RPZ-14/2012

1 Poznań, dnia 20 lipca 2012 roku RPZ-61/2/12/MT/ DECYZJA nr RPZ 14/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, działania INEA S.A. w Poznaniu polegające na stosowaniu we wzorcach umownych o nazwach: „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2)”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3)”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4)”, „Regulamin świadczenia usług mobilnych”, postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. o treści: 1. „Ponowna aktywacja Usług następuje na wniosek Abonenta. Jeżeli zawieszenie świadczenia Usługi nastąpiło na podstawie ust. 1 pkt a)-e), ponowna aktywacja następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zawieszenia oraz uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” (§ 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2), § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3), § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4); 2. „Ponowna aktywacja Usług telefonii mobilnej następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zwieszenia w szczególności uiszczeniu wszystkich należności wobec Dostawcy usług. Dostawca usług może uzależnić powtórną aktywację Usług telefonii mobilnej od pisemnego wniosku Abonenta” (§ 14 ust. 3 Regulaminu świadczenia usług mobilnych); i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 16 stycznia 2012 roku. II. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, działania INEA S.A. w Poznaniu polegające na stosowaniu we wzorcu umownym o nazwie:, „Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych” postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. o treści:
„Ponowna aktywacja Usług bezprzewodowych następuje nie wcześniej, niż po uiszczeniu przez Abonenta określonej w Cenniku opłaty za ponowną aktywację Usług bezprzewodowych oraz ustaniu przesłanek zawieszenia, w szczególności uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. 61 852 15 17, 852-77-50, Fax 61 851 86 44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 ( § 20 ust. 4 Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych); i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, nakłada się na INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu: 1. w zakresie opisanym w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji karę pieniężną w wysokości 48.411 zł (słownie: czterdzieści osiem tysięcy czterysta jedenaście złotych), płatną do budżetu państwa; 2. w zakresie opisanym w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji karę pieniężną w wysokości 48.411 zł (słownie: czterdzieści osiem tysięcy czterysta jedenaście złotych), płatną do budżetu państwa; 3. w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji karę pieniężną w wysokości 62.243 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa tysiące dwieście czterdzieści trzy złote), płatną do budżetu państwa; Uzasadnienie W związku z zawiadomieniem konsumenta wszczęto postępowanie wyjaśniające w sprawie działań INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu (dalej także „Przedsiębiorca” oraz „Spółka”) na rynku świadczenia usług telekomunikacyjnych na terenie województwa wielkopolskiego. Postępowanie wyjaśniające miało na celu ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku postępowania wyjaśniającego uzyskano materiały reklamowe, regulaminy oraz wzorce umowne stosowane przez Spółkę, zwracając szczególną uwagę na wykrycie ewentualnych nieprawidłowości w zakresie najbardziej powszechnych usług telekomunikacyjnych. Mając na uwadze powyższe, po przeanalizowaniu materiałów uzyskanych w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż w Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych, Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2), Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3), Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4), Regulaminie świadczenia usług mobilnych, Regulaminie świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych, znajdują się postanowienia tożsame z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także „Prezes Urzędu”) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z podejrzeniem stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na stosowaniu we wzorcach umownych o nazwach: „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2)”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3)”, „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4)”, „Regulamin świadczenia usług mobilnych”, „Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych” postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. o treści:
„Ponowna aktywacja Usług następuje na wniosek Abonenta. Jeżeli zawieszenie świadczenia Usługi nastąpiło na podstawie ust. 1 pkt a)-e), ponowna aktywacja następuje nie wcześniej, niż 3 po ustaniu przesłanek zawieszenia oraz uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” (§ 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2), § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3), § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4),
„Ponowna aktywacja Usług telefonii mobilnej następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zwieszenia w szczególności uiszczeniu wszystkich należności wobec Dostawcy usług. Dostawca usług może uzależnić powtórną aktywację Usług telefonii mobilnej od pisemnego wniosku Abonenta” (§ 14 ust. 3 Regulaminu świadczenia usług mobilnych),
