RŁO-43/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-6/11/AM Łódź, dnia 30 listopada 2011 r. DECYZJA Nr RŁO 43/2011 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Wyższą Szkołę Kupiecką z siedzibą w Łodzi praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Wyższej Szkoły Kupieckiej z siedzibą w Łodzi polegające na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.) poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” postanowień o treści: 1) „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.”, 2) „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.”, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 30 września 2011 roku. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Wyższą Szkołę Kupiecką z siedzibą w Łodzi karę pieniężną w wysokości 11.795 zł (jedenaście tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 5 i 6 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Wyższą Szkołę Kupiecką z siedzibą w Łodzi kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 39,50 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złotych 50/100) i zobowiązuje się Wyższą Szkołę Kupiecką z siedzibą w Łodzi do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniach od 28 maja 2010 r. do 12 stycznia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – przeprowadził postępowanie wyjaśniające, którego celem było ustalenie, czy Wyższa Szkoła Kupiecka z siedzibą w Łodzi – zwana dalej: „Wyższą Szkołą Kupiecką” – wykonała prawomocną decyzję Prezesa Urzędu Nr RŁO 10/2009 wydaną w dniu 7 sierpnia 2009 r. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu ustalił, iż Wyższa Szkoła Kupiecka od lutego 2010 r. w ramach swojej działalności zawiera z konsumentami umowy o usługę edukacyjną posługując się wzorcem pn. „Umowa o pobieranie nauki” , którego treść odbiega wprawdzie od wzorca „Umowy o studiowanie” , jaki był przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji RŁO 10/2009, tym niemniej we wzorcu tym występują postanowienia o treści: 1) „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.”, 2) „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.” , które mogą być uznane za tożsame z postanowieniami umownymi wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Nr 43, poz. 296, ze zm.) – zwanego dalej: „Rejestrem”. W związku z tym, w dniu 25 marca 2011 r. w powyżej wskazanym zakresie Prezes Urzędu wszczął z urzędu Postanowieniem Nr 1/61-6/11 (dowód: karty Nr 1-2) postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Wyższą Szkołę Kupiecką praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. 3 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Wyższa Szkoła Kupiecka w piśmie z dnia 12 kwietnia 2011 r. (dowód: karta Nr 80) poinformowała, iż postanowiła zmienić zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia i nadać im odpowiednio brzmienie: 1) „Student, który złoży pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do dnia, w którym przerwał naukę tj. do dnia rezygnacji.”, 2) „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do dnia skreślenia.”. Jednocześnie, w piśmie z dnia 6 maja 2011 r. (dowód: karty Nr 83-84) Wyższa Szkoła Kupiecka przedłożyła wzorzec umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” (dowód: karta Nr 85) zawierający zadeklarowane zmiany zakwestionowanych zapisów oświadczając, iż wzorzec ten będzie miał zastosowanie przy najbliższym naborze na studia tj. przy naborze na rok akademicki 2011/2012. W piśmie tym przedłożyła ponadto wzór „Aneksu do umowy o pobieranie nauki” (dowód: karta Nr 86), jaki miał posłużyć do wprowadzenia odpowiednich zmian w umowach zawartych dotychczas ze studentami. Zmiany zapisów umowy, zgodnie z przedstawionym aneksem miały obowiązywać od początku semestru letniego roku akademickiego 2010/2011, tj. od dnia 21 lutego 2011 r. W piśmie z dnia 30 maja 2011 r. (dowód: karta Nr 94) Wyższa Szkoła Kupiecka przedłożyła dodatkowo dowody w postaci 23 podpisanych przez studentów aneksów do umowy o pobieranie nauki (dowód: karty Nr 95-118). Aneksy zostały podpisane według wzorca aneksu przedstawionego przy piśmie z dnia 6 maja 2011 r. W piśmie z dnia 5 lipca 2011 r. (dowód: karta Nr 121) poinformowała dodatkowo Prezesa Urzędu o ilości aneksów do umowy, jaka dotychczas została podpisana przez studentów oraz o ilości umów, jakie jeszcze wymagają aneksowania. W dniu 5 sierpnia 2011 r. Prezes Urzędu zawiadomił Wyższą Szkołę Kupiecką o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (dowód: karta Nr 122). W piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. Wyższa Szkoła Kupiecka poinformowała Prezesa Urzędu o zakończeniu procesu aneksowania umów z dniem 30 września 2011 r. (dowód: karta Nr 128). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Wyższa Szkoła Kupiecka jest niepubliczną uczelnią wpisaną pod pozycją 46 do Rejestru Uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dowód: karta Nr 61). Przedmiotem jej działalności jest świadczenie usług edukacyjnych. Wyższa Szkoła Kupiecka prowadzi kształcenie na poziomie: wyższych studiów magisterskich zawodowych na kierunku administracja, studiów magisterskich na kierunku zarządzanie i marketing, wyższych studiów zawodowych na kierunku pedagogika, a w Wydziale Zamiejscowym w Szczecinku studiów pierwszego stopnia na kierunku pedagogika, wyższych studiów zawodowych na kierunku socjologia. Wyższa Szkoła Kupiecka prowadzi działalność w Łodzi, a ponadto posiada wydziały zamiejscowe w Sieradzu, Piotrkowie Trybunalskim, Koninie i Szczecinku (dowód: karta Nr 61), zatem obszar jej działania jest ponadlokalny i obejmuje województwa: łódzkie, wielkopolskie oraz zachodniopomorskie. W ramach prowadzonej działalności zawiera umowy z konsumentami posługując się obowiązującym od lutego 2010 r. wzorcem umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” . 4 W ramach niniejszego postępowania Prezes Urzędu dokonał analizy zapisów zawartych we wzorcu pn. „Umowa o pobieranie nauki”. W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urzędu ustalił, iż Wyższa Szkoła Kupiecka stosuje w tym wzorcu postanowienia o treści: 1) „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.”, 2) „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.” . Prezes Urzędu ustalił jednocześnie, iż do Rejestru w dniu 25 sierpnia 2006 r. pod poz. 834 zostało wpisane postanowienie o treści: „Rozwiązanie umowy w trakcie trwania semestru nie zwalnia z obowiązku zapłaty całości czesnego wymagalnego za bieżący semestr . ” (wpis na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 79/05), a w dniu 10 września 2007 r. pod poz. 1261 postanowienie o treści: „Student rezygnujący z własnej woli ze studiów w trakcie semestru ma obowiązek wniesienia całości opłat za dany semestr.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 80/05). Prezes Urzędu ustalił ponadto, że w dniu 10 września 2007 r. pod poz. 1260 zostało wpisane do Rejestru postanowienie o treści: „Student skreślony w trakcie semestru z listy studentów ma obowiązek wnieść należne czesne oraz pozostałe opłaty za semestr w pełnej wysokości.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 80/05), a w dniu 28 listopada 2007 r. pod poz. 1278 postanowienie o treści: „Student skreślony z listy studentów ma obowiązek wnieść opłaty do pełnej wysokości obowiązujących za dany semestr.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i konsumentów z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 116/05 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2007 r. sygn. VI ACa 295/07). W toku postępowania Wyższa Szkoła Kupiecka przedstawiła nowy wzorzec umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” (dowód: karta Nr 85), którego treść została zmodyfikowana w stosunku do wzorca pn. „Umowa o pobieranie nauki” , jaki został przedstawiony w toku postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z oświadczeniem Wyższej Szkoły Kupieckiej nowa postać wzorca umowy zostanie wprowadzona do obrotu z początkiem roku akademickiego 2011/2012 (dowód: karta Nr 83). W nowym wzorcu umowy zapis o treści: „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.” otrzymał brzmienie: „Student, który złoży pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do dnia, w którym przerwał naukę tj. do dnia rezygnacji.”. Zapis o treści: „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.” został natomiast zastąpiony zapisem o treści: „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do dnia skreślenia.” . Prezes Urzędu ustalił ponadto, iż Wyższa Szkoła Kupiecka przeprowadziła proces zmiany umów podpisanych dotychczas w oparciu o zakwestionowany w toku postępowania wzorzec „Umowy o pobieranie nauki” , o czym świadczą złożone do akt sprawy dowody w postaci aneksów do umowy podpisanych przez studentów (dowód: karty Nr 95-117) oraz 5 oświadczenie Wyższej Szkoły Kupieckiej zawarte w piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. (dowód: karta Nr 128). Aneksy wprowadzają w życie z dniem 21 lutego 2011 r. zmianę w umowach polegającą na zastąpieniu dotychczasowych zapisów o treści: „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.” i „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.” odpowiednio zapisami o treści: „Student, który złoży pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do dnia, w którym przerwał naukę tj. do dnia rezygnacji.” i „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do dnia skreślenia.” . Z materiału dowodowego dostarczonego przez Wyższą Szkołę Kupiecką w tej sprawie wynika, że proces aneksowania umów został w pełni zakończony w dniu 30 września 2011 r. Przychód Wyższej Szkoły Kupieckiej za 2010 r. wyniósł (tajemnica przedsiębiorstwa) (dowód: karta Nr 88). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, a następnie, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1, których spełnienie jest niezbędne do uznania przez Prezesa Urzędu, że działanie Wyższej Szkoły Kupieckiej stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie interesu publicznoprawnego. Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa wobec tego, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Wyższej Szkoły Kupieckiej nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców usług edukacyjnych oferowanych przez Wyższą Szkołę Kupiecką. W tym stanie rzeczy uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 6 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: − stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, − naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, − nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) działanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także stosownie do pkt 1a) tego art. osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Wyższa Szkoła Kupiecka jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 1a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż jest osobą prawną świadczącą usługi użyteczności publicznej. Wyższa Szkoła Kupiecka, jako niepubliczna uczelnia organizuje i świadczy usługi edukacyjne, które ze względu na ich charakter i przydatność ukierunkowane są na zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczeństwa w zakresie edukacji, są to więc usługi o charakterze użyteczności publicznej. Wprawdzie art. 106 obowiązującej aktualnie ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz.1365, ze zm.) stanowi, iż prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej i doświadczalnej, artystycznej, diagnostycznej, rehabilitacyjnej lub leczniczej nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dn. 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2010 r. Nr 220 poz. 1447, ze zm.), jednakże należy podkreślić, iż definicja przedsiębiorcy nie występuje wyłącznie w art. 4 ostatniej z wymienionych ustaw, a ustawa ta nie jest jedyną regulacją w zakresie działalności gospodarczej. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, która w art. 1, ust. 1 określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów zawiera własną definicję przedsiębiorcy, która ma zastosowanie w postępowaniach prowadzonym przez Prezesa Urzędu w trybie tej ustawy. W świetle definicji przedsiębiorcy zawartej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów Wyższa Szkoła Kupiecka jest przedsiębiorcą. Należy mieć na względzie, iż Wyższa Szkoła Kupiecka, jako niepubliczna szkoła wyższa prowadzi działalność w zakresie organizowania i świadczenia usług edukacyjnych odpłatnie, systematycznie, we własnym imieniu, na rachunek uczelni jako odrębnej osoby prawnej, zawodowo, w sposób zorganizowany i ciągły, przez uprawnionych pracowników uczelni, profesjonalnie i jak działalność każdej niepublicznej szkoły wyższej działalność jej podporządkowana jest regułom opłacalności i racjonalnego gospodarowania, co łącznie czyni ją uczestnikiem obrotu gospodarczego w określonym przedmiotowo zakresie. 7 W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań Wyższej Szkoły Kupieckiej za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Ad b) Dla uznania działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby miało ono charakter bezprawny. Jak zostało wskazane powyżej, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przykładowy katalog praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.c.”. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia Rejestru, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, że Rejestr jest jawny. Jawność Rejestru oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie takich postanowień do Rejestru, oznacza, że od tej chwili postanowienia te są zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców z danej branży. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli narażeni na te postanowienia w przyszłości w umowach zawieranych z innymi przedsiębiorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do ww. rejestru dotyczy także postanowień podobnych. Przedsiębiorcy stosują bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność tych postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje poparcie w orzecznictwie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrażonym w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) dla uznania, że określone postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru wystarczy stwierdzenie, że mieści się ono w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych postanowień. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch postanowień powinien być zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornego postanowienia odpowiada celowi sformułowania postanowienia 8 uznanego za niedozwolone, oba zapisy można uznać za tożsame. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), w której wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 1 dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych postanowień zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty postanowienia. Prezes Urzędu zaznacza w tym miejscu, że konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się takim postanowieniem albo postanowieniem o zbliżonej do niego treści, wywołującym takie same skutki, powoduje wprowadzenie do wzorca umowy elementu bezwzględnie zakazanego przez prawo. Natomiast art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Przez bezprawność należy zaś uznać każde zachowanie naruszające przepisy prawa, a zatem bezprawne jest każde zachowanie naruszające m.in. przepisy o ochronie i konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Wyższą Szkołę Kupiecką we wzorcu umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” postanowienie o treści: „Student, który złożył pisemne powiadomienie o rezygnacji z nauki winien uiścić opłatę za studia do końca terminu rozliczeniowego. Terminem rozliczeniowym w danym roku akademickim w Uczelni jest okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września.” jest tożsame co do celu i skutku z postanowieniem wpisanym do Rejestru w dniu 25 sierpnia 2006 r. pod poz. 834, o treści: „Rozwiązanie umowy w trakcie trwania semestru nie zwalnia z obowiązku zapłaty całości czesnego wymagalnego za bieżący semestr . ” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 79/05) i z postanowieniem wpisanym do Rejestru w dniu 10 września 2007 r. pod poz. 1261, o treści: „Student rezygnujący z własnej woli ze studiów w trakcie semestru ma obowiązek wniesienia całości opłat za dany semestr.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 80/05). Wskazane postanowienia dotyczą zasad ponoszenia odpłatności za studia w przypadku, gdy student odstępuje od umowy o usługę edukacyjną. Zobowiązują one studenta rezygnującego ze studiów do zapłaty całości czesnego wymaganego za bieżący semestr, co ma charakter rażąco wygórowanego odstępnego – art. 385 3 pkt 17 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) – zwanej dalej: k.c. – zwłaszcza, gdy do rozwiązania umowy doszło na początku semestru. Ponadto, cytowane wyżej postanowienia wprowadzają bardzo dotkliwe dla konsumenta skutki, gdyż nie uwzględniają możliwości rozwiązania przez niego umowy z ważnych przyczyn leżących po jego stronie. 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straciła moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów została uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 Stosowane przez Wyższą Szkołę Kupiecką postanowienie o treści: „Student, który zalega z jednomiesięczną opłatą za studia zostaje przez Dziekana skreślony z listy studentów i winien niezwłocznie uregulować całą kwotę wymagalną do końca danego okresu rozliczeniowego.” w ocenie Prezesa Urzędu jest tożsame co do celu i skutku z postanowieniem wpisanym do rejestru w dniu 10 września 2007 r. pod poz. 1260, o treści: „Student skreślony w trakcie semestru z listy studentów ma obowiązek wnieść należne czesne oraz pozostałe opłaty za semestr w pełnej wysokości.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 80/05) i postanowieniem wpisanym do Rejestru w dniu 28 listopada 2007 r. pod poz. 1278, o treści: „Student skreślony z listy studentów ma obowiązek wnieść opłaty do pełnej wysokości obowiązujących za dany semestr.” (wpis na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i konsumentów z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 116/05 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2007 r. sygn. VI ACa 295/07). Wskazane postanowienia nakładają na studenta skreślonego z listy studentów obowiązek zapłaty całości czesnego wymagalnego za bieżący semestr, co ma charakter rażąco wygórowanego odstępnego (por. art. art. 385 3 pkt 17 k.c.), zwłaszcza gdy do skreślenia z listy studentów dochodzi na początku semestru. Ponadto, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt VI ACa 295/07 umowa o kształcenie jest umową o świadczenie usług i stosuje się do niej odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Z tego względu należy przyjąć, że rozliczenie stron w przypadku rozwiązania umowy powinno nastąpić przy odliczeniu wartości zaoszczędzonego przez przedsiębiorcę świadczenia i części zysku (art. 746 §1 i 2 k.c.). Pomimo tego stosowane przez Wyższą Szkołę Kupiecką postanowienie każdorazowo nakłada na konsumenta obowiązek pokrycia całości opłaty za dany okres rozliczeniowy, a zatem bez uwzględnienia wartości świadczeń zaoszczędzonych przez Wyższą Szkołę Kupiecką na skutek rozwiązania z nim umowy. Prezes Urzędu wskazuje przy tym, że ustalone przez Wyższą Szkołę Kupiecką w zakwestionowanych postanowieniach okresy rozliczeniowe tj. okres od 1 października do 31 marca oraz od 1 kwietnia do 30 września są w istocie zbieżne z okresem obowiązywania w Wyższej Szkole Kupieckiej semestrów. Zgodnie z Zarządzeniem nr 212 Prezydenta Wyższej Szkoły Kupieckiej z dnia 25 czerwca 2010 r. (dowód: karta Nr 72) w roku akademickim 2010/2011 semestr zimowy trwa od 1 października 2010 r. do 20 lutego 2011 r., a semestr letni od 21 lutego 2011 r. do 30 września 2011 r. W takiej sytuacji, co do zasady, odstępujący od umowy student, czy też student skreślony z listy studentów obowiązany jest do zapłaty należności za cały bieżący semestr, a w przypadku, gdy