozumie si ę przez to rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. Zakres prac zwi ą zanych ze ś wiadczeniem pomocy drogowej jest us ł ug ą . Jednym z zada ń Operatora by ł o zapewnienie i zorganizowanie u ż ytkownikom autostrady, uczestnicz ą cym w wypadkach lub awariach, odpowiednich s ł u ż b awaryjnych, wy ł onionych po uprzednim przeprowadzeniu przetargu, przy czym warunki finansowe takiej interwencji mia ł y by ć okre ś lone w oficjalnym cenniku. Do realizacji tego zakresu zada ń powo ł ano Operatora autostrady, który wy ł oni ł podwykonawców do ś wiadczenia us ł ug pomocy drogowej. Zgodnie z zapisem art. 4 pkt 7 ustawy antymonopolowej ilekro ć mowa o cenach rozumie si ę przez to ceny, jak równie ż op ł aty o charakterze cen, mar ż e handlowe, prowizje i narzuty do cen. Tak wi ę c cen ą w rozumieniu ustawy jest ka ż da wielko ść , wyra ż ona w pieni ą dzu, b ę d ą ca równowarto ś ci ą ś wiadczenia rzeczowego, a elementem istotnym jest jej ekwiwalentno ść . Zgodnie z zapisem art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynek w ł a ś ciwy okre ś la si ę w uj ę ciu asortymentowym i geograficznym. Rynkiem w uj ę ciu geograficznym jest odcinek p ł atnej autostrady A-4 Katowice-Kraków. Rynek w uj ę ciu asortymentowym to rynek us ł ug pomocy drogowej. Tak wi ę c rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek us ł ug pomocy drogowej ś wiadczonych na p ł atnym odcinku autostrady A-4 Katowice-Kraków. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w art. 1 stanowi, ż e drog ą publiczn ą jest droga zaliczana na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której mo ż e korzysta ć ka ż dy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyj ą tkami okre ś lonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zgodnie z zapisem art. 3 drogi publiczne ze wzgl ę du na stopie ń dost ę pno ś ci i obs ł ugi przyleg ł ego terenu dziel ą si ę na: 1/ drogi ogólnodost ę pne, 2/ drogi ekspresowe, 3/ autostrady. Zapis art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych definiuje okre ś lenia drogi lub pasa drogowego i jest to wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z le żą cymi w jego ci ą gu obiektami in ż ynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajduj ą cymi si ę w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ś cie ż kami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urz ą dzeniami technicznymi zwi ą zanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Definicj ę legaln ą drogi ekspresowej zawiera art. 4 pkt 5 ustawy o drogach publicznych i jest to droga przeznaczona wy łą cznie dla ruchu pojazdów samochodowych i nie obs ł uguj ą ca przyleg ł ego terenu: a/ wyposa ż ona w jedn ą lub dwie jezdnie, b/ posiadaj ą ca wielopoziomowe skrzy ż owania z przecinaj ą cymi j ą innymi drogami komunikacji, z dopuszczeniem wyj ą tkowo jednopoziomowych skrzy ż owa ń z drogami publicznymi, c/ wyposa ż ona w urz ą dzenia obs ł ugi podró ż nych, pojazdów i przesy ł ek, przeznaczone wy łą cznie dla u ż ytkowników drogi. Definicj ę legaln ą autostrady zawiera art. 4 pkt 6 ustawy i jest to droga przeznaczona wy łą cznie dla ruchu pojazdów samochodowych i nie obs ł uguj ą ca przyleg ł ego terenu: a/ 9 wyposa ż ona przynajmniej w dwie trwale rozdzielone jednokierunkowe jezdnie, b/ posiadaj ą ca wielopoziomowe skrzy ż owania ze wszystkimi przecinaj ą cymi j ą drogami komunikacji, c/ wyposa ż ona w urz ą dzenia obs ł ugi podró ż nych, pojazdów i przesy ł ek, przeznaczone wy łą cznie dla u ż ytkowników autostrady. Tak wi ę c nie mo ż na uzna ć drogi ogólnodost ę pnej ani drogi ekspresowej za substytut autostrady, szczególnie p ł atnego odcinka autostrady A-4. Ten odcinek autostrady umo ż liwia dojazd z Katowic do Krakowa autem osobowym ś redniej klasy, w normalnych warunkach drogowych, w ci ą gu 35 minut. Dojazd innymi istniej ą cymi drogami publicznymi z Katowic do Krakowa w zbli ż onym do 35 minut czasie, w normalnych warunkach drogowych, autem osobowym ś redniej klasy, jest niemo ż liwy. Inne poza autostrad ą drogi publiczne znajduj ą ce si ę pomi ę dzy Katowicami a Krakowem s ą najcz ęś ciej dwukierunkowe, o ró ż nej nawierzchni, usytuowane w obszarze zabudowanym. Z p ł atnego odcinka autostrady A-4 korzystaj ą kierowcy-konsumenci, którzy wnosz ą c stosown ą op ł at ę , komfortowo i szybko pokonuj ą odleg ł o ść z Katowic do Krakowa. Cechy innych dróg publicznych nie s ą porównywalne do p ł atnego odcinka autostrady A-4. Tak wi ę c na rynku w ł a ś ciwym nie ma substytutu. Zgodnie z zapisem art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej, zakazu o którym mowa w art. 5, nie stosuje si ę do porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 10 %. Wy łą czenie zakazu porozumie ń dopuszczalne jest w odniesieniu do porozumie ń mniejszej wagi, zwanych równie ż bagatelnymi. W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 6 ustawy antymonopolowej. Udzia ł uczestników porozumienia w rynku w ł a ś ciwym przekracza warto ś ci okre ś lone w powo ł anym przepisie. Operator jako organizator us ł ug na p ł atnym odcinku autostrady A-4 ma 100 % udzia ł na rynku w ł a ś ciwym. Wybrani przez niego Wykonawcy dzia ł aj ą na ustalonych i okre ś lonych odcinkach autostrady, a na poszczególnych utworzonych w drodze porozumienia podrynkach maj ą 100 % udzia ł y. Udzia ł w rynku w ł a ś ciwym wybranych przez Operatora do obs ł ugi pojazdów lekkich trzech Wykonawców stanowi znacz ą c ą pozycj ę , a na utworzonych podrynkach zgodnie z zawart ą w umowach o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej zasad ą wy łą czno ś ci, nie dopuszcza si ę konkurencji. Do obs ł ugi pojazdów ci ęż kich Operator wybra ł dwie firmy Pa ń stwa K., które zgodnie z ustalon ą w umowie o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej zasad ą wy łą czno ś ci nie spotykaj ą si ę z konkurencj ą . Operator i Wykonawcy nie s ą konkurentami na rynku w ł a ś ciwym. Operator i Wykonawcy dzia ł aj ą na ró ż nych szczeblach obrotu. Operator i Wykonawcy w umowach z dnia 01.06.2001r. ustalili, z naruszeniem art. 5 ustawy, zasady wykonywania us ł ug pomocy drogowej na rynku w ł a ś ciwym. W niniejszej sprawie pozycja rynkowa uczestników porozumienia nie jest bagatelna. Dlatego te ż zachowanie Operatora i Wykonawców oceniono przez pryzmat art. 5 ustawy. Uczestnicy porozumienia uzyskali poziom si ł y rynkowej, pozwalaj ą cej im zapobiega ć efektywnej konkurencji. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym ź ród ł ami powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa Rzeczypospolitej Polskiej s ą : Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy mi ę dzynarodowe oraz rozporz ą dzenia (Art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). Sytuacja prawna obywatela mo ż e by ć regulowana tylko w drodze prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kieruj ą cych pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego. Tak wiec ustawa ta reguluje zasady ruchu na p ł atnym odcinku autostrady A-4, która jest drog ą publiczn ą . Regulacje dotycz ą ce ruchu na autostradzie (droga przeznaczona wy łą cznie dla ruchu pojazdów samochodowych i nie obs ł uguj ą ca przyleg ł ego terenu) to np: zabrania si ę zatrzymywania lub postoju pojazdu na autostradzie lub drodze ekspresowej w innym miejscu ni ż wyznaczone w tym celu. Je ż eli unieruchomienie pojazdu nast ą pi ł o z przyczyn technicznych, kieruj ą cy pojazdem jest 10 obowi ą zany usun ąć pojazd z jezdni oraz ostrzec innych uczestników ruchu (art. 49 ust. 3). Kieruj ą cy pojazdem jest obowi ą zany sygnalizowa ć postój pojazdu silnikowego lub przyczepy z powodu uszkodzenia lub wypadku na autostradzie lub drodze ekspresowej w ka ż dym przypadku (art. 50 ust. 1 pkt 1). Postój pojazdu nale ż y sygnalizowa ć w sposób nast ę puj ą cy: na autostradzie lub drodze ekspresowej przez w łą czenie ś wiate ł awaryjnych pojazdu, a je ż eli pojazd nie jest w nie wyposa ż ony, nale ż y w łą czy ć ś wiat ł a pozycyjne, 2/ umieszczenie ostrzegawczego trójk ą ta odblaskowego w odleg ł o ś ci 100 m za pojazdem; trójk ą t ten umieszcza si ę na jezdni lub poboczu, odpowiednio do miejsca unieruchomienia pojazdu (art. 50 ust. 2 pkt 2). Zabrania si ę holowania na autostradzie, z wyj ą tkiem holowania przez pojazdy przeznaczone do holowania do najbli ż szego wyjazdu lub miejsca obs ł ugi podró ż nych (art. 31 ust 2 pkt 5). Zgodnie z zapisem § 38 ust. 2 pkt 2 rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezb ę dnego wyposa ż enia (Dz. U. Nr 44, poz. 432 ze zm.) pojazd pomocy drogowej powinien posiada ć nadwozie konstrukcyjne przeznaczone do przewozu uszkodzonych