„Ponowna aktywacja Usług bezprzewodowych następuje nie wcześniej, niż po uiszczeniu przez Abonenta określonej w Cenniku opłaty za ponowną aktywację Usług bezprzewodowych oraz ustania przesłanek zawieszenia, w szczególności uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” ( § 20 ust. 4 Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych). Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego pismem z dnia 19 stycznia 2012 roku, uzupełnionym pismem z dnia 25 stycznia 2012 roku, przekazał żądane dokumenty i wyjaśnienia w tym informację o szacunkowej wysokości osiągniętego w 2011 roku przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych oraz poinformował, że z dniem 16 stycznia 2012 roku z cenników Spółki przesłanych Prezesowi Urzędu w postępowaniu wyjaśniającym, usunięto pozycję „Opłata za ponowną aktywację Usługi zawieszonej” oraz zrezygnowano z pobierania tej opłaty od dotychczasowych abonentów. Dalej Przedsiębiorca korzystając z przysługującego mu prawa ustosunkowania się do podniesionych zarzutów pismem z dnia 27 stycznia 2012 roku, przedstawił wyjaśnienia w tym zakresie. Na wstępie Spółka poinformowała, że dla wykazania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie tożsamości postanowień stosowanych przez przedsiębiorcę oraz klauzul wpisanych do ww. rejestru. Ponadto Przedsiębiorca potwierdził, że klauzule wpisane do rejestru pod nr 1084 i 1166 dotyczą branży telewizji kablowej i satelitarnej oraz branży usług internetowy czyli branż, które są objęte zakresem działalności prowadzonej przez Spółkę. Jednakże Przedsiębiorca zaznaczył, że usługi telefonii mobilnej oraz usługi głosowe świadczone drogą kablową bądź bezprzewodową nie wchodzą w zakres ww. branż, a zatem ich tożsamość należy zdaniem Spółki postawić pod znakiem zapytania. Odnosząc się do postawionego przez Prezesa Urzędu zarzutu Spółka wskazała, że klauzule wpisane do rejestru stanowią wyłącznie o konieczności uiszczenia dodatkowej opłaty w przypadku ponownego podłączenia abonenta, który zalega z płatnościami. Natomiast w ocenie Przedsiębiorcy, stosowane przez niego postanowienia nie nakładają same w sobie obowiązku uiszczenia opłaty, bowiem podstawa do naliczenia takiej opłaty znajduje się we właściwym cenniku, zatem opłatę taką, zdaniem Spółki, uiszcza każdy abonent, który składa wniosek o ponowną aktywację usług, po tym jak zawieszono świadczenie usług na jego wyraźną prośbę. Ponadto Przedsiębiorca kilkakrotnie wskazał, że opłata za ponowną aktywację usługi zawieszonej nie jest należna w sytuacji opóźnienia przy spełnieniu świadczenia pieniężnego. Zdaniem Spółki, abonent może bowiem zalegać z płatnością opłat abonamentowych i nigdy nie być zobowiązanym do uiszczenia ww. opłaty np. w sytuacji rozwiązania bądź wygaśnięcia umowy lub gdy zawieszenie nastąpiło na skutek wniosku abonenta. W opinii Przedsiębiorcy, brak jest związku przyczynowego między opóźnieniem, a koniecznością uiszczenia opłaty za ponowną aktywację usługi zawieszonej, zatem nie można mówić o sankcji kontraktowej za opóźnienie przy 4 spełnieniu świadczenia pieniężnego. Ponadto, zdaniem Przedsiębiorcy, postanowienia stosowane przez Spółkę powinny podlegać odrębnej ocenie sądowej pod względem ich abuzywności, gdyż w żadnym razie nie zachodzi ich tożsamość z klauzulami wpisanymi do rejestru, z uwagi na odmienny cel i kontekst. Przedsiębiorca zwrócił w szczególności uwagę, że przyjęcie poglądu Prezesa Urzędu prowadzi do wniosku, że opłata pobierana od abonentów w sytuacji, gdy ponowna aktywacja usług nastąpiła po ich zawieszeniu na skutek opóźnienia w uiszczeniu opłat stanowi sankcję i klauzulę abuzywną, której stosowania należy zaniechać, natomiast ta sama opłata pobierana za aktywację usług po ich zawieszeniu we wszelkich innych przypadkach, nie kształtuje praw i obowiązków abonenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie narusza rażąco jego interesów, zatem może być pobierana. Ponadto, w ocenie Przedsiębiorcy, opłata za wznowienie świadczenia usług nie jest co do zasady działaniem bezprawnym, gdyż opłata ta wiąże się z dodatkową czynnością dostawcy usług, a jeżeli koszty tej czynności nie zostaną uwzględnione w odrębnej opłacie ponoszonej przez abonenta, którego zachowanie spowodowało konieczność wykonania tej czynności, to koszty zostaną równomiernie rozłożone na wszystkich użytkowników. Przedsiębiorca podkreślił również, że zachowanie abonenta skutkujące poniesieniem opłaty za ponowną aktywację, nie musi być oceniane negatywnie i, w konsekwencji, nie należy opłaty z tego tytułu traktować jako sankcji, gdyż zawieszenie świadczenia usługi na wniosek abonenta i ponowna aktywacja również na wniosek abonenta jest rozwiązaniem wygodnym i minimalizującym ponoszone przez abonenta koszty, bowiem w okresie zawieszenia usługi nie są pobierane opłaty abonamentowe. Zdaniem Przedsiębiorcy, kwestia pobierania opłaty za wznowienie świadczenia usługi ma co najwyżej charakter bezprawności formalnej, polegającej na tym, że w rejestrze znalazła się klauzula dotycząca takiej opłaty, nie wiadomo natomiast w jakich okolicznościach to się stało, na gruncie jakiego stanu faktycznego oraz czy przedsiębiorca, którego wzorce zostały zakwestionowane, przedstawił sądowi jakakolwiek argumentację zawierającą uzasadnione motywy pobierania takiej opłaty w pewnych sytuacjach. Dalej Przedsiębiorca wskazuje, że nawet gdyby określona klauzula znalazła się w rejestrze na wyrost, to nie ma żadnego sposobu żeby ją z tego rejestru usunąć, co uzasadnia potrzebę zmiany takiego stanu rzeczy i, w opinii Spółki, taka sytuacja ma miejsce właśnie w niniejszym postępowaniu. Przedsiębiorca podniósł również, że pobieranie opłaty za ponowne rozpoczęcie świadczenia usług przewidziane jest wprost w regulaminie