RLU-1/2018

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ Lublin, dnia 26 października 2018 r. RLU - 611 - 01/18/MW p.o. Decyzja NR RLU - 01 /2018 I. Na podstawie art. 23 b ust . 1 u stawy z dn ia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798, 650, 1637, 1669 ) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami ni edozwolonych postanowień, o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, wszczętego z urzędu przeciwko Marcinowi Przybył prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Marcin P . Pyrland oraz Iwonie Przybył prowadzącej dzia łalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył – wspólnikom spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu – zwanych dalej P rzedsiębiorcami, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się postanowienia wzorca umowy pn „Re gulamin korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego”, wykorzystywanego w obrocie z konsumentami przez wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu tj. Marcina Przybył prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonę Przybył prowadząc ą działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył , o treści: 1. „ Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikające z nie respektowania regulaminu” (pkt 5); 2.„ Pyrland Park Linowy oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z drzew lub podarcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego w sposób niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów” (pkt 10); 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3. „(…) Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. (…). Wypełnienie oświadczenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystani a z atrakcji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opiekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykownych zachowań stwarzających niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego” (pkt 24) , za niedozwolone postanowienia umowne, co stanowi naruszenie zakazu określonego w art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) i zakazuje się ww. P rzedsiębiorcom ich wykorzystywania w obrocie z konsumentami . II. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 23 a ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) oraz stosown ie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po złożeniu w toku postępowania przez Marcina Przybył prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonę Przybył prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył – wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu, zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zakończenia stosowania naruszeń, o których mowa w pkt I sentencji decyzji i usunięcia skutków tego naruszenia , – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów, nakłada się na ww. P rzedsiębiorców obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: a) usunięci e postanowień wymienionych w pkt I sentencji decyzji z „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, w tym również z wersji tego Regulaminu zamieszczonego na stronie https://pyrlandpark.pl/ ; b) usunięci e trwających skutków naruszenia, poprzez poinformowanie konsumentów, będących stroną umowy zawartej na podstawie wzorca, w którym zamieszczone zostały zakwestionowane postanowienia o uznaniu ich za niedozwolone, poprzez zamieszczenie O świadczenia o następującej treści: „ Szanowni Konsumenci korzystający z usług Parku Linowego Pyrland w Poznaniu Wykonując zo bowiązanie nałożone przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: Prezes Urzędu) na Marcina Przybył prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonę Przybył prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył - wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu (dalej jako Przedsiębiorcy), Decyzją RLU – nr 01/2018 z dnia 25 października 2018r. do podjęcia środków mających na celu usunięcie trwających skutków naruszenia zakazu sto sowania we wzorcach umowy zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień, o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl r. Kodeks cywilny, (dalej k.c.), powiadamiam iż: Prezes Urzędu w Decyzji nr 01/2018 z dni a 25 paź dziernika 2018 r. s twierdził naruszenie przez ww. Przedsiębiorców zakazu określonego w art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ), poprzez stosowanie we wzorcu „Regulaminu k orzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” , następujących niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. : 1. „Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikające z nie respektowania regulaminu” (pkt 5), 2. „Pyrlan d Park Linowy oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z drzew lub podarcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakc ji Pyrland Parku Linowego w sposób niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów” (pkt 10), 3. „(…) Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. (…). Wypełnienie oświadczenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystania z atrak cji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opiekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykownych zachowań stwarzających niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Lin owego” (pkt 24) . Przedmiotowe postanowienia, w ocenie Prezesa Urzędu, naruszają dobre obyczaje oraz rażąco naruszają interesy konsumentów, poprzez wyłączenie z góry prawnej odpowiedzialności Przedsiębiorców za skutki zdarzeń , w postaci szkody, do któr ych mogło dojść w trakcie korzystania z atrakcji Parku Linow ego Pyrland. Pomimo wycofania przedmiotowych postanowień z Regulaminu przez Przedsiębiorców, ich negatywne skutki wobec konsumentów – do których dedykowane są usługi Parku Lino wego , mogą trwać nadal. Prawomocna decyzja Prezesa UOKiK oznacza, że zakwestionowane postanowienia od samego początku nie wiążą konsumentów, a Przedsiębiorcy nie mają możliwości powoływać się na nie przy wykonywaniu umowy, np., celem wyłączenia swojej odpowiedzialności. Jest to istotne przy zamiarze dochodzenia roszczeń na drodze sądowej przez konsumentów, gdyż sąd jest związany w tym zakresie rozstrzygnięciem wynikającym z decyzji Prezesa UOKiK w zakresie uznania - w ramach indywidualnego sporu – tych kwestionowanych postanowień za niedozwolone (abuzywne). W związku z tym, jeżeli w Państwa przypadku doszło do bezpodstawnego obciążenia Państwa lub członka Państwa rodziny odpowiedzialnością za skutki zdarzeń w Pyrland Parku Linowym w postaci szkody lub też wskutek treści niedozwolonych postanowień zrezygnowaliście Państwo z dochodzenia roszczeń wobec Przedsiębiorców z tytułu szkody, jakiej doznaliście w Parku Linowym , proszę o złożenie pisemnej reklamacji wraz z kopią dokumentów uzasadniających Państwa roszczenie do Pyrla nd Parku Linowego (adres : Marcin Przybył ul. Romana Drewsa 8; 61 - 606 Poznań) w terminie do 25 maja 2019r. Nieskorzystanie z 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl możliwości złożenia reklamacji , nie zamyka sądowej drogi do dochodzenia roszczeń”; przy czym obowiązek określony w pun kcie I I . sentencji decyzji powinien być zrealizowany z zastosowaniem następujących zasad: c) p rzedmiotowe Oświadczenie zamieszczone zostanie na stronie internetowej Przedsiębiorców https://pyrlandpark.pl/ w terminie 14 dni od uprawomocnienia decyzji i bę dzie tam zamieszczone przez okres 6 miesięcy, przy czym treść Oświadczenia powinna być dostępna za pomocą hiperłącza (linku) widocznego w górnej części strony głównej jw. i każdej z podstron, a tekst hiperłącza powinien wyglądać następująco: - czarną czcio nką (kod szesnastkowy RGB - #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB - #ffffff); - czcionką pogrubioną (bold) fragment „ Prezes Urzędu w Decyzji nr… z dnia… uprawdopodobnił naruszenie przez ww. Przedsiębiorców zakazu określonego w art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) - w ramce o rozmiarze nie mniejszym, niż 750px x 300px, tak aby wielkość czcionki była dostosowana do wielkości ramki, tj. ramka była w całości wy pełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, - w dolnej części strony głównej domeny https://pyrlandpark.pl/ i na każdej innej stronie Przedsiębiorców zastępującej tę stronę w przyszłości, z możliwością zamknięcia oświadczenia wraz z hiperłą czem przez użytkownika poprzez kliknięcie krzyżyka w prawym górnym rogu ramki; oświadczenie będzie widoczne tylko przy pierwszym wejściu użytkownika na stronę (oświadczenie nie przybierze formy np. ro tacyjnego banera czy slajdera); d) Oświadczenie zamiesz czon e zostanie przy kasie na terenie Parku Liniowego w sposób widoczny dla konsumentów w formie pisemnego ogłoszenia, czcionką nie mniejszą niż 13 Times New Roman - czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB - #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB - #ffffff) - w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia decyzji i pozostanie tam przez okres 6 miesięcy. e ) w przypadku zmiany nazw Przedsiębiorców, do któr ych kierowane jest przedmiotowe zobowiązanie, wskutek przekształcenia lub przejścia praw i obowiązkó w na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższe obowiązki publikacyjne powinny być zrealizowane odpowiednio przez lub za pośrednictwem Przedsiębiorców lub ich następc ów prawn ych , ze wskazaniem nazwy dawnej i nowej; II I . Na podstawie art. 23 c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nakłada się na Marcina Przybył pr owadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonę Przybył prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył - wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu , obowiązek złoż enia sprawozdania z wykonania przyjętego zobowiązania , poprzez przekazanie na adres Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, 1) w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, wzorca aktualnie stosowanego (nowego) „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” oraz prinscre enu strony internetowej z pierwszego dnia w któr y m zamieszczony został ten Regulamin; 2) do dnia 30 maja 2019 r. informacji o liczbie osób fizycznych, które złożyły reklamację w zakre sie ich roszczeń kierowanych do Przedsiębiorców w związku z treścią niedozwolonych postanowień „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” jw. oraz wskazanie sposobu rozpatrzenia każdej z tych reklamacji wraz z kopią odpowiedzi dla konsument a ; 3) złożenia na piśmie przez Przedsiębiorców oświadczenia o dacie zamieszczenia i utrzymywania na stronie internetowej informacji o wydaniu decyzji wraz z treścią złożonego oświadczenia oraz załączenie do niego prinscreenu strony internetowej Przedsię biorców z pierwszego i ostatniego dnia utrzymywania na tej stronie informacji o wydaniu decyzji wraz z treścią o świadczenia Przedsiębiorców, o który m mowa w pkt I. b) sentencji decyzji. I V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) w związku z art. 83 tej ustawy w zw. z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) , postanawia się obciążyć solidarnie Marcina Przybył prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonę Przybył prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył - wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu kosztami postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorc a um owy za niedozwolone w kwocie 88,40 zł (słownie: osiemdziesiąt osiem złotych 40/100) , oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Ko nsumentów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej : Prezesem Urzędu, Prezesem UOKiK, przeprowadził postępowanie wyjaśniające RLU - 4 05 - 02/2017/EW , mają ce na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, lub też miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniających podjęcie dz iałań 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o kreślonych w odrębnych ustawach. W toku prowadzonego postę powania wyjaśniającego wystosowano do Marcina Przybył prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Pani Iwony Przybył prowadzącej działalność gospodarczą pod fir mą Pyrland Iwona Przybył - wspólników spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu – zwanych dalej Przedsiębiorcami lub Pyrland, Wezwanie z dnia 25 sierpnia 2017 r., wskazujące zakazane na mocy art. 23 a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie ko nkurencji i konsumentów ( dalej jako ustawa okik ) , niedozwolone postanowienia wzorca umowy, o których mowa w art. 385 1 § 1 k . c. Przedsiębiorcy w ezwani do przedstawienia swojego stanowiska , w odpowiedzi na Wezwanie, częściowo dostosowali do oczekiwa ń Prezesa Urzędu, obowiązujące w obrocie z konsumentami wzorce umowy . Dowód: Wezwanie z dnia 25 sierpnia 2017 r. ; p isma Prezesa UOKiK z dnia 29 marca 2017 r. , kart y akt 72 - 94 ; p ismo Pyrland z dnia 31 sierpnia 2017 r. , kart y akt 95 - 96 ; p ismo Pyrland z dnia 25 września 2017 r. , kart y akt 97 - 113 ; p ismo Pyrland z dnia 6 listopada 2017 r. , kart y akt 122 - 139 ; p ismo Pyrland z dnia 22 listopada 2017 r. , kart y akt 144 - 148 ; p rotokół oględzin dokonywany przy udziale przedstawiciela organu administ racji publicznej w ramach postępowania wyjaśniającego - notatka wewnętrzna z dnia 04.04.2018 r. ze sporządzenia print creenu ze strony https://pyrlandpark.pl/ , kart y akt 149 - 161 . Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym dał a podstawę do wszczęcia przeciwko Przedsiębiorc om postanowieniem RLU - 12 /2018 z dnia 4 kwietnia 2018 r. postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w zakresie stosowanych postanowień wzorca umowy , pn „ Regulamin korzystania z at rakcji Pyrland Parku Linowego” – zwanego dalej Regulaminem , o treści : 1. „Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikające z nie respektowania regulaminu” (pkt 5); 2. „Pyrland Park Linowy oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z drzew lub podarcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego w sposób niezgodny z regulaminem lub po leceniami instruktorów” (pkt 10); 3. „(…) Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. (…). Wypełnienie oświadczenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystania z atrakcji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opi ekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykownych zachowań stwarzających niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego” (pkt 24), co stanowiło , w ocenie Prezesa Urzędu , naruszenie art. 23 a ustawy okik . Ponadto, Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w postępowani u administracyjn ym , pisma uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego o sygnaturze RLU - 405 - 02/2017/EW ; 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dowód : Postanowienie nr 12/2018 , karty akt 1 - 20 ; p owia domienia z dnia 4 kwietnia 2018 r. wraz z dowodem doręczenia , karty akt 21 - 47 ; Przedsiębiorcy złożyli odpowiedź na powiadomienie o wszczęciu postępowania, w której zobowiązali się do usunięcia z Regulaminu jw. kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanow ień oraz umieszczenia tych zmian na stronie internetowej https://pyrlandpark.pl . Jednocześnie złożyli wniosek o wydanie wobec nich decyzji zobowiązującej. Przedsiębiorca Marcin Przybył – wniósł o umorzenie postępowania wobec drugiego wspólnika spół ki cywilnej Pyrland – Iwony Przybył, powołując się w tym zakresie na okoliczność , iż: „ od początku bieżącego roku spółka cywilna nie prowadzi faktycznej działalności, a funkcjonuje jedynie w celu sfinalizowania zaciągniętych zobowiązań, nie świadcząc jedna k usług na rzecz konsumentów (….). Marcin Przybył zamierza prowadzić działalność parku linowego, działając w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Od początku bieżącego roku świadczy on wszelkie usługi, w tym usługi na rzecz konsumentów ”. Dowód : pismo z dnia 17 kwietnia 2018 r. , kart y akt 162 - 163 ; Przedsiębiorcy zostali wezwani w piśmie z dnia 7 maja 2018 r. a następnie z dnia 6 czerwca 2018 r . , do wykazania daty zaprzestania przez Iwonę Przybył prowadzenia działalności gospodarczej , jako wspóln ika spółki cywilnej Pyrland lub daty, od kiedy spółka ta nie administruje Parkiem Linowym Pyrland. Dowód: pisma dnia 7 maja 2018 r. i z dnia 6 czerwca 2018 r, kart y akt 168 - 173 ; W odpowiedzi , P rzedsiębiorcy złożyli pismo z dnia 30 maja 2018 r. do któ rego załączyli oświadczenie Danuty Łukomskiej prowadzącej działalność pod firmą „Doradztwo Podatkowe Usługi Księgowe” Danuta Łukomska, iż Pyrland s,c. Marcin Przybył Iwona Przybył NIP 9721209172 nie osiągnęła w roku 2018 przychodu za sprzedaży usług na rze cz osób fizycznych”. Dowód : pismo z dnia 30 maja 2018 r ., kart y akt 185 - 187 ; Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r . , Przedsiębiorcy złożyli projekt Regulaminu, jaki zamierzają wprowadzić po dokonanych przez nich zmianach. Dowód: pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. , kart y akt 197 - 200 ; Pismem z dnia 25 sierpnia 2018 r. P rzedsiębiorcy uzupełnili treść złożonego zobowiązania oraz wskazali, iż w czasie, od kiedy prowadzą Park Linowy Pyrland nie było takiej sytuacji, w której odmó wiliby konsumentowi realizacji ich roszczenia w związku ze szkodą, do której doszło podczas korzystania z atrakcji Parku Linowego Pyrland. Dowód: pismo z dnia 25 sierpnia 2018 r. , karta akt 210 ; Pismem z dnia 4 września 2018 r. Prezes Urzędu zawiado mił P rzedsiębiorców o zakończeniu postępowania dowodowego, wyznaczając termin na zapoznanie się z aktami niniejszej sprawy. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl D owód: pismo z dnia 4 września 2018 r. , kart y akt 211 - 212 ; Prezes Urzędu ustalił w sprawie następujący stan faktyczny: Marcin Przybył prowadzi działalność gospodarczą , pod firmą Marcin Przybył Pyrland w Poznaniu . Iwona Przybył prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył w Poznaniu. Ponadto Marcin Przybył i Iwona Przybył są wspólnikami spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu. W ramach tej spółki , Przedsiębiorcy świadczą na rzecz konsumentów usługi w Parku Linowym pod nazwą Pyrland ul. Baraniaka/Chartowo, 61 - 131 Poznań. Dowód: oświadczenie Przedsiębiorców z dnia 17 maja 2017 r. , kart y akt 57 - 58 ; Oferta Parku Linowego jest zamieszczona na stronie internetowej https://pyrlandpark.pl . Przedsiębiorcy oferują w jej ramach organizację półkolonii, programów edukacyjnych, imprez integracyjnych, urodzin dla dzieci, oraz możliwość korzystania z atrakcji i urządzeń w Parku Linowym Pyr l and. Przedsiębiorcy nie zawierają pisemnych umów z konsumentami; wejście na teren Parku Linowego następuje poprzez zakupienie przez konsument ów bilet ów wstępu. Na stronie internetowej https://pyrlandpark.pl co najmniej w okres ie od marca 2017 r. do dnia 27.07.2018 r. zamieszczony był „ Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego”, w którym znajdowały się, między innymi, następujące postanowienia: 1. „Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikają ce z nie respektowania regulaminu” (pkt 5); 2. „Pyrland Park Linowy oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z d rzew lub podarcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego w sposób niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów” (pkt 10); 3. „(…) Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. (…). Wypełnienie oświadc zenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystania z atrakcji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opiekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykownych zachowań stwarzających niebezpiecze ństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego” (pkt 24). D owód : wyjaśnienia Przedsiębiorców z dnia 17 maja 2017 r., kart y akt 57 - 67 ; P rotokół oględzin dokonywany przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej w ramach post ępowania administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2018 r. z załącznikami , kart y akt 149 - 161 ; protokół oględzin strony internetowej z dnia 26 lipca 2018 r. z załącznikami , kart y akt 201 - 209. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedsiębiorcy w toku post ę powania administracyjnego złożyli zobowią zanie, w którym zadeklarowali wprowadzenie zmian do ww. Regulaminu, poprzez usunięcie ww. zakwestionowanych postanowień w terminie 14 dni od wydania decyzji oraz usunięcie trwających skutków naruszenia, poprzez zamieszczenie na ich stronie internetowej o r az na terenie Parku Linowego Pyrland w Poznaniu (w sposób widoczny dla konsumentów) informacji o treści wydanej decyzji oraz o jej skutkach dla konsumentów wraz z przytoczeniem postanowień uznanych za niedozwolone oraz złożeni e oświadczenia o rozpatrzeniu wszystkich złożonych przez konsumentów reklamacji w terminie 6 miesięcy od dnia zamieszczenia tego Oświadczenia, co dotyczy konsumentów, którzy korzystali z usług Parku Linowego Pyrland w Poznaniu oraz został naruszony ich interes, wskutek przerzucenia na nich odpowiedzialności za skutki zdarzeń, które miały miejsce w Parku Linowym Pyrland. W związku z tym, konsumentom przekazana zostanie informacja na stronie internetowej Pyrland, iż Pyrland rozpatrzy wszystkie reklamacje złożone przez konsumentów a dotycz ące obciążenia ich odpowiedzialnością za szkodę lub też sytuacje, gdy konsumenci, wskutek treści niedozwolonych postanowień zrezygnowali z dochodzenia swoich roszczeń wobec Pyrland. Przedsiębiorcy przedstawili również projekt nowego „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego . ” Dowód: oświadczenie P rzedsiębiorców z dnia 29 czerwca 2018 r. , karta akt 197 oraz z dnia 25 sierpnia 2018 r. , karta akt 210; pismo z dnia 16 października 2018r. karta akt 211 - 212 Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 23 c ust. 1 ustawy okik, jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23 b ust. 1 ustawy okik , zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o któ rym mowa w art. 23a ustawy okik , albo usunięcia skutków tego naruszenia, Prezes Urzędu może wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1 zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 23c ust. 2, Prezes Urzędu może określić termin wykonania tych zobowiązań. Przytoczony powyżej przepis, jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji w trybie art. 23 c ust. 1 ustawy okik, wskazuje: - stwierdzenie naruszenia zakazu określonego w art. 23 a ustawy okik oraz - zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, albo usunięcia skutków tego naruszenia. W prowadzonym postępowaniu rozważono, czy wskazane wyżej warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań P rzedsiębiorców, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Prezesa Urzędu decyzji w oparciu o w/w przepis. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy okik, w przedmiotowej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, a następnie wykazanie naruszenia praktyki wskazanej w art. 23 a ww. ustawy. N aruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy okik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Podstawą ingerencji Prezesa Urzę du jest uprzednie ustalenie, że doszło do naruszenia interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2001 r. sygn. akt I CKN 1217/98 stwierdził, że w odniesieniu do konsumentów ust awa chroni ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Ochroną na podstawie ustawy okik objęte są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku. Uzasadniając zatem wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki naruszenia interesu publicznoprawnego podnieść należy okoliczność, iż rozpatrywana sprawa wiąże się z ochroną interesu wszystkich ko nsumentów, którzy skorzystali lub mogli skorzystać z oferty Przedsiębiorców – tj. możliwości korzystania z oferty Parku Linowego Pyrland, którymi to usługobiorcami są osoby fizyczne, w tym również niepełnoletnie, będące w trakcie korzystania z usług w Park u Linowym pod opieką rodziców/opiekunów. W ocenie Prezesa Urzędu, zakwestionowane działania P rzedsiębiorców polegały na stosowaniu we wzorcu umowy – Regulaminie jw. - postanowień, które to postanowienia mogą naruszać dobre obyczaje i rażąco naruszać interesy konsumentów, mogą zatem stanowić niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Działania takie są zakazane na mocy art. 23a ustawy okik, a zatem ich stosowanie jest bezprawne. W związku z tym, że działania P rzedsiębio rców nie miały charakteru jednostkowego, oferta nie była też adresowana do określonej grupy konsumentów, natomiast zakwestionowane postanowienia stosowane były wobec wszystkich aktualnych i przyszłych konsumentów korzystających z usług Parku Linowego Pyrl and, a działaniom tym Prezes Urzędu zarzucił naruszenie art. 23a ustawy okik, kwestionowanymi działaniami zostały zagrożone interesy całego kręgu faktycznych i potencjalnych konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Wobec powyższego, uznać należy , iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Status P rzedsiębiorców 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zarzut stosowania niedozwolonych postanowień wzorca umowy można postawić wyłącznie przedsiębiorcy (lub przedsiębiorcom). Art. 4 pkt 1 ustawy okik w aktualnym brzmieniu stanowi, iż przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2018 r. poz. 646). Przepis ten wszedł w życie w dniu 30 kwietnia 2018 r., a zatem po wszczęciu postęp owania administracyjnego zakończonego niniejszą decyzją. Art. 4 pkt 1 ustawy okik w ww. brzmieniu , został wprowadzony przez art. 192 ustawy z dnia 0 6 marca 2018 r. przepisów wprowadzających ustawę - Prawo Przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działaln ości gospodarczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 650) – dalej jako przepisy wprowadzające . Jednak zgodnie z art. 196 przepisów wprowadzających - do postępowań w sprawach przedsiębiorców wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 1 stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym stanie rzeczy należy odnieść się do definicji przedsiębiorcy zawartej w ustawie z dnia 0 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalnoś ci gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ) , zwanej dalej usdg . Przedsiębiorcą, zgodnie z art. 4 ust. 1 usdg, jest więc osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wyko nująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą, w myśl art. 2 ww. ustawy, jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Strony wskazane w sentencji niniejszej decyzji prowadzą we własnym imieniu działalność gospodarczą, posiadają zatem status przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodar czej. W konsekwencji są one również przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy okik i podlegają regulacjom tej ustawy, w tym mają do nich zastosowanie przepisy dotyczące zakazu stosowania we wzorach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych pos tanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. . Uzasadnia to wydanie niniejszej decyzji przeciwko Marcinowi Przybył – prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Marcin Przybył Pyrland oraz Iwonie Przybył prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Pyrland Iwona Przybył . Jednocześnie wskazać należy, iż ww. P rzedsiębiorcy prowadzą Park Linowy Pyrland jako wspólnicy spółki cywilnej o nazwie „Pyrland” s.c. w Poznaniu. Determinuje to zakres ich odpowiedzialności, w tym również odpowiedzialnoś ci dotyczącej nakazów i zakazów zamieszczonych w sentencji niniejszej decyzji. Spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy, przez którą jej strony, a więc wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów . Źródłem spółki cywilnej jest umowa obligacyjna, Strony wiąże tożsamość interesów, których zaspokojeniu ma służyć spółka. Z uwagi na występujące elementy o charakterze organizacyjnym sp ółkę cywilną można uznać za pewną jednostkę organizacyjną, organizację wspólników, pozbaw ioną jednak od rębnej od nich 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl osobowości prawnej. Konsekwencją braku podmiotowości spółki cywilnej jest m iędzy innymi : 1 ) podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspó lnicy, a nie spółka; 2 ) stroną postępowania sądowego, czy administracyjnego są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; 3 ) wspólnicy osobiście odpowiadają za zobowiązania spółki. S topień zaangażowania poszczególnych wspólników w działalność spółki cywilnej i prz yczynienia się do powstania naruszenia ustawy uokik n ie ma znaczenia dla orzekania o odpowiedzialności wspólników za te naruszenia . Odpowiedzialność ta ma bowiem charakter obiektywny, niezależny od zawinienia. U mową spółki nie można ogran iczyć ani ukształt ować obowiązków wynikających z ustawy okik . Obowiązek taki kształtowany jest bowiem przepisami ustawy i ma charakter publicznoprawny, a nie prywatnoprawny. Wspólnicy n ie mo gą zatem powoływać się na treść umowy celem zwolnienia (lub ograniczenia) się od odpowiedzialności z tytułu naruszenia art. 23 a ustawy okik . Zgodnie z treścią art. 864 k.c. „ za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie ”. Oznacza to, iż Marcin Przybył oraz Iwona Przybył – wspólnicy spółki cywilnej „Pyrland s . c . w P oznaniu, ponoszą solidarną odpowiedzialność za nałożone na nich, w sentencji niniejszej decyzji, obowiązki o charakterze pieniężnym . W tym miejscu wskazać również należy, iż Prezes UOKiK nie uwzględnił żądania Marcina Przybył , wspólnika spółki cywilnej Pyrland w Poznaniu, aby umorzyć postępowanie administracyjne , w zakresie w jakim zostało ono wszczęte przeciwko Pani Iwonie Przybył, a to w oparciu o jego oświadczenie z dnia 17.05.2017 r. (dowód: kart y akt 57 - 67), iż od początku 2018 r. ś wiadczy on usługi w Parku Linowym Pyrland jednoosobowo – w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 86 5 k.c. każdy wspólnik jest nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki, każdy z nich ponosi też osobistą odpo wiedzialność za naruszenie przepisów ustawy okik w związku z ich działalnością w spółce. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy okik, każdy ze wspólników ponosi jako przedsiębiorca oraz tak długo dopóki przysługuje mu status przedsiębiorcy. P rzed siębiorcy nie wykazali przed wydaniem niniejszej decyzji wystąpienia okoliczności , która uwalniałyby Iwonę Przybył z odpowiedzialności za naruszenie przepisów okik, z tytułu stosowania we wzorcu „Regulamin u korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego”, niedozwolonych postanowień umowy. Jakkolwiek bowiem z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, to nie oznacza, że stro na jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza dostępu do dokumentów, do których Prezes UOK i K ma utrudniony dostęp lub nie ma go w ogóle, zaś nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultat ów niekorzystnych dla strony. Prezes UOKi K, który kieruje się zasadą prawdy obiektywnej, uznał 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl bowiem, iż wskazana przez Marcina Przybył okoliczność zmiany przedmiotu działania spółki cywilnej Pyrland, w wyniku której wspólnicy przestali świadczyć usługi w parku linowym, zaś świadczy je Marcin Przybył w ramach prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej, nie może odnieść skutku w postaci zwolnienia Iwony Przybył z solidarnej odpowiedzialności za jej działania w spółce cywilnej Pyrland , tym bardziej, iż jedynym dokumentem jaki złożyli wspólnicy, jest złożone przez osobę niebędącą stroną postępowania, oświadczenie, iż „ firma Pyrland s,c. Marcin Przybył Iwona Przybył NIP 9721209172 nie osiągnęła w roku 2018 przychodu za sprzedaży usług na rzecz osób fizy cznych ”. Ad. I sentencji decyzji Zakaz stosowania we wzorcach umowy niedozwolonych postanowień Zgodnie z treścią art. 23 a ustawy okik „ zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ”. Ocena zakwestionowanych postanowień musi zatem być dokonana na podstawie art. 385 1 § 1 k.c., zgodnie z którym: „ postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzg odnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny”. Głównymi zatem przesłankami uprawdopodobnienia niedozwolonego charakteru danego postanowienia umowy jest :  ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta, po pierwsze, w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, po drugie zaś rażąco naruszając jego interesy;  wyłączenie postanowie ń określających główn e świadcze nia stron, w tym cen ę lub wynagrodzeni e , jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny;  brak indywidualnego uzgodnie nia z konsumentem. Dla uznania danego postanowienia umowy jako niedozwolonego, przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta muszą zachodzić równocześnie. Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest narusz eniem dobrych obyczajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes (por. wyrok SN z 13 października 2010 r., I CSK 694/09). Kompetencja do uznania danego postanowienia za abuzywne należ y do Prezesa UOKiK na podstawie art. 23b ust . 1 ustawy okik . Zgodnie z tym przepisem, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a. W decyzji Prezes UOKiK przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl po uprawomocnieniu, zgodnie z art. 23d ustawy okik, ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowien ia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Sprzeczność z dobrymi obyczajami Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reguły moralne opierające się na wartościach powszechnie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sprzeczności z dobrymi obyc zajami jest wymóg nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Przyjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, gdy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chronić własne interesy koszt em partnera, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Pomocne przy ocenie abuzywnego charakteru postanowienia wzorca umowy może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym zbadać, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub przy zastosowaniu is tniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny (por. wyrok SN z 19 marca 2007 r., III SK 21/06). Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny 1 , sprze czne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...) czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, n ierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym trakt owaniu partnerów umów. W takich stosunkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachow ość. Rażące naruszenie interesów konsumenta Daną klauzulę będzie można uznać za abuzywną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu 1 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o sytuacje, w których w sposób rażący na ruszona została równowaga interesów stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lub wzorce umowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodności organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wprowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta (por. wyrok SN z 0 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03). Interpretacji, kiedy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy tylko ze zwykłym nie można sprowadzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż nie chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. Określenie „rażąco" należy odnieść do znacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia praw i obowiązków. Jako tego typu zasady konstruujące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stro n traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dyspozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spełnienie w każdej sytuacji automatycznie prowadzić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naru szone. Oznacza to, że ocena, czy postanowienia zawartej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danego przypadku. W tym zakresie zasadne jest ponadto sięgnięcie do Dyrekty wa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich 93/13, która stanowi, że daną klauzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania, powoduje znaczącą (istotną ) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta (art. 3 ust. 1). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interesów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków na jego niek orzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), b ądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności (por. wyrok SA z 13 marca 2014 r., sygn. VI ACa 1733/13 i wyrok SOKiK z 26 maja 2015 r., sygn. XVII AmC 261 5/14). W dotychczasowym orzecznictwie dotyczącym uznawania postanowień umowy za niedozwolone kluczowym orzeczeniem, powoływanym w uzasadnieniach wielu późniejszych wyroków, jest wyrok SN z 13 lipca 2005 r., sygn. I CK 832/04. Sąd Najwyższy dokonał w nim wykładni art. 385 1 k . c . wskazując, iż rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kszt ałtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Obie, wskazane w tym przepisie, formuły prawne służą do oceny tego, czy 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl standardowe klauzul e umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. W ujęciu proponowanym przez Sąd Najwyższy, wyznacznikiem dobrych obyczajów je st interes konsumenta w stosunku umownym z przedsiębiorcą. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, nierówno rozkładające prawa i obowiązki stron, przy czym ta nierówność ma dotyczyć praw i obowiązków te oretycznie słabszej strony, czyli konsumenta. Postanowienia określające główne świadczenia stron Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negotii ) umowy, które przyjmowane są przez str ony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywidualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Za świadczenia główne stron nie są natomiast uznawane postanowienia dotyczące świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie, lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia głównego, np. klauzule waloryzacyjne (por. wyrok SOKiK z 0 1 marca 2007 r., sygn. XVII AmC 1 2/06, LEX nr 311031). Jak podkreśla się w orzecznictwie SN, pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „postanowienia określające głów ne świadczenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres (por. wyrok SN z 0 8 czerwca 2004 r., sygn. I CK 635/03, LEX nr 846537). Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadc zenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie należy do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustalany ad casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz charakteru i celu zawieranej umowy (wyro k SN z 8 listopad a 2012 r., sygn. I CSK 49/12). Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia W przypadku postępowania w sprawie uznania postanowienia za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakte ru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes Urzędu, nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy przedsiębiorcą, a potencjalnym kons umentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante i obejmuje wzor zec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że Przedsiębiorcy wprowadzi l i oceniany wzorzec do obrotu, poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z wykorzystaniem 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl go. Klauzule szare Katalog przykładowych klauzul abuzywnych określony w art. 385 3 k.c. zawiera najbardziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kontraktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatycznie o jej niedozwolonym charakterze. Nie jest bowiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma niedozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul z awarty w art. 385 3 k.c. należy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictwa SN, postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuczciwym postanowieniem umownym. Treść tego katalogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, któ re mogą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodności z interesami i uprawnieniami konsumentów (wyrok SN z 11 października 2007 r., sygn. III SK 19/07, LEX nr 496411). Ocena postanowień umowy stosowanych przez P rzedsiębiorców W ocenie Prezesa UOKiK , analiza wszystkich trzech kwestionowanych postanowień Regulaminu wykazała, że nie dotyczą one głównych świadczeń stron umowy, gdyż dotyczą one odpowiedzialności stron umowy za skutki zdarzeń w parku linowym. Tymczasem w analizowanym stosunku prawnym , prz edmiotowo istotne postanowienia umowy to te, które dotyczą ceny oraz przedmiotu świadczenia. Powyższe stwierdzenie oznacza, iż wykazano spełnienie w okolicznościach sprawy przesłanek negatywnych tj. , których brak umożliwia dalszą analizę ww. postanowienia pod kątem jego abuzywności. Wykazanie naruszenia w kwestionowany ch postanowienia ch dobrego obyczaju i rażącego naruszenia interesów konsumentów możliwe jest poprzez ustalenie, jak wyglądałyby prawa i obowiązki konsumenta w sytuacji braku zakwestionowane j klauzuli. Jak stwierdził Sąd Najwyższy - „ jeżeli przepisy ogólne stawiają konsumenta w lepszej sytuacji niż postanowienia wzorca umowy proponowanego przez przedsiębiorcę, to w zasadzie postanowienia te należy uznać za niedozwolone. Odstępstwo od tej zasad y możliwe jest tylko, o ile zmiana jest uzasadniona specyfiką wzajemnych świadczeń lub jest kompensowana innymi postanowieniami umowy ” ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2007r. sygn. akt III SK 21/06 oraz z dnia 11.10.2007 sygn. akt III SK 9/07 . Należy z atem porównać prawa i obowiązki stron umowy ukształtowane treścią zakwestionowanych postanowień z treścią tych samym praw i obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Jeżeli zakwestionowane postanowienia pogarszają sytuację konsumenta w sto sunku do tej, jaka wynika z przepisów 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl prawa, to uznać należy postanowienia wzorca umowy za abuzywne. Stosunek zobowiązaniowy pomiędzy konsumentem, który zdecydował się na korzystanie z usług Parku Linowego a P rzedsiębiorcami ma charakter wzajemny, co o znacza, że każda ze stron ma określone prawa i obowiązki. Zgodnie z art. 354 § 1 i 2 k.c. każda ze stron stosunku umownego jest zobowiązana do współdziałania przy je go wykonywaniu. Ponadto, na mocy art. 355 § 1 k.c. każda ze stron (jako dłużnik stosunku um ownego) obowiązana jest do wykonania swojego obowiązku z zachowaniem staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność), natomiast należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określ a się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k . c . ). Oznacza to, że od osób prowadzących działalność gospodarczą oczekuje się wyższego poziomu profesjonalizmu przy wykonywaniu obowiązków. Przekłada się to na oczekiwanie, iż jego zobowiązanie (w szczególności wobec konsumenta) wykonane zostanie z wyższym poziomem sumienności, dokładności, co wynika z przekonania, że przedsiębiorca ma fachową wiedzę na temat branży, w której działa, bierze się pod uwagę rozwój nauki, techniki , treść przepisów prawnych, norm, reguł zawodowych. W związku z powyższym uzasadnione jest twierdzenie, iż wyższy jest po stronie przedsiębiorcy poziom ryzyka w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą niż poziom ryzyka przypisany konsume ntowi. Wszystkie trzy zakwestionowane postanowienia, oznaczone jako I. pkt 1 . , 2 i 3 sentencji decyzji , regulują kwestię rozłożenia ciężaru ryzyka za skutki zdarzeń do jakich może dojść w trakcie korzystania z usług Parku Linowego a zatem i odpowiedzia lności prawnej z tego tytułu. Wobec braku wskazania w treści postanowień rodzaju odpowiedzialności rozumieć należy, iż chodzi zarówno o odpowiedzialność kontraktową (z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ), jak i o odpowiedzialność deliktową (z tytułu czynów niedozwolonych). Zatem należy w tym miejscu przytoczyć treść przepisów dotyczących obydwu rodzajów odpowiedzialności. Odpowiedzialność kontraktowa uregulowana jest w Tytule VII Dziale II Księgi Trzeciej k.c.: - art. 471 k.c., s tanowi, że dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie p onosi. - art. 472 k.c. stanowi, że jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności. Przepis art. 471 k.c. ma charakter względnie obowiązują cy, zatem, co do zasady możliwa jest umowna modyfikacja zasad tej odpowiedzialności. Ustawa wprowadza ograniczenie możliwości modyfikacji zasad tej odpowiedzialności stanowiąc w art. 473 § 2 k . c . , iż nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpow iedzialny za szkodę, którą 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl może wyrządzić wierzycielowi umyślnie. Bezskuteczna jest również taka modyfikacja postanowienia wzorca umowy wykorzystywanego w obrocie z konsumentami, która wprowadza regulacje mniej korzystne dla konsumenta, niż te wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Odpowiedzialność deliktowa uregulowana jest w Tytule VI Księgi Trzeciej k.c. Z zamieszczonych tam przepisów wynika, że to samo zdarzenie może skutkować powstaniem roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedoz wolonym, jak i roszczeniem o naprawienie szkody powstałej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Ma to miejsce, gdy naruszenie jest bezprawne, czyli wówczas gdy jednocześnie z naruszeniem obowiązku umownego następuje naruszenie obowiązku powszechnego ciążącego na każdym 2 . Przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej uregulowane są w art. 415 - 445 k.c. Ponieważ obejmują one szeroki katalog czynów, to w okolicznoś ciach niniejszej sprawy przepisy te mogą mieć zastosowanie przy odpowiedzialności za czyn własny (art. 415, 427, 428) i ewentualnie 448 k.c. oraz odpowiedzialność za czyn cudzy (art. 427 k.c.); Zgodnie z art. 415 k.c. „ kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia ”. Przepisy k.c. wprowadzają przedmiotowe i podmiotowe ograniczenia tej odpowiedzialności. Ze strony podmiotowej winę może ponosić zatem jedynie człowiek działający z odpowiednim rozeznaniem, czyli poczytalny oraz dojrzały psychicznie. W k.c. wskazano zatem, że sprawcy szkody nie można przypisać winy, gdy był niepoczytalny (art. 425 k.c. ) czy też nie osiągnął określonego wieku (13 lat – art. 426 k.c. ). Formuła z art. 415 k.c. ma na względzie każdy zawiniony czyn czł owieka, może się zatem wyrażać w podjęciu określonego działania, jak i w jego zaniechaniu. Nie ma także wątpliwości, że za czyn zawiniony uchodzić może tylko takie zachowanie człowieka, które jednocześnie jest bezprawne. Bezprawność natomiast wiąże się z n iezgodnością zachowania się sprawcy czynu z porządkiem prawnym. Będzie to nie tylko naruszenie norm wyrażonych przez przepisy prawne, zakazów, nakazów, itp., ale także naruszenie zasad współżycia społecznego. Ograniczenia przedmiotowe wyłączają bezprawność czynu (a zatem sprawca nie poniesie odpowiedzialności), gdy mamy do czynienia z następującymi sytuacjami: 1. obrona konieczna, czyli odparcia bezprawnego i bezpośredniego zamachu na dobro chronione prawem (własne lub cudze); 2. działanie w stanie wyższej konieczności, 3. dozwolona samopomoc; 4. zgoda poszkodowanego na określone działanie, np. reguły gry w boksie zezwalające na uszkodzenie ciała drugiego człowieka; 2 wyrok SN z dnia 14 lutego 2013 roku, II CNP 50/12 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5. wykonywanie własnych praw podmiotowych. Ad . I.1 . sentencji decyzji Jak wskazano to już wyżej, w celu wykazania abuzywnego charakteru postanowienia o treści: „Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikające z nie respektowania regulaminu” (pkt 5 „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” ), należy dokona ć porównania przedstawionych wyżej ustawowych zasad odpowiedzialności z tymi, które wynikają z jego treści. Dokonując oceny ww. postanowienia jako postanowienia abuzywnego, stwierdzić należy, iż obejmuje ono swoją hipotezą sytuacje „zaistnienia na tereni e Parku Linowego zdarzeń związanych z nierespektowaniem Regulaminu przez konsumenta” oraz przewiduje sankcję w postaci nałożenia na konsumenta: „całkowitej odpowiedzialnoś ci za skutki tych zdarzeń”. Tym samym , zakwestionowane postanowienie, arbitralnie ora z z góry w całości przerzuca na konsumenta ryzyko , a zatem i odpowiedzialność za szkodę, do której może dojść w wyniku zdarzeń na terenie parku linowego. Jednocześnie oznacza to, że ryzyko i odpowiedzialność p rzedsiębiorców w tych wypadkach została w całoś ci wyłączona. Przechodząc do porównania ustawowych zasad odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z tymi wprowadzonymi w zakwestionowanym postanowieniu, stwierdzić należy, iż co do zasady, zgodnie z art. 471 k.c. ciężar od powiedzialności za szkodę (zarówno na osobie jak i na majątku), która miała miejsce w związku ze świadczeniem usług w parku linowym spoczywa na podmiocie, którego zawinione działania (zaniechania) pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę. Jak z powyższego wynika, ustawodawca nie obciążył z góry żadnej ze stron umowy, a tym bardziej konsumenta tą odpowiedzialnością, wskazując, że każda ze stron stosunku zobowiązaniowego odpowiada za wykonanie swojego zobowiązania, przy czym każda z n ich zobowiązana jest do zachowania należytej staranności. Jednak oczekiwania wobec P rzedsiębiorc ów - jako profesjonalist ów są wyższe niż wobec konsumenta. Oczekuje się bowiem, że P rzedsiębiorcy , jako profesjonaliści w swojej branży , posiadają wiedzę , w jak i sposób wykonać swoje zobowiązanie wobec konsumentów z należyt ą staranności ą, w tym również, w jaki sposób zapewni ć konsumentom bezpieczne korzystani e z usług w Parku Linow ym, której to wiedzy konsumenci nie posiadają. Jak wynika z art. 473 § 2 k.c. każd a ze stron stosunku zobowiązaniowego bezwzględnie poniesie odpowiedzialność za szkodą wyrządzoną z winy umyślnej, która to odpowiedzialność nie podlega wyłączeniu. Oznacza to, że obowiązujące przepisy prawa nakładają odpowiedzialność za niewykonanie lub ni enależyte wykonanie zobowiązania na każdą ze stron umowy, która - już tylko z winy nieumyślnej (poprzez niezachowanie należytej staranności) nie wykonała