RLU-2/2016

1 Lublin, dnia 9 czerwca 2016r. RLU-61-5/2015/EW DECYZJA RLU 2 /2016 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 poz. 23 ), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz . 184 j.t.), stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i § 5 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy „Vital - Mix” Sp. z o.o. Spółka komandytowa w Białymstoku ; - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurenci i Konsumentów - umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stosowania przez tego przedsiębiorcę bezprawnych działań polegających na: 1. stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. nr 1171 poz. 1206 ze zm.), tj.: rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, poprzez zamieszczenie w Zaproszeniach skierowanych do konsumentów w 2014 roku na prelekcje kulinarne (w innych: spotkania kulinarne) organizowane poza siedzibą przedsiębiorstwa zapewnienia o treści: „Organizator przygotował upominek dla wszystkich uczestników* (ilość miejsc ograniczona) lub „Organizator przygotował także upominek dla każdego z uczestników”, podczas gdy ilość zakupionych upominków nie była wystarczająca do obdarowania nimi wszystkich uczestników pokazów, co mogło stanowić nar uszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; P REZES URZĘDU OCHRONY Konkurencji i Konsumentów DElegatura UOKiK w Lublinie ul. Ochotnicza 10 , 20 - 012 LUBLIN Tel. (0 - 81) 532 - 35 - 31, 532 - 54 - 48, Fax (0 - 81) 532 - 08 - 26 E - mail: lublin@uokik.gov.pl 2 2.stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 5 ust.1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdzi ałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 1171 poz. 1206 ze zm.) tj. rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji poprzez podawanie we wzorcu Ogólnych Warunków Umowy Spółki „VITAL - MIX” Sp. z o.o. SP.K. w oparciu, o który zawierane są umowy z konsumen tami informacji pkt 7 o treści: …… . Kupujący może zapoznać się z kodeksem dobrych praktyk Sprzedającego na stronie internetowej: vital-mix.com.pl , gdy na stronie tej nie ma żadnego kodeksu dobrych praktyk, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3.stosowaniu działań bezprawnych mogących stanowić praktykę naruszającą zbi orowe interesy konsumentów polegających na niewykonaniu obowiązku wynikającego z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. Nr 126 poz. 715 ze zm.) poprzez niezamieszczenie w wekslu in blanco stosowanym, jako zabezpieczenie udzielanego konsumentowi kredytu na zakup towarów oferowanych przez VITAL - MIX” Sp. z o.o. SP.K., sformułowania „nie na zlecenie” , a zamieszczenie sformułowania „na zlecenie”, co w konsekwencji stanowić mogło naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie Prezes UOKIK – Delegatura w Lublinie przeprowadził postępowania wyjaśniające RLU -405- 23/14/JS i RLU-405-1 /15/JS w sprawie ustalenia czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przez „Vital - Mix” Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w Białymstoku, zwana dalej Spółką lub przedsiębiorcą. Analiza przesłanych dokumentów pozwalała stwierdzić, że konsumenci mogli być wprowadzeni w błąd przy kierowaniu do nich przez tego przedsiębiorcę zaproszeń do uczestnictwa w spotkaniach kulinarnych powiązanych z prezentacją i sprzedażą towarów wyposażenia domowego. Materiał dowodowy zebrany w tym postępowaniu dał podstawy do postawienia Spółce zarzutów stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych i działań bezprawnych tj. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustaw y o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorca został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego stosownym pismem wraz z krótkim uzasadnieniem podejrzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W odpowiedzi na Zawiadomienie Przedsiębiorca nie zgodził się ze stawianymi zarzutami argumentując, iż z treści Zaproszeń i informacji podawanych na spotkaniach wynikało, że były to prezentacje oferty handlowej przedsiębiorcy, a konsumenci wiedzieli jaki był cel takiego sp otkania. Brak dostępu na stronie internetowej Spółki do kodeksu dobrych praktyk rynkowych wynikał z zaniedbań firmy zewnętrznej, której zlecono prowadzenie strony internetowej do której odsyłała umowa, a zarzut dotyczący nie umieszczenia na wekslu klauzuli „nie na zlecenie” nie dotyczy Spółki, gdyż nie udzielała ona kredytów konsumentom tylko stosowała odroczone terminy zapłaty. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny sprawy: „Vital - Mix” Sp. z o.o. Spółka komandytowa w Białymstoku ul. Jagienki 4 (do 31 października 2014 r. „Vital - Mix” Spółka z o.o. Spółka komandytowo -akcyjna ul. I Armii Wojska Polskiego 3 4 w Białymstoku) – dalej Spółka, Vital, Przedsiębiorca, prowadziła działalność gospodarczą od 1 września 2014 roku na skutek przekształcenia spółki „Vital - Mix” Spółka z o.o. Spółka komandytowo- akcyjna w spółkę „Vital - Mix” Sp. z o.o. Spółka komandytowa w Białymstoku. Fakt ten odnotowany został w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 553 §1 Kodeksu spółek handlowych, Spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Skutki te należy rozpatrywać w sferach: cywilnoprawnej, administracyjnoprawnej, organizacyjnej oraz członkostwa i prawa pracy. Spółka przejęła więc prawa i obowiązki wynikające z umów sprzedaży dokonywanych przez przekształconą spółkę. Spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000521855. Ujawniony tam nr NIP to 9662089417 a nr REGON 200799770. Jako przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy wskazano pozostałą sprzedaż detaliczną prowadzoną poza siecią sklepową, straganami i targowiskami (47.99) (k -29-36). Spółka dokonywała sprzedaży towarów wyposażenia domowego (głównie garnków) na organizowanych pokazach kulinarnych. Prezes Urzędu otrzymał w 2014 roku za pośrednictwem rzeczników konsumentów (głównie w Białymstoku i Lublinie) kilkanaście skarg na sposób działania Spółki od niezadowolonych konsumentów. Przedsiębiorca w Zaproszeniach kierowanych do konsumentów informował, że organizuje wyjątkowe spotkania kulinarne lub prelekcje kulinarne, na których konsument pozna „intensywny i niezapomniany świat smaków” i „eksperci opowiedzą o tym, jak przygotować zdrowe i pełnowartościowe posiłki”. W dalszej części Zaproszeń była informacja, że spotkanie połączone jest z możliwością zakupu prezentowanych towarów. Ponadto umieszczona była informacja o przygotowanych upominkach dla wszystkich zaproszonych uczestników (każdego uczest nika). Z przesłanych na żądanie Prezesa Urzędu danych wynika (faktur zakupu towarów oferowanych jako upominki w poszczególnych miesiącach 2014r., i na początku 2015r.), że ilość zakupionych w 2014 roku upominków nie pokrywała się nawet z ilością zawartych w tamtym okresie umów, a upominek miał otrzymać każdy z uczestników spotkania niezależnie od tego czy zawarł umowę ze Spółką czy też nie. W trakcie prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego pismem z dnia 25 listopada 2015r. przedsiębiorca oświadczył, że sam dokonywał także zakupów upominków, na co przesłał wydruki z przelewów bankowych, a zapomniał ująć tego we wcześniejszych wyjaśnieniach. Spółka oświadczyła, że nie prowadzi ewidencji ilości uczestników na pokazach, stąd nie było możliwości porównania liczby upominków z liczbą uczestników pokazów w 2014 roku. Ponadto Spółka wskazała, że w 2014r. średnio w jej pokazach uczestniczyło ok. xx (tajemnica przedsiębiorcy) osób. Spółka wskazała, że prowadzi działalność na terenie całej Polski, ale faktycznie ograniczona ona jest do kilku województw (K - 82-85 i 98-124). W swojej działalności Spółka w 2015 roku posługiwała się wzorcami umownymi: Ogólne Warunki Umowy Spółki „VITAL - MIX” Sp. z o.o. SP.K., deklaracją wystawcy weksla in blanco, wekslem in blanco, dokumentem wydania towaru, Pouczeniem o odstąpieniu od umowy wraz ze wzorem odstąpienia, formularzem odstąpienia od umowy, informacją o zakupie do umowy sprzedaży, dokumentem gwarancyjnym (K-58-81). W treści umów zawieranych z konsumentami w 2014 i od 1 stycznia 2015r. przedsiębiorca zawarł zapis o treści: Kupujący może zapoznać się z kodeksem dobrych praktyk Sprzedającego na stronie internetowej: vital-mix.com.pl . W złożonych wyjaśnieniach pełnomocnik przedsiębiorcy oświadczył, że kodeks dobrych praktyk to Regulamin dobrych praktyk obsługi klienta firmy Vital Mix zawierający 8 punktów o treści: 1. Traktować klienta z należytym szacunkiem i zrozumieniem. 