stosowanym przez Telekomunikację Polską S.A. z siedzibą w Warszawie, który został zatwierdzony przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej i który to regulamin nie został zakwestionowany w innym trybie, co zdaniem Spółki może być przejawem rażącego naruszenia równości przedsiębiorców telekomunikacyjnych i nierównoprawnych warunków konkurencji, przy czym, w ocenie Przedsiębiorcy, rozwiązaniem problemu nie jest postawienie podobnego zarzutu Telekomunikacji Polskiej S.A. w Warszawie, lecz spojrzenie z innej strony na zarzut w niniejszym postępowaniu. Niezależnie od powyższego Spółka poinformowała, że w związku z wątpliwościami podnoszonymi przez Prezesa Urzędu, z dniem 16 stycznia 2012 roku zaniechała całkowicie (we wszystkich przypadkach) poboru opłaty za ponowną aktywację usługi zawieszonej, pomimo tego, że każdy przypadek ponownej aktywacji wiąże się z dodatkowymi kosztami. Spółka zaznaczyła przy tym, że zaniechanie poboru opłaty nie oznacza jednakże podzielenia argumentacji Prezesa Urzędu wskazanej w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto w piśmie z 21 lutego 2012 roku Spółka wskazała, że zaniechanie poboru opłaty za ponowną aktywację usługi zawieszonej przybrało postać wykreślenia stosownych pozycji (opłat za ponowna aktywacje usługi zawieszonej, która ujęta była w ramach opłat aktywacyjnych) z wszystkich cenników stosowanych przez Przedsiębiorcę, obowiązujących od dnia 16 stycznia 2012 roku. Spółka poinformowała również, że decyzję o zaprzestaniu poboru ww. opłat od 5 wszystkich abonentów podjął Dyrektor Generalny Obszaru Marketingowo – Produktowego, która to dyspozycja została przekazana za pośrednictwem przełożonych, osobom odpowiedzialnym za obsługę klienta, w tym odpowiedzialnych za rozpatrywanie reklamacji oraz dokonywanie rozliczeń z abonentami. Jednocześnie Spółka zadeklarowała gotowość do podjęcia innych działań, które mogłyby przyczynić się do przypieczętowania powyższej decyzji o zaniechaniu poboru opłaty za ponowną aktywację usługi zawieszonej. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu jest przedsiębiorstwem wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000056936. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. świadczenie usług w zakresie telekomunikacji przewodowej, bezprzewodowej, satelitarnej oraz nadawanie programów radiofonicznych, telewizyjnych ogólnodostępnych i abonamentowych. Zawierając umowy z konsumentami Spółka dołącza do nich odpowiednie regulaminy o nazwach: Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych, Regulamin świadczenia usług mobilnych, Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych. Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych występuje w czterech wersjach, które stosowane są zamiennie w zależności od miejsca świadczenia usługi. Treść regulaminu jest jednak identyczna we wszystkich wersjach z tą różnicą, że jako podmiot świadczący usługi występuje wyłącznie Przedsiębiorca (wersja 1) albo obok Przedsiębiorcy wymieniono również podmioty nazwane przez Spółkę operatorami lokalnym (wersja 2,3,4). ( dowód: karty od 174 do 185 akt post. adm.). W prowadzonym postępowaniu Prezes Urzędu ustalił, że postanowienie o treści „Ponowna aktywacja Usług następuje na wniosek Abonenta. Jeżeli zawieszenie świadczenia Usługi nastąpiło na podstawie ust. 1 pkt a)-e), ponowna aktywacja następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zawieszenia oraz uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” , znajduje się w § 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wszystkie 4 wersje). Zgodnie z § 21 ust. 1 ppkt a) ww. regulaminów, „Dostawca usług może zawiesić świadczenie usług Abonentowi, jeżeli: a) Abonent pomimo wezwania dopuszcza się opóźnienia w zapłacie całości lub części opłaty aktywacyjnej, abonamentowej lub innych opłat określonych w Cenniku powyżej 7 dni od terminu płatności” . ( dowód: karty od 174 do 181 akt post. adm.). Ustalono również, że postanowienie o treści „Ponowna aktywacja Usług telefonii mobilnej następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zwieszenia w szczególności uiszczeniu wszystkich należności wobec Dostawcy usług. Dostawca usług może uzależnić powtórną aktywację Usług telefonii mobilnej od pisemnego wniosku Abonenta” znajduje się w § 14 ust. 3 Regulaminu świadczenia usług mobilnych. W § 14 ust. 1 ppkt a) tego regulaminu przewidziano zaś, że „Dostawca usług ma prawo zawiesić świadczenie Usług w całości lub w części, jeżeli Abonent: a) opóźnia się z zapłatą całości lub części jakiejkolwiek należności na rzecz Dostawcy usług, pomimo wysłania przez Dostawcę usług informacji SMS o opóźnieniu lub przekazaniu informacji o opóźnieniu w inny sposób;”. ( dowód: karty od 182 do 183 akt post. adm.). Ponadto ustalono, że postanowienie o treści „Ponowna aktywacja Usług bezprzewodowych następuje nie wcześniej, niż po uiszczeniu przez Abonenta określonej w Cenniku opłaty za ponowną aktywację Usług bezprzewodowych oraz ustaniu przesłanek zawieszenia, w szczególności uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” znajduje się w § 20 ust. 4 Regulaminu świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych, który powiązany jest z § 20 ust. 1 ppkt a) Regulaminu świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych, w którym wskazano, że „Dostawca usług ma prawo zawiesić świadczenie Usług bezprzewodowych w całości lub części, jeżeli: a) Abonent pomimo wezwania dopuszcza się opóźnienia w zapłacie 6 całości lub części opłaty aktywacyjnej, abonamentowej lub innych opłat określonych w Cenniku powyżej 7 dni