do rozwiązania umowy dochodzi na początku semestru obowiązany jest do zapłaty należności za okres nawet dłuższy niż okres jednego semestru. Konsekwencją umieszczenia we wzorcu umowy postanowienia umownego znajdującego się w Rejestrze albo postanowienia o zbliżonej do niego treści, wywołującego takie same skutki jest wprowadzenie do wzorca umowy elementu bezwzględnie zakazanego przez prawo. Stanowi to praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym, w ocenie Prezesa Urzędu, stosowanie przez Wyższą Szkołę Kupiecką we wzorcu umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” postanowień wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań Wyższej Szkoły Kupieckiej za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Ad 3) 10 Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym wzorcem umowy zawierającym postanowienia, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę z Wyższą Szkołą Kupiecką. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsiębiorcy nie dotyczy interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Wyższej Szkoły Kupieckiej. Na skutek zamieszczenia we wzorcu umowy postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, Wyższa Szkoła Kupiecka stosowała postanowienia, których stosowania zakazano. Takie działanie godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań Wyższej Szkoły Kupieckiej za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Jak wynika z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji, Wyższa Szkoła Kupiecka w sposób prawidłowy dokonała zmian zakwestionowanych w toku niniejszego postępowania postanowień wzorca umowy pn. „Umowa o pobieranie nauki” . Ponadto, z dniem 30 września 2011 r. zaprzestała stosowania niedozwolonych postanowień we wszystkich obowiązujących umowach zawartych ze studentami na podstawie wzorca umowy zawierającego zakwestionowane postanowienia. Na dowód zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Wyższa Szkoła Kupiecka przedstawiła zmieniony wzorzec umowy oraz aneksy do umów podpisane ze studentami studiującymi w Łodzi, w Wydziale Zamiejscowym w Szczecinku i w Wydziale Zamiejscowym w Piotrkowie Trybunalskim. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ciężar udowodnienia okoliczności zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania tej praktyki. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że nastąpiło zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów przez Wyższą Szkołę Kupiecką. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. 11 Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten stanowi podstawę i górną granicę ustalenia kary dla Wyższej Szkoły Kupieckiej, która w 2010 r. osiągnęła przychód w wysokości (tajemnica przedsiębiorstwa). W związku z powyższym maksymalna kara nałożona na Wyższą Szkołę Kupiecką może wynieść (tajemnica przedsiębiorstwa). Ustawa nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przykładowo jedynie wskazano, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Dodatkowo podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kary, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustalając wymiar kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi naruszenia i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględnił zaistniałe w sprawie okoliczności obciążające, które miały wpływ na wysokość kary. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, iż praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stosowana przez Wyższą Szkołę Kupiecką polegała na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do Rejestru. Zauważyć przy tym należy, że Rejestr jest jawny, powszechnie dostępny i publikowany na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: www.uokik.gov.pl . Zakaz stosowania postanowień wzorców umowy wpisanych do Rejestru nie budzi żadnych wątpliwości. Konsument, podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec umowy, zawierający bezprawne zapisy, nie miał możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. W wyniku powyższego zachowania Wyższej Szkoły Kupieckiej interesy konsumentów zostały naruszone. Nie ulega wątpliwości, że stosowane przez Wyższą Szkołę Kupiecką postanowienia umowne nakazujące konsumentowi uiszczanie pełnych opłat za semestr w przypadku odstąpienia od umowy, bądź skreślenia z listy studentów zapewniały jej w każdym przypadku rozwiązania umowy nie tylko zwrot poniesionych wydatków, ale i niezmienną kwotę zysku. Praktyka taka mogła wpłynąć na sytuację ekonomiczną konsumenta, bowiem konsument wypowiadający umowę, bądź skreślony z listy studentów obciążony został obowiązkami finansowymi w pełnej wysokości w każdym przypadku rozwiązania umowy - nawet wówczas, gdy przyczyna wypowiedzenia istniałaby po stronie uczelni. Ponadto, konsument obciążony został obowiązkiem zapłaty także wtedy, gdy umowa zostałaby rozwiązana w krótkim czasie po jej zawarciu, np. z powodu niezadowalającego poziomu kształcenia, nienależytej organizacji pracy, nagłej choroby studenta itp. 