RPZ-12/2019

Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu ul. Zielona 8 61 - 851 Poznań tel. 61 852 15 17 < faks 61 851 86 44 poznan@uokik.gov.pl < www .uokik.gov.pl PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MARE K NIECHCIAŁ Poznań, 25 października 201 9 r. RPZ .61 0 . 2 .201 9 . JM DECYZJA nr RPZ 12 /201 9 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 201 9r. poz. 369 ze zm. ) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Kredytom Partnerskim Sp. z o.o. z siedz ibą w Starym Mieście - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, działania Kredytów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście polegające na nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsumenta pożyczki przed terminem określonym w umowie, całkowitego kosztu pożyczki proporcjonalnie do okresu, o któ ry skrócono czas obowiązywania umowy, co narusza art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 201 9 r. poz. 1083) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 24 lutego 2019r. II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 u stawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, działania Kredytów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście polegające na niedopełnieniu obow iązku zamieszczenia na wekslu zabezpieczającym spłatę udzielonej konsumentowi pożyczki klauzuli „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej, co narusza art. 41 ust. 1 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 wrz eśnia 2018r. II I . na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, działania Kredytów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście polegające na ustaleniu opłat z tytułu zaległości w spłacie pożyczki i odsetek za opóźnienie w wysokości przewyższającej kwotę odsetek maksymalnych za opóźnienie, co narusza art. 33a ww. ustawy o kredycie konsumenckim i stwierdza się zani echanie jej stosowania z dniem 6 marca 2019r. IV. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy, działania Kredy tów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach pożyczek informacji o procedurze składania i rozpatrywania reklam acji, co narusza art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 5 sierpnia 2015r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2038 ze zm. ) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 6 marca 2019r. V. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, działania Kredytów Partnerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście polegające na sporządzaniu zawieranych z konsumentami umów pożyczek w nieczytelnej formie graficznej, tj. bardzo małą czcionką, co narusza art. 29 ust. 3 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 30 kwietnia 201 9r. VI . na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście : 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opi sanym w pkt I I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 4.668 zł (słownie: cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt osiem zł ), płatną do budżetu państwa 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I II sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 5.706 zł (słownie: pięć tysię c y siedem set sześć zł ), płatną do budżetu państwa 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisa nym w pkt I V sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 2.075 zł (słownie: dwa tysiąc e siedemdziesiąt pięć zł ), płatną do budżetu państwa 4. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt V sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 2.594 zł (słownie: dwa tysiąc e pięćset dziewięćdziesiąt cztery zł ), płatną do budżetu państwa V I I . na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 201 8 r. poz. 2096 ze zm. ) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , postanawia się obciążyć Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w wysokości 16,30 zł (słownie: szesnaście zł 30/ 100) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od d nia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Kredytów Part nerskich Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście (dalej: Spółka) związane z udzielaniem pożyczek gotówkowych konsumentom oraz podmiotów powiązanych z ww. Spółką, zaangażowanych w proces udzielania i wykonywania umów pożyczek, uzasadniają wszczęcie postępowa nia w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Postępowanie wszczęto w następstwie otrzymanych skarg konsumentów. W toku postępowania ustalono , że Spółka udziela konsumentom pożyczek na okres od 20 do 480 tygodni (przy czym od lutego 2 018r. głównie na okres 130 tygodni), z reguły w wysokości od 300 zł do 2.000 zł, sporadycznie w wyższych kwotach. Umowy zawierane są 3 w miejscu zamieszkania konsumentów bądź w siedzibie Spółki, w oparciu o przygotowane przez Spółkę wzorce umów, bez udziału pośrednika kredytowego. Spółka prowadzi działalność głównie na terenie powiatu konińskiego. Udzielane przez Spółkę pożyczki są zabezpieczane wystawianym przez konsumenta wekslem in blanco , a w przypadku małych przychodów konsumenta i wyższej kwoty wnioskow anej pożyczki bądź zbyt niskich przychodów dla prowadzenia egzekucji komorniczej i braku majątku - dodatkowo poręczeniem poręczyciela. Wzorce wszystkich dokumentów wykorzystywanych w celu zabezpieczenia spłaty pożyczek zostały przygotowane przez Spółkę. W wyniku analiz y zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego , postanowieniem z dnia 18 lutego 2019r. Prezes Urzędu wszczął przeciwko Spółce postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , w związku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w: 1. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsumenta pożyczki przed terminem określonym w umowie, całkowitego kosztu pożyczki proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, co może naruszać art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 993) 2. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochr onie konkurencji i konsumentów, polegającej na niedopełnieniu obowiązku zamieszczenia na wekslu zabezpieczającym spłatę udzielonej konsumentowi pożyczki klauzuli „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej, co może naruszać art. 41 ust. 1 ww. ustawy o kredyc ie konsumenckim 3. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na ustaleniu opłat z tytułu zaległości w spłacie pożyczki i odsetek za opóźnienie w wysokości przewyższającej kwotę odsetek maksymalnych za opóźnienie, co może naru szać art. 33a ww. ustawy o kredycie konsumenckim 4. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach p ożyczek informacji o procedurze składania i rozpatrywania reklamacji, co może naruszać art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2038) 5. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na sporządzaniu zawieranych z konsumentami umów pożyczek w nieczytelnej formie graficznej, tj. bardzo małą czcionką, co może naruszać art. 29 ust. 3 ww. ustawy o kredycie konsumenckim. Po otrzymaniu zawiado mie nia o wszczęciu postępowania , pismem z dnia 7 marca 2019r. Spółka poinformowała, że zaprzestała stosowania zarzuconych jej praktyk. Odnosząc się do pierwsze j z praktyk , Spółka wskaza ła, że w przypadku wcześniejszej spła ty przez kons umenta pożyczki dokonuje obniż enia całkowit ych koszt ów pożyczki proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Spółka zobowiąz ała się przy tym , w terminie do końca czerwca 20 19r., do skorygowania zakwestionowanych wyliczeń ww. kosztó w dla przypadków wymienionych w jej pismach z dnia: 6 listopada i 21 grudnia 2018r. W zakresie drugiej z zarzuconych praktyk Spółka oświadczy ła , że od dnia 8 września 2018r. stosuje weksel z klauzulą „nie na zlecenie” . Spółka przed łożyła wzór tego weksla . W odniesieniu do trzeciej praktyki objętej zarzutem Spółka zaznaczyła z kolei , że zmieniła treść art. 7 , usuwając z niego „ pkt 2 ” . Spółka przytoczyła nową treść art. 7, w którym nie przewidziano opłat za czynności windykacyjne. Spółka oświadczyła jednocze śnie , że uzupełni ła art. 11 umów o pkt 7, w który m zamieściła informacje dotyczące reklamacji . W przypadku ostatniej z zarzuconych praktyk Spółka 4 poinformowała natomiast, że stos uje wz ór umowy „napisan y czcionką o rozmiarze 9” . Powołując się na wprowadzone zmiany, Spółka wniosła o umorzenie prowadzonego przeciwko niej postępowania . W odpowie dzi na wezwanie Prezesa Urzędu, pismem z dnia 30 kwietnia 2019r. Spółka przedstawiła szczegółowe wyliczenia skorygowanych kosztów pożyczek należnych konsument om , kt órzy dokonali spłat y pożycz e k przed terminem określonym w umowie . Spółka przedłożyła też kopie umów pożyczek zawartych z konsumentami po dniu 8 września 2018r., do których wystawione zostały przez konsumentów weksle z klauzulą „nie na zlecenie” . Odpowiadaj ąc na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka przedłożyła ponadto kopie umów pożyczek zawartych w oparciu o nowy wzor zec um owy z dnia 7 marca 2019r. Spółka poinformowała zarazem o wprowadzeniu do obrotu z dniem 1 maja 2019r. kolejnego wzorca umowy, w którym zmodyf ikowała układ graficzn y umowy . W załączonym do pisma wzorcu umowy z dnia 1 maja 2019r. Spółka rozplanowała tekst umowy, wyraźn ie wyodrębni ając poszczególn e postanowie nia i zachowując odstępy pomiędzy postanowieniami i ich częściami . P ismem z dnia 25 czerw ca 2019r. przesłanym z własnej inicjatywy Spółka po wiadomi ła, że wywiązała się ze złożonego zobowiązania dotyczącego dokonania kor ekty wyliczeń kosztów pożyczek należnych jej w przypadku wcześniejsz ej spłat y pożycz e k przez konsument ów . Spółka przedstawi ła szczegółowe wyliczenia tych kosztów we wszystkich przypadkach, w których konsumenci dokonali wcześniejszej spłaty pożyczek w 2018r. oraz przedłożyła dowody zwrotu konsumentom nienależnie pobranych uprzednio kwot tytułem ww. kosztów. Kolejnym pismem z dnia 30 lipca 2019r., przesłanym w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka sprecyzowała, że zmienione zasady obliczania kosztów pożyczek w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki zastosowała po raz pierwszy wobec konsumenta, który dokonał takiej spłaty w dniu 25 lutego 2019r. Spółka wskazała także wyliczenia ww. kosztów dla pożyczek spłaconych począwszy od dnia 1 stycznia do dnia 17 lipca 2019r. , tj. do dnia otrzymania wezwania. Spółka poinformowała ponadto , że w 2018r. zawarła [usunięto] umów z konsumenta mi, a od dnia 1 stycznia do dnia 17 lipca 2019r. - [usunięto] umów. W toku postępowania, Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę , z godnie z art. 73 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o zaliczeniu w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu mat eriał u postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RPZ - 403/8/18/JM poprzedzającego jego wszczęcie . Pismem z dnia 3 października 2019 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Spółka nie skorzystała z tego uprawnienia. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Spółka pod firmą: Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 0000 429 442 . Przedmiot em działalnoś ci gospodarcz ej Spółki jest m.in. udzielanie kredytów ( dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców KRS - k . 371 - 372 akt) . Spółka została wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod nu merem RIP000217 ( https://www.knf.gov.pl/podmioty/Rejestry_i_Ewidencje/rejestr_instytucji_pozyczkowyc h ). Spółka udziela konsumentom pożyczek na okres od 2 0 do 480 tygodni (od lutego 2018r. głównie na okres 130 tygodni), z reguły w wysokości od 300 zł do 2.000 zł, sporadycznie w wyż szych kwotach, głównie na terenie powiatu konińskiego. Umowy pożyczki zawierane są w miejscu zamieszkania konsumentów bądź w sie dzibie Spółki, w oparciu o przygotowane przez Spółkę wzorce umów, w tym m.in. wzorzec o nazwie: „umowa pożyczki pieniężnej” ( dowód: pism a Spółki z dnia : 25 lipca i 21 września 2018r. 5 wraz z załączonymi do nich wzorc a m i um ów pożycz e k i umowami zawartymi zgo dnie z ich postanowieniami - k. 5 - 8 , 13 - 120 i 129 - 1 58 akt ). W 2018r. Spółka zawarła [usunięto] umów pożyczek z konsumentami, a od dnia 1 stycznia do dnia 17 lipca 2019r. - [usunięto] umów ( dowód : pismo Spółki z dnia 30 lipca 2019r. - k. 374 - 377 akt ). Prakt yka z pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu ustalił, że zasady wcześniejszej spłaty pożyczki uregulowan e został y w art. 9 ust. 1 um ów pożyczek, które Spółka zawiera z konsumentami . Postanowienie to przewid uje m.in., że w takiej sytuacji Spółka umniejsza ca łkowity koszt pożyczki o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, nawet jeśli pożyczkobiorca poniósł je przed faktyczną, przedterminową spłatą. W postanowieniu tym wskazano zarazem , że całkowity koszt pożyczki obejmuje: o dsetki, prowizję oraz opłatę przygotowawczą. Przedstawione przez Spółkę wyliczenia kosztów wskazują, że w wielu przypadkach dokona nia przez konsumentów spłaty pożyczek przed terminem określonym w umowie, Spółka obniża ła wysokość wszystkich kosztów zalicz onych do całkowitego kosztu pożyczki, jednak nie było to obniże nie proporcjonalne do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Nieprawidłowy sposób obliczania całkowitego kosztu pożyczki stwierdzono w odniesieniu do przypadków wcześniejszej spłaty pożyczek, dokonywanych przez konsumentów co najmniej od 2018r. K oszt y pożyczek obliczon e i pobrane przez Spółkę oraz koszt y należn e Spółce zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, tj. przy uwzględnieniu faktycznego okresu , o który skrócon o czas obowiązywania umowy , w wybranych przykładowo umowach prezentuje zamieszczona poniższej tabel a : Lp. data umowy pożyczki kwota pożyczki suma kosztów pożyczki okres spłaty wynikający z umowy faktyczny okres obowiązywania umowy koszty pożyczki oblic zone przez Spółkę w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki koszty pożyczki uwzględniające faktyczny okres , o który skrócono czas obowiązywania umowy (art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim) 1. 25.04.2018r. 500 zł 629,99 zł 910 dni 127 dni 200 zł 8 7,92 zł 2. 16.05.2018r. 2.000 zł 2.519,99 zł 910 dni 103 dni 490 zł 285,2 3 zł 3 . 18 .0 4 .2018r. 2 . 0 00 zł 2.519,99 zł 910 dni 19 dni 200 zł 52,61 zł 4. 19.03.2018r. 2.000 zł 2.519,99 zł 910 dni 29 dni 300 zł 80,3 1 zł 5. 25.04.2018r. 500 zł 629,99 zł 910 d ni 217 dni 250 zł 150, 23 zł 6. 06.09.2018r. 3.000 zł 3.779,99 zł 910 dni 84 dni 619 zł 348,9 2 zł 7. 25.05.2018r. 500 zł 629,99 zł 910 dni 200 dni 250 zł 138,4 6 zł 8. 07.05.2018r. 1.300 zł 1.637,33 zł 910 dni 22 dni 200 zł 39,58 zł 9. 18 .0 4 .2018r. 2 . 2 00 zł 2.771,99 zł 910 dni 1 18 dni 538,25 zł 359,44 zł 10. 23.05.2018r. 1.000 zł 1.260 zł 910 dni 99 dni 350 zł 137, 08 zł ( dowód : wzorc e um ów pożycz ek Spółki i umowy zawarte zgodnie z ww. wzorcami , w których zamieszczono art. 9 ust. 1 - k. 13 - 16, 22 - 49, 54 - 55, 74 - 75, 95 - 96, 103 - 104, 113 - 114, 132 - 133, 136 - 137, 139 - 158 akt ; pisma Spółki z dnia: 6 listopada i 21 grudnia 2018r. z wyliczeniami kosztów pożyczek spłaconych przez konsumentów przed terminem określonym w umowach - k. 272 - 273 i 286 - 288 akt ) . Bezpośredni o po zapoznaniu się z postawionym zarzutem Spółka poinformowała o zaniechaniu stosowania zakwestionowanego sposobu obliczania całkowitego kosztu pożyczki w razie wcześniejszej spłaty pożycz k i . Spółka przed stawi ła nowe wyliczenia 6 koszt ów , uwzględniające fak tyczny okres, o który skrócon y został czas obowiązywania umowy w konkretnych przypadkach wcześniejszej spła ty pożyczek przez konsumentów . Spółka zobowiązała się jednocześnie do skorygowania dokonanych dotychczas wyliczeń . W toku postępowania Spółka poinfor mowała o wykonaniu złożonego w tym zakresie zobowiązania. Spółka przed łożyła dowody potwierdzające zwrot na rzecz konsumentów nienależnie pobranych od nich kwot kosztów, wynikających z różnicy pomiędzy kosztami naliczonymi od nich błędnie przy spłacie poży czki a kosztami ob liczonymi przy uwzględnieniu rzeczywistego okresu, o który skrócony został czas obowiązywania danej umowy ( dowód : pisma Spółki z dnia 7 marca i 30 kwietnia 2019r. - k. 296 i 306 - 307 akt ; pismo Spółki z dnia 25 czerwca 2019r. wraz z dowodam i zwrotu kosztów pożyczek nienależnie pobranych od konsume ntów przy wcześniejszej spłacie - k. 354 - 368 akt ; pismo Spółki z dnia 30 lipca 2019r. - k. 374 - 377 akt ). Nowe zasady obliczania całkowitego kosztu pożyczk i przy wcześniejszej spłacie, uwzględniając e i ch obniżenie proporcjonaln ie do okresu, o który sk rócono czas obowiązywania umowy, Spółka zastosowała po raz pierwszy dla pożyczki spłaconej przez konsumenta w dniu 25 lutego 2019r. Na podstawie zawartej umowy Spółka udzieliła konsumentowi pożyczki w kwoci e 500 zł na okres 130 tygodni, tj. 910 dni. Całkowity koszt te j pożyczki wyniósł 629,99 zł. Konsument spłacił pożyczkę po 181 dniach, co oznacza, że okres pożyczki skrócił się o 729 dni. Obliczając całkowity koszt ww. pożyczki, Spółka prawidłowo uwzględnił a faktyczny okres, o który skrócony został czas obowiązywania ww. umowy . W rezultacie, Spółka obciąż yła konsumenta kosztami w wysokości 125,31 zł, tj. za okres 181 dni, w którym konsument rzeczywiście korzystał z po życzki (629,99:910 = 0,6923x181 =125,31) . Ww. sposób obliczeń całkowitego kosztu pożyczki w razie wcześniejszej spłaty Spółka zastosowała także w doniesieniu do innych pożyczek spłaconych przez konsumentów po wskazanej dacie ( dowód: pismo Spółki z dnia 30 lipca 2019r. z wyliczeniami skorygowanych kosztów pożyczek spłaconych przez konsumentów przed terminem określonym w umowie wraz z umową pożyczki z dnia 27 lipca 2018r. - k. 374 - 379 akt). Praktyka z pkt II sentencji decyzji Jak ustalono, j ednym ze sposobów zabezpieczenia spłaty udzielanych konsum entom pr zez Spółkę pożyczek jest weksel „nie na zlecenie” (art. 3 ust. 7 umów pożyczek) . Pomimo wskazania w umowach na tego rodzaju zabezpieczenie , na wekslach, które podpis ywa li konsumenci przy zawarciu ze Spółką umów, nie zamieszczono klauzuli o ww. tre ści ani o treści równoznacznej. Na większości weksl i zamieszczono jedynie klauzul ę „bez protestu” , która określa inne prawa związane z wekslem . Weksle, na których nie zamieszczono klauzuli „nie na zlecenie” , Spół k a stos owała co najmniej od lipca 2013r. ( do wód : wz orzec umowy pożyczki z dnia 22 lipca 2013r. wraz z wzor em weksl a - k. 13 - 16 i 21 akt ; wzór weksl a - k. 46 akt ; weksle wystawione przez konsumentów w związku z zawarciem umów pożyczek - k. 59, 80, 101, 109, 119, 166, 175, 188, 199, 210, 220, 229, 238, 2 50, 259 akt ). Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu niniejszego post ę powania Spółka poinformowała, że od dnia 8 września 2018r . stosuje wzorzec umowy pożyczki wraz z weks l em uzupełniony m o ww. klauzulę. Na potwierdzenie tego faktu Spółka przedłożyła umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z tym wzorcem , do których załączono wystawione przez konsumentów weksle z klauzulą „nie na zlecenie” ( dowód : pism o Spółki z dnia 7 marca 2019r. wraz z wz o r em weksla uzupełnionego o ww. klauzulę - k. 296 i 301 ak t; weksle z ww. klauzulą wystawione przez konsumentów do umów pożyczek zawartych zgodnie z wzorcem umowy z dnia 8 września 2018r., załączone do pisma Spółki z dnia 30 kwietnia 2019r. - k. 306 - 307 i 313 - 327 akt ; pismo Spółki z dnia 30 lipca 2019r. wraz z umo wą pożyczki z dnia 18 września 2018r. i załączonym do niej wekslem z klauzulą „nie na zlecenie” - k. 374 - 377 i 380 - 382 akt ). 