od terminu płatności” . ( dowód: karty od 184 do 185 akt post. adm.). Prezes Urzędu ustalił również, że Przedsiębiorca w stosowanych przez siebie cennikach dla poszczególnych usług zawarł opłatę za ponowną aktywację usługi zawieszonej w jednolitej wysokości 35 zł. ( dowód: karty od 131 do 161 akt post. adm.). Regulaminy, w których zamieszczone zostały ww. klauzule Przedsiębiorca wykorzystywał w obrocie konsumenckim: − od dnia 13 lipca 2009 roku Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wszystkie 4 wersje); − od dnia 18 stycznia 2010 roku Regulamin świadczenia usług mobilnych; − od dnia 30 kwietnia 2010 roku Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych. ( dowód: karta 6 akt post. adm.). Na ich podstawie, według stanu z dnia 19 stycznia 2012 roku, zawartych zostało: [usunięto] umów z konsumentami, do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych, [usunięto] umów z konsumentami, do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 2), [usunięto] umów z konsumentami, do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 3), [usunięto] umów z konsumentami do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (wersja 4), [usunięto] umów z konsumentami, do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia usług mobilnych oraz [usunięto] umowy z konsumentami, do których zastosowanie ma Regulamin świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych. ( dowód: karta 6 akt post. adm.). Ponadto ustalono, że w 2011 roku średnia liczba abonentów (w miesiącu), którym zawieszono świadczenie usług z uwagi na opóźnienie w zapłacie wynosiła [usunięto] konsumentów, z czego średnia liczba abonentów (w miesiącu), którym nie aktywowano ponownie świadczenia usług wynosiła [usunięto] konsumentów. ( dowód: karta 34 akt post. adm.). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że powyższe miało miejsce, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsument ó w. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub mogą być klientami INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu. Interes publicznoprawny przejawia się m.in. w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Artykuł 24 ust. 2 ustawy stanowi, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 uokik). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed 7 działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych oraz zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodnego z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: A) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; B) jest bezprawne; C) narusza zbiorowe interesy konsumentów. A) Działanie przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ww. ustawy). INEA S.A. z siedzibą w Poznaniu jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na m.in. świadczeniu usług w zakresie telekomunikacji przewodowej, bezprzewodowej, satelitarnej oraz nadawanie programów radiofonicznych, telewizyjnych ogólnodostępnych i abonamentowych.. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy i tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej Spółka podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. B) Bezprawność działania Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. XVII AmA 45/07). O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., sygn. I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu będzie wykazanie, że w omawianym stanie faktycznym Spółka stosowała postanowienie wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, co stanowiło naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Artykuł 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ” , natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Na wstępie należy wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Tym niemniej należy pamiętać, że art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów z art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, a której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Postawiony Przedsiębiorcy zarzut obejmuje postanowienia o treści: 1. „Ponowna aktywacja Usług następuje na wniosek Abonenta. Jeżeli zawieszenie świadczenia Usługi nastąpiło na podstawie ust. 1 pkt a)-e), ponowna aktywacja następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zawieszenia 9 oraz uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” (§ 21 ust. 6 Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wszystkie 4 wersje), , 2. „Ponowna aktywacja Usług telefonii mobilnej następuje nie wcześniej, niż po ustaniu przesłanek zwieszenia w szczególności uiszczeniu wszystkich należności wobec Dostawcy usług. Dostawca usług może uzależnić powtórną aktywację Usług telefonii mobilnej od pisemnego wniosku Abonenta” (§ 14 ust. 3 Regulaminu świadczenia usług mobilnych), 3. „Ponowna aktywacja Usług bezprzewodowych następuje nie wcześniej, niż po uiszczeniu przez Abonenta określonej w Cenniku opłaty za ponowną aktywację Usług bezprzewodowych oraz ustaniu przesłanek zawieszenia, w szczególności uiszczeniu wszystkich wymagalnych należności wobec Dostawcy usług” ( § 20 ust. 4 Regulaminu świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych). W wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 90/05 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także „SOKIK”) uznał za niedozwoloną klauzulę postanowienie o treści „ W przypadku odłączenia sygnału z lokalu z winy abonenta jego ponowne podłączenie nastąpi po uregulowaniu zaległości i wniesieniu opłaty za ponowną aktywację (ponowna aktywacja – wznowienie dostarczania sygnału telewizji kablowej w istniejącym