pojazdów lub by ć wyposa ż ony w hol sztywny do holowania pojazdu. Tak wi ę c prawo o ruchu drogowym okre ś la zasady korzystania z dróg publicznych, w tym z autostrad. Okre ś la tak ż e obowi ą zki kierowcy. Kierowca u ż ytkownik pojazdu samochodowego korzystaj ą cy z p ł atnego odcinka autostrady A-4, w przypadku awarii pojazdu, nie ma obowi ą zku korzystania z us ł ug pomocy drogowych wybranych i wskazanych przez Operatora i tym samym nie ma obowi ą zku zap ł aty ustalonego przez Operatora i Wykonawców rycza ł tu za us ł ug ę . Awaria pojazdu nie jest wykroczeniem drogowym i nie jest przest ę pstwem drogowym. Kierowca korzystaj ą cy z drogi publicznej zobowi ą zany jest do przestrzegania przepisów prawa o ruchu drogowym. Holowanie na autostradzie mog ą wykonywa ć pojazdy przeznaczone do holowania do najbli ż szego wyjazdu lub miejsca obs ł ugi podró ż nych. Natomiast Operator mi ę dzy innymi zobowi ą zany jest do ś wiadczenia us ł ug zwi ą zanych z u ż ywaniem i eksploatacj ą autostrady. Nie ma wi ę c upowa ż nienia w prawie o ruchu drogowym do ustalenia Wykonawców, ustalenia zasady wy łą czno ś ci na obs ł ug ę okre ś lonych odcinków autostrady oraz do ustalania cen za przedmiotowy zakres us ł ug. Zgodnie z zapisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce w szczególno ś ci na ustalaniu bezpo ś rednio lub po ś rednio cen i innych warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów. W niniejszej sprawie jak ustalono przedmiotem uzgodnienia operatora autostrady oraz wy ł onionych podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi pomocy drogowej na p ł atnym odcinku autostrady A-4 jest cena za ten zakres us ł ug. W prawie antymonopolowym ustalanie cen w drodze zakazanego porozumienia jest jedn ą z najbardziej niebezpiecznych i zniekszta ł caj ą cych konkurencj ę praktyk, albowiem takie dzia ł ania wymierzone s ą przeciwko innym uczestnikom rynku, przede wszystkim konsumentom. Operator jako jedn ą z podstaw do ustalenia cennika us ł ug pomocy drogowej na autostradzie powo ł a ł Zarz ą dzenie Wojewody Ś l ą skiego Nr 188/99 w dnia 27 wrze ś nia 1999r. w sprawie ustalenia ujednoliconych op ł at za poszczególne czynno ś ci zwi ą zane z usuwaniem na koszt w ł a ś ciciela pojazdów pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagra ż a bezpiecze ń stwu, albo pojazdów, które by ł y prowadzone przez osoby znajduj ą ce si ę w stanie nietrze ź wo ś ci lub stanie po u ż yciu alkoholu albo podobnie dzia ł aj ą cego ś rodka. Stawki op ł at okre ś lone w tabeli 1, stanowi ą cej za łą cznik do tego zarz ą dzenia, dotycz ą usuni ę cia pojazdu i jego przemieszczenia od miejsca pope ł nienia wykroczenia do najbli ż szego parkingu strze ż onego wskazanego przez Policj ę , przy czym za prac ę w godzinach nocnych od 22-giej do 6-tej oraz w dni dodatkowe wolne od pracy i ś wi ę ta do stawek dolicza si ę 50 %. Stawki okre ś lone w tabeli 2, stanowi ą cej za łą cznik do tego zarz ą dzenia, okre ś laj ą op ł aty za parkowanie takiego pojazdu na parkingu strze ż onym. Trudno przyzna ć , ż e ka ż dy potencjalny kierowca-u ż ytkownik autostrady, która jest drog ą publiczn ą , w przypadku awarii pojazdu samochodowego pope ł nia wykroczenie lub przest ę pstwo drogowe, o czym mowa w powo ł anym zarz ą dzeniu. 11 Ustalanie wspólnej strategii cenowej wobec nabywców towarów jest przejawem bezpo ś redniego i niczym nie ukrywanego ograniczenia konkurencji, co godzi w interesy uczestników rynku i zaliczane jest do najci ęż szych nadu ż y ć ograniczaj ą cych konkurencj ę . O istocie tej praktyki decyduje ju ż sam uzgodniony zamiar podmiotów gospodarczych wp ł yni ę cia na rynek w sposób sprzeczny z prawem. Faktem jest, ż e w niniejszej sprawie na podstawie zapisu § 3 umów o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej i ustalonej zasady wy łą czno ś ci tylko okre ś lony Wykonawca mo ż e obs ł ugiwa ć okre ś lony odcinek autostrady. Inne firmy pomocy drogowej mog ą obs ł ugiwa ć rynek w ł a ś ciwy w szczególnych sytuacjach jak np. karambole. Przedsi ę biorcom nie obj ę tym porozumieniem, prowadz ą cym dzia ł alno ść pomocy drogowej uniemo ż liwiono ubieganie si ę o dost ę p do rynku w ł a ś ciwego. W niniejszej sprawie odst ą piono od przetargu, przeprowadzono konkurs ofert dla wybranych podmiotów przez co innym przedsi