RŁO-23/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO- 61- 46(16)/12/AB Łódź, dnia 4 czerwca 2013 r. DECYZJA Nr RŁO 23/2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółkę jawną z siedzibą w Warszawie, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po uprawdopodobnieniu stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółkę jawną z siedzibą w Warszawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zaniechaniu umieszczenia w materiałach reklamowych informacji o nazwie kredytodawcy, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i przyjęciu zobowiązania Warszawskiego Centrum Kredytowego A. Ziółkowska-Mateusiak Spółki jawnej z siedzibą w Warszawie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom poprzez stosowanie reklamy o treści: „KREDYTY BANKOWE I POZABANKOWE CHWILÓWKI tel. 226324106, 604220727 ul. Wolska 84/86 – obok CANONA Warszawskie Centrum Kredytowe działa w zakresie zawierania umów kredytu na rzecz i w imieniu Meritum Banku SA, Alior Banku SA, Banku BPH SA, a także firm SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. z o.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. z o.o.”, która zawiera informacje, iż „Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska- Mateusiak Spółka jawna z siedzibą w Warszawie jest pośrednikiem kredytowym” oraz informacje o nazwie kredytodawców, nakłada się na Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółkę jawną z siedzibą w Warszawie, obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania w terminie 1 miesiąca (jednego miesiąca) od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy 2 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółkę jawną z siedzibą w Warszawie, obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania w terminie 2 miesięcy (dwóch miesięcy) od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji , zawierającej stosowane po upływie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji materiały reklamowe Warszawskiego Centrum Kredytowego A. Ziółkowska- Mateusiak Spółki jawnej z siedzibą w Warszawie oraz dokumenty potwierdzające zlecenie ich zamieszczenia lub wydrukowania. Uzasadnienie W toku prac nad Raportem z kontroli przedsiębiorców udzielających kredytów konsumenckich w 2012 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – przeanalizował wybrane reklamy, które na przestrzeni jednego tygodnia w toku kontroli publikowane były w dziennikach o zasięgu krajowym, gazetce sieci handlowej, w Internecie. Zastrzeżenia Prezesa Urzędu wzbudził między innymi przekaz reklamowy Warszawskiego Centrum Kredytowego A. Ziółkowska-Mateusiak Spółki jawnej z siedzibą w Warszawie – zwanego dalej: „Warszawskim Centrum Kredytowym” – o treści: „Chwilówki na dowód osobisty Wymagany jedynie nr konta osobistego oraz nr telefonu komórkowego ul. Wolska 84/86 22 632-41-06 600 665 061”. Brak informacji o nazwie kredytodawcy może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) – zwanej dalej: „ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym”. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż istnieją podstawy do postawienia Warszawskiemu Centrum Kredytowemu zarzutu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W dniu 23 listopada 2012 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zaniechaniu umieszczenia w materiałach reklamowych informacji o nazwie kredytodawcy, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: karta Nr 1), o czym zawiadomił Warszawskie Centrum Kredytowe (dowód: karta Nr 2). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Warszawskie Centrum Kredytowe w piśmie z dnia 7 grudnia 2012 r. (dowód: karta Nr 8) wyjaśniło, iż jest pośrednikiem kredytowym współpracującym z bankami oraz kredytodawcami pozabankowymi, do których należą: Meritum Bank SA, Alior Bank SA, Bank BPH SA, a także firmy SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. z o.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. z o.o. Przekazy reklamowe Warszawskie Centrum Kredytowe zamieszcza w prasie lokalnej, między innymi w „Fakcie”, „Echu na Woli”, „Informatorze Żoliborza” - cyt. „W treści ogłoszeń podajemy zmienne informacje dotyczące produktu kredytowego, nie podajemy nazwy własnej przy tym, ponieważ nie jesteśmy kredytodawcami nasza nazwa niewiele by klientowi mówiła. (…) treść ogłoszeń zawiera nazwę produktu i nie wiemy (…) z jakiej firmy klient skorzysta. Przy składaniu wniosku taka informacja jest podawana (…). Udostępniamy też klientom telefony kontaktowe 3 bezpośrednio do kredytodawców. Nigdy nie było zamiarem firmy Warszawskie Centrum Kredytowe sp. j. wprowadzanie klienta w błąd, a wszelkie informacje o kredytodawcy są udzielane już podczas rozmowy telefonicznej (większość klientów najpierw do nas dzwoni).” (dowód: karta Nr 8). W piśmie tym Warszawskie Centrum Kredytowe wyjaśniło, iż opracowało treść przekazu reklamowego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Przekaz ten dotyczył tzw. chwilówek udzielanych przez Ferratum Poland Sp. z o.o. z/s we Wrocławiu, do otrzymania których wymagane był wówczas numery telefonu komórkowego, konta osobistego oraz dowodu osobistego (dowód: karta Nr 8). W piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. Warszawskie Centrum Kredytowe wyjaśniło, iż zleceń zamieszczenia reklam prasowych, dokonuje jeden raz w miesiącu (do gazety „Fakt”) lub jeden raz na pół roku (gazeta ‘”Echo Miasta”) (dowód: karta Nr 13). W zleceniu, Warszawskie Centrum Kredytowe określa między innymi wielkość formatu reklamy, miejsce jej zamieszczenia, daty emisji (dowód: karty Nr 16 – 21). Treść przekazu reklamowego jest ustalana przez Warszawskie Centrum Kredytowe i przekazywana na około trzy dni