przyłączu, podlegające opłacie zgodnie z cennikiem operatora) ”. Klauzula ta została 27 marca 2007 r. wpisana do rejestru o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. pod numerem 1084. SOKiK zabraniając stosowania tej klauzuli wskazał w uzasadnieniu do wspomnianego wyroku, że klauzula ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, narusza zasadę równości stron stosunku prawnego i ekwiwalentności świadczeń. Jej abuzywność wynika z faktu, iż w przypadku odłączenia sygnału z winy abonenta – np. w razie zaległości z jedną opłatą abonamentową, a nawet wniesieniem jej, ale po upływie terminu zapłaty – dla ponownego podłączenia sygnału telewizji kablowej abonent musiałby zapłacić obok zaległej opłaty także dodatkową opłatę za ponowne podłączenie. Jak zauważył SOKiK „Niedozwoloność przedmiotowego zapisu należy jednak odczytywać w kontekście § 9 ust. 4 regulaminu, zgodnie z którym w przypadku zaległości z opłatą jednej opłaty abonamentowej (…) gdyby abonent chciał ponownie otrzymywać sygnał telewizji kablowej musiałby zgodnie z § 4 ust.6 uregulować zaległość, a ponadto uiścić opłatę za ponowne podłączenie”. Mimo iż dodatkowa jednorazowa opłata za ponowne podłączenie nie ma charakteru kary umownej w rozumieniu art. 483 § 1 k.c., żądanie jej zapłaty obok uregulowania zaległości abonamentowych jest, zdaniem Sądu, sprzeczne z dobrymi obyczajami i przesądza o jej abuzywności. Stwierdzając abuzywność samej opłaty aktywacyjnej Sąd nie przeprowadził badania dotyczącego sposobu ustalenia jej wysokości. Podobne rozstrzygnięcie zapadło w wyroku z dnia 12 marca 2007 r., XVII AmC 1/07, SOKiK, w którym za niedozwolone postanowienie uznano klauzulę „ Ponowne podłączenie Abonenta nastąpi wyłącznie po uregulowaniu zaległości wraz z dodatkową opłatą za ponowne włączenie określoną w cenniku .”, którą 16 maja 2007 r. wpisano do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 1166. W tym wyroku SOKiK potwierdził swoje stanowisko, uznając abuzywny charakter klauzuli, której celem jest wyegzekwowanie od konsumenta dodatkowej opłaty za wznowienie na jego rzecz świadczenia usług. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienia stosowane przez Spółkę, mimo różnic w treści, mają taki sam cel i wywołują tożsame skutki jak wskazane klauzule niedozwolone, wszystkie bowiem – tak samo jak postanowienia z rejestru klauzul niedozwolonych – stanowią podstawę do pobrania od abonentów dodatkowej opłaty w przypadku ponownej aktywacji usług, odpowiednio dla usług telekomunikacyjnych, usług mobilnych, usług dostępu do internetu oraz usług głosowych. Powyższe potwierdza Przedsiębiorca, który w toku postępowania wyjaśniającego w piśmie z dnia 14 grudnia 2011 roku oświadczył, że „opłata za ponowną aktywację usługi zawieszonej jest należna w każdej sytuacji, w której abonent zwróci się do INEA z wnioskiem o ponowną aktywację usługi, po okresie zawieszenia jej świadczenia na podstawie postanowień 10 właściwego regulaminu”. Z pisma Spółki jasno więc wynika, że abonent musi ponieść dodatkową opłatę, jeśli chce wznowienia świadczenia usług po ich zawieszeniu. Przypadki zawieszenia świadczenia usług związane z nieuregulowaniem należności po stronie abonenta wynikają z treści innych postanowień regulaminów, do których odwołują się kwestionowane postanowienia, a mianowicie z: § 21 ust. 1 pkt a) Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych (wszystkie 4 wersje): „ Dostawca usług może zawiesić świadczenie usług Abonentowi, jeżeli: Abonent pomimo wezwania dopuszcza się opóźnienia w zapłacie całości lub części opłaty aktywacyjnej, abonamentowej lub innych opłat określonych w Cenniku powyżej 7 dni od terminu płatności”. § 14 ust. 1 pkt a) Regulaminu świadczenia usług mobilnych: „ Dostawca usług może zawiesić świadczenie Usług w całości lub w części, jeżeli Abonent: opóźnia się z zapłatą całości lub części jakiejkolwiek należności na rzecz Dostawcy usług, pomimo wysłania przez Dostawcę usług informacji SMS o opóźnieniu lub przekazaniu informacji o opóźnieniu w inny sposób”. § 20 ust. 1 pkt a) Regulaminu świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych: „ Dostawca usług ma prawo zawiesić świadczenie Usług bezprzewodowych w całości lub w części, jeżeli: Abonent pomimo wezwania dopuszcza się opóźnienia w zapłacie całości lub części opłaty aktywacyjnej, abonamentowej lub innych opłat określonych w Cenniku powyżej 7 dni od terminu płatności” . W ocenie Prezesa Urzędu analiza zasad pobierania dodatkowej opłaty aktywacyjnej prowadzi do wniosku, że działania Przedsiębiorcy oraz stosowane klauzule są tożsame co do celu i skutku z klauzulami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Na mocy analizowanych postanowień Przedsiębiorca przy wznowieniu świadczenia usług zawieszonych uprawniony zostaje bowiem do pobrania od konsumenta obok odsetek – w myśl art. 481 § 1 k.c., stanowiących typową sankcję kontraktową za opóźnienie przy spełnieniu świadczeniu pieniężnego – dodatkowo również opłaty aktywacyjnej (przyłączeniowej), stanowiącej swoistą sankcję za niewykonanie w terminie zobowiązań pieniężnych. Tym samym należy uznać, że Spółka stosuje postanowienia o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru pod numerem 1084 i 1166. Podkreślenia wymaga również fakt tożsamości klauzul, ustalanej w oparciu o kryterium branży, w jakiej działa Przedsiębiorca, wobec którego toczy się niniejsze postępowanie oraz przedsiębiorca, którego postanowienie umowne zostało wpisane do rejestru. Tożsamość w przedmiotowej sprawie zachodzi, ponieważ ww. klauzule wpisane do rejestru stosowane były