ę biorcom ograniczono dost ę p do rynku w ł a ś ciwego. Takie dzia ł anie uczestników porozumienia naruszy ł o i ograniczy ł o konkurencj ę . Skutkiem zawartej w umowach zasady wy łą czno ś ci jest to, ż e konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci wyboru konkurencyjnego przedsi ę biorcy i zobowi ą zani s ą do korzystania z us ł ug Wykonawców wybranych i wskazanych przez Operatora. Ustalenie ceny powoduje, ż e przedsi ę biorcy nie konkuruj ą pomi ę dzy sob ą . Eliminacja konkurencji wyst ę puje wówczas, gdy w wyniku dzia ł a ń o charakterze kolektywnym dotychczas niezale ż nie dzia ł aj ą cy przedsi ę biorcy rezygnuj ą ca ł kowicie ze wspó ł zawodnictwa rynkowego. W niniejszej sprawie w obr ę bie ca ł ego rynku w ł a ś ciwego nast ą pi ł a eliminacja konkurencji, zarówno pomi ę dzy Wykonawcami - uczestnikami porozumienia, jak i innymi przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi pomocy drogowej, którym uniemo ż liwiono lub ograniczono dost ę p do rynku. W niniejszej sprawie nie obj ę ci porozumieniem przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cy us ł ugi pomocy drogowej mog ą je ś wiadczy ć na rynku w ł a ś ciwym w bardzo ograniczonym zakresie, albowiem zgodnie z tre ś ci ą porozumienia mog ą ś wiadczy ć us ł ugi tylko w sytuacjach szczególnych zdarze ń na autostradzie np. w sytuacji karamboli. Ustalanie ceny w formie rycza ł tu za korzystanie z us ł ug pomocy drogowej na p ł atnym odcinku A-4 jest niekorzystne dla u ż ytkowników autostrady-konsumentów, którzy nie maj ą mo ż liwo ś ci wyboru wykonawcy i zobowi ą zani s ą do zap ł acenia ustalonego w drodze porozumienia rycza ł tu za us ł ugi pomocy drogowej i p ł ac ą mi ę dzy innymi za dojazd pomocy drogowej. Konsument nie mo ż e wybra ć profesjonalnej firmy maj ą cej siedzib ę np. 3 km od wjazdu na autostrad ę i musi korzysta ć z us ł ug wybranych Wykonawców maj ą cych swoje bazy np. 20 km od wjazdu na autostrad ę . U ż ytkownik autostrady bez wzgl ę du na to czy jego samochód transportowany jest kilkaset metrów lub kilka kilometrów do najbli ż szego zjazdu z autostrady, p ł aci rycza ł t ustalony przez uczestników porozumienia i zmuszany jest do korzystania z us ł ug okre ś lonego Wykonawcy. Takie dzia ł anie narusza interesy innych przedsi ę biorców i konsumentów. Tak wi ę c skutkiem zawarcia porozumienia jest ograniczenie i naruszenie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym bezwzgl ę dnie zakazane jest zawieranie cenowych porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . W niniejszej sprawie Operator i Wykonawcy uzgadniali ceny us ł ug pomocy drogowych naruszaj ą c art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z zapisem art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy antymonopolowej zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce w szczególno ś ci na podziale rynków zbytu lub zakupu. Tak wi ę c porozumienia polegaj ą ce na podziale rynku mog ą by ć uznane za ograniczaj ą ce konkurencj ę zarówno wtedy, gdy zawierane s ą przez przedsi ę biorców reprezentuj ą cych stron ę poda ż ow ą jak i popytow ą transakcji. Zakaz ten ma za zadanie przeciwdzia ł anie wszelkim podzia ł om rynku w ł a ś ciwego. W niniejszej sprawie na skutek zakazanego porozumienia wybrani przez Operatora Wykonawcy ś wiadcz ą cy us ł ugi pomocy drogowej na rynku w ł a ś ciwym dzia ł aj ą na okre ś lonych, wydzielonych odcinkach autostrady. Zawarte pomi ę dzy Operatorem, a podwykonawcami umowy o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej z klauzul ą wy łą czno ś ci, doprowadzi ł y do podmiotowego, czasowego i terytorialnego podzia ł u rynku. 12 Podzia ł rynku wed ł ug kryterium podmiotowego wyst ę puje wówczas, gdy przedsi ę biorcy w drodze porozumienia dokonuj ą wyboru kontrahentów, bez zachowania regu ł konkurencji. W niniejszej sprawie bez uprzedniego przeprowadzenia przetargu uzgodniono, jakie konkretne podmioty b ę d ą dzia ł a ć na rynku w ł a ś ciwym, którym nast ę pnie zapewniono wy łą czno ść na obs ł ug ę danego odcinka autostrady. Przepisy art. 66-72 kodeksu cywilnego stanowi ą o zawarciu umowy. Zgodnie z zapisem art. 70(1) § 1 K.c. umowa mo ż e by ć zawarta w drodze przetargu ustnego lub pisemnego. Art. 70(1) § 2 K.c. stanowi – og ł oszenie przetargu obejmuje co najmniej czas, miejsce, przedmiot