7 Praktyka z pkt III sentencji decyzji Prezes Urzędu ustalił, że w umow ach pożycz e k zawieranych przez Spółk ę z konsumentami zgodnie z wzorcem obowiązującym od dnia 8 września 2018r. zamieszczono postanowieni e określające wysokość opłat windykacyjnych , pobieranych w związku z czynnościami Spółki mającymi na celu wyegzekwowanie od konsumentów należności z zawartych umów (a rt. 7 ust. 1 ) . Postanowienie to przewiduje, że: „W przypadku, gdy Pożyczkobiorca opóźnia się w spłacie danej raty Pożyczkodawca może (lecz nie musi) podjąć kroki w celu wyjaśnienia przyczyn opóźnienia i wyegzekwowania wymaganych płatności. Kroki te będą polegały na próbi e skontaktowania się z Pożyczkobiorcą za pośrednictwem wskazanego we Wniosku o udzielenie pożyczki numeru telefonu (telefon lub sms), maila lub na wysłaniu do Pożyczkobiorcy pisma, a także wizytach w domu pod wskazanym we Wniosku o pożyczkę, bądź w umowie, adresem zamieszkania lub zameldowania. W razie opóźnienia w spłacie i podjęcia przez Pożyczkodawcę wyżej wymienionych kroków, Pożyczkobiorca upoważnia Pożyczkodawcę do naliczenia Pożyczkobiorcy Opłaty za opóźnienie (dalej jako Opłata za opóźnienie), które j celem jest wyrównanie Pożyczkodawcy poniesionych przez niego kosztów, o których mowa powyżej. Opłata za opóźnienie ustalona jest w formie ryczałtu w następujący sposób: w kwocie 30,00 zł (słownie: trzydzieści zł) za każde wysłane pismo - upomnienie oraz w kwocie 5,00 zł (słownie: pięć zł) za każdy kontakt telefoniczny, 5 zł (słownie: pięć zł) za każdy sms i 5 zł (słownie: pięć zł) za każdy kontakt drogą mailową, chyba że opóźnienie w spłacie danej raty było spowodowane okolicznościami, za które Pożyczkobio rca nie ponosi odpowiedzialności. Pożyczkodawca będzie dokonywał powyższych kontaktów telefonicznych (telefon lub sms) lub wysłania pism skutkujących obciążeniem Opłatą za opóźnienie nie częściej niż raz w tygodniu. Opłata za opóźnienie została obliczona w sposób ryczałtowy w oparciu o szacowane dodatkowe koszty kroków podejmowanych przez Pożyczkodawcę w przypadku opóźnienia Pożyczkobiorcy w spłacie rat pożyczki i obejmuje koszty powyższych dodatkowych kroków”. W umowach zawieranych na podstawie ww. wzorca odsetki za opóźn ienie ustalono na poziomie 14% w skali roku ( dowód: wzorzec umowy pożyczki stosowany przez Spółkę od dnia 8 września 2018r. - k. 136 - 137 akt; umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcem - k. 139 - 157 , 313 - 314, 316 - 317, 319 - 320 , 322 - 323, 325 - 326 akt ) . Z kolei w umowach pożyczek zawartych na podstawie wcześniej obowiązujących wzorc ów umów , wykorzystywanych przez Spółkę począwszy od dnia 11 marca 2016r. (tj. od dnia wejścia w życie art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim), ww. opł aty ustalono w art. 7 ust. 1 w wysokości : 30 zł za każde wysłane pismo - upomnienie, 150 zł za wysłane p ismo przedsądowe, 100 zł za pismo wypowiadające umowę, 50% z kwoty do wypłaty za pismo informujące o wykupie weksla, 10 zł za każdy kontakt telefoniczny, 5 zł za każdy sms, 10 zł za każdy kontakt drogą mailową i 150 zł za wizytę w miejscu zamieszkania lub zameldowania pożyczkobiorcy. W postanowieniu tym wskazano jednocześnie , że dodatkowo może zosta ć naliczona opłata za zwłokę w płatności raty lub jej częś ci w umownej wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia do dnia zapłaty . W ww. umowach odsetki za opóźnienie wynosiły 10% rocznie ( dowód : wzorce umów pożyczki załączone do pisma Spółki z dnia 25 lipca 2018r. i umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcami - k. 38 - 39, 44 - 45, 48 - 49, 95 - 96, 103 - 104, 113 - 114, 132 - 133, 211 - 212, 221 - 222, 230 - 231, 239 - 240, 251 - 252 i 274 - 283 akt ). W toku postępowania Spółka powiadomi ła o zmianie ww. postanowieni a w umowach zawieranych na podstawie nowego wzorc a umowy, obowiązującego od dnia 7 marca 2019r., poprzez usu nięcie tej części postanowienia, w której uregulowane były opłat y za czynności windykacyjne. W umowach tych art. 7 otrzymał następując ą treś ć : „W przypadku, gdy Pożyczkobiorca opóźnia się w spłacie danej r aty Pożyczkodawca może (lecz nie musi) podjąć kroki w celu wyjaśnienia przyczyn opóźnienia i wyegzekwowania wymaganych płatności. Kroki te będą polegały na próbie skontaktowania się z Pożyczkobiorcą za pośrednictwem wskazanego we Wniosku o udzielenie pożyc zki numeru telefonu (telefon lub sms), maila lub na wysłaniu do Pożyczkobiorcy pisma, a także 8 wizytach w domu pod wskazanym we Wniosku o pożyczkę, bądź w umowie, adresem zamieszkania lub zameldowania ”. P ostanowienie o przytoczonej treści zostało zamieszczo ne także w kolejnym wzorcu umowy pożyczki, który Spółka wykorzystuje do zawierania umów z konsumentami od dnia 1 maja 2019r. ( dowód : pismo Spółki z dnia 7 marca 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 7 marca 2019r. - k. 296 - 300 akt , umow y pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcem - k. 328 - 347 akt ; pismo Spółki z dnia 30 kwietnia 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 1 maja 2019r. - k. 306 - 307 i 348 - 351 akt; umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z wzo rcem z dnia 1 maja 2019r. - k . 383 - 407 akt ). Praktyka z pkt IV sentencji decyzji Ustalenia Prezesa Urzędu wskazują , że w umowach pożyczek, które Spółka zawiera ła z konsumentami od dnia 11 października 2015r. (tj. od dnia wejścia w życie przepisów ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym) , nie ma informacji odnoszących się do procedury składania reklamacji przez konsumenta oraz ich rozpatrywania przez Spółkę ( dowód : wzorce umów pożyczek wykorzystyw ane przez Spółkę po dniu 11 października 2015r. oraz umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcami - k. 35 - 36 , 38 - 41, 44 - 45, 48 - 49, 132 - 133, 136 - 137 ; 95 - 96 , 103 - 104, 113 - 114, 139 - 158, 176 - 177, 189 - 190, 200 - 201, 211 - 212, 221 - 222, 230 - 231 , 239 - 240, 251 - 252, 274 - 279 akt ) . Zajmując stanowisko w kwestii postawion ego zarzut u Spółka poinformowała , że uzupełniła art. 11 umów o dodatkowe postanowienie (oznaczone jako art. 11 ust. 7), o treści: „Jeżeli Pożyczkobiorca ma jakiekolwiek zastrzeżenia dotyczą ce usług świadczonych przez Pożyczkodawcę może wówczas złożyć reklamację. Wszelkie reklamacje należy składać w formie: a) pisemnej na adres Kredyty Partnerskie Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą przy ul. Topolowej 34 w Starym Mieście (62 - 57 1), lub b) ustnej - telefonicznie albo osobiście do protokołu podczas wizyty klienta w siedzibie Spółki przy ul. Topolowej 34 w Starym Mieście (62 - 571). Reklamacja zostanie rozpatrzona niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania rekla macji przez Pożyczkodawcę. Pożyczkodawca pisemnie poinformuje Pożyczkobiorcę o decyzji wynikającej z rozpatrzenia reklamacji” . P ostanowienie to zostało zamieszczone we wzorc u umowy pożyczki wprowadzonym przez Spółkę do obrotu konsumenckiego z dni em 7 marc a 2019r. P ostanowienie o ww. treś ci figuruje także w kolejnym wzorcu umowy pożyczki , wykorzystywanym przez Spółkę do zawierania umów z konsumentami od dnia 1 maja 2019r. ( dowód : pismo Spółki z dnia 7 marca 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 7 marca 2019r. - k. 296 - 300 akt , umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcem - k. 328 - 347 akt ; pismo Spółki z dnia 30 kwietnia 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 1 maja 2019r. - k. 306 - 307 i 348 - 351 akt ; umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z wzorcem z dnia 1 maja 2019r. - k . 383 - 407 akt ). Praktyka z pkt V sentencji decyzji Jak ponadto ustalono, umow y zawieran e przez Spółkę z konsumentami co najmniej od października 201 3 r. zostały sporządzone w nieczytelnej formie graficznej, z uwagi na zastosowaną w nich bardzo małą czcionk ę (przypuszczalnie rozmiar 6) ( dowód : wzorce umów pożyczek Spółki i umowy zawarte zgodnie z ww. wzorcami - k. 22 - 25 , 27 - 28, 30 - 33, 35 - 36, 38 - 39, 44 - 45, 48 - 49, 132 - 133, 136 - 137 ; 54 - 55, 74 - 75, 95 - 96, 103 - 104, 113 - 114, 139 - 158, 159 - 160, 167 - 168, 176 - 177, 189 - 190, 200 - 201, 211 - 212, 221 - 222, 230 - 231, 239 - 240, 251 - 252, 274 - 283 akt ). Poniżej zamieszczono skan fragmentu przykładowej umowy pożyczki sporządzonej w zakwestionowanej formi e graficznej: 9 Bezpośrednio po wszczęciu postępowania Spółka oświadczyła, że od dnia 7 marca 2019r. stosuje wzór umowy „ napisany czcionką o rozmiarze 9 ” . W trakcie postępowania Spółka przedłożyła kolejny wzorzec umowy pożyczki , obowiązujący od dnia 1 maja 2019r. , w którym poza ww. zmianą wielkości czcionki , z m odyfikowano układ graficzny umowy. Zmiana ta polegała na rozplanowaniu i rozbiciu t reści umowy, tj. wyodrębnieniu poszczególnych postanowień (oznaczonych jako kolejno numerowane „artykuły” ) i ich części (kolejno numerowane punkty w ramach „artykułów” ) oraz zachowaniu miedzy nimi widocznych odstępów ( dowód : pismo Spółki z dnia 7 marca 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 7 marca 2019r. - k. 296 - 300 akt ; umowy pożyczek zawarte z konsumentami zgodnie z ww. wzorcem - k. 328 - 347 akt ; pismo Spółki z dnia 30 kwietnia 2019r. wraz z wzorcem umowy pożyczki obowiązującym od dnia 1 maja 2019r. - k. 306 - 307 i 348 - 351 akt ; umowy zawarte konsumentami zgodnie z wzorcem z dnia 1 maja 2019r. - k . 38 3 - 407 akt ). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ing erencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej spr awy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W niniejszej sprawie ingerencja Prezesa Urzędu w inte resie publicznym wyraża się w konieczności ochrony interesów wszystkich aktualnych i potencjalnych klientów Spółki, tj. osób , któr e zawar ły lub mo gą zawrzeć ze Spółk ą umowy pożyczek . Ochrona interesów tych konsumentów wymaga wyeliminowania sytuacji, w któr ej mogliby być dotknięci działaniami Spółki sprzecznymi z przepisami prawa, w szczególności przepisami ustawy o kredycie konsumenckim . Praktyki Spółki nie dotyczą interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i n ie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez Spółkę wzorcami umów przy udzielaniu pożyczek konsumentom oraz przyjętych przez Spółkę reguł obliczania kosztów pożyczek w razi e ich wcześniejszej spłaty . Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. Oznacza to, że i stnieją podstawy do oceny zachowania Spółki pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 10 Z uwagi na fakt, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów może być przypisana jedynie przedsiębiorcy, należy wskazać, że Spółka posiada status przedsiębiorcy w świetle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. P rzepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1292 ze zm.). Art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców uznaj e za przedsiębiorcę m.in. osobę prawną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Kredyty Partnerskie Sp. z o.o. z siedzibą w Starym Mieście jako spółka prawa handlowego wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS posiada status przedsiębiorcy w ro zumieniu Prawa przedsiębiorców. Spółka jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, którego działania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z a rt. 24 ust. 2 ww. ustawy , przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowa nie przedsiębiorcy. Taką praktyk ą jest w szczególności naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy). Dla uznania, że Spółka stosuje zakazane przez ustawę praktyki niezbędne jest stwierd zenie, że jej zachowanie jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami oraz narusza zbiorowy interes konsumentów . Pierwsza z wymienionych przesłanek omówiona zostanie odrębnie, w odniesieniu d o każdego z postawionych Spółce zarzutów. Druga przedstawiona zostanie natomiast łącznie, z uwagi na jej tożsamy charakter i znaczenie dla wszystkich zarzuconych Spółce praktyk. Przesłanka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsume ntów jako zbiorowości rozumianej jako nieokreślona i nieograniczona grupa podmiotów, których nie da się zidentyfikować. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indy widualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu Najwyż szego, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomo cą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Dla stwierdzenia naruszen ia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego, konkretnego adresata. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym mo żliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może przy tym polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagr ożeniu ich naruszenia. Nie jest więc konieczne, aby którykolwiek z konsumentów został dotknięty skutkami stosowanych przez przedsiębiorcę praktyk. Wystarczająca jest choćby potencjalna możliwość wystąpienia negatywnych skutków praktyki wobec nieograniczone j liczby konsumentów. 11 Praktyki Spółki mogą godzić w interesy nieograniczonej liczby osób, których nie da się zidentyfikować - potencjalnie wszystkich jej dotychczasowych i przyszłych klientów . Praktyki te mają zatem charakter powtarzalny i skierowane są do osób, które nie zostały zindywidualizowane. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem należy rozumieć stricte ekonomiczne inte resy konsumentów (o wymiarze majątkowym) oraz prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Zarzucone Spółce praktyki mogą naruszać ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumentów na etapie zawierania umowy oraz jej wykonywania . Praktyka wskaza na w pkt I sentencji decyzji może bezpośrednio naruszać ekonomiczn e interesy konsument a , w przypadku dokonania przez niego spłaty pożyczk i przed terminem określonym w umowie . Przyjęta przez Spółkę w takiej sytuacja metoda rozliczenia całkowitego koszt u poż yczk i , nie uwzględnia jąca okresu, o który faktycznie skrócony został czas obowiązywania umowy , skutkowała ustaleniem wyższych kosztów pożyczki niż koszty obliczone przy uwzględnieniu rzeczywist ego okres u kredytowania . Wskutek za stosowan ej metody obliczeń , Spółka zwraca ła konsumentom niższe niż powinna kwoty kosztów z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki . Praktyka określona w pkt II sentencji decyzji może godzić zarówno w ekonomiczne, jak i pozaekonomiczne interesy konsumentów. Stosowanie przez Spółkę jako s posobu zabezpieczeni a spłaty pożyczek weksli bez klauzuli „nie na zlecenie” lub równoznacznej może wywoływać negatywne skutki dla konsumenta w razie niespłacenia przez niego pożyczki . Brak tej klauzuli powoduje bowiem , że Spółka może zbyć weks e l przez indo s . W takiej sytuacji konsument będzie zobowiązany wobec osoby trzeciej, ale nie będzie mieć prawa powoływania się wobec niej na zarzuty dotyczące zawartej umowy pożyczki, jakie przysługiwały mu wobec Spółki . W d alsz ej kolejności praktyka Spółki może zatem prowadzić nawet do pozbawienia konsumenta możliwości obrony jego praw, w szczególności poprzez wyłączenie możliwości kwestionowania przez niego umowy w zakresie kosztów , czy samego faktu zaciągnię cia ważnego zobowiązania . Tego rodzaju zarzuty konsument móg łby podnosi ć wobec Spółki , gdyby na weksl u zamieszczono ww. klauzul ę i weksel pozostał by w posiadaniu Spółk i. P raktyk a z pkt III sentencji decyzji może na rusza ć ekonomiczne interesy konsument ów , poprzez nałożenie na nich opłat za zaległości w spłacie i ods etek za opóźnienie w łącznej wysokości przewyższającej ustawową, maksymalną wysokość kosztów z tego tytułu , tj. wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie . Stosowanie tej praktyki może prowadzi ć do obciążeni a konsumenta obowiązkiem z apłaty na rzecz Spółki koszów zaległości w spłacie pożyczki nawet wielokrotnie przewyższających ich dopuszczalną wysokość. N egatywny wpływ na interesy pozaekonomiczne konsumentów może natomiast wywierać praktyka z pkt IV sentencji decyzji. Praktyka ta godz i w prawo konsumentów do uzyskania informacji o procedurze składania i rozpatrywania reklamacji przez Spółkę. Niezamieszczenie tych informacji w umowie pożyczki może przede wszystkim prowadzić do pozbawieni a konsument a wiedzy co do tego , że może zgłaszać zastrzeżenia dotyczące świadczonych przez Spółkę usług , a także - co do terminu złożenia reklamacji czy obowiązków Spółki związanych z jej rozpatrzeniem. W konsekwencji , brak tej informacji może prowadzić nawet do rezygnacji konsumenta z kwestionowania działań Spółki , co nie pozo staje bez wpływu na realizację jego praw czy interesów, wynikających z zawartej ze Spółką umowy . Zdaniem Prezesa Urzędu, z biorowy interes konsu mentów narusza także ostatnia z p raktyk , stwierdzona w pkt V sentencji decyzji, która związana jest ze stosowaną przez Spółkę formą graficzną umów pożyczek zawieranych z konsumentami. Z astosowana w umowach czcionka jest na tyle mała, że przy zwartym tekście umowy i długości poszczególnych postanowień , może negatywnie wpływać na transparentność i czytelność umowy oraz utrudniać konsumento m zapoznanie się z jej treścią czy jej zrozumienie. Z tych względów, ww. p raktyka może naruszać pozae konomiczne interesy konsumentów . 12 Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał, że w zakresie wszystkich zarzuconych Spółce praktyk spełnio na została przesłanka narusz enia zbiorowego interes u konsumentów. I. Bezprawność pierwszej z zarzuconych Spółce praktyk Prezes Urzędu wyw iódł z naruszenia art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten stanowi, że w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Należy wskazać , że użyte przez ustawodawcę s formułowanie „koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy” dotyczy proporcjonalnego okresu, o jaki skrócono czas kredytowania, czyli czas trwania umowy (por. E. Rutkowska - Tomaszewska. Redukcja kosztów kredytu konsumenckiego a pr zedterminowa jego spłata w świetle art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Studia Prawno - Ekonomiczne t. C, 2016, s. 163 - 177). Obniżenie kosztów ma więc zgodnie z ww. przepisem charakter proporcjonalny w tym sensie, że odnosi się do okresu od dnia faktyczne j spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie (por. wspólne stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa UOKiK w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, załączone do komunikatu p rasowego z dnia 16 maja 2016r. - www.uoki k.gov.pl/aktualności ). Oznacza to, że konsument spłacający pożyczkę przed terminem określonym w umowie , nie może ponosić kosztów pożyczki przypadających za okres po dokonaniu spła ty , w którym nie korzystał już ze środków pożyczkodawcy. Zasady dotyczące wcześniejszej spłaty pożyczki zostały uregulowane w art. 9 ust. 1 um ów pożyczek zawieranych przez Spółkę z konsumentami . Z postanowienia tego wynika m.in., że w razie wcześniejszej spłaty pożyczki Spółka umniejsza całkowity koszt pożyczki o te koszty, któr e dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, nawet jeśli pożyczkobiorca poniósł je przed faktyczną, przedterminową spłatą. W postanowieniu tym wskazano przy tym , że całkowity koszt pożyczki obejmuje: odsetki, prowizję oraz opłatę przygotowa wczą. Przedstawione przez Spółkę wyliczenia kosztów dokonane w razie wcześniejszej spłaty pożyczek wskazują, że Spółka obniża ła wysokość wszystkich kosztów zaliczonych do całkowitego kosztu pożyczki, jednak w wielu przypadkach nie było to obniżenie propo rcjonalne do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Spółka nie odnosiła zatem w istocie tych kosztów do okresu, o który w danym przypadku czas obowiązywania umowy uległ skróceniu. W konsekwencji, w tych przypadkach pobrane przez Spółkę koszty p ożyczki były wyższe średnio o kilkadziesiąt lub kilkaset złotych niż koszty, które Spółka mogłaby pobrać, gdyby przy ich rozliczeniu uwzględniła zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 49 ust. 1 ww. ustawy. Uzasadnione jest tym samym uznanie, że dokon uj ąc redukcji kosztów w sposób nie odpowiadający ww. zasadzie, Spółka pobrała je od konsumentów również za okres, o który skrócon y został czas obowiązywania umowy. Przykładowo można wskazać, że na podstawie umow y z dnia 25 kwietnia 2018r. (por. poz. 1 tab eli zamieszczonej w części ustaleń faktycznych niniejszej decyzji) Spółka udzieliła konsumentowi pożyczki w wysokości 500 zł na okres 910 dn i . Całkowity koszt tej pożyczki wyniósł 629,99 zł. Konsument spłacił pożyczkę po 127 dniach. W zaistniałej sytuacji Spółka pobrała tytułem kosztów łącznie 200 zł. O bniżenie