2. Reprezentować wysoka kulturę osobistą względem potencjalnych klientów. 4 3. Stosować zasady uczciwości zawodowej i uprzejmości. 4. Informować w jasny i zrozumiały sposób warunki zakupu towaru. 5. Udzielać rzetelnych informacji odnośnie sposobu zapłaty za zakupiony towar . 6. Uświadomić klienta jaka firma prezentuje dany produkt. 7. Pełna świadomość klienta odnośnie imienia i nazwiska osoby z którą zawierana jest umowa. 8. Angażowanie się w rozwiązywanie problemów i zapytań klientów po zakupie danego towaru Dokument ten podpisany jest nieczytelnym podpisem z pieczątką przedsiębiorcy i datą 14.02.2015r. Zdaniem przedsiębiorcy jest to aktualnie obowiązujący dokument, o którym mowa we wzorcu umowy i umowach podpisywanych z konsumentami. Przedsiębiorca nie podał żadnych okoliczności wprowadzenia go w życie z tą data, stwierdzając, że kodeks dobrych praktyk stosowany od 1 stycznia 2015r. został usunięty z użycia jak też usunięto wszystkie pliki dotyczące tego kodeksu. Pełnomocnik przedsiębiorcy wyjaśnił ponadto, że obowiązek posiadania kodeksu dobrych praktyk wprowadziła Ustawa o prawach konsumenta , która weszła w życie pod koniec 2014r. Przedsiębiorca oświadczył, że Spółka posiadała w 2014r. przygotowany przez siebie kodeks dobrych praktyk, funkcjonował on do 25 grudnia 2014r., jako dokument wewnętrzny i był udostępniany konsumentom na ich żądanie, a po tym terminie został oficjalnie udostępniony konsumentom. Załączono wydruk kodeksu dobrych praktyk, który był stosowany na przestrzeni drugiej połowy grudnia 2014r. (K-257) Analiza przedstawionych przez pełnomocnika Spółki dokumentów (kopii umów zawartych z konsumentami) pozwala ustalić, że Spółka sprzedając konsumentom swoje towary dokonuje ich sprzedaży w formie kredytu konsumenckiego, naliczając odsetki i inne koszty związane z rozłożeniem na raty spłaty zakupionych towarów. Zabezpieczeniem takiego kredytu jest Weksel in blanco i Deklaracja wystawcy weksla in blanco. Weksel in blanco zawiera zapis „na zlecenie”. Pismem z dnia 7 marca 2016r. pełnomocnik Spółki zawiadomił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku, XII Wydział Gospodarczy KRS z dnia 29 stycznia 2016r. w sprawie o sygn.. akt BI.XII NS-REJ.KRS/000777/16/780 rozwiązana została Spółka VITAL- MIX sp. z o.o. Sp. K z siedzibą w Białymstoku i wykreślona ją z KRS z tą samą datą. Prezes Urzędu zważył co następuje: Spółce postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2 007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015r. 184 j.t.) , zwana dalej ustawą okik. Zarzucono jej stosowanie działań bezprawnych i nieuczciwych praktyk rynkowych wprowadzających konsumentów w błąd. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy okik, Spółka była stroną postępowania administracyjnego o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Przesłanki zastosowania art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 24 ust.1 ustawy o ochro nie konkurencji i konsumentów stanowi, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei art. 24 ust. 2 wskazuje, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. 5 Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych oraz zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Powołany art. 24 ust. 2 zawiera przykładowe wyliczenia praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich m.in. - w pkt. 3: nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Dla stwierdzenia zatem stosowania praktyki z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: A. działanie przedsiębiorcy, B. bezprawność działania, w tym poprzez stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych, C. go dzenie tymi działaniami w zbiorowe interesy konsumentów. Ad A. Działanie przedsiębiorcy Zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów można postawić wyłącznie w stosunku do działań (zaniechań) przedsiębiorcy. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1) a. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to: osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjna nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizacyjną lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarcza w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zatem decydujące znaczenie dla uznania podmiotu za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy okik ma faktyczne wykonywanie przez niego działalności gospodarczej lub zawodowej. Analiza powołanych przepisów wskazuje, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a zatem jako osoba prawna, spółka prawa handlowego posiadała przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1)a ustawy okik do dnia 29 stycznia 2016r. Zatem w trakcie prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego Spółka utraciła przymiot przedsiębiorcy poprzez jej rozwiązanie Uchwałą wspólników z dnia 19 stycznia 2016r. w przedmiocie rozwiązania Spółki oraz określenia innego niż likwidacja sposobu zakończenia, co skutkowało postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku o jej rozwiązaniu z wpisaniem tych info rmacji w KRS. Informacja o tych czynnościach została przekazana Prezesowi Urzędu na końcowym etapie prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, jako odpowiedź na pismo o podanie obrotu Spółki za 2015r. Powyższe oznacza, że w okolicznościach sprawy nie wypełniona została pierwsza przesłanka warunkująca stwierdzenie stosowania praktyki z art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 3 ustawy okik. Skutkiem braku spełnienia chociażby jednej z w/w przesłanek jest, że Prezes Urzędu nie może stwierdzić naruszenia zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji wydać w sprawie decyzji administracyjnej. Wobec braku spełnienia pierwszej ze wskazanych przesłanek warunkujących zastosowania art. 24 ust. 1 i 2 ustawy okik zbędne jest udowadnianie przez Prezesa Urzędu zaistnienia przesłanek zarzucanej w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania adminis tracyjnego bezprawności działań Spółki oraz godzenia tymi działaniami w zbiorowe interesy konsumentów, bowiem jak wspomniano wyżej, wszystkie przesłanki muszą wystąpić łącznie. 6 Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawach nie uregulowanych w tej ustawie, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016. 23. j.t.) (dalej w t ekście: k.p.a.) „Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania”. Natomiast § 2 wspomnianego artykułu stanowi, że „Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.” Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowani a w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku fakultatywnego umorzenia, wskazanego w art. 105 § 2 k.p.a. , organ administracji publicznej jest uprawniony do oceny, czy wniosek strony o umorzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie pod kątem warunków w tym przepisie przewidzianych. W przypadku umorzenia fakultatywnego organ administracji publicznej działa na podstawie uznania administracyjnego. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi 1 . Art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie, co do jej istoty. Zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik wymaga udowodnienia w pierwszym rządzie posiadania przez stronę tego postępowania przymiotu przedsiębiorcy. W powyższym zakresie należy zatem stwierdzić, że skoro Spółka przestała istnieć postępowanie administracyjne prowadzone przeciwko niej stało się bezprzedmiotowe, zatem nie można wydać decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie, co do jej istoty. Skoro w sprawie nie można wydać decyzji administracyjnej stwierdzającej naruszenie zakazu określonego w art. 24 lub stwierdzającej zaniechanie stosowania praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów lub też decyzji uprawdopodobniającej stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów uznać należy, iż umorzenie tego postępowania jest zasadne na podstawie art. 83 ustawy okik w związku z art. 105 § 1 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy w związku z art. 479 28 § 2 kpc, przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony 1 Jaśkowska M., Wróbel A. „Komentarz bieżący do art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego” (Dz.U.00.98.1071) LEX/el.2010. 7 Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. z upoważnienia Prezesa UOKiK Ewa Wiszniowska dyrektor Delegatury w Lublinie