oraz warunki przetargu. W przedmiotowej sprawie odst ą piono od og ł oszenia przetargu na ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej na p ł atnym odcinku autostrady A-4. Przetarg, zgodnie z jego przedmiotem i warunkami, daje mo ż liwo ść ubiegania si ę o zawarcie umowy ka ż demu zainteresowanemu przedsi ę biorcy. Takim dzia ł aniem naruszono konkurencj ę , albowiem innym profesjonalnym firmom ś wiadcz ą cym us ł ugi pomocy drogowej uniemo ż liwiono dost ę p do rynku w ł a ś ciwego. Przedsi ę biorców nie obj ę tym porozumieniem pozbawiono mo ż liwo ś ci prowadzenia wspó ł zawodnictwa rynkowego na równych zasadach. Podzia ł czasowy to okre ś lenie jakie wybrane podmioty mog ą ś wiadczy ć us ł ugi pomocy drogowej w czasie okre ś lonym w umowach o ś wiadczenie tego zakresu us ł ug. Podzia ł rynku wed ł ug kryterium terytorialnego wyst ę puje wówczas, gdy przedsi ę biorcy sprzedaj ą cy takie same towary uzgadniaj ą nie wprowadzanie ich do obrotu na tych samych obszarach, czym podporz ą dkowuj ą sobie okre ś lone obszary w celu ograniczenia konkurencji. Uczestnicy porozumienia ustalili jaki odcinek autostrady obs ł ugiwany b ę dzie wy łą cznie przez danego Wykonawc ę do dnia 01.06.2004r, co zawiera ustalona w umowach zasada wy łą czno ś ci. Uczestnicy porozumienia uniemo ż liwili jak ą kolwiek konkurencj ę na rynku w ł a ś ciwym, tak ż e konkurencj ę pomi ę dzy Wykonawcami. Ustalenie wy łą czno ś ci na poszczególnych wydzielonych cz ęś ciach autostrady i dzia ł anie uczestników porozumienia uniemo ż liwia konsumentowi korzystanie z us ł ug innych konkurencyjnych i profesjonalnych pomocy drogowych. Na u ż ytkownika autostrady-konsumenta obowi ą zki i powinne zachowanie nak ł ada ustawa Prawo o ruchu drogowym. Zakres obowi ą zków Operatora i wybranych Wykonawców okre ś la umowa eksploatacji i utrzymania p ł atnego odcinka autostrady A-4. Opisane zachowania uczestników porozumienia zniekszta ł caj ą konkurencj ę . Na rynku w ł a ś ciwym nie zaistnia ł a konkurencja. Podzielony przez uczestników porozumienia rynek w ł a ś ciwy nie jest otwarty na konkurencj ę . Na rynku w ł a ś ciwym konkurencyjnym firmom uniemo ż liwia si ę wykonanie us ł ug pomocy drogowej. U ż ytkownik autostrady pozbawiony mo ż liwo ś ci wyboru zobowi ą zany jest zap ł aci ć za us ł ug ę pomocy drogowej firmie posiadaj ą cej wy łą czno ść na danym odcinku w kwocie okre ś lonej w cenniku ustalonym w drodze porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . U ż ytkownik autostrady-konsument nie jest adresatem zada ń okre ś lonych w umowie eksploatacji i utrzymania p ł atnego odcinka autostrady A-4. Jak wykazano dzia ł anie uczestników porozumienia, Operatora i Wykonawców, skutkuje ograniczeniem dost ę pu do rynku w ł a ś ciwego i zniekszta ł ca konkurencj ę co stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z zapisem art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce w szczególno ś ci na ograniczaniu dost ę pu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem. Tak wi ę c, porozumienia utrudniaj ą ce przedsi ę biorcom wchodzenie na rynek lub prowadz ą ce do ich wymuszonego opuszczenia go, uznawane s ą za jedno z najpowa ż niejszych narusze ń prawa konkurencji. Porozumienia takie prowadz ą do os ł abienia konkurencji w drodze wp ł ywania na struktur ę podmiotow ą rynku. Mog ą tak ż e zmierza ć do ograniczenia liczby uczestników rynku, na którym zawieraj ą cy zakazane porozumienie wspólnie dzia ł aj ą . W niniejszej sprawie form ą porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę s ą zawarte pomi ę dzy uczestnikami porozumienia umowy o ś wiadczenie us ł ug pomocy drogowej, gdzie ustalono zasad ę wy łą czno ś ci, cenniki i ustalono jakie odcinki autostrady obs ł ugiwane b ę d ą przez wybranych Wykonawców do dnia 01.06.2004r. Wybrani przez Operatora Wykonawcy us ł ug pomocy drogowej maj ą i mog ą mie ć zapewnione zlecenia, albowiem w przypadku awarii, 13 kolizji lub wypadku tylko oni mog ą obs ł ugiwa ć p ł atny odcinek autostrady A-4. U ż ytkownik p ł atnego odcinka autostrady A-4 - konsument nie ma mo ż liwo ś ci skorzystania z us ł ug konkurencyjnej firmy. Inne profesjonalne firmy pomocy drogowej nie mog ł y z ł o ż y ć swojej oferty ś wiadczenia us ł ug na rynku w ł a ś ciwym, albowiem nie by ł o og ł oszenia o przetargu i