RŁO-36/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-28/11/AK Łódź, dnia 4 listopada 2011 r. DECYZJA Nr RŁO 36/2011 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Wojciechowi Leszkowi prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt cytowanej na wstępie ustawy, bezprawne działanie Wojciecha Leszka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi, polegające na stosowaniu postanowień sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z późn. zm.) poprzez stosowanie: 1) w załączniku do umowy o świadczenie usług turystycznych o nazwie „OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA” postanowienia o treści: - „W przypadku gdy Klient odstępujący od umowy wskaże osobę spełniająca warunki uczestnictwa w imprezie, która przejmie obowiązki wynikające z umowy, Uczestnik nie ponosi wymienionych powyżej kosztów. Zasada nie dotyczy krajów do których obowiązują wizy. ” - naruszające art. 16 ww. ustawy o usługach turystycznych , 2) w załączniku do umowy o świadczenie usług turystycznych o nazwie „Katalog Agencji Turystycznej Wilejka na 2011” postanowień o treści: - „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydanie wizy”, - „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydania wizy białoruskiej”, - „Organizator nie odpowiada za skutki odmowy wydania wizy”, naruszające art. 11a ww. ustawy o usługach turystycznych, 2 3) nie podawanie w zawieranych umowach pełnej informacji o sposobie zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracującą wraz z terminem zgłaszania reklamacji - naruszające art. 14 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy o usługach turystycznych, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 19 września 2011 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i art. 33 ust. 6 tej ustawy, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Wojciecha Leszka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi, karę pieniężną w wysokości 1.419 zł (słownie: tysiąc czterysta dziewiętnaście zł), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w zakresie opisanym w pkt I. sentencji niniejszej decyzji, III . Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Wojciecha Leszka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi kosztami opisanego w punkcie I postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysokości 16,95 zł (słownie: szesnaście złotych dziewięćdziesiąt pięć groszy) i zobowiązuje się do ich zwrotu w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniu 19 sierpnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezesem Urzędu”) na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Wojciecha Leszka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na godzącym w nie, bezprawnym stosowaniu: - we wzorcu umowy o nazwie pn.: „OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA” (zwane dalej „Warunkami”) i zawieranych na jego podstawie umowach o świadczenie usług turystycznych z konsumentami postanowień o treści: 1) „ W przypadku gdy Klient odstępujący od umowy wskaże osobę spełniająca warunki uczestnictwa w imprezie, która przejmie obowiązki wynikające z umowy, Uczestnik 3 nie ponosi wymienionych powyżej kosztów. Zasada nie dotyczy krajów do których obowiązują wizy. ” (rozdział II pkt 4 Warunków), - w katalogu Agencji Turystycznej Wilejka na 2011 postanowień stanowiących integralną część umowy, o treści: 2) „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydanie wizy” - strona 8 i 12 katalogu (impreza turystyczna „Litewskim traktem” i „Zobaczyć Petersburg i …”), 3) „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydania wizy białoruskiej” - strona 9 katalogu (impreza turystyczna „Szlakiem Jagiellonów”) 4) „Organizator nie odpowiada za skutki odmowy wydania wizy” - strona 30 i 32 katalogu , (impreza turystyczna „Syberyjskim szlakiem” i „Polskie Nekropolie wojenne”.) , ,które są niezgodne z postanowieniami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5) oraz nie podawania w umowach o świadczenie usług turystycznych z konsumentami pełnej informacji o sposobie zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracującą wraz z podaniem terminu zgłaszania takich reklamacji, co jest niezgodne z postanowieniami art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jednolity: Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: karty nr 1-3). Podstawę do wszczęcia ww. postępowania stanowił materiał dowodowy zebrany w postępowaniu wyjaśniającym, wszczętym w celu wstępnego ustalenia, czy na rynku usług turystycznych w rejonie właściwości miejscowej Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi organizatorzy usług turystycznych w stosowanych przez siebie wzorcach umów i materiałach