całkowitego kosztu pożyczki stosownie do powołanego powyżej przepisu powinno jednak skutkować ich ustaleniem w wysokości ok. 87,92 zł po zaokrągleniu (629,99:910 = 0,6923x127 = 87,92) . Kwota 87,92 zł stanowi całkow ity koszt pożyczki w okresie, w którym pożyczkobiorca faktycznie korzystał ze środków Spółki i nie obejmuje kosztów przypadających za okres po dniu faktycznej spłaty pożyczki przez konsumenta, czyli po 127 dniu (wskute k wcześniejszej spłaty pożyczki czas obowiązywania tej umowy skrócił się o 783 dni). Z uwagi na wcześniejszą spłatę pożyczki Spółka powinna zatem zwrócić konsumentowi kwotę 542,07 zł (629,99 – 87,92) , a nie, jak podała, 429,99 zł. 13 Podobne nieprawidłowości w zakresie obniżenia przez Spółkę całkowitego kosztu pożyczki stwierdzono także w innych p rzypadk ach , w których konsumenci dokonali wcześniejszej spłaty pożyczek. N p. na podstawie umowy z dni a 16 maja 2018r. Spółka udzieliła konsum entowi pożyczki w wysokości 2.000 zł na okres 910 dni (por. poz. 2 ww. tabeli) . Całkowity koszt tej pożyczki wyniósł 2.519,99 zł. Konsument spłacił pożyczkę po 103 dniach (c zas trwania umowy skrócił się o 807 dni). Rozliczając pożyczkę Spółka pobrała tytuł em kosztów łącznie 490 zł. W skutek proporcjonalnego umniejszenia całkowitego kosztu pożyczki do okresu, o który skró cony został okres umowy, Spółka mogłaby pobrać jednak tylko ok. 285,2 3 zł po zaokrągleniu w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki (2.519,99 :910 = 2,7692x103 = 285,2 3 ) . Spółka powinna tym samym zwrócić konsumentowi kwotę 2.234,7 6 zł (2.519,99 – 285,2 3 ) , a nie , jak podała, 2.029,99 zł. Z kolei na podstawie umowy z dnia 23 maja 2018r. Spół k a udzieliła konsumentowi pożyczki w kwocie 1.0 00 zł na okres 910 dni (por. poz. 10 ww. tabeli). Całkowity koszt tej pożyczki wyniósł 1.260 zł. Konsument spłacił pożyczkę po 99 dniach (czas trwania umowy skrócił się o 811 dni). Rozliczając pożyczkę Spółka pobrała tytułem kosztów łącznie 3 50 zł. U mniejsza jąc cał kowit y koszt pożyczki odpowiednio do okresu, o który skrócił się czas obowiązywania umowy , Spółka powinna jednak pobrać tylko ok. 137,08 zł po zaokrągleniu ( 1.260 :910 = 1,3846x99 = 137,08 ) . Kwota, którą Spółka powinna zwrócić konsument owi wynosi więc 1.122 ,92 zł ( 1.260 – 137,08 ) , a nie, jak podała, 910 zł. Zdaniem Prezesa Urzędu, przedstawione powyżej przykładowo obliczenia u zasadni ają wniosek, że dokonywana przez Spółk ę redukcja całkowit ego koszt u pożyczki była sprzeczna z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim . Uchybienie to spowodowało, że konsumenci obciąż eni zostali kosztami za okres , który nie odpowiada ł faktycznemu okresowi, o który skrócona została dana umowa . W trakcie postępowania Spółka wykazała, że zmi e niła spos ób obliczania kosztów w p rzypadku wcześniejszej spłaty pożyczki przez konsumenta . Spółka przedstawi ła nowe , skorygowane wyliczenia należnych jej kosztów w przypadkach , w których doszło do wcześniejszej spłaty pożyczek. Z wyliczeń tych wynika, że Spółka dokonuje proporcjonalnego ob niżenia ww. kosztów, uwzględniając faktycznie okres, o których skrócił się czas trwania danej umowy . Spółka przedłożyła jednocześnie dowody potwierdzające dokonanie zwrotu na rzecz konsumentów kwot nienależnie pobranych wcześniej kosztów , wynikających z ró żnicy pomiędzy kwotami wyliczonymi przez nią uprzednio a kwotami wynikającymi z uwzględnienia okresu, o który w danym przypadku rzeczywiście skrócił się czas obowiązywania umowy. Z mienione zasady obliczania kosztów pożyczek Spółka zastosowała po raz pierws zy do pożyczki spłaconej przez konsumenta w dniu 25 lutego 2019r. W świetle powyższe go , Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka zaniechała stosowania zarzuconej jej praktyki z dniem poprzedzającym dokonanie ww. rozliczenia, tj. z dniem 24 lutego 2019r . Na pod stawie art. 27 ust. 1 i 2 Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. II. Bezprawność drugiej praktyk i związana jest z naruszeniem przez Spółkę przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie odnoszącym się do weksli stosowanych w cel u zabe zpieczenia spłaty udzielan ego konsumento wi kredytu konsumenckiego . Zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy , weksel lub czek konsumenta wręczony kredytodawcy w celu spełnieni a lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki powinien zaw ierać klauzulę „nie na zlecenie” lub inn ą równoznaczną. Należy wskazać, że w eksel jest papierem wartościowym powszechnie wykorzystywanym w obrocie prawnym. Prawa z weksla są przenoszone przez indos, czyli pisemne oświadczenie na wekslu (art. 11 Prawa weks lowego) . P rzewidziana w art. 49 ust. 1 ustawy klauzula , która powinna być zamieszczona na wekslu wystawionym w celu zabezpieczenia spłaty kredytu konsumenckiego, wyklucza indosowanie weksla . W ten sposób wy elimin owana zostaje sytuacj a , w której kredytobior ca stałby się zobowiązany 14 wobec innej osoby niż kredyto dawca, czyli podmiot udzielający mu kredytu konsumenckiego . Klauzula „nie na zlecenie” ma zatem chronić konsumenta przed podstawowym rodzajem zagrożenia , jakim jest możliwoś ć oderwania zobowiązania wyn ikającego z weksla od stosunku prawnego, w związku z którym doszło do jego wystawienia , czyli od zawartej przez niego umowy . Można więc uznać, że wprowadzając wymóg zamieszczenia na wekslu ww. klauzuli, ustawodawca uznał za szczególnie ryzykowną dla konsum enta możliwość obrotu tym papierem wartościowym. W rezultacie indosu mogłoby bowiem okazać się, że konsument jest zobowiązany do zapłaty określonej kwoty wynikającej z weksla na rzecz nabywcy weksla ( indosatariusza ) mimo, że zgodnie z umową o kredyt nie je st zobowiązany do zapłaty albo jest zobowiązany do zapłat y kwoty w innej wysokości lub w innym terminie płatnośc i. W przypadku indos owania weksla konsument nie miałby możliwości obrony i nie mógłby wykorzysta ć zarzutów przysługujących mu wobec kredytodawcy w ramach zawartej umowy , dotyczących istnienia czy treści umowy o kredyt konsumencki (z wyjątkiem sytuacji , gdy indos atariusz nabywając weksel d ziałał świadomie na jego szkodę - art. 17 Prawa wekslowego ) . Wykluczenie możliwość zbycia weksla przez indos pop rzez użycie klauzuli „nie na zlecenie” lub równoznacznej oznacza, że jedynym sposobem przeniesienia praw z weksla jest cesja, uregulowana w przepisie art. 509 i nast. Kodeksu cywilnego, w przypadku której konsument zachow uje wszystkie zarzuty przysługujące mu wobec dotychczasowego wierzyciela ( por. M. Grochowski [w]: Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz pod red. K. Osajdy, 2018, wyd. 1, Legalis , A. Fujak [w]: Ustawa o kredycie konsumenckim . Komentarz pod red. M. Stanisławskiej, 2018r., wyd. 1, Legalis) . Z dokonanych ustaleń wynika, że w zawieranych przez Spółkę umowach z konsumentami wskazano jako jeden z możliwych spos o b ów za bezpieczenia spłaty pożyczki weksel „nie na zlecenie” (art. 3 ust. 7) . Pomimo t akiej regulacji , n a wekslach, które wystawiali ko nsumenci przy zawarciu ze Spółką umowy pożyczki nie zamieszczono klauzuli o ww. treści ani o treści równoznacznej (np. „zakaz indosowania” czy „rekta - weksel”) . Na wekslach figuruje jedynie klauzula „bez protestu” , która określa inne prawa związane z weksle m. Należy zauważyć, że wpisanie takiej klauzuli nie ogranicza indosowania weksla, ale zwalnia posiadacza weksla z dokonania protestu weksla, czyli potwierdzenia faktu odmowy zapła ty z weksla . Dlatego Prezes Urzędu stwierdził, że wskutek stosowania weksli b ez ww. klauzuli , Spółka naruszyła obowiązek wynikający z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Po zapoznaniu się z postawionym zarzutem Spółka oświadczyła, że od dnia 8 września 2018r. stosuje wzorzec umowy pożyczki wraz z wekslem, który został uzupełniony o klauzulę „nie na zlecenie” . Na potwierdzenie złożonego oświadczenia Spółka przedłożyła umowy pożyczek zawarte zgodnie z ww. wzorcem, do których wystawione zostały weksle z klauzulą „nie na zlecenie” . W związku z powyższym, Prezes Urzędu uzna ł, że z dniem 7 września 2018r., tj. z dniem poprzedzającym wprowadzenie tego wzorca do obrotu konsumenckiego, Spółka zaniechała stosowania omawianej praktyki i z tego względu orzekł zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. III. Kolejna z przypisanych Spółce praktyk jest także związana z naruszeniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. W omawianym przypadku naruszenie to polega na ustal eniu przez Spółkę opłat windykacyjn ych oraz odset e k za opóźnienie w wysokości p rzewyższającej dopuszczalny łączny limit tego rodzaju kosztów , określony w art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim. Stosownie do tego przepisu, w przypadku gdy łączna wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 11, oraz odsetek za opóźnienie naliczonych konsumentowi przekracza kwotę odpowiadającą kwocie odsetek maksymalnych za opóźni enie, o których mowa w art. 481 § 2 1 Kodeksu cywilnego, obliczonych od kwoty zaległości w spłacie kredytu, należnych na dzień pobra nia tych opłat 15 lub odsetek, należy się tylko kwota opłat i odsetek odpowiadająca kwocie tych odsetek maksymalnych za opóźnienie. Zgodnie z art. 481 § 2 1 Kodeksu cywilnego, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016r., maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie) . Odsetki maksymalne za opóźnienie wynoszą począwszy od ww. daty 14% w stosunku rocznym. W umowach pożyczek , które Spółk a zaw ierała z konsumentami od dnia 8 września 2018r. przewidziano, że w przypadku opóźnienia pożyczkobiorcy w spłacie danej raty pożyczki Spółka może podjąć określone działania w celu wyegzekwowania należności (np. wysłać pismo, e - maila, podjąć próbę kontaktu t elefonicznego), naliczając za nie tzw. opłaty za opóźnienie. W a rt. 7 ust. 1 umów wskazano , że o płata za opóźnienie ustalona jest w formie ryczałtu w wysokości: 30 zł za każde w ysłane pismo - upomnienie , po 5 zł za każdy kontakt telefoniczny, każdy sms i ka żdy kontakt drogą mailową . W