w branży usług internetowych oraz telewizji kablowej i satelitarnej, natomiast klauzule kwestionowane w niniejszym postępowaniu stosowane są w branży usług telekomunikacyjnych, internetowych i telewizji kablowej. Reasumując, należy uznać, że została spełniona przesłanka bezprawności działania przedsiębiorcy. C) Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Zarówno stosowanie postanowień wzorców umowy tożsamych z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, jak i stosowanie postanowień sprzecznych z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa może być uznane za niedozwoloną praktykę opisaną w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod warunkiem, iż zachowania te naruszają zbiorowy interes konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem 11 narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Jak podnosi się w doktrynie, w pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się także działanie przedsiębiorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łączy jakaś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie będąca jedynie – z punktu widzenia przedsiębiorcy stosującego daną praktykę – zbiorowością przypadkowych jednostek, lecz stanowiącą określoną i odrębną kategorię konsumentów, reprezentującą w znacznym stopniu wspólne interesy (M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Należy zatem przyjąć, że zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosić się do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować, gdyż brak indywidualizacji nie sprzeciwia się możliwości wyodrębnienia kategorii bądź zbioru konsumentów o pewnych cechach. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Prezes Urzędu podejmując rozstrzygnięcie zawarte w niniejszej decyzji nie opierał się na indywidualnych przypadkach przedstawianych przez konsumentów, a wziął pod uwagę okoliczność, iż działania Spółki skierowane były do potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. W omawianym przypadku naruszenie przejawia się stosowaniem w obrocie postanowienia uznanego uprzednio przez sąd za sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszające interes konsumenta. Zbiorowy interes realizuje się natomiast poprzez fakt, iż w niniejszej sprawie bezprawne działanie Przedsiębiorcy narusza prawa licznej oraz nieoznaczonej grupy konsumentów, to jest wszystkich konsumentów będących już klientami Spółki, którzy zawarli umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, telefonii mobilnej lub świadczenia drogą bezprzewodową usług dostępu do sieci internet oraz usług głosowych, gdzie będący częścią mowy regulamin zawierał niedozwolone postanowienie. W rozpatrywanym stanie faktycznym postępowanie Spółki nie dotyczy zatem interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi. Mając powyższe na względzie, należy uznać, iż została spełniona przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 12 Podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w odniesieniu do praktyki wskazanej w pkt I sentencji decyzji jest art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, przy czym ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsiębiorcy (art. 27 ust. 3). Z materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania wynika, że Spółka zaprzestała pobierania opłaty za ponowną aktywację usługi zawieszonej z dniem 16 stycznia 2012 roku, poprzez wykreślenie stosownych pozycji z wszystkich cenników stosowanych przez Spółkę. W dniu 21 lutego 2012 roku przesłane zostało pismo Dyrektora Generalnego Obszaru Marketingowo – Produktowego Przedsiębiorcy, w którym oświadczono, że z dniem 16 stycznia 2012 roku zaprzestano pobierania ww. opłaty od wszystkich abonentów Spółki, w odniesieniu do wszystkich świadczonych usług, a decyzja ta została przekazana osobom odpowiedzialnym za obsługę abonentów za pośrednictwem ich przełożonych. Podejmując rozstrzygnięcie co do praktyki określonej w punkcie I niniejszej decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należało wziąć pod uwagę, iż zakwestionowane postanowienia stanowią wprawdzie tytuł prawny do poboru opłaty aktywacyjnej przy wznowieniu usługi zawieszonej wskutek opóźnienia w płatnościach, niemniej jednak wprost opłaty te nie są wymienione w treści postanowień. Innymi słowy o tożsamości celu i skutków tych postanowień z postanowieniami wpisanymi do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu przesądza ich treść poprzez odesłanie do innych postanowień i cennika usług. W związku z tym, w ocenie Prezesa Urzędu, po wykreśleniu opłat za ponowną aktywację z obowiązujących cenników zakres zastosowania przedmiotowych postanowień nie jest już tożsamy z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod numerem 1084 i 1166 Uzasadnia to, że z dniem 16 stycznia 2012 roku, Przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w ww. zakresie. Podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w odniesieniu natomiast do praktyki wskazanej w pkt II sentencji decyzji jest art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, wydaje się decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi się naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że Przedsiębiorca nie zmienił praktyki w zakresie przypisanym mu w pkt II sentencji decyzji. Spółka co prawda zaprzestała pobierania opłaty za ponowną aktywacje usługi zawieszonej z dniem 16 stycznia 2012 roku, poprzez wykreślenie stosownych pozycji z wszystkich stosowanych cenników, jednakże w treści postanowienia kwestionowanego w pkt II niniejszej decyzji – odmiennie niż to ma miejsce