reklamowych stosują niedozwolone postanowienia umowne uzasadniające podjęcie działań wskazanych w odrębnych przepisach lub wpisane do rejestru wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co stanowi naruszenie cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku ww. postępowania Prezes Urzędu dokonał między innymi kontroli wzorców umowy i umów stosowanych przez Wojciecha Leszka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi (zwanego dalej – „Organizatorem Turystyki”) w tym wzorce pod nazwą „ OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA ”- zwanego dalej: „Warunkami”., „Katalog Agencji Turystycznej Wilejka na 2011 r.” – zwany dalej: „Katalogiem”, w których stwierdził występowanie naruszeń ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jednolity: Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z późn. zm.). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania, w piśmie z dnia 14 września 2011 r. (data doręczenia pisma) Organizator Turystyki wyjaśnił, że kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia zostały wykreślone z wzorców umów i nie będą stosowane w przyszłości a do Warunków wprowadzono dodatkowo informujące o sposobie i terminie zgłaszania reklamacji oraz, że zostały wysyłane konsumentom informacje o wykreśleniu ww. postanowień z Warunków, Katalogu i zmianach w zakresie składnia reklamacji określonych w Warunkach (dowód: karty 38-42). Jednocześnie Organizator Turystyki wskazał, że przyczyną wprowadzenia kwestionowanych przez Prezesa Urzędu zapisów nie była chęć ograniczenie odpowiedzialności przez organizatora, ale o ograniczenie powstawania ewentualnych kosztów poniesionych przy kontraktowaniu 4 imprezy turystycznej lub jak w przypadku niepełnej informacji o składaniu reklamacji niedopatrzeniem pracownika (dowód: karty Nr 33-34) Prezes Urzędu ustalił, co następuje. Wojciech Leszek prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi i jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 892/06 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Nowosolna (dowód: zaświadczenie karta Nr 6). Prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie organizacji imprez turystycznych, w ramach której, jako organizator turystyki, zawiera z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych. Prowadzona działalność ma ogólnokrajowy zasięg terytorialny. Świadcząc usługi turystyczne zawiera on z konsumentami na podstawie wzorca umowy „Umowa zgłoszenie udziału w imprezie” którego integralną część stanowią „ OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA” i postanowienia „Katalogu Agencji Turystycznej Wilejka na 2011 r.” (dowód: karty nr 7-8 i 10-31). Są to wzorce umowny w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm. – zwanej dalej: „k.c.”). Należy nadmienić, że wzorcem umownym jest bowiem każde postanowienie umowne narzucone przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego [zob. np. F. Zoll, Niedozwolone klauzule w umowach konsumenckich. (wprowadzenie do tłumaczenia dyrektywy nr 93/13 o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich), KPP 1993, nr 2, s. 191 i n.]. W toku niniejszego postępowania ustalono, że Warunki w kwestionowanym brzmieniu obowiązywały od stycznia 2011 r. do 19 września 2011. (dowód: karta nr 5) a zostały zmienione w dniu 19 września 2011 r. (dowód: karta nr 38 i 39), co oznacza, że od stycznia 2011 r. Organizator Turystyki zawierał z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych z wykorzystaniem ww. wzorców umowy, w rozumieniu art. 384 § 1 k.c., zawierających następujące ustalone jednostronnie postanowienia umowne: - rozdział II pkt 4 Warunków „W przypadku gdy Klient odstępujący od umowy wskaże osobę spełniająca warunki uczestnictwa w imprezie, która przejmie obowiązki wynikające z umowy, Uczestnik nie ponosi wymienionych powyżej kosztów. Zasada nie dotyczy krajów do których obowiązują wizy. ” - strona 8 i 12 Katalogu (impreza turystyczna „Litewskim traktem” i „Zobaczyć Petersburg i …”) „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydanie wizy”, - strona 9 Katalogu (impreza turystyczna „Szlakiem Jagiellonów”) postanowienie o treści: „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydanie wizy białoruskiej”, - strona 30 i 32 Katalogu (impreza turystyczna „Syberyjskim szlakiem” i „Polskie Nekropolie wojenne”.) „Organizator nie odpowiada za skutki odmowy wydania wizy”, Wskazane wzorce jak i zawarte na ich podstawie umowy nie posiadały również w swojej treści pełnej informacji o sposobie zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracującą wraz z podaniem terminu zgłaszania takich reklamacji, to jest daty zgłoszenia reklamacji. W ustawie o usługach turystycznych