umowach pożyczek zawartych wcześniej, począwszy od dnia 11 marca 2016r. (tj. od dnia wejścia w życie art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim), o płaty te ustalono na poziomie: 30 zł za każde wysłane pismo - upomnienie, 150 zł za wysłane pismo przedsądowe, 100 zł za pismo wypowiadające umowę, 50% z kwoty do wypłaty za pismo informujące o wykupie weksla, po 10 zł za każdy kontakt telefoniczny i każdy kontakt drogą mailową , 5 zł za każdy sms i 150 zł za wizytę w miejscu zamieszkania lub zameldowania pożyczkobiorcy. W umowach tych w skazano ponadto, że dodatkowo zostanie naliczona opłata za zwłokę w płatności raty lub jej części w umownej wysokości 20 zł za każdy d zień opóźnienia do dnia zapłaty (art. 7 ust. 1 ww. umów) . W umowach zawi eranych od dnia 8 września 2018r. odsetki za opóźnienie wynosiły 14% w skali roku, co oznacza, że zostały ustalone w wysokości równej odsetkom maksymalnym za opóźnienie. W umowach zawieranych do tej daty od wejścia w życie art. 33a ww. ustawy , odsetki usta lono w wysokości 10% w stosunku rocznym . Jak wynika z powyższych ustaleń , w razie zaległości w spłacie pożyczki Spółka mo gła , poza odsetkami za opóźnienie, obciążyć konsument a także opłatami za opóźnienie , czyli za dokonanie określonych czynności windyk acyjnych . Należy podkreśli ć, że p rzy wskazanym w umowach zawieranych od dnia 8 września 2018r. poziomie odsetek za opóźnienie, tj. 14% w skali roku , obciążenie konsumenta dodatkowo którąkolwiek z opłat windykacyjnych powodowało, że łączna wysokość tych ods etek i opłat każdorazowo przekraczała limit określony w art. 33a ww. ustawy , czyli kwotę maksymalnych odsetek za opóźnienie. Należy zauważyć, p rzyjmując przykładowo dane z umowy pożyczki wskazanej w poz. 1 tabeli zamieszczonej powyżej w części ustaleń fa ktycznych , że odsetki maksymalne za opóźnienie w skali roku od pożyczki udzielonej na podstawie tej umowy w kwocie 500 zł wyn osz ą 70 zł (ok. 5,83 zł/m - c ) . Suma opłat z tytułu zaległości w spłacie i odsetek za opóźnienie obliczonych dla tej umowy zgodnie z art. 33a ustawy nie może być zatem wyższa niż 70 zł. Tymczasem w umowie przewidziano, że Spółka może naliczyć nie tylko odsetki za opóźnienie w ww. wysokości, tj. w wysokości odpowiadającej odsetkom maksymalnym, ale również obciążyć konsumenta innymi opłat ami, np. za wysłanie upomnienia w wysokości 30 zł , za każdy kontakt telefoniczny czy sms w wysokości po 5 zł . W analizowanym przypadku już sama kwota zastrzeżonych w umowie odsetek za opóźnienie wyczerpała ustaw owy limit kosztów , o którym mowa w art. 33a u stawy . Zsumowanie ww. odsetek z inną przewidzianą w umowie opłatą będzie więc skutkować obciążeniem konsumenta kosz tami, których Spółka nie może pobrać w razie zaległości w spłacie pożyczki . Opłaty na poziomie przekraczającym ustawowy limit kosztów zo stały określone również w umowach zawartych przez Spółkę z konsumentami przed dniem 8 września 2018r. , zgodnie z wzorcami obowiązującymi od dnia wejścia w życie art. 33a ustawy . Należy zauważyć, że katalog czynności, za których dokonanie Spółka mogła pobra ć opłaty był w tych umowach dużo szerszy. Na podstawie tych umów Spółka mogła m.in. dodatkowo obciążyć konsumenta opłatą za wypowiedzenie umowy w kwocie 100 zł, czy za wysłan ie 16 pisma prze d sądowe go w kwocie 150 zł. Takie opłaty zostały przewidziane na przyk ład w umowie zawartej w dniu 24 sierpnia 2017r. ( k. 95 - 96 akt) , na podstawie której Spółka udzieliła konsumentowi pożyczki w kwocie 900 zł. Przewidziane w tej umowie odsetki za opóźnienie ustalono na poziomie 10% w skali roku, tj. 90 zł. Odsetki maksymalne od kwoty tej pożyczki (14% w skali roku), ograniczające limit dopuszczalnych przez ustawę kosztów w razie zaległości w spłacie, wyniosły 126 zł ( 10,50 zł miesięcznie ) . W przypadku braku spłaty udzielonej konsumentowi pożyczki Spółka mogła zatem pobrać , ni e przekracza jąc ustawowego limitu kosztów , łącznie tytułem odsetek i ww. opłat , nie więcej niż 126 zł. Tymczasem już za wysłanie pisma przedsądowego Spółka mogła obciążyć konsumenta opłatą w kwocie 150 zł. Nie można też pominąć, że Spółka mogła w tym przyp adku naliczyć także dodatkową opłatę za zwłokę w płatności raty w wysokości 20 zł za każdy d zień opóźnienia . Przy doliczeniu np. tej opłat y do opłaty za wysłan e do konsumenta upomnienie w wysokości 30 zł określony w art. 33a powołanej ustawy limit kosztów mógł być przekroczony już w razie opóźnienia konsumenta w spłacie wynoszącego kilka dni. Warto również podkreślić , że Spółka nie sprecyzowała ani procedury, ani częstotliwości podejmowania poszczególnych czynności, za które przewidziała opłaty windyk acyjne . W analizowanych postanowieniach wskazano jedynie, że kontakty telefoniczne będą dokonywane nie częściej niż raz w tygodniu, podobnie jak pisma, które będą wysyłane nie częściej niż raz w tygodniu. Z wyjaśnień Spółki wynika m.in., że wysyła średnio 1 - 3 sms - y, średnio 3 - 5 razy prób uje skontaktować się telefonicznie z pożyczkobiorcą, a wezwania do zapłaty wysyła lub dostarcza do pożyczkobiorcy średnio 1 - 3 razy. Spółka mogła pod ją ć tym samym wiele działań wobec danego konsumenta, których kosztami, przek raczającymi wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, obciążony był konsument. Mając na względzie po wyższe, Prezes Urzędu uznał, że działania Spółki są bezprawne w świetle art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim. Prezes Urzędu ustalił, że S półka zmieniła treść postanowie nia dotycząc ego opłat windykacyjnych w nowym wzorcu umowy, który wprowadziła do obrotu z dniem 7 marca 2019r. W postanowieniu tym nie przewidziano opłat za podejmowane przez Spółkę czynności windykacyjne, mające na celu wyegz ekwowanie należności wynikających z zawart ych um ów . W umowach zawieranych zgodnie z t ym wzorcem j edynymi kosztami ponoszonymi przez konsumenta w razie zaległości w spłacie są odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych. W konsekwencji Prezes Urz ędu s twierdz ił , że Spółka z aniechała stosowania omawianej praktyki z dniem 6 marca 2019r. , tj. z dniem poprzedzający m wprowadzenie do obrotu ww. wzorca. W niniejszym przypadku podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu stanowi zatem art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. Istota p raktyk i z pkt IV sentencji decyzji związana jest z narusz eniem przez Spółkę obowiązk u udzielania konsumentom rzetelnej , prawdziwej i pełnej informacji. Należy zauważyć, że p rzepisy ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 ww. ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, ale powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. Sąd Najwyższy w u chwale z dnia 13 lipca 2006r. III SZP 3/2006 stwierdził, że za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta (…). Zachowania takie stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obow iązującego prawa sferę ich interesów ” . W niniejszym przypadku Prezes Urzędu stwierdzi ł, że Spółk a naruszyła przepis y ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku 17 Finansowym . Na Spółce jako kredytodawc y będąc y m instytucją pożyczkową w rozumieniu art. 5 pkt 2a ustawy o kredycie konsumenckim spoczywa obowiązek przestrzegania przepisów tej ustawy. W ich świetle Spółka jest bowiem podmiotem rynku finansowego . Art. 4 ust. 1 ww. ustawy nakłada na podmiot rynku finansowego obowią zek zamieszczenia w umowie zawieranej z klientem następujących informacji dotyczących procedury składania i rozpatrywania reklamacji: 1) miejsce i formę złożenia reklamacji; 2) termin rozpatrzenia reklamacji; 3) sposób powiadomienia o rozpatrzeniu reklamac ji. Art. 2 pkt 2 definiuje przy tym reklamację jako wystąpienie skierowane do podmiotu rynku finansowego przez jego klienta, w którym klient zgłasza zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez podmiot rynku finansowego. Dokonane przez Prezesa Urzędu us talenia wskazują , że w umowach pożyczek, które Spółka zawiera ła z konsumentami, nie ma informacji wymienionych w przytoczonym przepisie. W umowach zamieszczono jedynie postanowienie przewidujące, że konsument może składać reklamacje i zgłosić sprzeciw na p rzetwarzanie danych osobowych. W opinii Prezesa Urzędu, takie postanowienie nie jest wystarczające do uznania, że Spółka należycie wykonała obowiązki wynikające z a rt. 4 ust. 1 ww. ustawy , przekaz uj ąc swoim kontrahentom rzetelne i pełne informacje dotycząc e procedury składania i rozpatrywania reklamacji. W tym wypadku konsument jest bowiem informowany jedynie o możliwości złożenia reklamacji na ściśle określone działania Spółki - przetwarzanie jego danych osobowych. Postanowienie nie zawiera jednak inform acj i o możliwości, zasadach czy formie składania reklamacji dotyczących innych działań Spółki , ani terminie rozpatrzenia reklamacji czy sposobie powiadomienia o jej rozpatrzeniu. Z aniechanie Spółki w ww. zakresie uzasadnia wniosek, że Spółka narusz yła powołan y powyżej przepis ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym . W trakcie prowadzonego postępowania Spółka przedłożyła umowy pożyczek zawarte z konsumentami na podstawie wzorca wprowadzonego do obrotu z dniem 7 marca 2019r., w których zamieszczono postanowienie określające informacje dotyczące miejsca i formy złożenia reklamacji, terminu jej rozpatrzenia oraz sposobu powiadomienia konsumenta o rozpatrzeniu reklamacji. Prezes Urzędu uznał w związku z powyższym , że Spółka udowodniła fakt zaniecha nia stosowania zarzuconej jej praktyki z dniem 6 marca 2019r., tj. z dniem poprzedzający m wprowadzenie do obrotu konsumenckiego ww. wzorca umowy . Prezes Urzędu orzekł tym samym zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochron ie konkurencji i konsumentów. V. Bezprawność o statni ej z e stwierdzonych praktyk wynika z naruszeni a przez Spółkę art. 29 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Ww. przepis , określający jeden z wymogów odnoszących się do formy umów o kredyt konsumencki, n akazuje kredytodawcy formułowanie tych umów