nie odby ł si ę przetarg na okre ś lony zakres us ł ug. Dzia ł anie uczestników porozumienia narusza interes publiczny, albowiem potencjalnie jego skutkami mo ż e by ć dotkni ę ty ka ż dy u ż ytkownik p ł atnego odcinka autostrady A-4. Inne przedsi ę biorstwa pomocy drogowej którym konsumenci zlecaj ą odtransportowanie niesprawnego samochodu maj ą , co najmniej utrudniony dost ę p do rynku w ł a ś ciwego i s ą z niego eliminowani. Realizacja umów z zasad ą wy łą czno ś ci, ustalonymi cennikami, zawartych z wybranymi przez Operatora Wykonawcami, odbywa si ę kosztem ograniczenia dost ę pu do rynku w ł a ś ciwego innym przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi pomocy drogowej. Ustalona w umowach zasada wy łą czno ś ci na poszczególnych wydzielonych cz ęś ciach p ł atnego odcinka autostrady eliminuje z rynku w ł a ś ciwego przedsi ę biorców nie obj ę tych porozumieniem. Natomiast konsumentom- u ż ytkownikom autostrady w przypadku awarii pojazdu utrudnia si ę lub uniemo ż liwia skorzystanie z us ł ug konkurencyjnych przedsi ę biorców. Konsument, pozbawiony mo ż liwo ś ci wyboru, zobowi ą zany jest do korzystania z us ł ug wybranego i dzia ł aj ą cego na danym odcinku autostrady Wykonawcy i do zap ł aty zgodnie z ustalonym cennikiem. Taki sposób dzia ł ania Operatora i Wykonawców umo ż liwi ł o porozumienie tych przedsi ę biorców, którego celem i skutkiem jest naruszenie i ograniczenie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, co uderza w najs ł abszego uczestnika rynku, w konsumenta, w u ż ytkownika drogi publicznej p ł atnego odcinka autostrady A-4. Na rynku w ł a ś ciwym nie zaistnia ł a konkurencja. Innym przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi pomocy drogowej, tak ż e tym z bazami w odleg ł o ś ci 3- 5 km od wjazdów na autostrad ę , uniemo ż liwiono ubieganie si ę o wej ś cie na rynek w ł a ś ciwy. W konsekwencji tego porozumienia na rynku w ł a ś ciwym ograniczono i naruszono konkurencj ę , a skutki tych praktyk odczuwaj ą przede wszystkim konsumenci korzystaj ą cy z drogi publicznej. W niniejszej sprawie nie ma przeszkód, aby w drodze przetargu, gdzie okre ś la si ę czas, miejsce, przedmiot i warunki, a ka ż dy zainteresowany przedsi ę biorca mo ż e z ł o ż y ć stosown ą ofert ę – wy ł oni ć najlepszych z profesjonalnych firm pomocy drogowej. Takie - zaniechane dzia ł anie w przedmiotowej sprawie - daje równe szanse wszystkim zainteresowanym przedsi ę biorcom. Organ antymonopolowy nie dokonuje oceny sposobu wykonania zada ń okre ś lonych w umowie eksploatacji i utrzymania. Nie mo ż e to jednak powodowa ć , ż e pozostali przedsi ę biorcy b ę d ą eliminowani z rynku. Przedmiotem zainteresowania organu antymonopolowego jest ocena jak zachowania uczestników porozumienia oddzia ł uj ą na rynek i na konsumenta. Operator w transparentny sposób mo ż e wy ł oni ć podwykonawców w celu realizacji zada ń , do których jest powo ł any. Operator i wybrani przez niego Wykonawcy nie mog ą nie udost ę pnia ć wykonania us ł ug innym przedsi ę biorcom i nie mog ą uniemo ż liwia ć dokonania wyboru wykonawcy us ł ugi przez konsumenta. Zgodnie z regulacjami Prawa o ruchu drogowym uszkodzony samochód winien by ć odholowany z autostrady przez pojazd przeznaczony do holowania. Przeznaczony do holowania pojazd pomocy drogowej winien by ć wyposa ż ony w nadwozie konstrukcyjne przeznaczone do przewozu uszkodzonych pojazdów lub hol sztywny do holowania pojazdu. Tak wi ę c w przypadku unieruchomienia pojazdu z przyczyn technicznych to kierowca upowa ż niony jest do wyboru wykonawcy us ł ugi kieruj ą c si ę profesjonalizmem przedsi ę biorcy i oczywi ś cie cen ą , a wybrany przez kierowc ę przedsi ę biorca ma prawo do wykonania zleconej us ł ugi. Operator i Wykonawcy wykonuj ą c obowi ą zki zwi ą zane z eksploatacj ą i utrzymaniem p ł atnego odcinka autostrady A-4 nie mog ą ogranicza ć uprawnie ń kierowców, u ż ytkowników autostrady, konsumentów i zniekszta ł ca ć konkurencj ę na rynku w ł a ś ciwym. Jak wykazano ograniczenie dost ę pu do rynku innym przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi pomocy drogowej, nie obj ę tych porozumieniem naruszy ł o konkurencj ę na rynku w ł a ś ciwym. Dzia ł anie Operatora i Wykonawców stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. 