ustawodawca ustanowił: 5 - art. 16 ustawy o usługach turystycznych zgodnie, z którym klient może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o świadczenie usług turystycznych uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli klient zawiadomi go o tym przed rozpoczęciem imprezy turystycznej w terminie określonym w umowie. Za nieuiszczoną część ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy turystycznej klient i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie. Innych ograniczeń podmiotowych jak i przedmiotowych ustawodawca nie przewidział. - art. 11 a ustawy o usługach turystycznych wskazujący, iż organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie: działaniem lub zaniechaniem klienta; działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo siłą wyższą”, - art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o usługach turystycznych, który nakazuje umieszczenie w umowie o świadczenie usług turystycznych sposobu zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracujących wraz z podaniem terminu zgłaszania takich reklamacji. W dniu 19 września 2011 r. Organizator Turystyki usunął z wzorców i elektronicznej wersji katalogu kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, wprowadzając jednocześnie do Warunków postanowienie regulujące sposób i termin składnia reklamacji zgodnie z art. 16 b ustawy o usługach turystycznych (przepis regulujący zasady i terminy składania reklamacji). Ponadto powiadomił konsumentów, z którymi miał podpisane i obowiązujące umowy o fakcie wprowadzenia ww. zamian (dowód: karty Nr 38-39 i 40-42). W 2010 r. całkowity przychód Organizatora Turystyki w zakresie działalności organizatora turystyki wyniósł (tajemnica przedsiębiorcy) zł. (dowód: karta nr 35). Prezes Urzędu zważył, co następuje . Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest wpierw ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, a następnie, czy doszło do naruszenia przesłanek praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zarzucanych Spółce, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy. Naruszenie interesu publicznoprawnego. Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania 6 przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa zatem, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Organizatora Turystyki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców usług turystycznych oferowanych przez ww. przedsiębiorcę. W tym stanie rzeczy uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stosownie zaś do art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zm.) w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest wykazanie, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, b) działanie to jest bezprawne, c) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów . Ad a) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm. – zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej”) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą, jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. 7 Wojciech Leszek prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą AGENCJA TURYSTYCZNA WILEJKA w Łodzi i jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 892/06 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Nowosolna. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Wojciech Leszek jest przedsiębiorcą w rozumieniu powołanego wyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega on rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jego działania mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad b) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, w tym ustawy o usługach turystycznych, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Bezprawność działań przedsiębiorcy wynika zatem, co do zasady, z naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa innych niż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym przypadku zapisów ustawy o usługach turystycznych. Analiza porównawcza postanowień zawartych we wzorcach umowy stosowanych przez Organizatora Turystyki i umów podpisanych na ich podstawie z zapisami ustawy o usługach turystycznych wykazała, co następuje. Postanowienie zawarte w rozdziale II pkt 4 Warunków o treści: „W przypadku gdy Klient odstępujący od umowy wskaże osobę spełniająca warunki uczestnictwa w imprezie, która przejmie obowiązki wynikające z umowy, Uczestnik nie ponosi wymienionych powyżej kosztów. Zasada nie dotyczy krajów do których obowiązują wizy. ” jest sprzeczne z treścią art. art. 16 ustawy o usługach turystycznych, gdyż ogranicza prawo konsumenta do przeniesienia udziału w imprezie turystycznej na inną osobę w przypadku imprez 8 turystycznych