w pozostałych kwestionowanych postanowienia – występuje nadal „opłata za ponowną aktywację Usług bezprzewodowych”. Opłata ta została przewidziana w kwestionowanym postanowieniu wprost. W tych okolicznościach, w ocenie Prezesa Urzędu, usunięcie jej z cenników usług należy uznać za niewystarczające dla przyjęcia zaniechania stosowania praktyki w tym zakresie. Stwierdzenie zaniechania mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby Spółka dokonała zmiany kwestionowanego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, orzeka się jak w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji. Kara pieniężna Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie 13 większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zatem zasadę fakultatywności kar nakładanych przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorców, którzy dopuścili się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa ustawa nie przesądza bezwzględnie o wysokości kary nakładanej przez Prezesa Urzędu, który decydując o tym w każdym konkretnym przypadku, kieruje się założeniem, że sankcja musi spełniać zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną (dyscyplinującą). Przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 106-108 ustawy, Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111). Za udowodnione należy uznać, iż doszło do naruszenia przez Przedsiębiorcę określonego w art. 24 ustawy zakazu w sposób określony w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne skorzystanie z przysługującego mu na mocy przepisów ww. ustawy uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej w sytuacji stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przede wszystkim mając na uwadze charakter stosowanych przez Spółkę praktyk polegających na stosowaniu postanowień uznanych uprzednio za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urzędu, nałożenie na Przedsiębiorcę kary pieniężnej spełni zarówno funkcje represyjną, jak i prewencyjną (w szczególności stanowić będzie dla innych przedsiębiorców czytelny komunikat, iż stosowanie postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych może wiązać się z zastosowaniem wobec nich niniejszego środka). Ponieważ w 2011 r. Spółka uzyskała przychód w wysokości [usunięto] zł, maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi po zaokrągleniu [usunięto] zł. Wskazać również należy, iż za zasadne uznano nałożenie trzech kar pieniężnych odrębnie za każde ze stosowanych postanowień. Z treści regulaminów wynika bowiem, że postanowienia są identyczne co do celów i skutków, jednakże dotyczą odrębnych regulaminów mających zastosowanie do odrębnych, choć pokrewnych usług. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy, wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. W prowadzonym postępowaniu Przedsiębiorcy przypisano stosowanie niedozwolonych postanowień umownych. Choć stosowanych przez Przedsiębiorcę klauzul nie można zakwalifikować jako szczególnie dotkliwych dla konsumentów, a ponadto dotyczą głównie nierzetelnych abonentów, którzy nie dokonują zapłaty za świadczone usługi w terminie, to jednak należy zwrócić uwagę, że Przedsiębiorca wykorzystując przewagę kontraktową naruszał w ten sposób interesy ekonomiczne konsumentów, obciążając ich opłata rodzącą skutki kary umownej za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, co należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a tym samym uzasadniające zastosowanie środka w postaci kary pieniężnej. Pkt III ppkt 1 sentencji decyzji Prezes Urzędu ustalając wymiar kary wziął pod uwagę okres stosowania praktyki, który w przypadku niniejszego postanowienia trwał od dnia 13 lipca 2009 r. W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez 14 Spółkę w 2011 roku. W ten sposób ustalona po zaokrągleniu została kwota w wysokości [usunięto] zł. Następnie, nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych określonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika bezpośrednio z treści tego przepisu. Na przedsiębiorcy jako profesjonalnym uczestniku obrotu rynkowego ciąży obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa. Spółka jako profesjonalistka powinna zatem posiadać umiejętność przewidzenia, że podejmowane przez nią działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nie mogą skutecznie dowodzić braku świadomości naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Spółka miała możliwość zapoznania się z treścią rejestru w zakresie niedozwolonych postanowień umownych, celem wyeliminowania znajdujących się w stosowanych przez nią w obrocie wzorcach umowy klauzul abuzywnych. W świetle powyższego, uzasadnione jest stwierdzenie, że działania Spółki miały co najmniej charakter nieumyślny, tj. Spółka dopuściła się bezprawnego działania na skutek niezachowania należytej staranności wymaganej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, określonej przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k.c.), będąc w stanie przewidzieć możliwości bezprawności działania. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest okoliczności obciążających, które wpływałyby na podwyższenie kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą wzięto pod uwagę fakt, iż Spółka natychmiast po wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zaniechała stosowania zakwestionowanej praktyki. Prezes Urzędu uznał, iż zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności obciążające i łagodzące uzasadniają zmniejszenie wyjściowego poziomu kary o [usunięto] %. W świetle powyższych okoliczności wysokość kary po zaokrągleniu ustalono na 48.411 zł, co stanowi około [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2011 roku oraz około [usunięto] % maksymalnego wymiaru kary. Pkt III ppkt 2 sentencji decyzji Ustalając wymiar kary w zakresie następnego postanowienia Prezes Urzędu wziął pod uwagę okres stosowania praktyki, który trwał od dnia 18 stycznia 2010 r. W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2011 roku. W ten sposób ustalona po zaokrągleniu została kwota w wysokości [usunięto] zł. Następnie, nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych określonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika bezpośrednio z treści tego przepisu. 15 Na przedsiębiorcy jako profesjonalnym uczestniku obrotu rynkowego ciąży obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa. Spółka jako profesjonalistka powinna zatem posiadać umiejętność przewidzenia, że podejmowane przez nią działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nie mogą skutecznie dowodzić braku świadomości naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Spółka miała możliwość zapoznania się z treścią rejestru w zakresie niedozwolonych postanowień umownych, celem wyeliminowania znajdujących się w stosowanych przez nią w obrocie wzorcach umowy klauzul abuzywnych. W świetle powyższego, uzasadnione jest stwierdzenie, że działania Spółki miały co najmniej charakter nieumyślny, tj. Spółka dopuściła się bezprawnego działania na skutek niezachowania należytej staranności wymaganej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, określonej przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k.c.), będąc w stanie przewidzieć możliwości bezprawności działania. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest okoliczności obciążających, które wpływałyby na podwyższenie kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą wzięto pod uwagę fakt, iż Spółka natychmiast po wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zaniechała stosowania zakwestionowanej praktyki. Prezes Urzędu uznał, iż zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności obciążające i łagodzące uzasadniają zmniejszenie wyjściowego poziomu kary o [usunięto] %. W świetle powyższych okoliczności wysokość kary po zaokrągleniu ustalono na 48.411 zł, co stanowi około [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2011 roku oraz około [usunięto] % maksymalnego wymiaru kary. Pkt III ppkt 3 sentencji decyzji Ustalając wymiar kary w zakresie kolejnego postanowienia, Prezes Urzędu wziął pod uwagę okres stosowania praktyki, który w trwa od dnia 30 kwietnia 2010 r. W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2011 roku. W ten sposób ustalona po zaokrągleniu została kwota w wysokości [usunięto] zł. Następnie, nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych określonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika bezpośrednio z treści tego przepisu. Na przedsiębiorcy jako profesjonalnym uczestniku obrotu rynkowego ciąży obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa. Spółka jako profesjonalistka powinna zatem posiadać umiejętność przewidzenia, że podejmowane przez nią działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nie mogą skutecznie dowodzić braku świadomości naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Spółka miała możliwość zapoznania się z treścią rejestru w zakresie niedozwolonych postanowień umownych, celem wyeliminowania znajdujących się w stosowanych przez nią w obrocie wzorcach umowy klauzul abuzywnych. W świetle 16 powyższego, uzasadnione jest stwierdzenie, że działania Spółki miały co najmniej charakter nieumyślny, tj. Spółka dopuściła się bezprawnego działania na skutek niezachowania należytej staranności wymaganej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, określonej przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k.c.), będąc w stanie przewidzieć możliwości bezprawności działania. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest okoliczności obciążających, które wpływałyby na podwyższenie kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą wzięto natomiast pod uwagę fakt, iż Spółka natychmiast po wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów podjęła i przeprowadziła działania zmierzające do zaprzestania stosowania praktyki, ale nie zaniechała. Prezes Urzędu uznał, iż zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności obciążające i łagodzące uzasadniają zmniejszenie wyjściowego poziomu kary o [usunięto] %. W świetle powyższych okoliczności wysokość kary po zaokrągleniu ustalono na 62.243 zł, co stanowi około [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2011 roku oraz około [usunięto] % maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu, kary wymierzone w tej wysokości są adekwatne do stopnia naruszeń przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu, kierując się potrzebą zdecydowanego przeciwdziałania stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał, że orzeczone kary powinny stanowić dolegliwość dla strony niniejszego postępowania. W tym przypadku kary powinny spełnić jednak przede wszystkim funkcję prewencyjną i wychowawczą, tak aby zapobiec w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez Spółkę w przyszłości reguł odnoszących się do ochrony praw konsumentów. Wobec powyższego, orzeczono jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zastępca Dyrektora Delegatury UOKiK w Poznaniu Agnieszka Ciucias Otrzymuje: 1. INEA S.A. w Poznaniu reprezentowana przez: Pani Katarzyna Kowalska ul. Klaudyny Potockiej 25 60-211 Poznań