RŁO-44/2013

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61-7(16)/13/AB Ł ód ź , dnia 15 pa ź dziernika 2013 r. DECYZJA Nr R Ł O 44/2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie podejrzenia stosowania, przez ARSEN Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł ania ARSEN Spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, polegaj ą ce na: 1) kierowaniu do konsumentów pism wzywaj ą cych do zap ł aty zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego , co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez powodowanie mylnego wra ż enia, ż e organ pa ń stwowy wyda ł w ł adczy, jednostronny akt wszczynaj ą cy przeciwko nim post ę powanie s ą dowe i powodowa ć tym samym stan obawy o swoje dobra oraz wywiera ć presj ę psychiczn ą do dzia ł ania zgodnego z wol ą ARSEN Spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, co stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz. U. Nr 171, poz. 1206), 2) niepodawaniu w pismach wzywaj ą cych do zap ł aty kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego podstawy faktycznej powstania d ł ugu, co uniemo ż liwia konsumentom identyfikacj ę d ł ugu, co stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz. U. Nr 171, poz. 1206), 3) zamieszczaniu w pismach wzywaj ą cych do zap ł aty kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego informacji o tre ś ci: „Od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji odst ą pimy tylko w przypadku otrzymania wp ł aty … w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji 2 (…)”, co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez powodowanie mylnego wra ż enia, ż e w przypadku nieuiszczenia op ł aty w okre ś lonym terminie zostanie dokonana pierwsza czynno ść egzekucyjna, co stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz. U. Nr 171, poz. 1206), i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 8 marca 2013 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na ARSEN Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi kar ę pieni ęż n ą , p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, w wysoko ś ci 6.613 z ł (sze ść tysi ę cy sze ść set trzyna ś cie z ł otych) z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zwi ą zku z art. 83 wy ż ej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 5 i 6 – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć ARSEN Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, kosztami niniejszego post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 17,10 z ł (s ł ownie: siedemna ś cie z ł otych i dziesi ęć groszy) oraz zobowi ą za ć ARSEN Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, do ich zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urz ę du” – wskutek zg ł oszonego zawiadomienia dotycz ą cego podejrzenia stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez ARSEN Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi – zwan ą dalej: „Spó ł k ą ” - przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt R Ł O-403-3/12/AB). W toku tego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Spó ł ka prowadzi kontrole biletów w ś rodkach komunikacji miejskiej wraz z egzekucj ą nale ż no ś ci w imieniu i na rzecz ró ż nych przewo ź ników. Do pasa ż erów podró ż uj ą cych ś rodkami komunikacji miejskiej bez wa ż nego biletu Spó ł ka wysy ł a pisma wzywaj ą ce do zap ł aty, mi ę dzy innymi w oparciu o wzór pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego . Nazwa, tre ść , jak i uk ł ad graficzny pisma mog ą wprowadza ć konsumentów w b łą d, co stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) – zwanej dalej: „ustaw ą o 3 przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym”, a tym samym, zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej: „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów” mog ą stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 2 kwietnia 2013 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, Postanowieniem Nr 1/61- 7/13 (dowód: karty Nr 1-2), post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spó ł k ę , praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1) kierowaniu do konsumentów pism wzywaj ą cych do zap ł aty zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego , co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez powodowanie mylnego wra ż enia, ż e organ pa ń stwowy wyda ł w ł adczy, jednostronny akt wszczynaj ą cy przeciwko nim post ę powanie s ą dowe i powodowa ć tym samym stan obawy o swoje dobra oraz wywiera ć presj ę psychiczn ą do dzia ł ania zgodnego z wol ą ARSEN Spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi, 2) niepodawaniu w pismach wzywaj ą cych do zap ł aty kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego podstawy faktycznej powstania d ł ugu, co uniemo ż liwia konsumentom identyfikacj ę d ł ugu, 3) zamieszczaniu w pismach wzywaj ą cych do zap ł aty kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego informacji o tre ś ci: „Od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji odst ą pimy tylko w przypadku otrzymania wp ł aty … w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji (…)”, co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez powodowanie mylnego wra ż enia, ż e w przypadku nieuiszczenia op ł aty w okre ś lonym terminie zostanie dokonana pierwsza czynno ść egzekucyjna, co mo ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym zawiadomi ł Spó ł k ę (dowód: karta Nr 3). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Spó ł ka w pi ś mie z dnia 19 kwietnia 2013 r. poinformowa ł a, ż e od czerwca 2012 r. nie wysy ł a pism wzywaj ą cych do zap ł aty w oparciu o wzór pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego (dowód: karta Nr 195). W pi ś mie z dnia 20 maja 2013 r. Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e ostatnie pismo w oparciu o wzór pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego zosta ł o wys ł ane w dniu 4 marca 2013 r. (dowód: karta Nr 198). W za łą czeniu do tego pisma Spó ł ka przekaza ł a Zarz ą dzenie Nr 1/2013 z dnia 8 marca 2013 r. wydane przez Zarz ą d Spó ł ki dotycz ą ce: wycofania z u ż ytku wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego z dniem 8 marca 2013 r. oraz zniszczenia pism przygotowanych do wysy ł ki, w oparciu o wzór pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego (dowód: karta Nr 200). W roku rozliczeniowym 2012 Spó ł ka osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł (dowód: karty Nr 201-204). W tym przychód z tytu ł u przeprowadzania kontroli biletowych w ś rodkach komunikacji miejskiej wyniós ł (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł (dowód: karty Nr 220-312). Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Prezes Urz ę du poinformowa ł Spó ł k ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (dowód: karta Nr 209). Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: 4 Spó ł ka jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000155411, prowadzonym przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi- Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Krajowego Rejestru S ą dowego (dowód: karty Nr 6 - 9). Spó ł ka prowadzi kontrole biletów w ś rodkach komunikacji miejskiej wraz z egzekucj ą nale ż no ś ci w imieniu i na rzecz (tajemnica przedsi ę biorcy) – zwanych dalej: „Przewo ź nikami” (dowód: karty Nr 14 - 60). Do pasa ż erów podró ż uj ą cych ś rodkami komunikacji miejskiej bez wa ż nego biletu Spó ł ka przesy ł a ł a wezwania do zap ł aty wed ł ug wzorów pn.: „Ponaglenie zap ł aty nale ż no ś ci Wezwanie do zap ł aty – ostateczne”, „Propozycja ugody przeds ą dowej”, „Ponaglenie zap ł aty nale ż no ś ci”, „Wezwanie”, „Przeds ą dowe wezwanie do zap ł aty” oraz „Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego” (dowód: karty Nr 180 – 182 oraz 186 – 190). Wzory wezwa ń pn.: „Ponaglenie zap ł aty nale ż no ś ci Wezwanie do zap ł aty – ostateczne”, „Propozycja ugody przeds ą dowej”, „Ponaglenie zap ł aty nale ż no ś ci”, „Wezwanie”, „Przeds ą dowe wezwanie do zap ł aty” zawiera ł y elementy, które pozwala ł y pasa ż erom na identyfikacj ę roszczenia, tj. oznaczenie wierzyciela, oznaczenie podstawy dochodzenia roszczenia, kwoty zad ł u ż enia, terminu, w jakim d ł u ż nik powinien zaspokoi ć wierzytelno ść (dowód: karty Nr 180 – 181 oraz 186 – 190). Do ka ż dego z pasa ż erów, na którego zosta ł a na ł o ż ona dodatkowa op ł ata za jazd ę bez wa ż nego biletu Spó ł ka listem zwyk ł ym wysy ł a trzy pisma wzywaj ą ce do zap ł aty (dowód: karta Nr 13). Do pasa ż erów, którzy kilka razy jechali bez wa ż nego biletu i którzy nie zareagowali na poprzednio wys ł ane do nich pisma, Spó ł ka od 2010 r. wysy ł a wezwanie wed ł ug wzoru pn. „Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego” (dowód: karta Nr 68 verte). W nag ł ówku tego pisma jest podana nazwa i dane Spó ł ki, a poni ż ej miejsce na dane adresata pisma. Pod tym miejscem Spó ł ka nast ę puj ą co zatytu ł owa ł a trzy nast ę pne wersy: „W sprawie …” , „Decyzja nr …”, „Aktualne zad ł u ż enie …”. Poni ż ej umieszczono wypo ś rodkowany tytu ł pisma „Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego”. Dalej Spó ł ka wzywa do natychmiastowego uregulowania d ł ugu wynikaj ą cego z jady bez wa ż nego biletu w okre ś lonej kwocie. Poni ż ej Spó ł ka zamie ś ci ł a nast ę puj ą c ą tre ść : „W wyniku braku wp ł aty informujemy, ż e wierzyciel postanowi ł : 1) wszcz ąć post ę powanie s ą dowe wobec … a nast ę pnie przekaza ć do w ł a ś ciwego Rewiru Komorników. 