12 Bezprawna praktyka stosowana była przez Wyższą Szkołę Kupiecką przez okres ponad półtora roku, co oznacza, że była to praktyka o charakterze długotrwałym. Podkreślić przy tym należy, że Prezes Urzędu już w roku 2005 r. opublikował Raport z badania rynku uczelni wyższych , w którym wskazał, jakie postanowienia umowne mogą naruszać interesy konsumentów. Prezes Urzędu wskazuje dodatkowo, iż prowadzone wobec Wyższej Szkoły Kupieckiej postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest drugim z kolei postępowaniem w takiej sprawie przeprowadzonym wobec tego przedsiębiorcy. Poprzednio Prezes Urzędu przeprowadził wobec Wyższej Szkoły Kupieckiej postępowanie administracyjne zakończone wydaniem w dniu 7 sierpnia 2009 r. decyzji numer RŁO 10/2009, w której stwierdził stosowanie przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorców umowy wpisanych do Rejestru i nakazał zaniechanie jej stosowania. Decyzja ta stała się prawomocna od dnia 26 sierpnia 2009 r. Wprawdzie, w poprzednio przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Prezes Urzędu kwestionował postanowienia o odmiennej treści, tym niemniej trwające od października 2007 r. czynności administracyjne Prezesa Urzędu wobec Wyższej Szkoły Kupieckiej umożliwiały jej uzyskanie stosownej wiedzy i podjęcie działań zmierzających do dostosowania wzorca umowy „Umowa o pobieranie nauki” do wymogów obowiązującego prawa, czego jednakże nie uczyniła. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na umyślny charakter naruszenia przez Wyższą Szkołę Kupiecką zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania Wyższej Szkoły Kupieckiej – zwłaszcza w sytuacji ponownego wszczęcia wobec niej postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu, powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem w ocenie Prezesa Urzędu wskazywać na umyślne działanie Wyższej Szkoły Kupieckiej. Podsumowanie wagi wskazanych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż kształtują się one na poziomie 0,05% przychodu w stosunku do każdej z zakwestionowanych klauzul, a zatem łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie 0,1% przychodu osiągniętego przez Wyższą Szkołę Kupiecką w 2010 r. Tym samym, ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość 0,1 % przychodu uzyskanego przez Wyższą Szkołę Kupiecką wynosi (tajemnica przedsiębiorstwa). Prezes Urzędu, dokonując ostatecznego ustalenia wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Wyższą Szkołę Kupiecką, wziął pod uwagę jednakże wspomnianą powyżej okoliczność uprzedniego naruszenia przez nią zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, umyślność działania, jak również ponadlokalny zasięg działalności obejmującej województwa: łódzkie, wielkopolskie oraz zachodniopomorskie, co miało wpływ na procentowe zwiększenie kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary pieniężnej łącznie o 85%, na co złożyło się 30% z tytułu uprzedniego naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, 50% z tytułu umyślności działania i 5% z tytułu ponadlokalnego zasięgu praktyki. Powyższe spowodowało zwiększenie kwotowe kary o kwotę (tajemnica przedsiębiorstwa). 13 Prezes Urzędu dopatrzył się jednakże równocześnie w przedmiotowej sprawie okoliczności łagodzącej w postaci dobrowolnego aneksowania przez Wyższą Szkołę Kupiecką umów, co miało wpływ na obniżenie wysokości kary pieniężnej o 20%, to jest o kwotę (tajemnica przedsiębiorstwa). Mając na uwadze szkodliwość stwierdzonego naruszenia oraz wskazane okoliczności obciążające i okoliczność łagodzącą, Prezes Urzędu nałożył na Wyższą Szkołę Kupiecką karę w wysokości 11.795 zł (jedenaście tysięcy, siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych), co stanowi około (tajemnica przedsiębiorstwa) % przychodu tego przedsiębiorcy osiągniętego w 2010 r. oraz około (tajemnica przedsiębiorstwa) % maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu, tak określona kara podkreśla naganność zachowania Wyższej Szkoły Kupieckiej, a jednocześnie jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych tego przedsiębiorcy. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Przedmiotowe postępowanie wykazało, iż Wyższa Szkoła Kupiecka dopuściła się stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.a.” – w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Kosztami niniejszego postępowania są koszty doręczenia Wyższej Szkole Kupieckiej – stronie postępowania – pism urzędowych, które wyniosły 39,50 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złotych 50/100). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Wyższą Szkołę Kupiecką kwotą 39,50 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złotych 50/100). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania należy uiścić w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu 14 Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a., w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje zażalenie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: