RLU-11/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 3 sierpnia 2012 r. RLU-61-09/2012/MW DECYZJA RLU - 11/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Telestrada S.A. w Warszawie działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez Telestrada S.A. w Warszawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r.- Kodeks Postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43 poz. 296, z późn. zm. ), we wzorcach: 1. „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” postanowień o treści: - „ Abonent upoważnia Telestrada S.A. do przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. w rozumieniu Kodeksu Spółek Handlowych.”; -„ Abonent obowiązany jest informować Telestradę o zmianie swoich danych wskazanych w umowie, pod rygorem uznania pisma i faktur skierowanych na ostatnio wskazany adres za skutecznie doręczone.”; - „… Telestrada zastrzega również możliwość obciążenia Klienta opłatą za Usługi, które nie zostały uwzględnione w fakturach wystawionych za poprzednie okresy rozliczeniowe, w sytuacjach wyjątkowych i niezależnych od Telestrady.”; - „…W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawniona będzie do naliczania odsetek ustawowych, jak też do obciążenia klienta kosztami 2 sporządzenia i wysłania wezwania do zapłaty w wysokości 10 zł (kwota nie podlega VAT ).”; -„ W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej. Klient zobowiązany będzie do pokrycia kosztów takiej procedury, w wysokości 15 % dochodzonych ten sposób należności.”. 2. „Cenniku Pakiety Domowo – komórkowe” postanowienia o treści: ” Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł .”. 3. „Cenniku Plany Rodzinne” postanowień o treści: „ Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł .”; ` „ Ponowna aktywacja klienta po zablokowaniu aktywacyjnym w wyniku braku opłacenia faktury najpóźniej w ciągu 14 dni po wskazanym na fakturze terminie zapłaty – 50 zł.” i przyjęciu zobowiązania Telestrada S.A. w Warszawie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, poprzez dokonanie zmian we wzorcach umowy pod nazwą „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” oraz „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe”, „Cennik Plany Rodzinne” – stanowiących integralne części umowy oraz w znajdujących się w obrocie umowach zawartych z konsumentami, poprzez: - wyeliminowanie trzech pierwszych zakwestionowanych postanowień „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”, - zmianę pozostałych zakwestionowanych postanowień „Regulaminu…” na postanowienia o treści: „…W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawiona będzie do naliczania odsetek ustawowych.”; - „ W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej.” - wyeliminowanie zakwestionowanych postanowień „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” oraz „Cennika Plany Rodzinne”, nakłada się na Telestrada S.A. w Warszawie obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez: - wprowadzenie zmian we wzorcach umownych „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”, „Cenniku Pakiety Domowo – komórkowe” oraz „Cenniku Plany Rodzinne” zgodnie z przyjętym zobowiązaniem w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji; - doręczenie, w terminie 4 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzj i, konsumentom, z którym zostały podpisane umowy na podstawie dotychczasowego wzorca umowy pod nazwą „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” 3 oraz „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe” lub „Cennik Plany Rodzinne” propozycji zmiany w formie aneksu do umowy w/w wzorców stanowiących integralne części zawartych umów w sposób wynikający z przyjętego zobowiązania. II . Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Telestrada S.A. w Warszawie działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na w/w przedsiębiorcę obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, zawierającej: 1) nowy wzorzec umowy pod nazwą „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” oraz wzorce „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe” i „Cennik Plany Rodzinne” uwzględniające zmiany wynikające ze złożonego zobowiązania, 2) wzór aneksu do umów zawartych z konsumentami zawierający propozycję zmiany zakwestionowanych postanowień Regulaminu i Cenników zgodnie z treścią złożonego zobowiązania, 3) dane o liczbie konsumentów, którym dostarczono aneksy do umów zawartych w oparciu o wzorzec umowy zawierający kwestionowane postanowienia wraz z dowodami potwierdzającymi doręczenie, 4) dane o liczbie konsumentów, którym nie doręczono aneksów do umów zawartych w oparciu o wzorzec umowny zawierający kwestionowane postanowienia oraz pisemne wyjaśnienia ewentualnych przyczyn braku doręczenia w/w aneksów, 5) dane o liczbie nowych odbiorców, z którymi zawarto umowę w oparciu o nowy wzorzec w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie (zwany dalej Prezesem UOKiK) przeprowadził postępowanie wyjaśniające RLU-405- 45/2011/MW, w ramach którego dokonał analizy stosowanych przez Telestrada S.A. z siedzibą w Warszawie (zwany dalej Telestrada lub przedsiębiorcą) wzorców umownych: - „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”; - „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Plany Rodzinne”; - „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Plany Domowe Komórkowe”; - „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Bezpieczny Dom i Rodzina”; - „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe”; - „Cennika Plany Rodzinne”- które to cenniki Prezes UOKiK pozyskał ze strony internetowej o adresie wskazanym przez przedsiębiorcę w „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” tj. www.telestada.pl w dniu 17.01.2012r. W wyniku dokonanej analizy Prezes UOKiK Postanowieniem Nr 69/2012 z dnia 2 4 maja 2012r. wszczął postępowanie administracyjne, w którym postawił w/w przedsiębiorcy zarzut: - podejrzenia naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez stosowanie postanowień wzorców : 1. „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”, o treści: -§ 2.5 „Abonent upoważnia Telestrada S.A. do przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. w rozumieniu Kodeksu Spółek Handlowych.”; § 2.6 „ Abonent obowiązany jest informować Telestradę o zmianie swoich danych wskazanych w umowie, pod rygorem uznania pisma i faktur skierowanych na ostatnio wskazany adres za skutecznie doręczone.”; § 4 pkt 3 „…Telestrada zastrzega również możliwość obciążenia Klienta opłatą za Usługi, które nie zostały uwzględnione w fakturach wystawionych za poprzednie okresy rozliczeniowe, w sytuacjach wyjątkowych i niezależnych od Telestrady.”; § 4 pkt 7 „…W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawniona będzie do naliczania odsetek ustawowych, jak też do obciążenia klienta kosztami sporządzenia i wysłania wezwania do zapłaty w wysokości 10 zł (kwota nie podlega VAT ).”; § 4 pkt 8 „W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej. Klient zobowiązany będzie do pokrycia kosztów takiej procedury, w wysokości 15 % dochodzonych ten sposób należności.”. 2. „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” o treści: 7.11.”Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł.”. 3. „Cennika Plany Rodzinne” o treści: 9.11. „Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł.”; 9.14 „Ponowna aktywacja klienta po zablokowaniu aktywacyjnym w wyniku braku opłacenia faktury najpóźniej w ciągu 14 dni po wskazanym na fakturze terminie zapłaty – 50 zł.”, - które to postanowienia zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r.- Kodeks Postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43 poz. 296, z późn. zm. ) tj. poprzez praktykę z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 w/w ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, przedsiębiorca pismem z dnia 8 maja 2012r,. uzupełnionym pismem z dnia 28 maja 2012r. oraz z dnia 31 maja 2012r. złożył wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej wobec tego, że zobowiązał się do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie naruszeniom wskazanym w Postanowieniu Nr 69/2012 z dnia 2 maja 2012r., w trybie określonym w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…). Jednocześnie 5 Telestrada zadeklarowała przesłanie wszystkim konsumentom, z którymi zawarła umowy w oparciu o zakwestionowane przez Prezesa UOKiK zapisy, propozycję zmiany umowy, poprzez podpisanie aneksu, w którym zakwestionowane postanowienia Regulaminu i Cenników zostaną wyeliminowane lub zastąpione nowymi zapisami, zgodnie z złożonym zobowiązaniem. W dniu 13 czerwca 2012r. Prezes UOKiK zawiadomił przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Prezes UOKiK ustalił co następuje: Telestrada S.A. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000279791 prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Profil działalności przedsiębiorcy to działalność w zakresie dostawy usług telekomunikacyjnych. Przedsiębiorca świadczy następujące rodzaju usług: - usługi telekomunikacji głosowej w oparciu o dedykowane łącza postępowe ISDN; - usługi telekomunikacji głosowej w oparciu o infrastrukturę TPSA; - usługi dostępu do Internetu w oparciu o dedykowane łącza symetryczne; - usługi sieci inteligentnych (infolinia formowa 0800 lub 0801, fax –to- e-mail); - projektowanie i dostarczanie rozwiązań central telefonicznych dla indywidualnego klienta; - wykonywanie okablowania strukturalnego (sieci LAN i telefoniczne) w budynkach biurowych i mieszkalnych. Telestrada oferuje usługi na świadczenie usług telekomunikacyjnych, poprzez oferty dystrybutorów mających siedziby na terenie całego kraju, ponadto poprzez oferty zamieszczone na stronie internetowej oraz oferty składane w siedzibie biura ul. Puławska 182 w Warszawie. Z kolei umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych podpisywane są za pośrednictwem dystrybutorów, przez sieć Internet za pomocą gotowych formularzy zamieszczonych na stronie internetowej www.telestada.pl . lub też w siedzibie przedsiębiorcy. Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawierane są z przedsiębiorcami oraz z osobami fizycznymi na terenie całego kraju. Z powyższego wynika, że zasięg działalności Telestrada S.A. ma charakter ogólnokrajowy. Wg informacji zamieszczonych na stronie internetowej Telestrada, posiada około 20 000 klientów indywidualnych. Telestarada oferuje swoje usługi posługując się przy tym, sporządzonymi przez siebie wzorcami umownymi, a zawarcie umowy następuje poprzez podpisanie przez konsumenta lub inny podmiot jednego z gotowych formularzy wg wybranej oferty tj: - wzorca „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Plany Rodzinne”; - wzorca „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Plany Domowe Komórkowe”; - wzorca „Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Bezpieczny Dom i Rodzina”. Integralnymi częściami w/w wzorców umownych są: - „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”; 6 - „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe” lub - „Cennik Plany Rodzinne.” Wzorce umowne, w których zamieszczone zostały zakwestionowane postanowienia opracowane są przez Telestrada przed zawarciem umowy z konsumentem. Wzorce te stanowią integralne części oferowanych i zawieranych umów i zawierają takie same dla wszystkich konsumentów postanowienia, stanowią zatem wzorzec umowny w rozumieniu art. 384 §1 k.c. Przedsiębiorca stosował we wzorcach umownych: 1. „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” postanowienia o treści: § 2.5 „ Abonent upoważnia Telestrada S.A. do przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. w rozumieniu Kodeksu Spółek Handlowych .”; § 2.6 „ Abonent obowiązany jest informować Telestradę o zmianie swoich danych wskazanych w umowie, pod rygorem uznania pisma i faktur skierowanych na ostatnio wskazany adres za skutecznie doręczone.”; § 4.3. „…Telestrada zastrzega również możliwość obciążenia Klienta opłatą za Usługi, które nie zostały uwzględnione w fakturach wystawionych za poprzednie okresy rozliczeniowe, w sytuacjach wyjątkowych i niezależnych od Telestrada.”; § 4.7 „.…W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawniona będzie do naliczania odsetek ustawowych, jak też do obciążenia klienta kosztami sporządzenia i wysłania wezwania do zapłaty w wysokości 10 zł (kwota nie podlega VAT ).”; § 4.8.„ W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej. Klient zobowiązany będzie do pokrycia kosztów takiej procedury, w wysokości 15 % dochodzonych ten sposób należności.”. 2. „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” postanowienie o treści: 7.11 ” Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł.”. 3. „Cennika Plany Rodzinne” postanowienia o treści: 9.11 „ Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł .”; 9.14 „ Ponowna aktywacja klienta po zablokowaniu aktywacyjnym w wyniku braku opłacenia faktury najpóźniej w ciągu 14 dni po wskazanym na fakturze terminie zapłaty – 50 zł.”. Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej SOKIK – w wyroku z dnia 31 sierpnia 2009r. sygn. akt XVII AmC 334/09 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Kupujący wyraża niniejszym zgodę na przeniesienie na Wykonawcę praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy na dowolną Spółkę z grupy Orco. Kupującemu zostanie 7 przesłana listem poleconym lub pocztą kurierską za poświadczeniem odbioru zawiadomienie o przeniesieniu przez Wykonawcę praw i obowiązków wynikających z niniejszej Umowy .” (nr wpisu do Rejestru 1733) SOKIK w wyroku z dnia 24 stycznia 2006r. sygn. akt AmC 16/05 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co Abonent wyraża zgodę podpisując umowę .” (nr wpisu do Rejestru 649) SOKIK w wyroku z dnia 1 grudnia 2010r. sygn. akt AmC 1789/09 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: Wszelka korespondencja wysyłana jest przez Bank na wskazany przez posiadacza rachunku adres do korespondencji i uważa się ją za doręczoną pod upływie 14 dni od daty jej wysłania przez Bank.” (nr wpisu do Rejestru 2208). SOKIK w wyroku z dnia 14 stycznia 2011r. sygn. akt AmC 1667/09 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: ” Pisma towarzystwa skierowane pod ostatni znany towarzystwu adres ubezpieczającego uczestnika, uposażonego, uposażonego zastępczego lub innego uprawnionego z umowy ubezpieczenia, uważa się za doręczone po upływie trzydziestu dni od daty ich wysłania.” (nr wpisu do rejestru 2305) SOKIK w wyroku z dnia 27 października 2009r. sygn. akt AmC 46/08 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: ” TP może doliczyć do faktury za bieżący okres rozliczeniowy wartość usług z poprzednich okresów rozliczeniowych, jeżeli opłaty te w wysokości zgodnej z Cennikami TP nie zostały uwzględnione w fakturach za te okresy – bez dodatkowego powiadomienia, zgodnie z wymaganiami przepisów podatkowych.” (nr wpisu do rejestru 1807) SOKIK w wyroku z dnia 19.05.2008r. sygn. akt AmC 268/07 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ W przypadku opóźnienia w zapłacie należności TELE 2 uprawniona będzie do (…) obciążenia Klienta kosztami wezwania go do zapłaty (w wysokości określonej w cenniku).” (nr wpisu 1955) SOKIK w wyroku z dnia 16 września 2008r. sygn. akt AmC 13/08 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: " Koszty wzywania do zapłaty w przypadku opóźnienia w zapłacie należności (§ 4 ust.6 Regulaminu) wynoszą 10 zł (kwota nie polega VAT).Koszty procedury windykacyjnej wynoszą 15 % kwoty netto windykowanej należności (kwota nie podlega VAT).” (nr wpisu 1768) SOKIK w wyroku z dnia 24 listopada 2009r. sygn. akt AmC 428/09 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Ponowne włączenie do sieci po zawieszeniu z tytułu przekroczenie terminu płatności – 100 zł.” (nr wpisu do rejestru 2054) SOKIK w wyroku z dnia 24 listopada 2009r. sygn. akt AmC 428/09 uznał za niedozwolone postanowienie o treści: ” Zdjęcie blokady połączeń wychodzących z tytułu przekroczenia terminu płatności -15 zł. ” (nr wpisu do rejestru 2053) 8 Mając na uwadze ilość zawartych umów oraz doświadczenie w kontaktach z konsumentami, Telestrada zobowiązała się do wprowadzenia zmian w stosowanych wzorcach w okresie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz do wysłania konsumentom w terminie 4 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji propozycji zmiany zakwestionowanych postanowień w umowach zawartych z konsumentami poprzez ich aneksowanie. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Treść art. 1 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje, że jej przepisy mają zastosowanie wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanym w interesie publicznym. Zatem warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego bądź też naruszają ten interes. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem niniejszej decyzji dotyczyło stosowanych przez Telestrada postanowień zamieszczonych we wzorcu umownym tj. „Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych”, wzorcach „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” i „Cennika Plany Rodzinne.” Wzorce te mają zastosowanie przy zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawieranych z konsumentami. Postanowienia w/w wzorców dotyczą zatem obecnych i wszystkich potencjalnych konsumentów, co oznacza, że mogą mieć zastosowanie do nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Zatem niniejsze postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Wszczynając wobec wskazanego wyżej przedsiębiorcy postępowanie administracyjne, Prezes UOKIK postawił mu zarzut naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcach „Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych” oraz „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” i „Cennika Plany Rodzinne” postanowień, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc, co może naruszać art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) . Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…) „jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań”. Zgodnie z art. 28 ust. 2 w/w ustawy „W decyzji, o której mowa w ust.1, Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań.” W decyzji, jak wynika z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. 9 Przytoczony wyżej przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: - uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; - zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane naruszenie w/w przepisu do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy wskazane warunki zaistniały w odniesieniu do działania i zobowiązania Telestrada, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji w oparciu o w/w przepis. Zgodnie z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności jest to stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (pkt1). Zatem dla uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest każdorazowe uprawdopodobnienie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek : 1. działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2. noszące znamiona bezprawności, 3. godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 1 Status przedsiębiorcy Pierwsza z w.w przesłanek wynika z tego, że zarzut naruszenia zbiorowych interesów konsumentów może być postawiony wyłącznie przedsiębiorcy. Definicja „przedsiębiorcy” zawarta jest w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), zgodnie z którą, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 w/w ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zatem decydujące znaczenie dla uznania podmiotu za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ma faktyczne wykonywanie przez niego działalności gospodarczej lub zawodowej. Nie ulega wątpliwości, że Telestrada S.A. jako podmiot zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr 0000279791 jest przedsiębiorcą. Działalność prowadzona przez niego spełnia bowiem kryteria definicji zawartej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, do której odsyła art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest to wykonywana we własnym imieniu działalność gospodarcza o charakterze zarobkowym, prowadzona w sposób ciągły i zorganizowany. 10 W związku z powyższym, Prezes UOKiK stwierdził iż, pierwsza przesłanka do uprawdopodobnienia stosowania przez Telestrada praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad.2 Bezprawność Dla uprawdopodobnienia, że działania przedsiębiorcy są praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest, aby miały one charakter bezprawny. Analizując przesłankę bezprawności działań przedsiębiorcy, zauważyć należy, że ustawodawca nie uregulował w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy. Bezprawność najogólniej należy rozumieć jako niezgodność działania (lub zaniechania) z obowiązującym porządkiem prawnym. W związku z tym, że bezprawność jest kategorią obiektywną, dokonując oceny, czy działanie przedsiębiorcy jest bezprawne, w pierwszej kolejności należy właśnie stwierdzić, czy wykazuje ono sprzeczność z powszechnie obowiązującym porządkiem prawnym. Pod pojęciem porządku prawnego rozumie się nie tylko nakazy i zakazy wynikające z norm prawnych, lecz również te, które wynikają z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów, czyli z norm moralnych i obyczajowych (wyrok SOKIK z dnia 13 listopada 2007r. sygn. akt. XVII Ama 45/07). W niniejszej sprawie działanie przedsiębiorcy, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umowy wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, należy uznać za bezprawne nie tylko ze względu na fakt zdefiniowania w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów określonych tam praktyk jako naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W przypadku stosowania postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych o bezprawności tego działania przesądza również rozszerzona skuteczność wyroku w sprawie o uznanie postanowień umownych za niedozwolone, co wynika z art. 479 43 k.p.c. Należy wskazać, że zgodnie z art. 479 43 k.p.c. prawomocny wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Celem istnienia rejestru jest eliminacja niedozwolonych postanowień umownych – sprzecznych z dobrymi obyczajami i rażąco naruszających interes konsumenta – z obrotu konsumenckiego. Rozszerzona prawomocność wydanego wyroku została wprowadzona dla zapewnienia efektywności tej intencji. Jej skutkiem jest, że wyrok uznający określone postanowienie za niedozwolone wiąże również innych przedsiębiorców stosujących wobec konsumentów postanowienia o identycznej lub zbliżonej treści (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. III SZP 3/06, OSNP nr 2007/1-2/35). Wynika to również z samej istoty kontroli abstrakcyjnej, która powinna prowadzić do eliminacji określonych postanowień z obrotu w sposób generalny w oderwaniu od konkretnych stosunków umownych. Dokonując oceny treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Stąd też, niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. W wyroku z dnia 8 kwietnia 2008r. sygn. akt XVII Ama 105/2007, Sąd 11 Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podjął się zdefiniowania przesłanki „stosowanie”. Stwierdził zatem, że „stosowanie” postanowień wzorca umowy oznacza jego umieszczenie we wzorcu używanym w obrocie z konsumentami. Strona zawierająca umowę z wykorzystaniem wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy, co oznacza, że wzorzec (i jego poszczególne postanowienia) mają zastosowanie do stosunku obligacyjnego zawiązanego pomiędzy stronami z chwilą zawarcia umowy. Nie jest konieczne, aby przedsiębiorca powoływał się na to postanowienie tj. aby doszło do jego „użycia” w konkretnej umowie. Oznacza to, że samo wpisanie do wzorca umowy jest wystarczające, by wypełnić przesłankę „stosowania”. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał za postanowienia wpisane do rejestru, o którym mowa w art.479 45 kpc następujące postanowienia zamieszczone w wykorzystywanym przez przedsiębiorcę wzorcu „Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych” : - „ Abonent upoważnia Telestrada S.A. do przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. w rozumieniu Kodeksu Spółek Handlowych ”. Powyższa ocena, jest uzasadniona w świetle tego, iż w/w postanowienie może być tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr: 1733 na mocy wyroku SOKIK z dnia 31 sierpnia 2009r. sygn. akt XVII AmC 334/09 o treści: „ Kupujący wyraża niniejszym zgodę na przeniesienie na Wykonawcę praw i obowiązków wynikających z niniejszej Umowy na dowolną Spółkę z grupy Orco. Kupującemu zostanie przesłane listem poleconym lub pocztą kurierską za poświadczeniem odbioru zawiadomienie o przeniesieniu przez Wykonawcę praw i obowiązków wynikających z niniejszej Umowy ” jak również pod nr 649 na mocy wyroku SOKIK z dnia 24 stycznia 2006r. sygn. akt AmC 16/05 o treści: „ Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co Abonent wyraża zgodę podpisując umowę. ” W uzasadnieniu wyroków SOKIK, które były podstawą wpisania w/w postanowień do Rejestru klauzul niedozwolonych, Sąd ten stwierdził, iż postanowienia o takiej treści mogą naruszać uprawnienie konsumenta do rzetelnego i równoprawnego traktowania jako strony umowy. Pierwszym z tych postanowień kontrahent konsumenta zastrzega sobie prawo przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy na dowolną spółkę z grupy Orco. Tak sformułowane postanowienie stanowi z góry udzieloną kontrahentowi konsumenta zgodę na cesję wierzytelności ze zwolnieniem z długu, o którym mowa w art. 517 k.c. Jest to niekorzystne dla konsumenta ponieważ już w chwili podpisywania umowy przedwstępnej wyraża on zgodę na zmianę osoby dłużnika na bliżej nieokreślony podmiot. Tymczasem konsument podpisując umowę z konkretnym przedsiębiorcą (tu developerem) podejmuje decyzję także o wyborze własnego dłużnika, od którego może się spodziewać, wg własnej oceny, wykonania zobowiązania. Wobec powyższego postanowienie to, w związku tym, że zezwala na przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta wyrażonej w sposób jednoznaczny i świadomy stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt. 5 kc. Mający silniejszą pozycję kontrahent konsumenta nadużywa i wzmacnia ją względem konsumenta jeszcze bardziej, poprzez 12 zastrzeżenie rygoru własnej zgody na przeniesienie przez konsumenta praw i obowiązków umownych, sam jednak dla analogicznej cesji zgody konsumenta nie potrzebuje. Taki brak ekwiwalentności w uprawnieniach stron stanowi o abuzywnym charakterze postanowienia w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. W ten sam sposób naruszone zostały interesy konsumentów w zakwestionowanym w niniejszym postępowaniu „Regulaminie …”. Udzielenie przez konsumenta upoważnienia do przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. jest jednoznaczne ze zgodą konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy na podmiot trzeci. Zakwestionowane postanowienie zakłada taki sam automatyzm w przyjęciu, iż zawarcie umowy przez konsumenta jest jednoznaczne ze złożeniem oświadczenia woli dotyczącego jego zgody na przeniesienia praw z zawartej umowy na podmiot powiązany, zależny lub dominujący w stosunku do Telestrada S.A. Faktycznie więc, dochodzi do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy na bliżej nieokreślony podmiot trzeci bez zgody konsumenta, co stanowi o abuzywnym charakterze postanowienia w rozumieniu art. 385 3 pkt 5 kc. Analogiczne uprawnienie nie jest przy tym przypisane konsumentowi, co świadczy o braku równowagi stron z pokrzywdzeniem konsumenta, a zatem może stanowić niedozwolone postanowienie umowne z art. 385 1 § 1 kc. Zakwestionowane postanowienie wzorca „Regulaminu…” o treści: - „ Abonent obowiązany jest informować Telestradę o zmianie swoich danych wskazanych w umowie, pod rygorem uznania pisma i faktur skierowanych na ostatnio wskazany adres za skutecznie doręczone. ”, może być, w ocenie Prezesa UOKiK, tożsame z postanowieniem wzorca umowy wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr 2208 na mocy wyroku SOKIK z dnia 1 grudnia 2010r. sygn. akt AmC 1789/09 o treści: ”Wszelka korespondencja wysyłana jest przez Bank na wskazany przez posiadacza rachunku adres do korespondencji i uważa się ją za doręczoną pod upływie 14 dni od daty jej wysłania przez Bank” lub pod nr 2305 na mocy wyroku SOKIK z dnia 14 stycznia 2011r. sygn. akt AmC 1667/09 o treści :” Pisma towarzystwa skierowane pod ostatni znany towarzystwu adres ubezpieczającego uczestnika, uposażonego, uposażonego zastępczego lub innego uprawnionego z umowy ubezpieczenia, uważa się za doręczone po upływie trzydziestu dni od daty ich wysłania.” W stosunkach handlowych pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą (konsumentem) zwykle dochodzi do wymiany korespondencji na adres podany przez strony jako adres do korespondencji. Obowiązkiem strony umowy jest uaktualnienie ich adresu w przypadku jakichkolwiek zmian. Zaniedbanie tego obowiązku może spowodować, iż korespondencja wysłana do strony nie zostanie jej doręczona. W takim przypadku możliwe jest przyjęcie w umowie zapisu o tzw. fikcji doręczenia. Oznacza to, że w przypadku zaniechania przez stronę aktualizacji adresu do korespondencji może ona ponieść negatywne konsekwencje w postaci przyjęcia, iż pomimo faktycznego niedoręczenia korespondencji przyjmuje się, iż została ona doręczona w określonej dacie. Stąd, o ile co do zasady postanowienie, które przewiduje fikcję doręczenia w przypadku braku aktualizacji adresu do korespondencji przez stronę umowy jest prawidłowy, to zapis taki powinien zobowiązywać do uaktualniania adresu obydwie strony umowy, a w przypadku braku takiego działania przewidywać skutek 13 obciążający nie tylko konsumenta ale również kontrahenta konsumenta. Stąd też SOKIK w uzasadnieniu wyroków, na podstawie których w/w postanowienia zostały wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych wskazał, iż postanowienia te, w zakresie w jakim prowadzą do postawienia konsumenta w sytuacji słabszej strony stosunku prawnego w porównaniu z sytuacją i uprawnieniami przyznanymi przedsiębiorcy, naruszają kontraktową równowagę praw i obowiązków stron umowy. Wg zapisów zamieszczonych w rejestrze tylko konsument ponosi negatywne konsekwencje braku aktualizacji swojego adresu. Zatem zapis taki narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interesy konsumentów, co stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Taka sama dysproporcja praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta może być skutkiem postanowienia zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu. Tylko konsument ponosi bowiem negatywne konsekwencje braku aktualizacji swojego adresu w postaci przyjęcia fikcji doręczenia. Tym samym postanowienie w taki sam sposób narusza interesy konsumenta, co postanowienie wpisane do rejestru, co przesądza, w ocenie Prezesa UOKiK, o jego tożsamości. W ocenie Prezesa UOKiK postanowienie wzorca „Regulaminu…” o treści: - „… Telestrada zastrzega również możliwość obciążenia Klienta opłatą za Usługi, które nie zostały uwzględnione w fakturach wystawionych za poprzednie okresy rozliczeniowe, w sytuacjach wyjątkowych i niezależnych od Telestrady .”, może być tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru pod nr 1807 na podstawie wyroku SOKIK z dnia 27 października 2009r. sygn. akt AmC 46/08 o treści: „ TP może doliczyć do faktury za bieżący okres rozliczeniowy wartość usług z poprzednich okresów rozliczeniowych, jeżeli opłaty te w wysokości zgodnej z Cennikami TP nie zostały uwzględnione w fakturach za te okresy – bez dodatkowego powiadomienia, zgodnie z wymaganiami przepisów podatkowych.” Na podstawie postanowienia zamieszczonego w Rejestrze pod nr 1807 kontrahent konsumenta, również operator telekomunikacyjny, może doliczyć do faktury za wykonane usługi telekomunikacyjne kwoty nierozliczone w ogóle lub rozliczone w sposób niepełny, częściowy w poprzednich okresach rozliczeniowych. Kontrahent konsumenta zastrzega sobie uprawnienie do powyższego działania bez jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie składanych konsumentowi. Przedmiotowe postanowienie nie wskazuje ponadto na możliwość ewentualnego rozłożenia należności na raty oraz na konieczność wyjaśniania przez kontrahenta konsumenta przyczyn niewłaściwego fakturowania, za które niewątpliwie ponosi odpowiedzialność. Tego rodzaju postanowienie wzorca rażąco narusza interesy konsumentów oraz pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami albowiem pozwala na pominięcie prawidłowego informowania konsumenta o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na jego sytuację. Zatem w zakresie w jakim w/w postanowienie wzorca narusza obowiązek informacyjny wobec konsumenta i brak poinformowania go o możliwości rozłożenia należności na raty, stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Jak stwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 października 2008r.sygn akt. XVII AmC 46/08 SOKIK, konsument musi mieć możliwość działania w zaufaniu do profesjonalisty. Profesjonalista sporządzając fakturę powinien wykazać się starannością pozwalającą konsumentowi na stwierdzenie, że kwota uwidoczniona na 14 fakturze z tytułu wykonanych usług telekomunikacyjnych, w pozycji kwota do zapłaty, obejmuje sumę wszystkich zobowiązań pieniężnych związanych ze świadczeniem usług telekomunikacyjnych. W braku takiej staranności i nieuwzględnieniu części wynagrodzenia profesjonalista powinien zabezpieczyć dla konsumenta w możliwie jak najmniej dolegliwy sposób spłaty zaległej należności, która to zaległość nie powstała przecież z winy konsumenta. Powyższe wskazuje na zaistnienie przesłanek koniecznych dla dokonania oceny przedmiotowego postanowienia jako abuzywnego tj. naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów konsumentów. Postanowienie zakwestionowane w niniejszym postępowaniu ma dyspozycję taką samą jak postanowienie wpisane do rejestru, uprawnia więc Telestrada do takich samych działań jak przedsiębiorcę telekomunikacyjnego, w którym mowa w postanowieniu wpisanym do rejestru. Postanowienia te różnią się tylko hipotezą, bowiem w ocenianym postanowieniu, uprawnienia do doliczania do faktury za wykonane usługi telekomunikacyjne kwot nierozliczonych w ogóle lub rozliczonych w sposób niepełny w poprzednich okresach rozliczeniowych możliwe jest w sytuacjach „wyjątkowych i niezależnych od Telestrada”. Pomijając iż, w w/w postanowieniu wyłącznie do Telestrada należeć będzie ocena spełnia przesłanek „wyjątkowości sytuacji i jej niezależności od Telestrada, to nawet zakładając spełnienie takich przesłanek, to i tak kontrahent konsumenta powinien poinformować konsumenta o przyczynach takiego działania oraz o możliwości rozłożenia zaległości na raty. Zatem postanowienie oceniane jest jako tożsame w skutkach z postanowieniem wpisanym do rejestru, w zakresie naruszenia obowiązku informacyjnego względem konsumenta, co narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interes konsumenta, a tym samym może stanowić niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Postanowienie wzorca „Regulaminu…” o treści: „… W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawiona będzie do naliczania odsetek ustawowych, jak też do obciążenia klienta kosztami sporządzenia i wysłania wezwania do zapłaty w wysokości 10 zł (kwota nie podlega VAT.).”, może być, w ocenie Prezesa UOKiK, tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr: 1955 na mocy wyroku SOKIK z dnia 19.05.2008r. sygn. akt AmC 268/07 o treści: „ W przypadku opóźnienia w zapłacie należności TELE 2 uprawniona będzie do (…) obciążenia Klienta kosztami wezwania go do zapłaty (w wysokości określonej w cenniku).” W uzasadnieniu wyroku z dnia 19.05.2008r. sygn. akt AmC 268/07 SOKIK wskazał, iż obciążenie konsumenta kosztami wezwania do zapłaty nie znajduje żadnego uzasadnienia i jest niedopuszczalne w świetle przepisów kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu, skoro obowiązek konsumenta wynikający z w/w postanowienia umownego miałby zmierzać do naprawienia szkody poniesionej przez kontrahenta konsumenta w związku z nienależytym wykonaniem zobowiązania przez konsumentów, to zgodnie z treścią art. 361 kc. kontrahenta konsumenta obciąża w każdym przypadku wykazanie wysokości poniesionej szkody oraz istnienie normalnego związku przyczynowego pomiędzy opóźnieniem w zapłacie, a powstałą szkodą. W przypadku wezwania konsumenta do zapłaty określonej kwoty za przesłanie mu wezwania do zapłaty nie sposób uznać, że istnieje normalny związek przyczynowo skutkowy pomiędzy opóźnianiem się w zapłacie przez konsumenta, a 15 koniecznością poniesienia przez kontrahenta konsumenta kosztów wezwania do zapłaty. Zatem, tego rodzaju koszty są jedynie skutkiem swobodnej decyzji kontrahenta konsumenta, na którą konsument nie ma żadnego wpływu. Stąd postanowienie wzorca zamieszczone w rejestrze narusza dobre obyczaje poprzez naruszenie równorzędności stron umowy na skutek nałożenia na konsumenta obowiązków nie znajdujących odzwierciedlenia w obowiązkach przedsiębiorcy oraz poprzez obciążenie tymi kosztami konsumenta w każdym przypadku, niezależnie od zasadności wystosowanego do niego wezwania da zapłaty. Postanowienie zamieszczone przez Telestrada we wzorcu „Regulaminu…”, w zakresie w jakim pozwala kontrahentowi konsumenta na obciążenie konsumenta opłatą za wysłanie mu wezwania do zapłaty, w taki sam sposób może rażąco naruszać interes konsumentów, może stanowić zatem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Postanowienie wzorca „Regulaminu… o treści: „ W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej. Klient zobowiązany będzie do pokrycia kosztów takiej procedury, w wysokości 15 % dochodzonych ten sposób należności .”, może być, w ocenie Prezesa UOKiK, tożsame z postanowieniem wzorca umowy uznanym za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr 1768 na mocy wyroku SOKIK z dnia 16 września 2008r . sygn. akt AmC 13/08 o treści: " Koszty wzywania do zapłaty w przypadku opóźnienia w zapłacie należności (§ 4 ust. 6 Regulaminu) wynoszą 10 zł (kwota nie polega VAT). Koszty procedury windykacyjnej wynoszą 15 % kwoty netto windykowanej należności (kwota nie podlega VAT).” W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2008r. sygn akt. XVII AmC 13/08 SOKIK wskazał, iż uruchomienie procedury windykacyjnej i przyjęcie przez kontrahenta konsumenta jej kosztów w wysokości 15 % netto windykowanej należności, którymi obciążony jest konsument na podstawie postanowienia wzorca umownego, są wyłącznie skutkiem swobodnej decyzji przedsiębiorcy nie pozostającym w związku przyczynowo skutkowym ze zdarzeniem określonym jako zwłoka w zapłacie przez konsumenta. Przyjęty przez kontrahenta konsumenta sposób dochodzenia należności (zlecenie windykacji firmie windykacyjnej) nie jest normalną formą dochodzenia należności świadczeń od dłużników i nie znajduje uzasadnienia prawnego. Normalną, jedyną, a zarazem typową formą, zdaniem SOKIK, jest dochodzenie roszczeń na drodze sądowej. Korzystanie z usług profesjonalnej firmy windykacyjnej i wiążący się z tym obowiązek uiszczania wynagrodzenia na rzecz takiej firmy jest konsekwencją wyboru przedsiębiorcy, niedopuszczalne jest zatem obarczanie konsumenta konsekwencjami finansowymi takiego wyboru. Stąd postanowienie takie jest sprzeczne z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa cywilnego normującymi zasady odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy – art. 361 k.c. oraz 481 § 3 kc, Zatem w sytuacji, gdy wyżej opisane uprawnienie przysługuje wyłącznie 16 kontrahentowi konsumenta, a dodatkowo poprzez obciążenie konsumenta kosztami windykacji w każdym przypadku, niezależnie od zasadności skierowania sprawy na drogę postępowania windykacyjnego, to narusza to równowagę stron umowy na niekorzyść konsumenta, co stanowi o naruszeniu dobrego obyczaju i rażącym naruszeniu interesów konsumentów - art. 385 1 § 1 kc. Postanowienie zamieszczone przez Telestrada we wzorcu „Regulaminu…” w zakresie w jakim pozwala wyłącznie kontrahentowi konsumenta na obciążenie konsumenta opłatą w wysokości 15 % windykowanej należności za zlecenie windykacji należności profesjonalnej firmie, w taki sam sposób może rażąco naruszać interes konsumentów, może stanowić zatem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Zakwestionowane postanowienie, podobnie jak postanowienie wpisane do rejestru, nie reguluje kwestii zasadności rozpoczęcia procedury windykacyjnej ani zwłoki w zapłacie należności, a jedynie kwestię opóźnienia, a tym samym umożliwia obciążenie konsumenta w każdym przypadku kosztami windykacyjnymi niezależnie od tego czy koszty te zostały w istocie wywołane nienależytym wykonaniem umowy przez konsumenta czy też nie. Prezes UOKiK dokonał także oceny pod kątem bezprawności postanowienia wzorca stosowanego przez Telestrada tj. „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” oraz „Cennika Plany Rodzinne”. W ramach zarzutu postawionego Telestrada Prezes UOKiK stwierdził iż: postanowienie zamieszczone w „Cenniku Pakiety Domowo – komórkowe” oraz „Cenniku Plany Rodzinne” o treści: ” Opłata za wystawienie wezwania do zapłaty w przypadku opóźniania płatności za fakturę ponad 14 dni od terminu zapłaty – 15 zł. ”, może być tożsame z wyżej opisanym postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr 1768 na mocy wyroku SOKIK z dnia 16 września 2008r. sygn. akt AmC 13/08 o treści: „ Koszty wzywania do zapłaty w przypadku opóźniania w zapłacie należności ( par. 4 ust. 6 Regulaminu ) wynoszą 10 zł (kwota nie podlega vat) koszty procedury windykacyjnej wynoszą 15 % kwoty netto windykowanej należności (kwota nie podlega VAT) .” W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2008r. sygn akt. XVII AmC 13/08 SOKIK wskazał, iż obciążenie konsumenta kosztami wezwania do zapłaty nie znajduje żadnego uzasadnienia i jest niedopuszczalne w świetle przepisów kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu, skoro obowiązek konsumenta wynikający z w/w postanowienia umownego miałby zmierzać do naprawienia szkody poniesionej przez kontrahenta konsumenta w związku z nienależytym wykonaniem zobowiązania przez konsumentów, to zgodnie z treścią art. 361 kc. kontrahenta konsumenta obciąża w każdym przypadku wykazanie wysokości poniesionej szkody oraz istnienie normalnego związku przyczynowego pomiędzy opóźnieniem w zapłacie a powstałą szkodą. W przypadku wezwania konsumenta do zapłaty określonej kwoty za przesłanie mu wezwania do zapłaty nie sposób uznać, że istnieje normalny związek przyczynowo skutkowy pomiędzy opóźnianiem się w zapłacie przez konsumenta a koniecznością poniesienia przez kontrahenta konsumenta kosztów wezwania do zapłaty. Zatem tego rodzaju koszty są jedynie skutkiem swobodnej decyzji 17 kontrahenta konsumenta, na którą konsument nie ma żadnego wpływu. Stąd postanowienie wzorca zamieszczone w rejestrze narusza dobre obyczaje, poprzez naruszenie równorzędności stron umowy na skutek nałożenia na konsumenta obowiązków nie znajdujących odzwierciedlenia w obowiązkach przedsiębiorcy oraz poprzez obciążenie tymi kosztami konsumenta w każdym przypadku, niezależnie od zasadności wystosowanego do niego wezwania da zapłaty. Postanowienie zamieszczone przez Telestrada we wzorcach w/w Cenników, w zakresie w jakim pozwalają kontrahentowi konsumenta na obciążenie konsumenta opłatą za wysłanie mu wezwania do zapłaty, w taki sam sposób mogą rażąco naruszać interes konsumentów, mogą stanowić zatem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc., co przesądza o tożsamości postanowienia zakwestionowanego i postanowienia wpisanego do rejestru. W ocenie Prezesa UOKiK, zapis o treści tożsamej, co postanowienie zakwestionowane, zamieszczone w Cenniku „Plany Rodzinne” w brzemieniu: „ Ponowna aktywacja klienta po zablokowaniu aktywacyjnym w wyniku braku opłacenia faktury najpóźniej w ciągu 14 dni po wskazanym na fakturze terminie zapłaty – 50 zł .”, został wpisany do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kpc pod nr 2054 na mocy wyroku SOKIK z dnia 24 listopada 2009r. sygn. akt XVII AmC 428/09 o treści: „ Ponowne włączenie do sieci po zawieszeniu z tytułu przekroczenie terminu płatności – 100 zł” oraz nr 2053 o treści ” Zdjęcie blokady połączeń wychodzących z tytułu przekroczenia terminu płatności -15 zł. ” W uzasadnieniu w/w wyroku będącego podstawą wpisu do rejestru obydwu w.w niedozwolonych postanowień pod nr 2053 i 2054 Sąd stwierdził, iż postanowienia o treści: „ Zdjęcie blokady połączeń wychodzących z tytułu przekroczenia terminu płatności – 15 zł ” oraz „ Ponowne włączenie do sieci po zawieszeniu z tytułu przekroczenie terminu płatności – 100 zł ” są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interes konsumenta, a tym samym stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Postanowienia te nie stanowią świadczenia głównego stron, lecz dotyczą opłat dodatkowych pobieranych przez przedsiębiorcę w określonej sytuacji. Dobre obyczaje naruszone są poprzez naruszenie zasady równowagi kontraktowej, dodatkowo postanowienia niekorzystnie kształtują prawa i obowiązki konsumenta zarówno poprzez kumulację sankcji z tytułu opóźnienia w zapłacie jak również poprzez bezprawne przerzucenie na konsumenta kosztów działalności przedsiębiorcy, to znaczy koszów technicznego uruchomienia połączeń po ich zawieszeniu przez kontrahenta konsumenta. Kontrahent konsumenta decydując się na zawieszenie połączeń wychodzących lub wyłączenie abonenta z sieci powinien sam pokrywać koszty takich działań. Abonent jest już ukarany możliwością doliczenia do rachunku odsetek ustawowych z tytułu zwłoki. Zatem są to kolejne sankcje obok odsetek za przekroczenie terminu płatności. Dodać należy, że ani zawieszenie połączeń ani blokada połączeń wychodzących nie zwalnia konsumenta z obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej. W sposób rażący narusza się więc również ekonomiczne interesy konsumenta. Tym samym, zamieszczenie w cenniku zapisów kwestionowanych narusza dobre obyczaje i rażąco narusza interes konsumenta. 18 Działania opisane w zakwestionowanym w niniejszym postępowaniu postanowieniu tj. „ponowna aktywacja klienta po zablokowaniu aktywacyjnym w wyniku braku opłacenia faktury” również stanowią dodatkowe działania techniczne podejmowane z inicjatywy Telestrada, których kosztami przedsiębiorca obciąża konsumenta. Konsument zatem obok opłaty za wysłanie mu wezwania do zapłaty i odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie musi zapłacić również opłatę aktywacyjną w wysokości 50 zł. Pomimo zablokowania możliwości korzystania z usługi telekomunikacyjnej nadal jest zobowiązany do zapłaty abonamentu. W ocenie Prezesa UOKiK, postanowienie o w/w treści narusza dobre obyczaje poprzez naruszenie równowagi kontraktowej stron umowy oraz rażąco narusza interes konsumenta poprzez kumulację sankcji za przekroczenie terminu zapłaty. Tak więc, przeprowadzona analiza jednoznacznie wskazuje, że zakwestionowane postanowienie, może być postanowieniem tożsamym z wskazanymi wyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru, co przesądza o bezprawności jego stosowania. Ad. 3 ) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Prezes UOKiK jako trzecią przesłankę konieczną dla stwierdzenia stosowania przez Telestrada praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymienił naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, przepis art. 24 ust. 3 wskazuje jednak, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, jako zbiorowości, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania jak i zaniechania. Ponadto naruszenie zbiorowych interesów konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ustawa o ochronie (…) chroni interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. W ocenie Prezesa UOKiK, działanie Telestrada polegające na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych godzi także w zbiorowe interesy konsumentów. Wynika to z wyraźnego zaliczenia tej praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z istoty swej naruszenie to godzi w ogólny interes konsumentów jako uczestników obrotu gospodarczego tj. w interesy ogółu klientów obecnie korzystających z jego usług, ale także każdego potencjalnego klienta - konsumenta, który zdecyduje się zawrzeć z tym przedsiębiorcą umowę, o korzystanie z jego usług w przyszłości. Naruszane przy tym interesy konsumentów nie mają jednostkowego charakteru, ale są wspólne, dla z góry nieustalonej zbiorowości konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowego interesu konsumentów istotne jest bowiem stwierdzenie, iż konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń ale – przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość, chociażby potencjalna, wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości, przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Naruszenie lub zagrożenie naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej grupy konsumentów przejawia się w możliwości zawarcia przez konsumentów umowy o 19 świadczenie usług telekomunikacyjnych, których integralną częścią są postanowienia „Regulaminu świadczenia usług…” oraz Cenników obowiązujących w stosunku do omawianego świadczenia. Jak wykazano w niniejszej decyzji wzorce umowne stosowane przez Telestrada w obrocie z konsumentami zawierają niedozwolone postanowienia umowne. Zbiorowy interes konsumentów realizuje się w okolicznościach sprawy, poprzez fakt, iż potencjalnie wszyscy konsumenci zainteresowani ofertą Telestrada, są lub byli narażeni na niebezpieczeństwo związania wzorcem umowy, który zawiera niedozwolone postanowienia umowne, godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Należy zatem stwierdzić, iż trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Telestrada praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. W związku ze spełnieniem wszystkich przesłanek należało uznać, iż Prezes UOKiK uprawdopodobnił, iż działanie przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, wymienioną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, opisaną w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Podstawa prawna wydania decyzji w zakresie punktu I sentencji decyzji. Art. 28 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że „..jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuję praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań”. Ponadto stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyjmując zobowiązanie Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. Jak wykazał Prezes UOKiK w niniejszej decyzji, okoliczności sprawy uprawdopodobniły, ze Telestrada stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do zaniechania stosowania wskazanej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK podjęte przez Telestrada zobowiązanie do dokonania zmian we wzorcach umowy pod nazwą „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” oraz „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe”, „Cennik Plany Rodzinne” – stanowiących integralne części umowy oraz w znajdujących się w obrocie umowach zawartych z konsumentami, w ten sposób że: - trzy pierwsze zakwestionowane postanowienia „Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” zostaną wyeliminowane, - pozostałe zakwestionowane postanowienia „Regulaminu…” zostaną zmienione na postanowienia o treści: „…W przypadku opóźnienia w zapłacie należności, Telestrada uprawiona będzie do 20 naliczania odsetek ustawowych.” „ W przypadku, gdy okres opóźnienia przekraczać będzie 1 miesiąc, Telestrada uprawniona będzie do rozpoczęcia procedury windykacji należności za pośrednictwem profesjonalnej firmy windykacyjnej.”, - zakwestionowane postanowienia „Cennika Pakiety Domowo – komórkowe” oraz „Cennika Plany Rodzinne” zostaną wyeliminowane, spowoduje, iż zarzucone Telestrada naruszenia nie będą stosowane w przyszłości. Jednocześnie wobec okoliczności, że Telestrada zobowiązała się do równoczesnego wyeliminowania kwestionowanych postanowień również z obowiązujących w obrocie z konsumentami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, Prezes UOKiK uznał złożone zobowiązanie za zupełne, gdyż w równorzędny sposób zabezpiecza interesy prawne konsumentów, którzy zawarli umowy z Telestarda i konsumentów, którzy mogą zawrzeć tego typu umowy w przyszłości. Termin 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji, dla wykonania przez Telestrada jego zobowiązania do wprowadzenia zmian we wzorcach umownych tj: ”Regulaminie Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”, „Cenniku – Pakiety Domowo – Komórkowe”, oraz „Cenniku – Plany Rodzinne”, w ocenie Prezesa jest terminem racjonalnym i odpowiednim na dokonanie tych zmian, z uwagi na przewidywany nakład pracy (projekt zmian został już przygotowany przez przedsiębiorcę) . Termin 4 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, dla wykonania przez Telestrada jego zobowiązania do doręczenia konsumentom, z którymi zostały podpisane umowy na podstawie dotychczasowego wzorca umowy pod nazwą ”Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych”, „Cennik – Pakiety Domowo – Komórkowe”, oraz „Cennik – Plany Rodzinne” propozycji zmiany w formie aneksu do umowy w/w wzorców stanowiących integralne części umowy w sposób wynikający z przyjętego zobowiązania, jest w ocenie Prezesa Urzędu terminem racjonalnym i wystarczającym, z uwagi na skalę działalności Telestrada, jak i nakład pracy potrzeby dla wypełnienia tego zobowiązania. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. Ad. II sentencji decyzji Stosownie do treści art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązania, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Wobec tego Prezes UOKiK nałożył na Telestrada obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, zawierającej: 1) nowy wzorzec umowy pod nazwą „Regulamin Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych” oraz wzorce „Cennik Pakiety Domowo – komórkowe” i „Cennik Plany Rodzinne” uwzględniające zmiany wynikające ze złożonego zobowiązania, 21 2) wzór aneksu do umów zawartych z konsumentami zawierający propozycję zmiany zakwestionowanych postanowień Regulaminu i Cennika zgodnie z treścią złożonego zobowiązania, 3) dane o liczbie konsumentów, którym dostarczono aneksy do umów zawartych w oparciu o wzorzec umowy zawierający kwestionowane postanowienia wraz z dowodami potwierdzającymi doręczenie, 4) dane o liczbie konsumentów którym nie doręczono aneksów do umów zawartych w oparciu o wzorzec umowny zawierający kwestionowane postanowienia oraz pisemne wyjaśnienia ewentualnych przyczyn braku doręczenia w w/w aneksów, 5) dane o liczbie nowych odbiorców, z którymi zawarto umowę w oparciu o nowy wzorzec, w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . Termin 5 miesięczny od daty uprawomocnienia się decyzji, dla wykonania przez Telestrada obowiązku złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, uwzględnia wyżej wymienione terminy zobowiązujące Telstrada do podjęcia określonych działań a przy tym zapewnia przedsiębiorcy odpowiednią ilość czasu (1 miesiąc) na skompletowanie potrzebnych dokumentów oraz zebranie danych liczbowych dla Prezesa UOKIK. Zatem jest to termin wystarczający dla złożenia w/w informacji. W związku powyższym, Prezes UOKiK orzekł jak w pkt II sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art.479 28 § 1 i 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Z upoważnienia Prezesa UOKIK ‘ Dyrektor Delegatury UOKIK w Lublinie Ewa Wiszniowska Otrzymuje: Telestrada S.A. ul. Puławska 182 02-670 Warszawa