2) ponadto to nieuregulowanie zad ł u ż enia doprowadzi do zamieszczeni Pani/a danych w Krajowym Rejestrze D ł ugów, w Biurach Informacji Gospodarczej oraz innych rejestrach s ą dowych i bankowych w sposób ca ł kowicie zgodny z prawem. Uzasadnienie: D ł u ż nik nie wyrazi ł zgody woli wspó ł pracy i ch ę ci rozwi ą zania sprawy w sposób polubowny. W zwi ą zku z tym, wierzyciel nie widzi innej mo ż liwo ś ci rozwi ą zania przedmiotowej sprawy ni ż na drodze egzekucji s ą dowej. Od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji odst ą pimy tylko w przypadku otrzymania wp ł aty … w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji.” (dowód: karta Nr 182). W formie graficznej pisma zosta ł y wyodr ę bnione wielkimi literami nast ę puj ą ce elementy: − tytu ł pisma „DECYZJA O WSZCZ Ę CIU POST Ę POWANIA S Ą DOWEGO”; − mniejsz ą czcionk ą zosta ł o sformu ł owane wezwanie do uregulowania d ł ugu z informacj ą o dalszych dzia ł aniach, jakie zostan ą podj ę te wobec d ł u ż nika poprzez okre ś lenie „wierzyciel POSTANOWI Ł ”; − trzecia wyodr ę bniona cz ęść to „UZASADNIENIE”. Art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym definiuje nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , jako praktyk ę rynkow ą stosowan ą przez przedsi ę biorców, je ż eli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e 5 zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za ś art. 4 ust 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym wskazuje, ż e za nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą uznaje si ę w szczególno ś ci, mi ę dzy innymi praktyk ę rynkow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d, je ż eli dzia ł ania te spe ł niaj ą przes ł anki okre ś lone w ust. 1. Art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom wskazuje, ż e praktyk ę rynkow ą uznaje si ę za dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . Pisma w oparciu o wzór pn. „Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego” Spó ł ka wysy ł a ł a do czasu wydania przez Zarz ą d Spó ł ki zarz ą dzenia Nr 1/2003 z dnia 8 marca 2013 r. (dowód: karta Nr 200). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś interesu jednostki lub grupy. Ustawa, w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni wobec tego konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy nieograniczonej liczby potencjalnych pasa ż erów, którzy mogli korzysta ć ze ś rodków komunikacji miejskiej w Ciechanowie, Szczecinku, G ł ogowie, Elbl ą gu, Przemy ś lu, Tomaszowie Mazowieckim i Radomsku. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad I. sentencji niniejszej decyzji W przedmiotowym post ę powaniu Prezes Urz ę du postawi ł Spó ł ce zarzut stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Takie zaniechanie mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 6 Wskazany przepis art. 24 ust. 2 zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Jednak udowodnienie ka ż dej z praktyk, o której w nim mowa wymaga ka ż dorazowo wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. 2013, poz. 672) – zwanej dalej: „ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej” – jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej przedsi ę biorca mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą w dniu z ł o ż enia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Dzia ł alno ś ci Gospodarczej lub po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą , jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Spó ł ka jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000155411. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. pozosta ł a dzia ł alno ść wspomagaj ą ca prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej, gdzie indziej niesklasyfikowana. Spó ł ka prowadzi we w ł asnym imieniu w sposób zorganizowany i ci ą g ł y, w celach zarobkowych dzia ł alno ść us ł ugow ą , posiada zatem status przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e pierwsza przes ł anka niezb ę dna do udowodnienia stosowania przez Spó ł k ę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona . Ad 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby dzia ł anie to mia ł o charakter bezprawny. Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest, jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Porz ą dek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów (m.in. wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 13 listopada 2007 r., sygnatura akt XVII AmA 45/07). Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje w ś wietle orzecznictwa S ą du Najwy ż szego ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego (wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 8 maja 2002 r., sygnatura akt I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym 7 wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Zwróci ł na to uwag ę S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „S ą dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” - w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygnatura akt XVII AmA 32/05) wskazuj ą c, i ż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw, gdy ż dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Aktem prawnym, do którego nale ż y si ę odwo ł a ć , analizuj ą c przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy, jest ustawa o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Aby wykaza ć , ż e stosowana przez danego przedsi ę biorc ę praktyka stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , wymienion ą wprost w katalogu zakazanych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y odnie ść si ę zarówno do definicji dzia ł ania przedsi ę biorcy wprowadzaj ą cego w b łą d z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, jak i do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej z jej art. 4 ust. 1. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, praktyka rynkowa stosowana przez przedsi ę biorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, je ż eli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą uznaje si ę w szczególno ś ci, mi ę dzy innymi praktyk ę rynkow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d, je ż eli dzia ł ania te spe ł niaj ą przes ł anki okre ś lone w ust. 1 (ust. 2). Praktyk ę rynkow ą uznaje si ę za dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął (art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym). Art. 4 ust. 1 zawiera klauzul ę generaln ą nieuczciwej praktyki rynkowej, za ś mi ę dzy innymi w ust. 2 ustawodawca dokona ł specyfikacji jej poszczególnych rodzajów. Przy ocenie danego stanu faktycznego nale ż y zastosowa ć dwa kryteria, tj. ogóln ą definicj ę praktyki oraz jej szczególne postaci, do których równie ż nale ż y praktyka rynkowa wprowadzaj ą ca w b łą d. Zgodnie z definicj ą ogóln ą , praktyka rynkowa jest nieuczciwa, je ż eli spe ł nia łą cznie dwie przes ł anki: − jest sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz − w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za szczególnie nieuczciwe uznawane s ą praktyki rynkowe wprowadzaj ą ce w b łą d, gdy ż to one najcz ęś ciej oddzia ł uj ą na sfer ę decyzyjn ą konsumenta, prowadz ą c do zniekszta ł cenia jego decyzji rynkowych, wykluczaj ą c mo ż liwo ść podj ę cia ś wiadomej decyzji rynkowej przez konsumenta. Ustawodawca wyró ż ni ł dwie formy praktyk rynkowych wprowadzaj ą cych w b łą d: poprzez dzia ł anie (art. 5 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym 8 praktykom rynkowym) lub zaniechanie (art. 6 tej ustawy). Art. 5 ust. 1 wskazuje, ż e praktyk ę rynkow ą uznaje si ę za dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . Je ż eli praktyka rynkowa wywo ł a ł a u przeci ę tnego konsumenta mylne, czyli niezgodne z rzeczywisto ś ci ą wyobra ż enie o produkcie, które mia ł o charakter istotny w tym znaczeniu, ż e spowodowa ł o (lub mog ł o spowodowa ć ) podj ę cie przez konsumenta decyzji gospodarczej, której inaczej by nie podj ął , to mamy do czynienia z praktyk ą rynkow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d przez dzia ł anie (Komentarz do art. 5 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym – Ma ł gorzata Sieradzka – System Informacji Prawnej Lex). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , dokonuj ą c oceny, czy dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na kierowaniu do konsumentów pism wzywaj ą cych do zap ł aty zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego , niezawieraj ą cych podstawy faktycznej powstania d ł ugu oraz zawieraj ą cych informacj ę , ż e tylko w przypadku otrzymania wp ł aty w terminie 7 dni Spó ł ka odst ą pi od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji, nale ż y rozwa ż y ć , czy jest ono sprzeczne z dobrymi obyczajami, czy w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, czy dzia ł anie to wywo ł uje u konsumenta mylne wyobra ż enie o produkcie, które jest na tyle istotne, ż e powoduje (lub tylko mo ż e powodowa ć ) podj ę cie przez konsumenta decyzji gospodarczej, której inaczej by nie podj ął . Poj ę cie dobrych obyczajów nie jest ustawowym poj ę ciem prawnym, zgodnie z przyj ę tym w doktrynie prawa ochrony konkurencji i konsumentów stanowiskiem, istot ą poj ę cia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego cz ł owieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyra ż a ć si ę w ł a ś ciwym informowaniem o przys ł uguj ą cych uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami mo ż na uzna ć dzia ł ania zmierzaj ą ce do niedoinformowania, dezorientacji, wywo ł aniu b łę dnego przekonania u konsumenta, a tak ż e wykorzystania jego niewiedzy lub naiwno ś ci (por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt XVII Ama 118/04). Oceniaj ą c okoliczno ś ci w celu ustalenia, czy stosowana przez Spó ł k ę praktyka rynkowa jest sprzeczna z dobrymi obyczajami nale ż y odnie ść si ę równie ż do ugruntowanego w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanowiska, ż e podejmowane przez przedsi ę biorc ę czynno ś ci windykacyjne, a szczególnie pisma kierowane do konsumentów powinny zawiera ć informacje rzetelne, prawdziwe i pe ł ne, tym bardziej, ż e dzia ł alno ść gospodarcza polegaj ą ca na windykacji nale ż no ś ci nie zosta ł a prawnie uregulowana, co rodzi niepewno ść po stronie osób, wobec których prowadzone s ą czynno ś ci windykacyjne (por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt XVII AmA 26/08, z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt XVII AmA 222/09). Ju ż tytu ł kierowanego do konsumenta pisma wzywaj ą cego do zap ł aty tj. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego, uk ł ad graficzny pisma oraz jego tre ść mog ą oddzia ł ywa ć na wyobra ź ni ę konsumenta i prowadzi ć do sytuacji, w której pod presj ą tego pisma oraz przedstawionych w nim skutków nieuregulowania d ł ugu konsument spe ł ni ś wiadczenie, które wed ł ug jego oceny nie istnieje lub istnieje w innej wysoko ś ci. Jest to ekonomiczny wymiar naruszenia dobrych obyczajów. Za ś wymiar pozaekonomiczny braku pe ł nej i rzetelnej informacji o podstawie faktycznej powstania d ł ugu przejawia si ę w nara ż eniu konsumentów na niewygod ę , strat ę czasu, przerzucaniu na konsumentów obowi ą zku wyja ś nienia sprawy. 9 Aby oceni ć , czy takie dzia ł anie Spó ł ki w sposób istotny zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu nale ż y odnie ść si ę do ustawowych definicji poj ę cia produkt i przeci ę tny konsument zawartych w art. 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz dokona ć interpretacji poj ę cia istotne zniekszta ł cenie zachowania rynkowego przeci ę tnego konsumenta. Art. 2 pkt 3 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym wskazuje, ż e produktem jest ka ż dy towar lub us ł uga, w tym nieruchomo ś ci, prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce ze stosunków cywilnoprawnych, za ś w pkt 8 tego przepisu ustawodawca wskazuje, ż e przeci ę tnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uwa ż ny i ostro ż ny; oceny dokonuje si ę z uwzgl ę dnieniem czynników spo ł ecznych, kulturowych, j ę zykowych i przynale ż no ś ci danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez któr ą rozumie si ę daj ą c ą si ę jednoznacznie zidentyfikowa ć grup ę konsumentów, szczególnie podatn ą na oddzia ł ywanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze wzgl ę du na szczególne cechy, takie jak wiek, niepe ł nosprawno ść fizyczna lub umys ł owa. Poniewa ż polski ustawodawca nie zdefiniowa ł poj ę cia istotne zniekszta ł cenie zachowania rynkowego przeci ę tnego konsumenta nale ż y odnie ść si ę do ź ród ł a, czyli definicji zawartej w Dyrektywie 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycz ą cej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych wobec konsumentów na rynku wewn ę trznym (…) (DZ. U. UE L 149 z 11 czerwca 2005) – zwanej dalej: „dyrektyw ą 2005/29/WE”. Art. 2 lit. e dyrektywy 2005/29/WE brzmi: "istotne zniekszta ł cenie zachowania gospodarczego konsumentów" oznacza wykorzystanie praktyki handlowej w celu znacznego ograniczenia zdolno ś ci konsumenta do podj ę cia ś wiadomej decyzji i sk ł onienia go tym samym do podj ę cia decyzji dotycz ą cej transakcji, której inaczej by nie podj ął . Model przeci ę tnego konsumenta stworzony w celu oceny niniejszego stanu faktycznego to osoba fizyczna dostatecznie dobrze poinformowana, uwa ż na i ostro ż na. Z jednej strony mo ż emy od niej wymaga ć pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywisto ś ci, ale nie mo ż emy uzna ć , ż e jej wiedza jest kompletna i profesjonalna oraz, ż e nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzie ć . Przeci ę tny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w dziedzinie windykacji nale ż no ś ci i post ę powania s ą dowego, ale rozumie kierowane do niego informacje i potrafi na ich podstawie podj ąć ś wiadom ą decyzj ę dotycz ą c ą produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi oceni ć sytuacji tak, jak profesjonalista – prawnik. W stanie faktycznym b ę d ą cym przedmiotem niniejszego post ę powania, produktem który ma w wyniku umowy naby ć konsument s ą prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce ze stosunku cywilnoprawnego, a ś ci ś lej kwestie zwi ą zane z wierzytelno ś ciami, d ł ugiem oraz roszczeniami wynikaj ą cymi z dochodzonych wierzytelno ś ci powsta ł ych w zwi ą zku z zawartymi przez konsumenta w przesz ł o ś ci umowami przewozu. Zarzucana Spó ł ce praktyka rynkowa polega na kierowaniu do konsumentów pism zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego . Spó ł ka odchodzi od konwencji przyj ę tej w stosunkach cywilnoprawnych, zgodnie z któr ą w przypadku braku spe ł nienia ś wiadczenia, d ł u ż nik