w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Przyjmuje się, że p ojęcie jednoznaczności należy odnieść do treści sformułowań użytych w umowie, natomiast pojęcie zrozumiałości obejmuje dodatkowo wymogi dotyczące formy umow y, tj. jej czytelność ze względu na sposób sporządzenia dokumentu, wielkość czcionki, język tekstu (por. np. W. Popiołek w: Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Wyd. C.H. Beck 2005r. str. 982). Wskazuje się również, że w ymóg zrozumiałośc i (transparentności) dotyczy wszystkich poziomów rozumienia tekstu pisanego: aspektów technicznych - formy graficznej , rozplanowania przestrzennego tekstu, koloru i wielkości czcionki; aspektów językowych - długości zdań, składni, ortografii, interpunkcji, z godności z normą językową . Należy podkreślić, że wymóg transparentności odnoszony do etapu zawarcia umowy ma znaczenie z punktu widzenia zapewnienia konsumentowi orientacji w treści praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy, co służy prawidłowemu wyk onaniu umowy oraz dochodzeniu przez konsumenta przysługujących mu uprawnień . Wymóg ten ma też zagwarantowa ć , że decyzja konsumenta o związaniu się umową będzie oparta o możliwie najpełniejsz ą wiedzę o jego prawach 18 i obowiązkach, a więc świadoma i racjonaln a. Konsument powinien mieć możliwość oceny całości postanowień mającej go wiązać umowy jeszcze przed podjęciem ostatecznej decyzji o jej zawarciu . Obydwa wymienione w ww. przepisie kryteria powinny być przy tym stosowane w oparciu o model przeciętnego kons umenta (por. M. Grochowski, P. Mik ł aszewicz [w]: U staw a o kredycie konsumenckim. Komentarz pod red. K. Osajd y , 2018, wyd. 1 , Legalis ). W ocenie Prezes a Urzędu , Spółka narusz yła wyrażony w powołanym przepisie nakaz formułowania umów w sposób zrozumiały , ws kutek ich sporządz enia zbyt mał ą czcionk ą (prawdopodobnie rozmiar 6) , co spo wodowa ło , że umowy te mają nieczytelną formę graficzną . Wprawdzie przepisy ustawy o kredycie konsumenckim nie określają wielkości czcionki, jaką powinny być sporządzane dokumenty u mowne w relacjach kredytodawcy z konsumentami, jednak w świetle ww. przepisu nie może budzić wątpliwości, że umowy powinny być sporządzone czcionk ą w rozmiarze łatwym do przyswojenia dla przeciętnego konsumenta zapoznające go się z umową i podejmując ego dec yzję o skorzystani u bądź nie z oferty Spółki na ustalonych w tej umowie warunkach. W praktyce przyjmuje się, że dla standardowej odległości pomiędzy oczami czytającego a czytanym tekstem, czyli 30 cm, optymalna wielkość czcionki waha się pomiędzy 9 a 11 pu nktów , tj. od 2 do 3,5 mm (por. B. Zachrisson. Studia nad czytelnością druku. Wydawnictwo Naukowo - Techniczne, Warszawa 1970r.). Zdaniem Prezesa Urzędu, wielkość czcionki zastosowanej przez Spółkę może ograniczać transparentność poszczególnych postanowie ń, jak i całej umowy pożyczki . Rozmiar tej czcionki, przy jednoczesn ym rozplanowaniu tekstu - jego zwartości i długości (np. poszczególnych zdań czy postanowień), braku odstępów pomiędzy poszczególnymi jednostkami redakcyjnymi , może utrudniać, a nawet uniem ożliwiać przeciętn e mu konsument owi odczytani e umowy i przyswojeni e jej treści . Co za tym idzie, treść umowy może być niezrozumiała dla przeciętnego konsumenta. Samo o dczytanie umowy może być też uciążliwe lub męczące dla przeciętnego konsumenta . N egatywnyc h skutków wynikających z zastosowania ww. czcionki nie eliminuje w tym przypadku fakt podkreśleni a określonych zwrotów (np. użytych definicji) pogrubioną czcionką. W opinii Prezes a Urzędu, przeciętny konsument będący kontrahentem Spół ki lub osobą, która ub iega się o pożyczk ę od Spółki i zapoznaje z dokumentami niezbędnymi do zawarcia ze Spółką umowy , musi każdorazowo podjąć dodatkowy wysiłek w celu odczytania umowy i zrozumie nia zawart ej w niej re gulacj i . Dlatego Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka dopuścił a się naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Z informacji i dokumentów przekazanych przez Spółę w toku postępowania wynika, że Spół k a zmi eniła formę graficzną umów pożyczek , które zawiera z konsumentami , w zakresie wielkości czcionki ( poprzez zastosowanie czcionk i rozmiaru 9 ) oraz rozplanowania przestrzennego tekstu umowy ( poprzez rozbicie treści umowy i wyodrębnienie poszczególnych postanowień i ich części oraz wprowadzenie między nimi widocznych odstępów ) . Jako dowód ww. zmian Spółka przedłożyła umowy zawarte z konsumentami w oparciu o wzorzec obowiązujący od dnia 1 maja 2019r. Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu stwierdził, że z dniem poprzedzającym wprowadzenie tego wzorca do obrotu Spółka zaniechała stosowania przypisanej jej pra ktyki . Działając na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt V sentencji decyzji. VI . Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć n a przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów 19 wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepis ów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzęd u nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. W rachunku zysków i strat za 201 8 r. Spółka wykazała przychód w wysokości [usun ięto] zł po zaokrągleniu , co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 3 1 grudnia 201 8 r., tj. 4, 30 zł, stanowi [usunięto] euro po zaokrągleniu (stosownie do art. 5 powołanej ustawy, przeliczenie wartości euro oraz innych wa lut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałożenia kary). Obrót Spółki w 201 8 r. jest więc wyższy niż 100.000 euro. Uzasadnia to zastosowanie przy nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 ustawy, bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 tego przepisu, mającego zastosowanie wówczas, gdy obrót przeds iębiorcy nie przekracza wartości 100.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie zakazu określonego w art. 2 4 ustawy ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej de cyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca ws kazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, st opień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okolicznośc i dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 us tawy). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięci e skutków naruszenia, zaniechanie naruszenia przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępow ania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne kor zyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Mając na uwadze dokonane ustalenia Prezes Urzędu postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia na Spółkę kar pieni ężn ych za stosowani e praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w pkt od II do V. Podejmując decyzję w tej kwestii Prezes Urzędu uwzględnił, że praktyk i Spółki godz ą w ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumentów zarówno na eta pie zawierania, jak i wykonywania umowy. Prezes Urzędu uznał, że Spółka na ruszyła zakaz stosowania ww. praktyk, określony w art. 24 ustawy , nieumyślnie . W opinii Prezesa Urzędu, Spółka naruszyła zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Należy podk reślić, że jako profesjonalista Spółka ma obowiązek zaznajomienia się z obowiązując ymi przepis ami prawa regulującymi warunk i świadczenia usług finansowych na rzecz konsumentów. Obowiązek ten dotyczy w szczególności przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, ma jących kluczowe znaczenie dla określenia praw i obowiązków stron umowy kredytu konsumenckiego. Jako podmiot rynku finansowego, Spółka powinna znać również przepisy ustawy o rozpatrywaniu 20 reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansow ym . Z uwagi na zawodowy charakter prowadzonej działalności , u względnienie przez Spółkę powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wymaga zachowania szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. W opinii Prezes a Urzędu, Spółka mogła bez przeszkód ustalić, jakie obowiązki nakładają na ni ą przepisy ww. ustaw w zakresie: wymogów dotyczących weksli stosowanych w celu zabezpieczenia spłaty pożyczki , wysokości dopuszczalnych kosztów w razie zaległości konsumenta w spłacie pożyczki , procedur y reklamac yjnej czy wy mogów dotyczących sporządzania umów pożyczek . Dlatego też, z daniem Prezesa Urzędu, należy uznać, że stwierdzone w rozpatrywanej sprawie naruszenia wynikają z niedochowania przez Spółk ę należytej staranności. Ustalając wysokość kar Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny okoliczności naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy oraz okresu, stopnia i skutków rynkowych stwierdzonych naruszeń. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kar. 1. Praktyka przypisana Spółce w pkt II sentencji decyzji związana jest ze stosowaniem przez Spółkę jako zabezpieczenia spłaty udzielonej konsumentowi pożyczki weksli bez klauzuli „nie na zlecenie” lub inn ej równozn acznej, co jest sprzeczne z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ww. praktyka dotyczy etap u zawierania umowy, ale może wywierać wpływ także na jej wykonanie. Ze swej natury praktyka Spółki może naruszać ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy kon sumentów. Należy zaznaczyć, że niezamieszczenie wskazanej klauzuli na wekslu powoduje, że weksel może być indosowany ( przeniesiony ) na inną osobę. W taki ej sytuacji konsument może być zobowiązany wobec osoby trzeciej, wobec której nie może jednak powoływać się na zarzuty, które przysługiwały mu wobec Spółki. Indosowanie weksla może więc powodowa ć, że k onsument będzie zobowiązany do zapłaty z weksla pomimo , że nie ciążyło na nim zobowiązanie z zawartej ze Spółką umowy bądź jego zobowiązan ie było mniejsze , po nieważ wcześniej spłacił już częściowo uzyskaną pożyczkę . Brak wskazanej klauzuli na wekslu może zatem prowadzić do pozbawienia konsument a ochrony w przypadku zbycia weksla . Oceniając naturę ww. praktyki Prezes Urzędu wziął też pod uwagę jej lokalny zasięg . Prezes Urzędu uwzględnił ponadto, że Spółka stos owała ww. praktykę przez okres dłuższy niż 1 rok. Weksle nie zawierają ce ww. klauzuli stanowiły zabezpieczenie pożyczek udzielanych przez Spółk ę co najmniej od lipca 201 3 r. Prezes Urzędu uznał, że wskazane okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki uzyskanego w 2018r. , tj. [usunięto] zł. Dokonując gradacji ustalonej kwoty bazowej kary za stosowanie ww. praktyki Prezes Urzędu wziął pod uwagę fakt z aniechania jej stosowania przez Spółkę przed wszczęciem niniejszego postępowania. W toku postępowania Spółka wykazała, że od września 2018r. stosuje wzór weksla z klauzulą „nie na zlecenie” . Okoliczność ta skutkowała obniżeniem kary o [usunięto] % , do kwot y 4.668 zł. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności obciążających, które uzasadni ałyby podwyższenie ustalonej kwoty kary. Z uwagi na powyższe, za stosowanie praktyki określonej w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4.668 zł. 2 . W pkt II I sentencji decyzji Prezes Urzędu uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Spółki polegające na ustaleniu opłat z tytułu zaległości w spłacie pożyczek i odsetek za opóźnienie w wysokości przewy ższającej kwotę odsetek maksyma lnych za opóźnienie, wyznaczającej maksymalny limit kosztów w razie zaległości 21 w spłacie. Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka naruszyła w tym zakresie art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim. P raktyka Spółki odnosi się do eta pu wykonania umowy. Oceniając naturę i skutki rynkowe stwierdzonego naruszenia Prezes Urzędu uwzględnił jego bezpośredni, negatywny wpływ na ekonomiczne interesy konsumentów oraz lokalny zasięg . Jak ustal ił Prezes Urzędu , łączna w artość przewidzianych w um owach pożyczek opłat windykacyjnych oraz odset e k za opóźnienie , mogła w danym przypadku nawet wielokrotnie przewyższyć wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie (14% w skali roku) . P oprzez obciążenie konsumentów określonymi opłatami windykacyjnymi i odse tkami za opóźnienie przekraczającymi ww. limit kosztów , Spółka mogła więc uzyskiwać od konsumentów bezpodstawne, nieuzasadnione korzyści. O stopniu szkodliwości omawianej praktyki decyduje przy tym okres jej stosowania, który przekroczył 1 rok. Umowy , w których przewidziano ww. koszty Spółka stosowała co najmniej od 2013 r. Niemniej jednak naruszenie Spółki może być penalizowane od dnia 11 marca 2016r., tj. od dnia wejścia w życie art. 33a ustawy o kredycie kon sumenckim. Wymienione powyżej okoliczności przesądziły o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki uzyskanego w 2018r. , tj. [usunięto] zł. W kolejnym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu uwzględnił fakt zaniechania stosowania przez Spółkę ww. praktyki niezwłocznie po wszc zęciu postępowania. Od dnia 7 marca 2019r. Spółka zawiera z konsumentami umowy pożyczek zgodnie z wzorcem , w który m nie przewidzia no opłat za czynności windykacyjne. Jedynymi kosztami ponoszonymi przez konsumentów w razie zaległości w spłacie są odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych. Okoliczność ta skutkowała obniżeniem kary o [usunięto] % , do kwoty 5.70 6 zł . Prezes Urzędu uznał jednocześnie, że w niniejszym przypadku nie ma okoliczności obciążających, które prze sądza łyby o podwyższeniu kar y. Tym samym za stosowanie omawianej praktyki Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5.70 6 zł. 3 . Praktyka z pkt IV sentencji decyzji polega na naruszeni u przez Spółkę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej inf ormacji . Ww. p raktyka dotyczy etap u zawierania kontraktu, przy czym może wywierać wpływ również na jego wykonanie. Przy ocenie natury i skutków rynkowych tej praktyki należy uwzględnić, że p oprzez niewskazanie w zawieranych umowach pożyczek informacji o p rocedurze składania i rozpatrywania reklamacji Spółka naruszyła prawo konsumenta do uzyskania informacji o możliwości i warunkach kwestionowania jej działań . Jak zaznaczono powyżej, a rt. 4 ust. 1 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finan sowego i o Rzeczniku Finansowym precyzuje zakres informacji , jakie muszą być zawarte w umowie kredytu konsumenckiego, gwarantując tym samym konsumentowi określony poziom wiedzy o stosowanej przez podmiot rynku finansowego procedurze reklamacyjnej , w tym mo żliwości składania reklamacji . Z tego względu z aniechani e Spółki w tym zakresie może narusza ć przede wszystkim pozaekonomiczn e interesy konsumenta . Prezes Urzędu uwzględnił także w ramach ww. czynników lokalny zasięg praktyki Spółki. Stwierdzoną praktykę S półka stos owała ponad 1 rok. Umowy pożyczki nie spełniające omawianego wymo gu Spółka zawiera ła z konsumentami od dnia 11 października 201 5 r. , tj. od dnia wejścia w życie przepisów ww. ustawy. Bior ąc pod uwagę wskazane okoliczności Prezes Urzędu ustalił k wotę bazową kary na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki uzyskanego w 201 8 r., tj. [usunięto] zł. Prezes Urzędu uznał, że w niniejszym przypadku nie ma okoliczności obciążających, które uzasadniałyby podwyższenie ustalonej kwoty bazowej kary. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał , podobnie jak w przypadku naruszeń omówionych powyżej, zaniecha nie stosowania praktyki przez Spółkę . Z dokonanych ustaleń wynika, że niezwłocznie po wszczęciu niniejszego postępowania Spółka wprowadziła do obrotu nowy wzorzec umowy, zgodnie z którym zawiera umowy z konsumentami, w którym 22 zamieszczono informacje dotyczące skład ania i rozpatrywania reklamacji . Z te j przyczyny Prezes Urzędu obniżył kwotę kary o [usunięto] % , do kwoty 2.07 5 zł. W rezultacie przeprowadzonej kalku lacji, z a stosowanie praktyki określonej w pkt IV sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.07 5 zł. 4 . Praktyka naruszając a zbiorowe interesy konsumentów wskazana w pkt V sentencji polega na sporządzaniu przez Spółkę za wieranych z konsumentami umów pożyczek w nieczytelnej formie graficznej . P raktyka ta dotyczy bezpośrednio etapu zawierania kontraktu, ale pośrednio może wywierać wpływ także na jego wykonanie. Prezes Urzędu stwierdził, że poprzez zastosowanie zbyt małe j czcionki Spółka nie dotrzymała ustawowego wymogu odnoszącego się do formy umów o kredyt konsumencki i nie zapewniła ich transparentności . Wielkość zastosowanej czcionki, przy jednoczesn ym ujęciu i rozplanowaniu treści umów, tj. zwartości tekstu, braku od stępów pomiędzy poszczególnymi jednostkami redakcyjnymi, mogła powodować, że przeciętny konsument zapoznający się z umową mógł m ieć trudności z odczytaniem jej treści oraz zrozumieniem zamieszczonych w niej regulacji . Zastosowana przez Spółkę forma graficz na mogła też powodować, że odczytanie umowy było dla konsumenta szczególnie uciążliwe . Oceniając szkodliwość ww. praktyki Prezes Urzędu wziął również pod uwagę jej lokalny zasięg. Prezes Urzędu u znał, że na stopień szkodliwości praktyki Spółki wpły wa t eż okres jej stosowania , który przekroczył 1 rok. Umowy, w których stwierdzono ww. uchybienie , Spółka zawiera ła z konsumentami co najmniej od października 201 3 r. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na poziomie [usunięto] % obr otu Spółki w 2018r. , tj. [usunięto] zł. W kolejnym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu uwzględnił fakt zaniechania stosowania przez Spółkę ww. praktyki bezpośrednio po wszczęciu niniejszego postępowania. Z uwagi na tę okoliczność Prezes Urzędu obniżył w ysokość kary o [usunięto] % , do kwoty 2.594 zł . Prezes Urzędu nie znalazł okoliczności obciążających, które powinny decydować o modyfikacji kwoty kary . Za stosowanie praktyki wskazanej w pkt V sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył zatem na Spółk ę karę p ieniężną w wysokości 2.594 zł. Zdaniem Prezesa Urzędu, nałożone na Spółkę kary pieniężne uwzględniają w należytym stopniu przesłanki wpływające na ich wysokość, wymienione w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. okres, stopień oraz o koliczności naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy. K ierując się potrzebą zdecydowanego przeciwdziałania stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu uznał, że orzeczone kary powinny stanowić przede wszystkim odczuwalną dl a Spółki dolegliwość. Kary te spełniają także funkcje prewencyjne i wychowawcze wobec Spółki oraz wobec innych przedsiębiorców udzielających pożyczek konsumentom , zapobiegając w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt VI sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkuren cji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . V II . Art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębio rca, który dopuścił się tego naruszenia oraz osoba zarządzająca, o której mowa w art. 6a, są obowiązani ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 powołanej 23 ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 ww. ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administrac ji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania zaliczono, zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu po stępowania administracyjnego, poniesione koszty doręczenia pism Spółce w wysokości 16,30 zł. Ww. koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na p odany powyżej rachunek bankowy. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 1460 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkuren cji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt V I I sentencji decyzji, na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, Spółce przysłu guje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 785 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy, zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w spr awach cywilnych, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z ar t. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność są dową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lu b radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentó w Dyrektor Delegatury w Poznaniu Jarosław Krüger 24