organizowanych do krajów wydających wizy. Zgodnie z art. 16 ustawy o usługach turystycznych klient może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o świadczenie usług turystycznych uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli klient zawiadomi go o tym przed rozpoczęciem imprezy turystycznej w terminie określonym w umowie. Za nieuiszczoną część ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy turystycznej klient i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie. Innych ograniczeń podmiotowych jak i przedmiotowych ustawodawca nie przewidział. Tym samym kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie Warunków stanowiących integralną część umów zawieranych z konsumentami, przewidując ograniczenia przeniesienia udziału w imprezie turystycznej na inną osobę, w stosunku do osób korzystających z imprez turystycznych do krajów wydających wizy, jest mniej korzystne niż przewidują to przepisy ustawy o usługach turystycznych i należy uznać je za bezprawne. Postanowienia zawarte w Katalogu o treści: „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydanie wizy”, „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za odmowę wydania wizy białoruskiej” i „Organizator nie odpowiada za skutki odmowy wydania wizy” naruszają uregulowania zawarte w art. 11a ustawy o usługach turystycznych. Zgodnie z art. 11 a ustawy o usługach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie: działaniem lub zaniechaniem klienta; działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo siłą wyższą”. Powyższe wyliczenie przesłanek egzoneracyjnych ma charakter wyczerpujący. Kwestionowane postanowienia pozwalają na wyłączenie odpowiedzialności organizatora w szerszym zakresie niż dopuszczony przez ustawę o usługach turystycznych. Oceniany przedsiębiorca wyłączył bowiem swoją odpowiedzialność również w przypadkach, gdy przyczynił się lub przyczyni się, czy to na skutek zaniechania lub nieprawidłowego działania, do niewydania wizy. Zamieszczenie takiego zapisu świadczy o dążeniu do wprowadzenia konsumentów w błąd przez wyrobienie w nich mylnego przekonania, iż w przypadku zaistnienia określonych okoliczności odpowiedzialność ww. przedsiębiorcy jest wyłączona a konsumenci nie mogą zrealizować swoich uprawnień wynikających z ogólnie obowiązujących przepisów ustawy o usługach turystycznych. Tym samym postanowienia o wskazanej powyżej treści należy uznać za bezprawne. Niepodawanie w zawieranych umowach pełnej informacji o sposobie zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracującą wraz z podaniem terminu ich zgłaszania stanowi naruszenie postanowień art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o usługach turystycznych, który nakazuje umieszczenie w umowie ww. informacji. Zarówno zawarte umowy jak i wzorzec umowy o świadczenie usług turystycznych oraz Warunki i Katalog stanowiące integralną część umowy nie zawierały informacji o sposobie – procedurze składnia reklamacji wraz z podaniem miejsca i terminów jej zgłaszania zarówno w trakcie trwania imprezy turystycznej jak i po jej zakończeniu. Tym samym Organizator Turystyki dopuścił się naruszenia wspomnianego obowiązku informacyjnego wynikającego wprost z ustawy o usługach turystycznych. W sytuacji, gdy konsument korzysta z rynku w sposób rozproszony, zindywidualizowany, przy czym istnieje 9 duże prawdopodobieństwo, że konsument nie posiada wystarczającej wiedzy prawniczej, ww. artykuł ustawy o usługach turystycznych nakładający na silniejszą stronę kontraktu obowiązek informacyjny poprzez wskazanie mu możliwości, sposobu – procedury składnia reklamacji wraz z podaniem miejsca i terminów jej zgłaszania zarówno w trakcie trwania imprezy turystycznej jak i po jej zakończeniu, co pomaga konsumentowi zniwelować jego słabszą pozycję w stosunku do profesjonalisty – organizatora turystyki na rynku usług turystycznych. Organizator Turystyki naruszył ten obowiązek. Tym samym zachowanie Organizatora Turystyki należy uznać za bezprawne. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie zarzutu wskazanego w pkt I. sentencji decyzji została spełniona. Ad c) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, przepis art. 24 ust. 3 wskazuje jednak, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów, jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów lub gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość, chociażby tylko potencjalna, wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mieliśmy do czynienia z naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów – potencjalnych klientów ocenianego przedsiębiorcy. W omawianym przypadku naruszenie lub zagrożenie naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej grupy konsumentów przejawia się w możliwości zawarcia przez konsumentów umowy o świadczenie usługi turystycznej przez Organizatora Turystyki na podstawie ww. wzorców umów obowiązujących w stosunku do zamawianej usługi. Jak wykazano w niniejszej Decyzji, umowy stosowane przez Organizatora Turystyki w obrocie konsumenckim zawierają postanowienia naruszające ustawę o usługach turystycznych. Zbiorowy interes realizuje się natomiast poprzez fakt, iż potencjalnie wszyscy zainteresowani ofertą Organizatora Turystyki konsumenci lub też konsumenci, którzy korzystają już z jego usług na podstawie zawartych z nim umów, są lub byli narażeni na niebezpieczeństwo związania postanowieniami umowy, która zawiera postanowienia umowne naruszające przepisy prawa, a zatem postanowienia bezprawnie godzące w zbiorowe interesy konsumentów. 10 Należy podkreślić, że w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Organizatora Turystyki nie dotyczyło interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz mieliśmy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami szerokiego kręgu usługobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych jej kontrahentów. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny a nie faktyczny, zatem uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne. 1 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. Z przedstawionych powyżej rozważań znajdujących potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu wynika, że okoliczność faktycznego naruszenia dokonana w indywidualnych przypadkach nie jest czynnikiem decydującym dla oceny, czy dane działanie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Działanie podejmowane w ramach niniejszego postępowania w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. VI ACa 196/06). Podejmowane przez Prezesa Urzędu działania mają przeciwdziałać tak rozumianym dysfunkcjom rynkowym także poprzez kształtowanie właściwych postaw rynkowych, wyznaczając wymagane i oczekiwane standardy zachowań uczestników rynku. Bezprawna praktyka, której dopuścił się Organizator Turystyki godziła w pojmowane w ten abstrakcyjny sposób interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań Organizatora Turystyki za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Organizator Turystyki zaprzestał stosowania ww. postanowień z dniem 19 września 2011 r., wykreślając z wzorców umów i katalogu kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia oraz uzupełniając Warunki o informację dotyczącą terminu rozpatrzenia reklamacji konsumenckiej. Jednocześnie o tym fakcie poinformował konsumentów, z którymi miał podpisane umowy o świadczenie usług turystycznych. W związku z powyższym na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należało orzec, iż z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w niniejszym punkcie przedmiotowej decyzji. Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w I sentencji niniejszej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w swojej decyzji, karę pieniężną w wysokości nie 1 M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791 11 większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu zależy - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Organizatora Turystyki kary pieniężnej za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie I. sentencji decyzji. Ustalając wymiar kary za poszczególne praktyki Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. Podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zważyć należy na dużą skalę naruszeń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie organizowania usług turystycznych. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych organizatorów turystyki do stosowania niedozwolonych postanowień umownych. Podstawę do wyliczenia kary stanowił przychód Organizatora Turystyki za 2010 r, w wysokości (tajemnica przedsiębiorcy) zł. W punkcie I. sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Organizatora trzech bezprawnych postanowień umownych – sprzecznych z postanowieniami ustawy o usługach turystycznych (postanowienia zawarte w Katalogu uznano z uwagi na ich tożsamość za jedno modyfikowane w zależności od kraju imprezy turystycznej). Każde z postanowień stosowanych przez Organizatora Turystyki w istotny sposób wpływa na sytuację prawną i ekonomiczną konsumentów, gdyż każde z nich umożliwia Organizatorowi Turystyki przyznanie sobie większych uprawnień kosztem konsumentów w szczególności w zakresie ograniczenia odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o oświadczone usługi turystyczne, kosztem konsumenta oraz niewypełnienia obowiązku informacyjnego zakresie składanych reklamacji. Ponadto wprowadzenie tych postanowień skutkowało tym, iż naruszenie to miało miejsce już na etapie zawierania kontraktu, którego istotą jest zachowane przedsiębiorcy wobec konsumenta wyrażającego zamiar zawarcia umowy, polegające na naruszeniu przepisów prawa wpływających na treść kontraktu. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu 12 wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę przesłanki nieumyślności działania w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pojęcie umyślności zazwyczaj łączone jest ze świadomością po stronie przedsiębiorstwa, że dane zachowanie powoduje lub prawdopodobnie spowoduje naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Świadomości takiej towarzyszy chęć osiągnięcia takiego skutku albo liczenie się z jego spowodowaniem. O ile w przedmiotowej sprawie, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można przypisać Organizatorowi Turystyki chęci ograniczenia praw konsumentów i osiągnięcia z tego tytułu korzyści finansowych, można jednak przypuszczać, że będąc profesjonalistą działającym na rynku krajowym Organizator Turystyki powinien liczyć się z wywołaniem takiego skutku. Biorąc jednak pod uwagę złożone w toku postępowania wyjaśnienia, że wpisanie kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień było działaniem nie nastawionym na ograniczenie prawa konsumentów, błędem w sporządzeniu treści wzorca umowy a nie działaniem zamierzonym, nakładając karę pieniężną Prezes Urzędu przyjął, że całokształt okoliczności sprawy w kontekście złożonych wyjaśnień, wskazywać może na nieumyślny charakter naruszenia. Niezależnie od powyższego – jak wskazano powyżej, samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Konsekwencją stosowania powyższych praktyk było pogorszenie sytuacji prawnej i ekonomicznej konsumentów już na etapie zawierania kontraktu. Fakt, że kwestionowane zapisy funkcjonowały w obrocie prawnym od stycznia 2011 r. stwarzało zagrożenie, że Organizator Turystyki od niespełna roku mógł nadmiernie ograniczyć zakres swojej odpowiedzialności, albo wpływać negatywnie na sytuację ekonomiczną konsumentów. Biorąc pod uwagę, że po raz pierwszy stwierdzona praktyka została zastosowania przez Organizatora Turystyki na początku 2011 r. Prezes Urzędu uznał, iż z uwagi na krótki okres stosowania oceniana praktyka nie ma charakteru długotrwałego. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na Organizatora Turystyki na poziomie (tajemnica przedsiębiorcy) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorców w 2010 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i wynosi po 1.576,96 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej Prezes Urzędu ustalił, czy w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W sprawie tej wystąpiły okoliczności obu rodzajów. Okolicznością łagodzącą jest mianowicie fakt zaprzestania tuż po wszczęciu postępowania stosowania przez Organizatora Turystyki praktyki wymienionej, co skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 30%. Natomiast zasięg ogólnokrajowy prowadzonej działalności gospodarczej stanowił okoliczność obciążającą powodującą zwiększenie kary o 20%. Wystąpienie ww. okoliczności doprowadziło do tego, że kwota bazowa łącznie została zmniejszona o 10% w stosunku do pierwotnego poziomu . Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Organizatora Turystyki karę pieniężną w wysokości 1.419 zł (słownie: tysiąc czterysta dziewiętnaście zł), co stanowi około (tajemnica przedsiębiorcy) % kwoty przychodu Organizatora Turystyki osiągniętego w 2010 r. tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i równocześnie około (tajemnica przedsiębiorcy) % kary maksymalnej. 13 W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Niniejsze postępowanie antymonopolowe zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdził naruszenie przez Organizatora Turystyki art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.a.” w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Kosztami niniejszego postępowania są koszty doręczenia Organizatorowi Turystyki (w tym jego pełnomocnikowi) – stronie postępowania pism urzędowych. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Organizatora Turystyki kwotą kosztów w wysokości 16,95 zł (słownie: szesnaście złotych 95/100). Biorąc powyższe pod uwagę Prezes Urzędu postanowił jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną Wojciecha Leszka jest on zobowiązany do wpłaty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Zgodnie z 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania Wojciech Leszek jest zobowiązany wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie 14 konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Wojciech Leszek