otrzymuje wezwanie, zwieraj ą ce okre ś lone elementy, w tym podstaw ę powstania d ł ugu. Pos ł uguj ą c si ę pismem, które w nazwie zawiera s ł owo „decyzja”, Spó ł ka wywo ł uje u konsumenta mylne wyobra ż enie, ż e jest wydany przez organ pa ń stwowy akt w ł adczy, który definitywnie stwierdza istnienie d ł ugu w okre ś lonej wysoko ś ci, jego wymagalno ść w terminie 7 dni, a tak ż e nieuchronno ść ś ci ą galno ś ci poprzez wszcz ę cie egzekucji. Wywo ł anie u konsumenta mylnego wyobra ż enia, ż e zosta ł a wydana przez organ pa ń stwowy decyzja, a wi ę c akt definitywnie rozstrzygaj ą cy i ko ń cz ą cy spraw ę , powoduje, ż e 10 konsument dzia ł a w prze ś wiadczeniu o niemo ż no ś ci podwa ż enia istnienia d ł ugu i jego wysoko ś ci. Bez w ą tpienia stosowana przez Spó ł k ę praktyka rynkowa ogranicza zdolno ś ci konsumenta do podj ę cia ś wiadomej (swobodnej) decyzji dotycz ą cej produktu, czyli opisanego w pi ś mie d ł ugu (istniej ą cego lub nie) i sk ł ania konsumenta do podj ę cia decyzji o jego zap ł acie, której inaczej móg ł by nie podj ąć . Dzia ł aj ą c pod wp ł ywem strachu i presji czasu (które wynikaj ą z prze ś wiadczenia, ż e jest ju ż wszcz ę te post ę powanie s ą dowe, powsta ł y dodatkowe koszty, istnieje konieczno ść stawienia si ę na rozpraw ę , zostanie podj ę ta pierwsza czynno ść egzekucyjna) konsument nawet, je ż eli nie jest pewien, czy d ł ug rzeczywi ś cie istnieje, a nawet w sytuacji, gdy ma pewno ść , ż e nie istnieje nie b ę dzie wyja ś nia ł zaistnia ł ej sytuacji, tylko wp ł aci tak ą kwot ę i w takim terminie, w jakim żą da tego od niego Spó ł ka. Podejmie tak ą decyzj ę dotycz ą c ą transakcji, do jakiej sk ł oni ł y go informacje, ale tak ż e ich brak w pi ś mie zatytu ł owanym Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego . Decyzji takiej móg ł by nie podj ąć , gdyby nie praktyka stosowana przez Spó ł k ę . W ocenie Prezesa Urz ę du uzasadnione jest twierdzenie, ż e kierowanie do konsumentów pism zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego , zamieszczanie w ich tre ś ci informacji o tre ś ci: „Od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji odst ą pimy tylko w przypadku otrzymania wp ł aty … w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji (…)” oraz niepodawanie podstawy faktycznej powstania d ł ugu s ą dzia ł aniami wprowadzaj ą cymi w b łą d, wywo ł uj ą cymi mylne wyobra ż enie o produkcie. Sam tytu ł pisma mo ż e wywo ł ywa ć mylne wyobra ż enie konsumenta, ż e organ pa ń stwowy wyda ł w ł adczy, jednostronny akt, którym wszcz ął przeciwko niemu post ę powanie s ą dowe. Wszcz ę cie post ę powania s ą dowego jest ju ż faktem i bez wzgl ę du na dalsze zachowanie konsumenta – sp ł at ę d ł ugu, czy te ż prób ę wyja ś nienia sprawy - b ę dzie si ę wi ą za ł o dla niego z negatywnymi skutkami chocia ż by w postaci konieczno ś ci poniesienia kosztów tego post ę powania, uczestnictwa w rozprawie, itp. Ponadto post ę powanie s ą dowe wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą przymusowego dochodzenia od d ł u ż nika zap ł aty. B łę dne wra ż enie mo ż e pot ę gowa ć uk ł ad graficzny pisma, w którym zosta ł y wyodr ę bnione wielkimi literami nast ę puj ą ce elementy: − tytu ł pisma „DECYZJA O WSZCZ Ę CIU POST Ę POWANIA S Ą DOWEGO”; − sformu ł owane mniejsz ą czcionk ą wezwanie do sp ł aty d ł ugu z informacj ą o dalszych dzia ł aniach, jakie zostan ą podj ę te wobec d ł u ż nika poprzez umieszczenie okre ś lenia „wierzyciel POSTANOWI Ł ”; − trzecia wyodr ę bniona cz ęść pn. „UZASADNIENIE”. Uk ł ad graficzny tego pisma zawiera wyra ź ny podzia ł na sentencj ę i uzasadnienie. Dezorientacj ę konsumentów mo ż e powodowa ć równie ż fakt, i ż w pismach wzywaj ą cych do zap ł aty, kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego Spó ł ka nie podaje podstawy faktycznej powstania d ł ugu, ograniczaj ą c si ę jedynie do lakonicznego okre ś lenia „d ł ug wynikaj ą cy z tytu ł u niezap ł aconych nale ż no ś ci za jazd ę bez wa ż nego biletu w kwocie …”, co uniemo ż liwia konsumentom identyfikacj ę d ł ugu. Nale ż y zaznaczy ć , ż e pisma wzywaj ą ce do zap ł aty wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego s ą wysy ł ane do konsumentów uchylaj ą cych si ę od zap ł aty kilku na ł o ż onych na nich op ł at dodatkowych za jazd ę bez wa ż nego biletu, tak wi ę c identyfikacja d ł ugu jest konieczna, bo mo ż e okaza ć si ę , ż e d ł ug, do sp ł aty którego wzywa Spó ł ka pismem pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego zosta ł ju ż uregulowany. 