14 Przedsi ę biorcy L. K. i R. K. wnioskowali, aby dla oceny stanu faktycznego organ antymonopolowy zapozna ł si ę z ksi ąż k ą holowanych pojazdów prowadzon ą przez Komend ę Powiatow ą Policji w Chrzanowie, celem stwierdzenia, która pomoc drogowa wzywana jest najcz ęś ciej do zdarze ń na autostradzie. Organ antymonopolowy zbada ł prowadzony przez Operatora wykaz interwencji pomocy drogowych, co opisano w cz ęś ci decyzji zawieraj ą cej ustalenia. Prowadzony przez Operatora wykaz interwencji pomocy drogowych na p ł atnym odcinku autostradzie A-4 jest dowodem w sprawie i dotyczy rynku w ł a ś ciwego. Ponadto S ą d Rejonowy dla Krakowa- Ś ródmie ś cia zawiadomi ł organ antymonopolowy o podejrzeniu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ewentualnym naruszeniu art. 5 ust. 1 pkt 1, pkt. 3 i pkt 6 ustawy antymonopolowej. S ą d wskaza ł , ż e operator publicznej autostrady zapewni ł wy łą czno ść na ś wiadczenie us ł ug na cz ęś ci jej terenu, a tak ż e przes ł a ł protokó ł uzgodnie ń , zgodnie z tre ś ci ą którego zdaniem S ą du ograniczono wzywanie pomocy drogowych na autostradzie tylko do przedsi ę biorców, z którymi operator poczyni ł odpowiednie uzgodnienia, wy łą czaj ą c ze ś wiadczenia tych us ł ug nawet do celów procesowych organów ś cigania podmioty, które wygra ł y przetargi publiczne. Wed ł ug stwierdzonego przez S ą d stanu faktycznego, u ż ytkownicy publicznej autostrady zmuszeni s ą do korzystania z us ł ug „autoryzowanych” przez Operatora pomocy drogowych, wy ł onionych na nieznanych bli ż ej zasadach i stosuj ą cenniki dowolnie ustalone z operatorem autostrady (karta nr 1742). Przes ł any przez S ą d protokó ł zawiera mi ę dzy innymi uzgodnienia, ż e do wszelkich zdarze ń na autostradzie b ę d ą wzywane tylko autoryzowane przez operatora autostrady pomoce drogowe, tak ż e przewóz i parkowanie pojazdów wymagaj ą cych zabezpieczenia do celów procesowych, a ewentualna ró ż nica cen b ę dzie wyrównywana bezpo ś rednio dla firm autoryzowanych pomocy drogowych przez Operatora autostrady (karta nr 1753). Przes ł ane dokumenty tak ż e potwierdzaj ą , ż e uczestnicy porozumienia maj ą wy łą czny dost ę p do rynku w ł a ś ciwego i tym samym przewag ę nad innymi konkurencyjnymi pomocami drogowymi. Samo porozumienia zapewnia jego uczestnikom wy łą czno ść na dzia ł alno ść na rynku w ł a ś ciwym. Jak wykazano powy ż ej przedmiotowe porozumienie stanowi naruszenie ustawy antymonopolowej. Skutkiem rozstrzygni ę cia zawartego w punkcie I niniejszej decyzji jest na ł o ż enie na uczestników porozumienia kar pieni ęż nych, to jest na: - STALEXPORT-TRANSROUTE Autostrada S.A. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 678.416,00 z ł (s ł ownie: sze ść set siedemdziesi ą t osiem tysi ę cy czterysta szesna ś cie z ł otych), co stanowi równowarto ść 168.751,80 euro, - Lidi ę K. prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Pomoc Drogowa. Auto Naprawa Z ł omowanie Samochodów kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 12.396,38 z ł (s ł ownie: dwana ś cie tysi ę cy trzysta dziewi ęć dziesi ą t sze ść z ł otych trzydzie ś ci osiem groszy), co stanowi równowarto ść 3.083,52 euro, - Rajmunda K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ratownictwo Drogowe RAJ-HOL „TIR” Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo Handlowe kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 4.020,20 z ł (s ł ownie: cztery tysi ą ce dwadzie ś cia z ł otych dwadzie ś cia groszy), co stanowi równowarto ść 1.000 euro, - Romana M. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Auto-Z ł om i Wypo ż yczalnia Samochodów kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 13.904,65 z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set cztery z ł ote sze ść dziesi ą t pi ęć groszy), co stanowi równowarto ść 3.458,70 euro, - Andrzeja P. i Tomasza L., prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Pomoc Drogowa solidarnie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 13.764,34 z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy siedemset sze ść dziesi ą t cztery z ł ote trzydzie ś ci cztery grosze), co stanowi równowarto ść 3.423,79 euro. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 powo ł anej powy ż ej ustawy organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej 15 równowarto ść od 1.000,00 do 5.000.000,00 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5 ustawy. Zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 15 ustawy antymonopolowej ustalono przychód uczestników porozumienia. Organ antymonopolowy ograniczy ł wgl ą d w dokumenty zawieraj ą ce wielko ść przychodu uczestników porozumienia - przedsi ę biorców b ę d ą cych osobami fizycznymi. Przychód przedsi ę biorców - uczestników porozumienia jest ró ż ny i dlatego te ż zró ż nicowana jest wysoko ść na ł o ż onych kar. Zgodnie z zapisem art. 115 ustawy antymonopolowej równowarto ść na ł o ż onych kar pieni ęż nych okre ś lono w euro. Zgodnie z tabel ą NBP nr 251/A/NBP/2002 z dnia 31.12.2002 r. warto ść euro w ostatnim dniu roku 2002 wynosi ł a 4,0202 z ł . Maksymalna kwota kary mo ż e wynosi ć 10 % przychodu. Jak wykazano w niniejszej sprawie, uczestnicy porozumienia naruszyli zakaz okre ś lony w art. 5 ustawy antymonopolowej. Skutkiem zakazanego porozumienia jest ograniczenie i naruszenie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Na ł o ż ona na uczestników zakazanego porozumienia kara pieni ęż na pozostaje w granicach przewidzianych ustaw ą . Organ antymonopolowy na uczestników zakazanego porozumienia nie na ł o ż y ł maksymalnej kary pieni ęż nej uznaj ą c, ż e na ł o ż ona kara ma charakter prewencyjny. Ustalaj ą c wysoko ść kary uwzgl ę dniono, ż e dzia ł anie uczestników porozumienia nakierowane by ł o na osi ą gni ę cie celu sprzecznego z ustaw ą . Wysoko ść na ł o ż onej kary jest umiarkowana i pozostaje w rozs ą dnym stosunku do zagro ż enia interesu publicznego, wywo ł anego stosowaniem przez uczestników porozumienia najbardziej niebezpiecznych i zniekszta ł caj ą cych konkurencj ę praktyk. Ustalanie przez uczestników porozumienia cen w stosunkach z osobami trzecimi uznawane jest tradycyjnie za najci ęż sze naruszenie przepisów prawa antymonopolowego, co uderza przede wszystkim w konsumentów, w niniejszej sytuacji w u ż ytkowników p ł atnego odcinka autostrady. Tak ż e porozumienie utrudniaj ą ce przedsi ę biorcom wchodzenie na rynek lub prowadz ą ce do wymuszonego opuszczenia go, uznawane jest za jedno z najpowa ż niejszych narusze ń prawa konkurencji. Wskazane w niniejszej sprawie stosowanie przez uczestników porozumienia zabronionych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w ocenie organu antymonopolowego w pe ł ni uzasadnia zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 101 ust 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. W rozumieniu art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy na ł o ż ono kar ę na takim poziomie, aby jej charakter prewencyjny odniós ł po żą dany skutek, a okoliczno ś ci niniejszej sprawy stanowi ą istotny argument dla na ł o ż enia kary. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń uczestników porozumienia w przedmiotowej sprawie, które to dzia ł ania zak ł ócaj ą równo ść uczestników rynku. Istotne jest zagro ż enie konkurencji wywo ł ane stosowaniem przez uczestników porozumienia praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na tym rynku w ł a ś ciwym. Wysoko ść na ł o ż onej kary pieni ęż nej zosta ł a ustalona przy za ł o ż eniu, i ż kara ta nie ma stanowi ć znacz ą cej dolegliwo ś ci dla karanego podmiotu, a o skuteczno ś ci zastosowanych sankcji nie decyduje stopie ń ich surowo ś ci, lecz sama istota sankcji, zw ł aszcza uwypuklenie naganno ś ci stosowania wykazanych w pkt. I niniejszej decyzji praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP Oddzia ł Okr ę gowy Warszawa Nr 511010101078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. 16 Niniejsze post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z wymian ą korespondencji pomi ę dzy stronami, a Urz ę dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, które to koszty organ antymonopolowy obliczy ł w wysoko ś ci 360,00 z ł . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć kosztami post ę powania ka ż dego z przedsi ę biorców po 72,00 z ł . Koszty niniejszego post ę powania strony obowi ą zane s ą wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 511010101078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Od niniejszej decyzji stronom s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów– za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 17