przed emisją pocztą elektroniczną (dowód: karty Nr 13 - 15, 22). Grafikę reklamy opracowuje „pracownik gazety” i przekazuje do akceptacji Warszawskiemu Centrum Kredytowemu (dowód: karta Nr 13). W piśmie z dnia 18 marca 2013 r. Warszawskie Centrum Kredytowe złożyło wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zobowiązując się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym przez Prezesa Urzędu naruszeniom poprzez zamieszczanie i stosowanie reklamy, która zawiera informacje, iż „Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółka jawna z siedzibą w Warszawie jest pośrednikiem kredytowym” oraz informacje o nazwie kredytodawców, o treści: „KREDYTY BANKOWE I POZABANKOWE CHWILÓWKI tel. 226324106, 604220727 ul. Wolska 84/86 – obok CANONA Warszawskie Centrum Kredytowe działa w zakresie zawierania umów kredytu na rzecz i w imieniu Meritum Banku SA, Alior Banku SA, Banku BPH SA, a także firm SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. zo.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. z o.o.”, w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu (dowód: karty Nr 31- 32). Pismem z dnia 8 kwietnia 2013 r. Prezes Urzędu zawiadomił Warszawskie Centrum Kredytowe o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy (dowód: karta Nr 34). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Warszawskie Centrum Kredytowe jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000275538. Przedmiotem działalności Warszawskiego Centrum Kredytowego jest działalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi, pośrednictwo finansowe oraz działalność pomocnicza finansowa. Warszawskie Centrum Kredytowe jest pośrednikiem w sprzedaży kredytów i usług finansowych (dowód: karta Nr 9 - 10) oferowanych przez następujących kredytodawców: Meritum Bank S.A., Alior Bank S.A., Bank BPH S.A., SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. z o.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. o.o. (dowód: karty Nr 4-5, 8, 31). 4 Warszawskie Centrum Kredytowe zleca zamieszczanie w lokalnej prasie „Fakt”, „Echo na Woli”, „Informator Żoliborza”, „Echo Miasta” reklam dotyczących udzielanych kredytów (dowód: karty Nr 8 i 13). Treść przekazu reklamowego jest opracowywana przez Warszawskie Centrum Kredytowe i przekazywana na około trzy dni przed jego emisją pocztą elektroniczną (dowód: karty Nr 13 - 15, 22). W gazecie „Fakt” z dnia 8 marca 2012 r. Warszawskie Centrum Kredytowe zamieściło przekaz reklamowy o treści: „Chwilówki na dowód osobisty Wymagany jedynie nr konta osobistego oraz nr telefonu komórkowego ul. Wolska 84/86 22 632-41-06 600 665 061” (dowód: karta Nr 15). Art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym wskazuje, iż stosowana praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zwierania lub po jej zawarciu. Warszawskie Centrum Kredytowe złożyło zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom poprzez zamieszczanie i stosowanie reklamy, która zawiera informacje, iż „Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółka jawna z siedzibą w Warszawie jest pośrednikiem kredytowym” oraz informacje o nazwie kredytodawców, o treści: „KREDYTY BANKOWE I POZABANKOWE CHWILÓWKI tel. 226324106, 604220727 ul. Wolska 84/86 – obok CANONA Warszawskie Centrum Kredytowe działa w zakresie zawierania umów kredytu na rzecz i w imieniu Meritum Banku SA, Alior Banku SA, Banku BPH SA, a także firm SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. zo.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. z o.o.”, w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu (dowód: karty Nr 31- 32). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś interesu jednostki lub grupy. Ustawa, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni wobec tego konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Warszawskiego Centrum Kredytowego. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku 5 postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Przytoczony powyżej przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy zaistniały wskazane warunki w odniesieniu do działania i zobowiązania Warszawskiego Centrum Kredytowego, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w oparciu o ww. przepis. Ad I. sentencji niniejszej decyzji W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zaniechaniu umieszczenia w materiałach reklamowych informacji o nazwie kredytodawcy, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszająca zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: − stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, − naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, − nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Dla uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest każdorazowo uprawdopodobnienie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) działanie to jest bezprawne, 3) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 6 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” – jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Warszawskie Centrum Kredytowe jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000275538. Przedmiotem działalności Warszawskiego Centrum Kredytowego jest działalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi, pośrednictwo finansowe oraz działalność pomocnicza finansowa. Warszawskie Centrum Kredytowe prowadzi we własnym imieniu w sposób zorganizowany i ciągły, w celach zarobkowych działalność handlową posiada zatem status przedsiębiorcy. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 2) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Porządek prawny, którego naruszenie może skutkować naruszeniem artykułu 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Tym samym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt XVII AmA 32/05). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał natomiast przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Zatem oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Jak wyżej wskazano art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przykładowy katalog bezprawnych działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktykę 7 naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nieuczciwa praktyka rynkowa została wobec tego wymieniona wprost w katalogu zakazanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a jej istotę ustawodawca określił w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przy dokonywaniu oceny nieuczciwości praktyki rynkowej stosowanej przez przedsiębiorcę należy ustalić, czy jest ona sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz czy istotnie zniekształca decyzję gospodarczą konsumentów. Zgodnie z przyjętym w doktrynie prawa ochrony konkurencji i konsumentów stanowiskiem, istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające od niedoinformowania, dezorientacji, wywołaniu błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt XVII AmA 118/04). Produktem, którego dotyczy praktyka rynkowa stosowana przez Warszawskie Centrum Kredytowe jest kredyt zwany „chwilówką”, a więc usługa finansowa. Usługi finansowe charakteryzują się zwiększonym zagrożeniem konsumenta, a zwłaszcza znacznie wyższym ryzykiem ekonomicznym niż inne jego transakcje. Konsument przy wyborze usług finansowych działa w sposób bardziej staranny i racjonalny niż w przypadku innych usług – dłużej się zastanawiając, szukając informacji, sprawdzając różne dostępne oferty. Informacjami podawanymi w reklamie, które pomogą konsumentowi ocenić, czy przedstawiona mu oferta jest faktycznie dla niego najkorzystniejsza są przekazane w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny informacje między innymi, czy pośrednik kredytowy współpracuje z kredytodawcami, a jeśli tak to, z jakimi. Stosowany przez Warszawskie Centrum Kredytowe przekaz reklamowy nie tylko nie zawiera informacji o kredytodawcy, ale również o kontrahencie konsumenta, czyli Warszawskim Centrum Kredytowym, które jest pośrednikiem kredytowym. Brak takiej informacji może zniekształcić zachowanie rynkowe konsumenta już przed zawarciem umowy dotyczącej produktu. Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. 8 Prezes Urzędu podkreśla, że o tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż „ (…) nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów.” (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01). W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z przekazami reklamowymi stosowanymi przez Warszawskie Centrum Kredytowe. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Warszawskiego Centrum Kredytowego nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów. Stosowanie opisanej wyżej praktyki może godzić zatem w zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Warszawskie Centrum Kredytowe praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Ponadto, stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyjmując zobowiązanie Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. Jak Prezes Urzędu wykazał w niniejszej decyzji, okoliczności sprawy uprawdopodobniły, że Warszawskie Centrum Kredytowe stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Warszawskie Centrum Kredytowe złożyło zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom poprzez zamieszczanie i stosowanie reklamy, która zawiera informacje, iż „Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska–Mateusiak Spółka jawna z siedzibą w Warszawie jest pośrednikiem kredytowym” oraz informacje o nazwie kredytodawców, o treści: „KREDYTY BANKOWE I POZABANKOWE CHWILÓWKI tel. 226324106, 604220727 ul. Wolska 84/86 – obok CANONA Warszawskie Centrum Kredytowe działa w zakresie zawierania umów kredytu na rzecz i w imieniu Meritum Banku SA, Alior Banku SA, Banku BPH SA, a także firm SMS Kredyt S.K.A., Ferratum Poland Sp. zo.o., Access Financial Poland Sp. z o.o., Regina Sp. z o.o.”, w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu. 9 W ocenie Prezesa Urzędu, złożone przez Warszawskie Centrum Kredytowe zobowiązanie zabezpiecza i chroni interesy konsumentów, a ponadto uwzględnia obowiązujące przepisy prawa. Prezes Urzędu uznał, iż wskazany przez Warszawskie Centrum Kredytowe termin na wykonanie obowiązków wynikających ze złożonego zobowiązania jest wystarczający na ich zrealizowanie, a także pozwoli na szybkie wyeliminowanie skutków praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązania, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę również obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec tego Prezes Urzędu nałożył na Warszawskie centrum Kredytowe obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania w terminie 2 miesięcy (dwóch miesięcy) od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, zawierającej stosowane po upływie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji materiały reklamowe Warszawskiego Centrum Kredytowego oraz dokumenty potwierdzające zlecenie ich zamieszczenia lub wydrukowania. Prezes Urzędu uznał, że tak określony termin jest wystarczający dla Warszawskiego Centrum Kredytowego do przygotowania i przekazania Prezesowi Urzędu dowodów wykonania złożonego zobowiązania. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) w związku z art. 479 28 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Warszawskie Centrum Kredytowe A. Ziółkowska-Mateusiak Spółka jawna ul. Wolska 84/86 01-141 Warszawa