11 W pismach wzywaj ą cych do zap ł aty kierowanych do konsumentów wed ł ug wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego Spó ł ka zawar ł a informacj ę o tre ś ci: „Od decyzji o wszcz ę ciu egzekucji odst ą pimy tylko w przypadku otrzymania wp ł aty … w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji (…)”, co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez powodowanie mylnego wra ż enia, ż e w przypadku nieuiszczenia zap ł aty w okre ś lonym terminie zostanie dokonana pierwsza czynno ść egzekucyjna. Przeci ę tny konsument dysponuje wiedz ą , ż e istot ą egzekucji jest przymusowe dochodzenie od d ł u ż nika zap ł aty, a czynno ś ci egzekucyjne wykonuje komornik. W zwi ą zku z tym podawanie przez Spó ł k ę informacji o kwestionowanej tre ś ci mo ż e powodowa ć u konsumenta mylne wra ż enie, ż e w okre ś lonym terminie pojawi si ę w jego miejscu zamieszkania lub miejscu pracy komornik w celu zaj ę cia jego dobra. Reasumuj ą c, stosowana przez Spó ł k ę praktyka rynkowa polegaj ą ca na kierowaniu do konsumentów pism zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego , zamieszczaniu w ich tre ś ci informacji, ż e tylko wp ł ata w okre ś lonym terminie powstrzyma wszcz ę cie egzekucji oraz niepodawanie podstawy faktycznej powstania d ł ugu wywo ł uje u konsumentów mylne wyobra ż enie o d ł ugu oraz czynno ś ciach podj ę tych przez Spó ł k ę w celu wyegzekwowania jego zap ł aty, które to wyobra ż enie powoduje podj ę cie przez konsumenta decyzji gospodarczej, której inaczej by nie podj ął . Prezes Urz ę du uzna ł , ż e dzia ł anie Spó ł ki spe ł nia przes ł anki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e druga przes ł anka niezb ę dna do udowodnienia stosowania przez Spó ł k ę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona . Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygnatura akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , ż e sformu ł owanie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o tre ś ci „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 3) nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy, w taki sposób, ż e potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieokre ś lonej liczby konsumentów, nieograniczonej liczby potencjalnych pasa ż erów, którzy mogli korzysta ć ze ś rodków komunikacji miejskiej w Ciechanowie, Szczecinku, G ł ogowie, Elbl ą gu, Przemy ś lu, Tomaszowie Mazowieckim i Radomsku . W tej sytuacji bezprawne zachowanie 12 Spó ł ki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy jego kontrahentów. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e trzecia przes ł anka niezb ę dna do udowodnienia stosowania przez Spó ł k ę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona . Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26 tej ustawy, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W powy ż szym przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsi ę biorcy. W toku post ę powania Spó ł ka przekaza ł a Zarz ą dzenie Nr 1/2013 z dnia 8 marca 2013 r. wydane przez Zarz ą d Spó ł ki dotycz ą ce: wycofania z u ż ytku wzoru pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego z dniem 8 marca 2013 r. oraz zniszczenia przygotowanych do wysy ł ki pism, w oparciu o wzór pn. Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego . Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i zaniechania jej stosowania, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji . Ad II. sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem od Prezesa Urz ę du zale ż y – w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadno ś ci na ł o ż enia kary pieni ęż nej wraz z okre ś leniem jej wysoko ś ci. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e art. 111 wskazuje, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne na ł o ż enie na Spó ł k ę kary pieni ęż nej. Ustalaj ą c wymiar kary za stwierdzon ą praktyk ę Prezes Urz ę du dokona ł w pierwszej kolejno ś ci oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwot ę bazow ą , stanowi ą c ą podstaw ę do dalszej kalkulacji kary, a nast ę pnie uwzgl ę dniaj ą c wszystkie okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce odpowiednio modyfikowa ł ustalon ą wysoko ść kwoty bazowej. Podkre ś li ć nale ż y, i ż nak ł adana przez Prezesa Urz ę du kara finansowa pe ł ni ć powinna funkcje: represyjn ą , prewencyjn ą i edukacyjn ą . Ustalaj ą c wymiar kary Prezes 13 Urz ę du wzi ął przede wszystkim pod uwag ę funkcj ę prewencyjn ą kary, w tym prewencj ę ogóln ą . Kara bowiem winna by ć ustalona tak, aby powstrzymywa ć przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę oraz innych przedsi ę biorców przed stosowaniem w przysz ł o ś ci tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Analizuj ą c ca ł okszta ł t okoliczno ś ci sprawy Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę umy ś lnie. Aby naruszenie by ł o traktowane jako pope ł nione umy ś lnie nie jest konieczne, aby przedsi ę biorca by ł ś wiadomy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów; wystarcza natomiast, ż e nie móg ł on nie by ć ś wiadomy, ż e kwestionowane zachowanie mia ł o na celu naruszenie tych