zobowiązania lub wykonała go nienależycie. W ramach analizowanego stosunku 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl prawnego , zobowiązanie P rze dsiębiorców polega na świadczeniu z należytą starannością usług w parku linowym, w tym również zapewnienia bezpieczeństwa konsumentów, zaś w odniesieniu do konsumentów – na zapłacie ceny biletu. Jedynie w takim zakresie można rozpatrywać skutki niewykonani a lub nienależytego wykonania zobowiązania po stronie konsumenta. Ustawa nie wprowadza bowiem żadnych innych ograniczeń dotyczących rozłożenia ciężaru odpowiedzialności za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Tym samym zakwestiono wane postanowienie w dale ko idącym stopniu (aż do zwolnienia P rzedsiębiorców z odpowiedzialności kontraktowej), niż obowiązujące przepisy prawa dotyczące odpowiedzialności stron umowy za niewykonani e lub nienależyte wykonanie zobowią zania ogranicza odpowiedzialność P rzedsiębiorców, przerzucając ją na słabszą stronę umowy , tj. konsumentów, nawet w hipotetycznej sytuacji, gdy szkoda będzie wynikiem umyślnego działania P rzedsiębiorców. Dla jej uruchomienia wystarczy tylko spełnienie waru nku zamieszczonego w zakwestionowanym postanowieniu: „nie respektowania regulaminu przez konsumenta”. Tymczasem wskazać należy, iż przyczyny zdarzeń skutkujących szkodą podczas korzystania z usług w parku linowym mogą być niezależne od siebie , ale mogą też nakładać się na siebie. Zatem m ogą być skutkiem zarówno działań (zaniechań) P rzedsiębiorców , jak i skutkiem nierespektowania regulaminu przez konsumentów, czego zakwestionowane postanowienie w ogóle nie uwzględnia. Różne są przy tym prawne konsekwencje działań (zaniechań) P rzedsiębiorców dotyczących wykonania ich zobowiązania i działania (zaniechania) konsumentów przejawiające się w nierespektowaniu regulaminu. O ile P rzedsiębiorcy ponoszą niczym nieograniczoną odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadzi e art. 471 k.c . , to działania konsumentów będące konsekwencją nierespektowania regulaminu , mogą zostać potraktowane jedynie jako ewentualny brak współdziałania wierzyciela przy wykonywaniu zobowiązania przez P rzedsiębiorców. Zgodnie z art. 362 k . c . , jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedn i emu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obydwu stron. Zatem brak współdziałania przy wykonywaniu umowy może n arazić konsumenta na zarzut przyczynienia się do powstania szkody, co skutkować może proporcjonalnym zmniejszeniem odszkodowania stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron (art. 362 k.c.) a nawet w niektórych przypadkach uznać 100 % p rzyczynienie do szkody po stronie konsumenta. W konsekwencji, nierespektowanie regulaminu przez konsumenta: - nie jest samoistną przesłanką jego odpowiedzialności za skutki zdarzeń w parku linowym wynikających z tytułu odpowiedzialności kontraktowej konsu menta; - może (ale nie musi) zostać zakwalifikowane jako brak współdziałania konsumenta w wykonaniu zobowiązania. Nie można bowiem z góry zakładać, że konsument (rodzic/opiekun osoby 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niepełnoletniej) musi dokładnie wiedzieć w jaki sposób pokonywać prze szkody w parku linowym. Wręcz przeciwnie, konsument, pomimo znajomości Regulaminu i słuchania poleceń instruktora może nadal nie wiedzieć jakie zachowania w parku linowym są preferowane, a jakie mogą narazić go na niebezpieczeństwo. Zatem pokonywanie trasy przez konsumenta niezgodnie z treścią Regulaminu, a nawet wbrew poleceniom instruktora nie musi oznaczać, że w określonym stanie faktycznym konsument przyczynił się do powstania szkody. W podsumowaniu stwierdzić zatem należy, ż e brak jest w stosunku zobowiązaniowym pomiędzy p rzedsiębiorcami a konsument ami jakichkolwiek podstaw do obciążenia tych ostatnich w każdej sytuacji związanej z „nieprzestrzeganiem regulaminu” ryzyk iem skutków zdarzeń , będących konsekwencją zachowań konsu mentów, a tym samym obciążenia ich odpowiedzialnością z tego tytułu. Zatem zakwestionowane postanowienie pogarsza sytuację konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa. Natomiast dokonując porównania zasad odpowiedzialności deliktowej ( zwanej też odpowiedzialnością z tytułu czynów niedozwolonych ) uregulowanej w art. 415 k.c. oraz regulacji zamieszczonych w zakwestionowanym postanowieniu, to stwierdzić należy, że przepisy prawa wiążą tę odpowiedzialność z winą (zarówno umyślną , jak i ni eumyślną) sprawcy czynu lub osoby odpowiadającej za działania sprawcy. Oznacza to, że odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu popełnienia czynu niedozwolonego na terenie parku liniowego mo gą ponieść zarówno Przedsiębiorc y , jak i konsument, o ile w okolicz nościach konkretnej sprawy nie mają miejsca podmiotowe lub przedmiotowe ograniczenia tej odpowiedzialności. Wszelkie dalej idące ograniczenia odpowiedzialności za szkodę, w tym takie, które zwalniają z niej P rzedsiębiorc ów już tylko w sytuacji nie respekto wania regulaminu przez konsumenta, pogarszają sytuację konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa, które statuują odpowiedzialność na zasadzie winy. S tąd też , uzasadnione jest stanowisko Prezesa UOKiK, iż zakwestionowane postanowienie stosow ane przez P rzedsiębiorców, które w każdej sytuacji zaistnienia szkody spowodowanej zdarzeniem mającym jakikolwiek związek z nierespektowaniem wewnętrznych regulaminów P rzedsiębiorców obciąża z góry tą odpowiedzialnością wyłącznie konsumentów, jest dla kons umentów mniej korzystne niż regulacje ustawowe. Jednocześnie, w ocenie Prezesa UOKiK, przerzucenie na konsumentów w takich przypadkach ciężaru odpowiedzialności nie jest uzasadnione ani specyfiką wzajemnych świadczeń, ani też nie jest kompensowane innymi postanowieniami umowy. Usługi rozrywki świadczone w Parku Linowym dla dzieci i młodzieży nie należą bowiem ani do sportów ekstremalnych ani też o wysokim stopniu ryzyka, co najwyżej stopień ryzyka można określić jako podwyższony. Sami P rzedsiębiorcy zakwal ifikowali je jako usługi wypoczynkowe. Brak jest zatem szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przerzucenie na konsumentów skutków zdarzeń, które mogą mieć miejsce na terenie Parku Linowego, również w sytuacji nieprzestrzegania przez nich zasad regu laminu czy poleceń instruktorów. Stąd też, skoro P rzedsiębiorc y zdecydowa li się uregulować we wzorcu umownym - 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Regulaminie - kwestie rozkładu ryzyka a więc i odpowiedzialności za zdarzenia, do których może dojść w Parku Linowym, to postanowienia Regulaminu nie mogą zawierać regulacji, które pogarszają sytuację prawną konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa. W konsekwencji takie postanowienie, w ocenie Prezesa UOKiK, stanowi niedozwolone postanowie nie umowne, o którym mowa w art. 385 1 §1 k.c., bowiem kształt uje prawa i obowiązki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów. Zakwestionowane postanowienie także poddaje się ocenie na gruncie art. 385 3 pkt 2 k . c . , który stanowi, iż niedozwolone jest postanowienie umowne, które wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania. W przypadku powyżej cytowanej klauzuli, która dotyczy odpow iedzialności stron stosunku zobowiązaniowego z udziałem konsumenta, za dobry obyczaj należy uznać: - szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka; - niewykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji - r zetelne traktowanie konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszenie dobrych obyczajów polega na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu interesów konsumenta i działaniu wbrew dobrej wierze i uczciwości kupieck iej P rzedsiębiorców, którzy próbują chronić wyłącznie własne interesy kosztem kontrahenta – konsumenta, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Konsument jako słabsza stron umowy, ma prawo sądzić, że regulacje stworzone przez P rzedsiębiorc ów – profesjonalist ów są zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie krzywdzą konsumentów. Zatem przyjmuje je jako wiążące obydwie strony umowy, ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami prawnymi. Z achowani e i wybory konsumenta są tym samym zdeterminowane treścią postanowienia, które przekazuje myl n ą informację o prawach i obowiązkach stron umowy. Przerzucenie na konsumenta – korzystającego z usług w parku linowym, wszelkiego ryzyka wynikają cego z zawarcia umowy z P rzedsiębiorc ami , jak i obowiązku ustalenia obowiązujących zasad odpowiedzialności jest nie do pogodzenia z obowiązkiem zapewnienia konsumentowi, jako słabszej stronie kontraktu, minimum ochrony a ponadto prawa do rzetelnej i prawdz iwej informacji. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumentów przejawia się w naruszeniu zasady równowagi stron stosunku zobowiązaniowego, poprzez jednostronne przerzucenie na konsumenta wszelkiej odpowiedzialności z tytułu zdarzeń skutkujących s zkodą, do których może dojść w parku linowym. Jednostronność relacji ukształtowanych przez P rzedsiębiorc ów – wyłącznie na ich korzyść, z pominięciem wszelkich sytuacji, które wyłączają odpowiedzialność rodzica oznacza istotne odchylenie przyjętego uregulo wania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Brak jest przy tym w przedmiotowym stosunku zobowiązaniowym okoliczności, które uzasadniałyby taką dysproporcję. Dodatkowo zapis 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Regulaminu wprowadza równie nieusprawiedliwioną dysproporcję wiedzy , co do praw i obowiązków stron umowy powstałą wskutek działań P rzedsiębiorc ów na niekorzyść konsumenta. W konsekwencji , kwestionowane postanowienie , wobec istotnej i nieuzasadnionej dysproporcji praw , uznać należy za rażąco naruszając e interesy konsumentów w o kreślonym stosunku obligacyjnym. Tym samym, w okolicznościach sprawy, P rzedsiębiorcy narusza ją równowagę stron stosunku zobowiązaniowego z pokrzywdzeniem ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumenta. Reasumując, wykazano , iż przedmiotowa klauzula wypełnia przesłanki abuzywności z art. 385 3 pkt 2 k . c . , a także wypełnia ogólne przesłanki uznania postanowienia za niedozwolone z art. 385 1 § 1 k.c. – narusza dobre obyczaje oraz rażąc o narusza interesy konsumentów, co wskazuje na stosowanie przez P rzedsiębiorców praktyki z art. 23a ustawy okik. Ad . I.2 . sentencji decyzji W celu wykazania naruszenia, o którym mowa w Ad . pkt I.2 . sentencji decyzji, należy dokonać porównania przedstawionych wyżej ustawowych zasad odpowiedzialnoś ci z treścią postanowienia o treści: Pyrland Park Linowy oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z drzew lub poda rcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego w sposób niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów” (pkt 10 „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego”). Dokonując oceny ww. postanowienia , jako postanowien ia abuzywnego, stwierdzić należy, iż obejmuje ono swoją hipotezą sytuacje zaistnienia na terenie Parku Linowego zdarzeń związanych z: „korzystaniem z Parku Linowego przez konsumentów w sposób, „ niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów” wskutek czego dojdzie do szkody po stronie konsumenta w postaci „ poplamienia wynikającego z naturalnego oddziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest Park Linowy na przykład plamy od żywicy z drzew lub podarcia odzieży”, a zatem szkody majątkowej. W takich przypadkach P rzedsiębiorcy jednostronnie zwolnili się z odpowiedzialnoś ci za skutki zdarzeń wpisanych w hipotezę ww. postanowienia, tym samym w całości przerzucając t ę odpowiedzialność na konsumenta. Dokonując porównania zakwestionowanego postanowienia z treścią obowiązujących przepisów prawa wskazać należy, iż podobnie , jak w przypadku poprzedniego postanowienia, zastosowanie mają tu przepisy dotyczące odpowiedzialności kontraktowej przy wykonywaniu zobowiązań wzajemnych , jak i dotyczące odpowiedzialno ści deliktowej. Na wstępie stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 471 k.c. ciężar odpowiedzialności za szkodę (zarówno na osobie , jak i na majątku), która miała miejsce w związku ze 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl świadczeniem usług w parku linowym spoczywa na podmiocie, którego zawinione działania (zaniechania) pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę. Jak z powyższego wynika ustawodawca nie obciążył z góry konsumenta tą odpowiedzialnością, wskazując, że każda ze stron stosunku zobowiązaniowego odpowiada za wykona nie swojego zobowiązania w ramach nawiązanego stosunku prawnego, przy czym przy wykonaniu zobowiązania każda z nich zobowiązana jest do zachowania należytej staranności. Oznacza to, że odpowiedzialność za skutki zdarzeń powodujących szkodę ponosi każda ze stron umowy, która - już tylko z winy nieumyślnej - poprzez niezachowanie należytej staranności nie wykonała zobowiązania lub wykonała go nienależycie. W ww. kontekście obowiązkiem P rzedsiębiorców jest zapewnienie bezpiecznych warunków świadczenia usług w Parku Linowym. Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa dotyczy również stworzenie warunków, by podczas świadczenia usług nie dochodziło do poplamienia odzieży od żywicy z drzew lub podarcia odzieży. Jedynie zachowanie w tym względzie należytej staranności pr zez P rzedsiębiorców – z uwzględnieniem profesjonalnego charakteru świadczonych usług – zwalnia ich z odpowiedzialności za szkodę tego rodzaju. Natomiast ocena odpowiedzialności konsumenta uwzględniać musi okoliczność, iż treść jego zobowiązania w przedmio towym stosunku umownym, polega na zapłacie ceny biletu. Jedynie to działanie (zaniechanie) może być podstawą odpowiedzialności kontraktowej konsumenta. Ustawa nie wprowadza bowiem żadnych innych warunków dotyczących rozłożenia ciężaru ryzyka a zatem i odpo wiedzialności za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Skutki zachowań konsumenta w parku linowym będące konsekwencją nierespektowania regulaminu i niewykonywani a poleceń instruktora mogą zostać potraktowane jako brak współdziałani a wierzyciela przy wykonywaniu zobowiązania przez P rzedsiębiorców, bowiem nie ulega wątpliwości, że konsument powinien respektować regulamin i wykonywać polecenia instruktora. Zgodnie bowiem z art. 354 § 1 i 2 k.c . , wierzyciel ma obowiązek współdziałania p rzy wykonaniu zobowiązania zgodnie z treścią zobowiązania i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno – gospodarczemu oraz zasadami współżycia społecznego , a nadto w sposób odpowiadający ustalonym zwyczajom. O ile w przypadku zaistnienia szkody ( plamy o d żywicy z drzew lub podarcia odzieży) działaniom P rzedsiębiorców będzie można zarzucić brak należytej staranności w wykonaniu zobowiązania, to brak współdziałania konsumenta przy wykonywaniu umowy może narazić konsumenta na zarzut przyczynienia się do pow stania szkody, co skutkować może proporcjonalnym zmniejszeniem odszkodowania, stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron (art. 362 k.c.) a nawet w niektórych przypadkach uznać 100 % przyczynienie do szkody po stronie konsumenta. W naw iązaniu do powyższego, nierespektowanie regulaminu i niewykonywanie poleceń instruktora przez konsumenta : - nie jest przesłanką odpowiedzialności konsumenta za skutki zdarzeń w parku linowym wynikających z tytułu odpowiedzialności kontraktowej konsumenta; - może (ale nie musi) zostać zakwalifikowane , jako brak współdziałania w wykonaniu 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zobowiązania. Nie można bowiem z góry zakładać, że konsument (rodzic/opiekun osoby niepełnoletniej) musi dokładnie wiedzieć , w jaki sposób pokonywać przeszkody w parku linowym. Wręcz przeciwnie, konsument, pomimo znajomości Regulaminu i słuchania poleceń instruktora może nadal nie wiedzieć jakie zachowania w parku linowym są preferowane, a jakie mogą narazić go na niebezpieczeństwo. Zatem pokonywanie trasy przez konsumenta niezgodnie z treścią Regulaminu, a nawet wbrew poleceniom instruktora nie musi oznaczać, że w określonym stanie faktycznym konsument nie dochował należytej staranności i przyczynił się do powstania szkody. Natomiast dokonując porównania zasad odpowiedzialności deliktowej (zwanej też odpowiedzialnością z tytułu czynów niedozwolonych) uregulowanej w art. 415 k.c. oraz regulacji zamieszczonych w zakwestionowanym postanowieniu, to stwierdzić należy, że przepisy prawa wiążą tę odpow iedzialność z winą (zarówno umyślną, jak i nieumyślną) sprawcy czynu lub osoby odpowiadającej za działania sprawcy. Oznacza to, że odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu popełnienia czynu niedozwolonego na terenie parku linowego mo gą ponieść zarówno Prze dsiębiorc y jak i konsument, o ile w okolicznościach konkretnej sprawy nie mają miejsca podmiotowe lub przedmiotowe ograniczenia tej odpowiedzialności. Wszelkie dalej idące ograniczenia odpowiedzialności za szkodę, w tym takie, które zwalniają z niej P rzeds iębiorc ów już tylko w sytuacji nierespektowania regulaminu przez konsumenta, pogarszają sytuację konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa, które statuują odpowiedzialność na zasadzie winy. W podsumowaniu stwierdzić należy, iż w ocenie Preze sa UOKiK, działania P rzedsiębiorców, polegające na wprowadzeniu do treści Regulaminu postanowienia, które modyfikuje w taki sposób rozkład ryzyka i związaną z tym odpowiedzialność stron stosunku umownego, że obciąża ryzykiem skutków zdarzeń , do których moż e dojść w Parku Linowym oraz odpowiedzialnością z tym związaną - w związku z zaistnieniem szkody - tylko konsumenta, w świetle ww. przepisów oraz okoliczności sprawy pogarsza sytuację konsumenta, nie zapewniając mu minimum ochrony, jaką przewidują obowiązu jące przepisy prawa. Jednocześnie, w ocenie Prezesa UOKiK, przerzucenie na konsumentów w takich przypadkach ciężaru odpowiedzialności nie jest uzasadnione ani specyfiką wzajemnych świadczeń, ani też nie jest kompensowane innymi postanowieniami umowy. U sługi rozrywki świadczone w Parku Linowym dla dzieci i młodzieży nie należą bowiem ani do sportów ekstremalnych ani też o wysokim stopniu ryzyka, co najwyżej stopień ryzyka można określić jako podwyższony. Sami P rzedsiębiorcy zakwalifikowali je jako usługi wypoczynkowe. Brak jest zatem szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przerzucenie na konsumentów skutków zdarzeń, które mogą mieć miejsce na terenie Parku Linowego, również w sytuacji nie przestrzegania przez nich postanowień Regulaminu i niewykon ywania poleceń instruktorów. Stąd też, skoro P rzedsiębiorcy zdecydowali się uregulować we wzorcu umownym - 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Regulaminie kwestie odpowiedzialności za zdarzenia, do których może dojść w Parku Linowym, w tym prawne konsekwencje nieprzestrzegania przez konsumentów postanowień regulaminu, to postanowienie wzorca nie może zawierać regulacji, które pogarszają sytuację prawną konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa. Postanowi enie takie, w ocenie Prezesa UOKiK stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c, ponieważ kształt uje prawa i obowiązki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszając interesy konsumenta. Zakwestionow ane postanowienie także poddaje się ocenie na gruncie art. 385 3 pkt 2 k . c . , który stanowi, iż niedozwolone jest postanowienie umowne, które wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobow iązania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszenie dobrych obyczajów polega na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu interesów konsumenta i działaniu wbrew dobrej wierze i uczciwości kupieckiej Przedsiębiorców, którzy próbują chronić wyłącznie własn e interesy kosztem kontrahenta – konsumenta, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Konsument jako słabsza stron umowy, ma prawo sądzić, że regulacje stworzone przez P rzedsiębiorc ów – profesjonalist ów są zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie krzywdzą konsumentów. Zatem przyjmuje je jako wiążące strony umowy, ze wszystkimi wynikającymi z niego konsekwencjami prawnymi. Jego zachowanie i wybory są zatem zdeterminowane treścią postanowienia, k tóre przekazuje konsumentowi myl n ą informację o prawach i obowiązkach stron umowy. Przerzucenie na konsumenta – korzystającego z usług w Parku Linowym, wszelkiego ryzyka wynikającego z zawarcia umowy z Przedsiębiorc ami jest nie do pogodzenia z obowiązkiem zapewnienia konsumentowi, jako słabszej stronie kontraktu, minimum ochrony , a ponadto prawa do rzetelnej i prawdziwej informacji. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumentów przejawia się w naruszeniu zasady równowagi stron stosunku zobowiązanio wego, poprzez jednostronne przerzucenie na konsumenta wszelkiej odpowiedzialności z tytułu zdarzeń skutkujących szkodą, do których może dojść w Parku Linowym. Jednostronność relacji ukształtowanych przez Przedsiębiorców – wyłącznie na jego korzyść, z pomin ięciem wszelkich sytuacji, które wyłączają odpowiedzialność rodzica oznacza istotne odchylenie przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Brak jest przy tym w przedmiotowym stosunku zobowiązaniowym okoliczności, które uzasadni ałyby taką dysproporcję. Dodatkowo zapis Regulaminu wprowadza równie nieusprawiedliwioną dysproporcję wiedzy , co do praw i obowiązków stron umowy powstałą wskutek działań przedsiębiorcy na niekorzyść konsumenta. W konsekwencji kwestionowane postanowienie w obec istotnej i nieuzasadnionej dysproporcji praw rażąco narusza interesy konsumentów w określonym stosunku obligacyjnym. Tym samym, w okolicznościach sprawy, P rzedsiębiorcy narusza ją równowagę kontraktową stron umowy z pokrzywdzeniem ekonomicznych i pozae konomicznych interesów konsumenta. Reasumując, przedmiotowa klauzula wypełnia przesłanki abuzywności z art. 385 3 pkt 2 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl k . c . , a także wypełnia ogólne przesłanki uznania postanowienia za niedozwolone z art. 385 1 § 1 k.c. – co stanowi o naruszeniu dobrego obyczaju i o rażącym naruszeniu interesów konsumenta, a zatem stosowanie pra ktyki z art. 23 a ustawy okik. Ad . I.3 . sentencji decyzji W celu wykazania naruszenia, o którym mowa w Ad . I.3 . sentencji decyzji, należy dokonać por ównania przedstawionych na wstępie ustawowych zasad odpowiedzialności z treścią postanowienia o treści: „(…) Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. (…). Wypełnienie oświadczenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystania z at rakcji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opiekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykownych zachowań stwarzających niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego” (pkt 24 Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego) ” . Zakwestionowane postanowienie obejmuje swoją hipotezą zdarzenia mające miejsce na terenie Parku Linowego związane z: a) nieprzestrzeganiem poleceń instruktora, b) nieprzestrzeganiem postanowień regulaminu c) ryzykownymi zachowaniami stwarzającymi niebezpieczeństwo dla konsumentów bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego. Z treści postanowienia wynika, że możliwość skorzystania z usług Parku Linowego uzależniona została od podpisania przez konsumenta oświadczenia, którym to oświadczeniem konsument modyfikuje treść nawiązanego stosunku zobowiązaniowego w taki sposób, że przenosi na siebie całkowitą odpowiedzialnością za skutki zdarzeń, które mogą mieć miejsce w Pa rku Linowym, tym samym zwalniając z tej odpowiedzialności P rzedsiębiorców. Podobnie jak w przypadku obydwu poprzednio omówionych postanowień, porównanie treści ww. postanowienia zostanie dokonane w stosunku do zasad odpowiedzialności kontraktowej przy wy konywaniu zobowiązań wzajemnych jak i odpowiedzialności deliktowej. W ocenie Prezesa UOKiK, działania P rzedsiębiorców, polegające na wprowadzeniu do treści Regulaminu postanowienia, które modyfikuje w taki sposób rozkład ryzyka związanego ze skutkami zdar zeń , do których może dojść w Parku Linowym i związaną z tym odpowiedzialność stron stosunku umownego, że obciąża tylko konsumenta ryzykiem i odpowiedzialnością, niezależnie od sposobu wykonania zobowiązania przez P rzedsiębiorców, w świetle ww. przepisów or az okoliczności sprawy pogarsza sytuację konsumenta, nie zapewniając mu minimum ochrony, jak ą przewidują obowiązujące przepisy prawa. Na wstępie stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 471 k.c. ciężar odpowiedzialności za szkodę (zarówno na osobie jak i n a majątku), która miała miejsce w związku ze świadczeniem 2 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl usług w parku linowym spoczywa na podmiocie, którego zawinione działania (zaniechania) pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę. Jak z powyższego wynika ustawodawca nie obci ążył z góry konsumenta tą odpowiedzialnością, wskazując, że każda ze stron stosunku zobowiązaniowego odpowiada za wykonanie swojego zobowiązania w ramach nawiązanego stosunku prawnego, przy czym , przy wykonaniu zobowiązania każda z nich zobowiązana jest do zachowania należytej staranności. Oznacza to, że odpowiedzialność za skutki zdarzeń powodujących szkodę ponosi każda ze stron umowy, która - już tylko z winy nieumyślnej - poprzez niezachowanie należytej staranności nie wykonała zobowiązania lub wykonała go nienależycie. W ww. kontekście obowiązkiem P rzedsiębiorców jest zapewnienie bezpiecznych warunków świadczenia usług w Parku Linowym. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków korzystania z usług Parku Linowego oceniany będzie każdorazowo pod kątem zac howania należytej staranności przez P rzedsiębiorców – z uwzględnieniem profesjonalnego charakteru świadczonych usług. Natomiast ocena odpowiedzialności konsumenta uwzględniać musi okoliczność, iż treść jego zobowią zania w przedmiotowym stosunku umownym, polega na zapłacie określonej ceny biletu. Jedynie to działanie (zaniechanie) może być podstawą odpowiedzialności kontraktowej konsumenta. Ustawa nie wprowadza bowiem żadnych innych warunków dotyczących rozłożenia ci ężaru ryzyka , a zatem i odpowiedzialności za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Skutki zachowań konsumenta w Parku Linowym będące konsekwencją nierespektowania regulaminu i niewykonywanie poleceń instruktora mogą zostać potrakto wane jako brak współdziałania wierzyciela przy wykonywaniu zobowiązania przez P rzedsiębiorców, bowiem nie ulega wątpliwości, że konsument powinien respektować regulamin i wykonywać polecenia instruktora. Zgodnie z art. 354 § 1 i 2 k.c . , wierzyciel ma obowi ązek współdziałania przy wykonaniu zobowiązania zgodnie z treścią zobowiązania i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno – gospodarczemu oraz zasadami współżycia społecznego , a nadto w sposób odpowiadający ustalonym zwyczajom. O ile w przypadku zaistn ienia szkody działaniom P rzedsiębiorców będzie można zarzucić brak należytej staranności w wykonaniu zobowiązania, to brak współdziałania konsumenta przy wykonywaniu umowy może narazić konsumenta na zarzut przyczynienia się do powstania szkody, co skutkowa ć może proporcjonalnym zmniejszeniem odszkodowania, stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron (art. 362 k.c.) a nawet w niektórych przypadkach uznać 100 % przyczynienie do szkody po stronie konsumenta. W nawiązaniu do powyższego, nie respektowanie regulaminu i niewykonywanie poleceń instruktora przez konsumenta , a nawet ryzykowne zachowania konsumentów stwarzające niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów Pyrland Parku Linowego : - nie są przesłank ami odpowiedzialnoś ci konsumenta za skutki zdarzeń w parku linowym wynikających z tytułu odpowiedzialności kontraktowej konsumenta; - mo że (ale nie musi) zostać zakwalifikowane jako brak współdziałania w wykonaniu 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zobowiązania. Nie można bowiem z góry zakładać, że konsume nt (rodzic/opiekun osoby niepełnoletniej) musi dokładnie wiedzieć , w jaki sposób pokonywać przeszkody w parku linowym. Wręcz przeciwnie, konsument, pomimo znajomości Regulaminu i słuchania poleceń instruktora może nadal nie wiedzieć jakie zachowania w park u linowym są preferowane, a jakie mogą narazić go na niebezpieczeństwo. Zatem pokonywanie trasy przez konsumenta niezgodnie z treścią Regulaminu, a nawet wbrew poleceniom instruktora nie musi oznaczać, że w określonym stanie faktycznym konsument nie dochow ał należytej staranności i przyczynił się do powstania szkody. Natomiast dokonując porównania zasad odpowiedzialności deliktowej (zwanej też odpowiedzialnością z tytułu czynów niedozwolonych) uregulowanej w art. 415 k.c. oraz regulacji zamieszczonych w za kwestionowanym postanowieniu, to stwierdzić należy, że przepisy prawa wiążą tę odpowiedzialność z winą (zarówno umyślną, jak i nieumyślną) sprawcy czynu lub osoby odpowiadającej za działania sprawcy. Oznacza to, że odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu popełnienia czynu niedozwolonego na terenie parku liniowego mogą ponieść zarówno Przedsiębiorc y , jak i konsument, o ile w okolicznościach konkretnej sprawy nie mają miejsca podmiotowe lub przedmiotowe ograniczenia tej odpowiedzialności. Wszelkie dalej idąc e ograniczenia odpowiedzialności za szkodę, w tym takie, które zwalniają z niej P rzedsiębiorc ów już tylko w sytuacji nie respektowania regulaminu przez konsumenta, pogarszają sytuację konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisów prawa, które statuują odpowiedzialność na zasadzie winy. W podsumowaniu stwierdzić należy, iż w ocenie Prezesa UOKiK, działania P rzedsiębiorców, polegające na wprowadzeniu do treści Regulaminu postanowienia, które modyfikuje w taki sposób rozkład ryzyka i związaną z tym odpowi edzialność stron stosunku umownego, że obciąża ryzykiem skutków zdarzeń , do których może dojść w Parku Linowym oraz odpowiedzialnością z tym związaną - w związku z zaistnieniem szkody - tylko konsumenta, w świetle ww. przepisów oraz okoliczności sprawy pog arsza sytuację konsumenta, nie zapewniając mu minimum ochrony, jaką przewidują obowiązujące przepisy prawa. Jednocześnie, w ocenie Prezesa UOKiK, przerzucenie na konsumentów w takich przypadkach ciężaru odpowiedzialności nie jest uzasadnione ani specyf iką wzajemnych świadczeń, ani też nie jest kompensowane innymi postanowieniami umowy. Usługi rozrywki świadczone w Parku Linowym dla dzieci i młodzieży nie należą bowiem ani do sportów ekstremalnych ani też o wysokim stopniu ryzyka, co najwyżej stopień ryz yka można określić jako podwyższony. Sami P rzedsiębiorcy zakwalifikowali je jako usługi wypoczynkowe. Brak jest zatem szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przerzucenie na konsumentów skutków zdarzeń, które mogą mieć miejsce na terenie Parku Linow ego, również w sytuacji nie przestrzegania przez nich postanowień regulaminu i nie respektowania poleceń instruktorów. Stąd też, skoro P rzedsiębiorcy zdecydowali się uregulować we wzorcu umownym - 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Regulaminie - kwestie odpowiedzialności za zdarzenia, do których może dojść w Parku Linowym, w tym prawne konsekwencje nieprzestrzegania przez konsumentów postanowień regulaminu, to postanowienie wzorca nie może zawierać regulacji, które pogarszają sytuację prawną konsumenta w stosunku do obowiązujących przepisó w prawa. Postanowienie takie, w ocenie Prezesa UOKiK może stanowić niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c, ponieważ może kształtować prawa i obowiązki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszając int eresy konsumenta. Zakwestionowane postanowienie także poddaje się ocenie na gruncie art. 385 3 pkt 2 k.c., który stanowi, iż niedozwolone jest postanowienie umowne, które wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie bą dź nienależyte wykonanie zobowiązania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszenie dobrych obyczajów polega na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu interesów konsumenta i działaniu wbrew dobrej wierze i uczciwości kupieckiej Przedsiębiorców, którzy p róbują chronić wyłącznie własne interesy kosztem kontrahenta – konsumenta, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. Konsument jako słabsza stron umowy, ma prawo sądzić, że regulacje stworzone przez P r zedsiębiorc ów – profesjonalist ów są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i nie krzywdzą konsumentów. Zatem przyjmuje je , jako wiążące strony umowy, ze wszystkimi wynikającymi z niego konsekwencjami prawnymi. Jego zachowanie i wybory są zatem zdetermino wane treścią postanowienia, które przekazuje konsumentowi myl n ą informację o prawach i obowiązkach stron umowy. Przerzucenie na konsumenta – korzystającego z usług w Parku Linowym, wszelkiego ryzyka wynikającego z zawarcia umowy z Przedsiębiorc ami jest nie do pogodzenia z obowiązkiem zapewnienia konsumentowi, jako słabszej stronie kontraktu, minimum ochrony a ponadto prawa do rzetelnej i prawdziwej informacji. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumentów przejawia się w naruszeniu zasady równowagi stron stosunku zobowiązaniowego, poprzez jednostronne przerzucenie na konsumenta wszelkiej odpowiedzialności z tytułu zdarzeń skutkujących szkodą, do których może dojść w Parku Linowym. Jednostronność relacji ukształtowanych przez Przedsiębiorców – wyłącznie na jego korzyść, z pominięciem wszelkich sytuacji, które wyłączają odpowiedzialność rodzica oznacza istotne odchylenie przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Brak jest przy tym w przedmiotowym stosunku zobowią zaniowym okoliczności, które uzasadniałyby taką dysproporcję. Dodatkowo zapis Regulaminu wprowadza równie nieusprawiedliwioną dysproporcję wiedzy, co do praw i obowiązków stron umowy powstałą wskutek działań przedsiębiorcy na niekorzyść konsumenta. W konse kwencji kwestionowane postanowienie wobec istotnej i nieuzasadnionej dysproporcji praw rażąco narusza interesy konsumentów w określonym stosunku obligacyjnym. Tym samym, w okolicznościach sprawy, P rzedsiębiorcy naruszają równowagę kontraktową stron umowy z pokrzywdzeniem ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumenta. Reasumując, przedmiotowa klauzula wypełnia przesłanki abuzywności z art. 385 3 pkt 2 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl k.c., a także wypełnia ogólne przesłanki uznania postanowienia za niedozwolone z art. 385 1 § 1 kc . – co stanowi o naruszeniu dobrego obyczaju i o rażącym naruszeniu interesów konsumenta, a zatem stosowanie praktyki z art. 23a ustawy okik. Ad. I I . sentencji decyzji Przyjęcie zobowiązania P rzedsiębiorców Decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwoloną i zakazując ą jego wykorzystywania , Prezes Urzędu wydaje również w sytuacji, gdy przedsiębiorca przed wydaniem decyzji zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu , o któ rym mowa w art. 23a ustawy okik lub usunięcia skutków tego naruszenia (art. 23c ust. 1 ustawy okik). W decyzji takiej Prezes UOKiK , obok zakazu wykorzystywania niedozwolonych postanowień w obrocie z konsumentami , może zobowiązać przedsiębiorcę do wykonani a złożonych zobowiązań – art. 23c ust. 1 ustawy okik. W decyzji takiej , Prezes Urzędu może określić również termin wykonania takich zobowiązań (art. 23c ust. 2 ustawy okik). Analiza przepisu art. 23c ust. 1 ustawy okik , pozwala jednoznacznie stwie rdzić, że Prezes UOKiK może wydać powyższą decyzję w sytuacji łącznego spełnienia przesłanek: • wykazanie stosowania praktyki z art. 23a ustawy okik; • zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakońc zenia naruszenia lub usunięcia jego skutków; • uznania przez Prezesa UOKiK za celowe nałożenia obowiązku wykonania przedłożonego przez przedsiębiorcę zobowiązania. Istota decyzji zobowiązującej polega na zawarciu quasi - porozumienia pomiędzy Prezesem UOKiK a przedsiębiorcą. W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca stanowi jeden z najbardziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa UOKiK, których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem ochrony kon kurencji i konsumentów. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązującej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożenie obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administracyjnoprawnej. Każda ze stron, tj. Prezes UOKiK i przedsiębiorca , wnos i swoisty „wkład” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, a w zamian zyskując inne, przy czym ostatecznie zyskuje konsument, którego interes podlega szczególnej ochronie. Po przedstawieniu zarzutów w Postanowieniu, P rzedsiębiorcy w pierwszym złożonym piśmie złożyli wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej w trybie art. 23c ustawy okik, w zakresie praktyk wskazan ych w pkt I . sentencji niniejszej decyzji, celem ich wyeliminowania i usunięcia skutków ich stosowania . P rzedmiotowe zobowiązanie było następnie kilkakrotnie modyfikowane, aby ostatecznie przybrać kształt wskazany poniżej. W pierwszej kolejności , P rzedsiębiorcy zobowiązali się do usunięcia 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zakwestionowanych postanowień z „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyr land Parku Linowego” w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, w tym również z wersji tego Regulaminu zamieszczonego na ich stronie internetowej . Następnie zobowiązanie P rzedsiębiorców zmierza do usunięcia skutkó w naruszenia, poprzez poinformowanie konsumentów, będących stroną umowy zawartej na podstawie wzorca, w którym zamieszczone zostały zakwestionowane postanowienia o uznaniu ich za niedozwolone oraz zamieszczenie oświadczenia o możliwości złożenia reklamacji przez konsumentów, dotyczących ich roszczeń wobec P rzedsiębiorców , w związku z zamieszczeniem w Regulaminie niedozwolonych postanowień umowy. Oświadczenie zawierać będzie również informację, iż nieskorzystanie przez konsumentów z możliwości złożenia rekla macji nie zamyka im drogi sądowej do dochodzenia ich roszczeń. Należy uznać, że nałożone na P rzedsiębiorców zobowiązanie obejmuje działania zmierzające do usunięcia skutków naruszeń art. 23a ustawy okik, opisanych w pkt I . sentencji decyzji. Zdaniem Preze s a UOKiK , rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w oparciu o art. 23c ust. 1 u stawy okik , zapewni szybką i skuteczną eliminację praktyk opisanych w punkcie I . sentencji niniejszej decyzji oraz przyczyni się do usunięcia powstałych skutków (również w aspekcie pr aktyk z pkt I . ), co odbędzie się z korzyścią dla konsumentów. Z uwagi na powyższe, zasadnym jest skorzystanie z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 23c ust. 1 ustawy okik. Jak wynika z treści art. 23c ust. 1 , Prezes Urzędu przyjmując zobowiązanie przedsiębiorcy może określić również środki usunięcia trwających skutków naruszenia. Środki te muszą być "adekwatne do rodzaju uchybień, stopnia winy przedsiębiorcy i czasokresu wadliwego działania" (wyr. SA w Warszawie z 19.12.2007 r., sygn. akt VI ACA 1 074/07 , Legalis). W związku z tym, iż do dnia wydania niniejszej decyzji P rzedsiębiorcy nie zaniechali stosowania zakwestionowanych postanowień Regulaminu, Prezes UOKiK zamieścił w pkt I I . a . sentencji decyzji, jako skonkretyzowanie nakazu zaniechania stoso wania praktyk , obowiązek usunięcia ww. postanowień z „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, w tym również z wersji tego Regulaminu zamieszczonego na ich stronie internetowej . Ze skut kami naruszenia mamy do czynienia wówczas, gdy przedsiębiorca kontynuuje swoje działania wymierzone w interesy konsumentów i nie podejmuje żadnych środków w celu zapobieżenia skutkom swoich naruszeń. Ocena adekwatności działań zmierzających do usunięcia sk utków niedozwolonego zachowania musi być jednak dokonana z uwzględnieniem możliwie najszerszego kontekstu postępowania przedsiębiorcy, któremu zarzucana jest praktyka o trwających skutkach (wyr. SOKiK z 9.2.2004 r., XVII AMA 110/04, Dz.Urz. UOKiK z 2006 r. Nr 2, poz. 30). W okolicznościach przedmiotowej sprawy , P rzedsiębiorcy świadczą na rzecz konsumentów usługi w Parku Linowym, przy czym ustna umowa pomiędzy stronami zawarta zostaje w momencie zakupu biletu wstępu. Oznacza to, że nie da się określić personaliów 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów, którzy do dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji korzystali z usług Parku Linowego. Jednocześnie analizując potencjalne skutki przedmiotowego naruszenia, nie można wykluczyć, również biorąc pod uwagę treść oświadczenia P rzedsiębi orców, że podczas całego okresu prowadzenia Parku Linowego Pyrland żaden konsument nie zgłaszał do nich swoich roszczeń związanych z korzystani em z atrakcji Parku Linowego , będąc w błędnym przekonaniu, iż takie roszczenia mu nie przysługują. Zatem zasadn ie założyć można , iż może istni eć grupa konsumentów nadal poszkodowanych działaniami P rzedsiębiorców, którzy nie zgłosili dotąd swoich roszczeń . Jak wskazano to już wyżej, t a grupa konsumentów , nie jest określona personalnie. Stąd też zastosowane w pkt I I . sentencji decyzji środki usunięcia skutków naruszenia nie mogą być adresowane do konkretnych konsumentów. Prezes Urzędu uznał, iż właściwym i adekwatnym środkiem usunięcia skutków naruszenia będzie zamieszczenie przez P rzedsiębiorców informacji o treści w ydanej decyzji, z przytoczeniem niedozwolonych postanowień . Informacja ta zostanie udostępniona konsumentom w ty ch samych miejscach, gdzie dostępny jest Regulamin jw. , a zatem na terenie Parku Linowego oraz na stronie https://pyrlandpark.pl/. Informacja t a będzie ogólnodostępna dla wszystkich osób, które odwiedzą Park Linowy Pyrland lub wejdą na jego stronę internetową w okresie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji . Informacja o treści wydanej decyzji, ma spełnić funkcję wychowawczą, prewencyjną nie tylko dla konsumentów , ale również innych przedsiębiorców, którzy prowadzą tożsamą działalność gospodarczą. Ponadto P rzedsiębiorcy zamieszczą również oświadczenie o treści wskazanej w pkt I I . b . sentencji decyzji, co ma spełnić funkcję kompensacyjną. C elem oświadczenia jest bowiem przekazanie konsumentom, których interesy mogły zostać naruszone wskutek stosowania niedozwolonych postanowień, informacji o możliwości złożenia reklamacji do P rzedsiębiorców, w której zgłoszone zostaną stosowne roszczenia. In formacja o możliwości kierowania roszczeń do P rzedsiębiorców wraz z ich uzasadnieniem i kopią dokumentacji będzie dostępna dla konsumentów przez okres 6 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. W ocenie Prezesa UOKiK, nałożenie na P rzedsiębiorców obowiązku złożenia przedmiotowego oświadczenia, jak w treści pkt I I . b . sentencji decyzji , jest uzasadnione, ponieważ możliwe skutki stosowanej praktyki , nadają się do usunięcia w ten sposób. Prezes UOKiK określił również w pkt I I . c ., I I. d . i I I.e sentencji decyzj i - sposób i dodatkowe warunki zamieszczenia ww. oświadczenia. W ocenie Prezesa Urzędu , miejsce, czas i forma złożenia przez Przedsiębiorców przedmiotowej informacji pozwoli szerokiej grupie konsumentów na zapoznanie się z jego treścią i ewentualne podjęci e kroków w celu dochodzenia roszczeń od p rzedsiębiorców w drodze negocjacji lub na drodze sądowej, których dochodzenia zaniechali wskutek przekonania o ich braku w związku z treścią abuzywnych postanowień. Zatem przyjęty środek jest również adekwatny do za łożonego celu w postaci usunięcia skutków naruszenia zakazu z art. 23a ustawy okik. Na uwadze mieć również należy edukacyjny skutek zamieszczenia ww. ogłoszeń dla innych przedsiębiorców. Jak wynika m. in. z orzeczeń Sądu Najwyższego, (dodatkowo M. Sierad zka [w:] M. Sieradzka, K. Kohutek, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz., LEX 2014 nr 288226) , rozstrzygnięcie dotyczące usunięcia skutków naruszenia 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl działań przedsiębiorcy może polegać na realizacji funkcji edukacyjnej oraz prewencyjnej wobec innych uczestników rynku, tj. wobec przedsiębiorców, jak i konsumentów. Zatem wobec wykazania w pkt I . sentencji decyzji naruszenia przez P rzedsiębiorców zakazu określonego w art. 23a ww. ustawy, poprzez stosowanie niedozwolonych postanowień Regulami nu przytoczonych w pkt I . 1 . , I.2 . , i I.3 . sentencji decyzji oraz złożenie przez P rzedsiębiorców zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zakończenia narusze ń, zasadne było zamieszczenie rozstrzygnięcia jak w pkt I I . sentencji decyzji. Ad. II I. sentencji decyzji Stosownie do art. 23 c ust. 3 ustawy okik „ w decyzji (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z tym przepisem Przedsiębiorcy zostali zobo wiązan i do złożenia sprawozdania z wykonania przyjętego zobowiązania, poprzez przedłożenie informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I I . sentencji niniejszej decyzji oraz dowodów potwierdzających jego wykonanie poprzez przedłożenie: 1) w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, wzorca aktualnie stosowanego (nowego) „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” oraz zrzutów ekranu strony internetowej, na której zamieszczony jest ten Regulamin, z pierwszego dnia jego zamieszczenia ; 2) do dnia 30 kwietnia 2019 r. - informacji o liczbie osób fizycznych, które złożyły reklamację - w zakresie ich roszczeń - kierowanych do Przedsiębiorców , w związku z treścią niedozwolonych postanowie ń „Regulaminu korzystania z atrakcji Pyrland Parku Linowego” oraz wskazanie sposobu rozpatrzenia każdej z tych reklamacji wraz z kopią odpowiedzi dla konsumenta ; 3) złożenia na piśmie przez Przedsiębiorców oświadczenia o dacie zamieszczenia i utrzymywania na stronie internetowej informacji o wydaniu decyzji wraz z treścią złożonego oświadczenia oraz załączenie do niego prinscreenu strony internetowej Przedsiębiorców z pierwszego i ostatniego dnia utrzymywania na tej stronie informacji o wydaniu decyzji w raz z treścią oświadczenia Przedsiębiorców, o którym mowa w pkt I. b) sentencji decyzji. Nałożone przez Prezesa UOKiK obowiązki powinny pozwolić ww. organowi realnie ocenić faktyczne wywiązanie się P rzedsiębiorców z przedłożonego zobowiązania. Zgodnie z or zecznictwem, to Prezes UOKiK samodzielnie decyduje o terminach składania informacji o stopniu wykonania zobowiązania i o szczegółowości tej informacji 3 . Mając powyżs ze na uwadze, należało orzec jak w pkt I I I . sentencji. 3 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt VI ACa 1311/11. 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ad. I V . sentencji decyzji W zakresie nałożeni a na przedsiębiorcę obowiązku zwrotu kosztów postępowania określonego w punkcie I V . sentencji decyzji, n a podstawie art. 80 ustawy okik , Prezes Urzę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 ustawy okik jeżeli w ramach prowadzonego postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębio rca, który dopuścił się tego naruszenia, obowiązany jest ponieść koszty postępowania. Podobnie w treści przepisu art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzono wymóg, zgodnie z którym: jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji pu blicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Natomiast stosownie do dyspozycji przepisu art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - do kosztów post ępowania zalicza się również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurenc ji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu w tej sprawie. W związku z powyższym postanowiono obciążyć Przedsiębiorc ów kosztami postępowania w wysokości 88,40 zł (słownie: osiemd ziesiąt osiem złotych 40/100) . W tym miejscu należy zauważyć, iż za obowiązek poniesie nia kosztów postępowania każdy z P rzedsiębiorców odpowiada solidarni e z pozostałym, gdyż każdemu z P rzedsiębiorców, będącemu wspólnikiem spółki cywilnej, przysługuje sta tus przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ww. ustawy. Poniesienie kosztów postępowania bezpośrednio wiąże się z prowadzoną przez nich wspólnie działalnością gospodarczą, a zatem z działalnością spółki cywilnej. Zgodnie z art. 864 Kodeksu cywilnego za zo bowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidar nie. Na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy okik, Prezes Urzędu wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na ui szczenie kosztów niniejszego postępowania w wysokości 88,40 zł (słownie: osiemdziesiąt osiem złotych 40/100). Koszty niniejszego postępowania należy uiścić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentó w: NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I V . sentencji decyzji . z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Dyrektor Delegatury w Lublinie Kamil Rolek Pouczeni a : 1. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy okik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2 01 8 r., poz. 1360 ) – od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, wnoszone za pośrednictwem Prezesa Urzę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, ul. Ochotnicza 10, 20 – 012 Lublin. 2. W przypadku zakwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach postępowania, zawartego w punkcie IV niniejszej d ecyzji - stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy okik w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy okik, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, wnoszone za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie , ul. Ochotnicza 10, 20 – 012 Lublin. 3. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 623 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konk urencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. 4. Zgodnie z art. 102 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej oso bą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. 5. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 2, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub c zęści, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie ul. Ochotnicza 10, 20 - 012 Lublin Tel. (81) 532 - 35 - 31, (81) 532 - 54 - 48 Fax (81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wytoczona lub już się toczy. Otrzymuje: 1) Marcin Przybył 88 2) Iwona Przybył