interesów. Za stwierdzeniem, ż e wyra ź n ą intencj ą Spó ł ki przy kierowaniu do konsumentów pism zatytu ł owanych Decyzja o wszcz ę ciu post ę powania s ą dowego by ł o wywo ł anie w konsumencie mylnego wyobra ż enia, ż e organ pa ń stwowy wyda ł jednostronny akt wszczynaj ą cy przeciwko niemu post ę powanie s ą dowe przemawia fakt, ż e Spó ł ka jako profesjonalista dzia ł aj ą cy w dziedzinie windykacji, odchodzi od konwencji przyj ę tej w stosunkach cywilnoprawnych, zgodnie z któr ą w przypadku braku spe ł nienia ś wiadczenia, d ł u ż nik otrzymuje „tylko” wezwanie. Równie ż fakt, ż e do ka ż dego z pasa ż erów, na którego zosta ł a na ł o ż ona dodatkowa op ł ata za jazd ę bez wa ż nego biletu Spó ł ka najpierw listem zwyk ł ym wysy ł a trzy pisma wzywaj ą ce do zap ł aty, w których u ż ywa okre ś le ń „wezwanie do zap ł aty ostateczne”, „przes ą dowe wezwanie do zap ł aty”, „propozycja ugody przeds ą dowej” ś wiadczy o tym, ż e Spó ł ka d ąż y do wywo ł ania mylnego wyobra ż enia, ż e zako ń czy ł si ę ju ż „przeds ą dowy” etap sprawy, a post ę powanie s ą dowe i egzekucja nale ż no ś ci sta ł y si ę faktem. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne na ł o ż enie jednej kary pieni ęż nej, gdy ż naganne dzia ł ania Spó ł ki opisane w pkt I sentencji niniejszej decyzji, godz ą w ten sam interes konsumentów – ograniczaj ą ich zdolno ść do podj ę cia ś wiadomej decyzji dotycz ą cej opisanego przez Spó ł k ę d ł ugu i sk ł aniaj ą ich do podj ę cia decyzji o jego zap ł acie, której inaczej mogliby nie podj ąć . Dokonuj ą c oceny wagi naruszenia wzi ąć nale ż y pod uwag ę , ż e praktyka stwierdzona niniejsz ą decyzj ą stosowana przez Spó ł k ę mia ł a charakter powa ż nych narusze ń z uwagi na to, ż e dotyka ł a sfery istotnych interesów konsumentów oraz z uwagi na d ł ugi okres jej trwania. Niew ą tpliwie przedsi ę biorca, poprzez stosowanie dzia ł a ń wprowadzaj ą cych w b łą d wykorzystywa ł swoj ą przewag ę , niekorzystnie kszta ł tuj ą c pozycj ę konsumenta. Naruszenie to mia ł o miejsce na etapie zawierania kontraktu. St ą d, odsetek okre ś lony w celu dalszego obliczania kary to (tajemnica przedsi ę biorcy) % przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi po zaokr ą gleniu 7873 z ł . Ze wzgl ę du na to, ż e udzia ł przychodu generowanego przez dzia ł alno ść , której dotyczy niniejsza decyzja, w ogólnym przychodzie Spó ł ki wynosi ok. (tajemnica przedsi ę biorcy) % kwot ę bazow ą (tajemnica przedsi ę biorcy) %, co da ł o po zaokr ą gleniu do pe ł nych z ł otych kwot ę 5511. W niniejszym przypadku okoliczno ś ci ą ł agodz ą c ą jest fakt, ż e Spó ł ka zaniecha ł a stosowania ocenianej praktyki jeszcze przed wszcz ę ciem niniejszego post ę powania, co umo ż liwia obni ż enie kary o 30%. Natomiast umy ś lno ść naruszenia zbiorowych interesów konsumentów stanowi okoliczno ść obci ąż aj ą c ą , która skutkuje podwy ż szeniem wysoko ś ci kary o 50%. Bior ą c pod uwag ę zarówno okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce, jak i ł agodz ą ce, kwot ę uzyskan ą na poprzednim etapie podwy ż szono o 20 %, co daje ostatecznie kwot ę 6.613 z ł (sze ść tysi ę cy sze ść set trzyna ś cie z ł otych po zaokr ą gleniu do pe ł nych z ł otówek). Na ł o ż ona kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci stanowi oko ł o (tajemnica przedsi ę biorcy) % wysoko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. 14 W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji . Ad III. sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 tej ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Przedmiotowe post ę powanie wykaza ł o, i ż Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. Nr 267) – zwanej dalej: „k.p.a.” - w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów post ę powania zalicza si ę koszty podró ż y i inne nale ż no ś ci ś wiadków i bieg ł ych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a tak ż e koszty spowodowane ogl ę dzinami na miejscu, jak równie ż koszty dor ę czenia stronom pism urz ę dowych. Kosztami niniejszego post ę powania s ą koszty dor ę czenia Spó ł ce – stronie post ę powania – pism urz ę dowych, które wynios ł y 17,10 z ł (s ł ownie: siedemna ś cie z ł otych i dziesi ęć groszy). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Spó ł k ę kwot ą 17,10 z ł (s ł ownie: siedemna ś cie z ł otych i dziesi ęć groszy). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du postanowi ł jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego post ę powania Spó ł ka zobowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.c.” - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Jednak w przypadku kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. 15 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury Andrzej K ę dzia Otrzymuje: „Arsen” Sp. z o.o. ul. Przybyszewskiego 99 93-126 Ł ód ź