RPZ-15/2019

Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu ul. Zielona 8 61 - 851 Poznań tel. 61 852 15 17 < faks 61 851 86 44 poznan@uokik.gov.pl < www .uokik.gov.pl PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MARE K NIECHCIAŁ Poznań, 21 listopad a 201 9 r. RPZ .611. 2 .201 9 . JM DECYZJA nr RPZ 15 /201 9 Stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dni a 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 201 9r. poz. 369 ze zm. ) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wszczętego z urzędu przeciwko Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp .k. z siedzibą w Katowicach - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się postanowienia wzorc ów u m ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych stosowane p rzez Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach , o treści: 1. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta” (§ 2 ust. 1 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych „Konsument”) 2. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesię cy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy” (§ 1 ust. 18 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Stacjonarny „Konsument”) 3. „Umowa zawarta na czas określony po upływie czasu, na jaki została zawarta, automatycznie przekształci się w Umowę na czas określony 36 miesięcy, chyba że Abonent na 30 dni prz ed upływem okresu, na który umowa została zawarta, zawiadomi Operatora na piśmie o odstąpieniu od umowy” (pkt 1 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Abonament „Promocyjny Smart Junior 02”), za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 201 9 r. poz. 1 145 ze zm. ), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i zakazuje się ich wykorzystywania II. na podstawie art. 23b ust. 2 pkt 1 us tawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach środek usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu określonego w art. 23a ww. ustawy , w postaci skierowania do konsument ów , będący ch stronami obowiązujących nadal um ów 2 o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych na czas oznaczony na podstawie wzorc ów um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych , o który ch mowa powyżej w pkt I , na piśmie , za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w ter minie 3 ( trzech ) miesięcy od daty uprawom ocnienia się decyzji, informacji o wydaniu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów niniejszej decyzji nr RPZ 15 /2019 z dnia 21 listopada 2019r. o treści : „ Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach informuje, że Prezes U rzędu O chrony K onkurencji i K onsumentów decyzją nr RPZ 15/2019 z dnia 21 listopada 2019r. uznał za niedozwolone postanowienia wzorc ów um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych , wykorzystywane przez S półkę w ob rocie z konsumentami o następującej treści: (…) - należy przytoczyć treść postanowień uznanych za niedozwolone z oznaczeniem wzorca, w którym zostały zamieszczone . W związku z powyższym , postanowieni a te nie wiąż ą Pan i /Pana, czyli są bezskuteczne. Bezsku teczność powstaje z mocy prawa i nie jest konieczne stwierdzenie jej na drodze sądowej. Klauzulę uznaną za abuzywną należy zatem traktować tak, jakby w ogóle nie zosta ła za mieszczon a w zawartej umowie. Decyzja Prezesa UOKiK została udostępniona na stronie internetowej www.uokik.gov.pl . Podpis osoby uprawnionej do reprezentacji Spółki ” III. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Global Marketing Holding Sp. z o. o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach , w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 23a ww. ustawy : 1. karę pieniężną w wysokości 8.416 zł (słownie: osiem tysięcy czterysta szesnaście zł) za stosowanie postanowienia wzorca umowy określonego w pkt I.1 nin iejszej decyzji, płatną do budżetu państwa 2. karę pieniężną w wysokości 8.416 zł (słownie: osiem tysięcy czterysta szesnaście zł) za stosowanie postanowienia wzorca umowy określonego w pkt I.2 niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa 3. karę pieniężną w wysokości 8.416 zł (słownie: osiem tysięcy czterysta szesnaście zł) za stosowanie postanowienia wzorca umowy określonego w pkt I.3 niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa IV. na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i kons umentów oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 201 8 r. poz. 2096 ze zm. ) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , postanawia się obciążyć Global Marketing Hold ing Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach kosztami postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w wysokości 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć zł 70 / 100) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Na skutek zawiadomienia Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające m ające na celu wstępne ustalenie, czy działania Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach (dalej: Spółka) związane ze świadczeniem usług telekomunikacyjnych na rzecz konsumentów oraz podmiotów zaangażowanych w proces zawierania przez Spółkę umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych z konsumentami i ich wykonywania, uzasadniają wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 3 W toku postępowania ustalono, że w ramach prowadzonej działalności Spó łka ofer uje konsumentom na terenie całego kraju usługi telekomunikacyjne, w tym m.in. usługi telefoniczne w sieci stacjonarnej oraz usługi dostępu do Internetu. Spółk a poinformowała , że z dniem 3 lipca 2018r. zaprzestała pozyskiwania abonentów i od tej dat y nie zawiera nowych umów z konsumentami. Umowy z konsumentami Spółka zawierała poza lokalem przedsiębiorstwa, w oparciu o opracowane różne wzorce umów - w zależności od rodzaju oferowanej usługi i pakietu taryfowego. Spółka wykorzystywała m.in. wzorce umow y o świadczenie usług telekomunikacyjnych o nazwach: „Konsument”, Mobilny Stacjonarny „Konsument” oraz Abonament „Promocyjny Smart Junior 02” . A naliza ww. wzorców dała podstawę do wszczęcia przeciwko Spółce w dni u 12 marca 201 9 r. postępowania w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, w związku z podejrzeniem stosowania postanowie ń, które mogą zost ać uznane za niedozwolone na podstawie art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego , o treści: 1. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłuże niu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta” (§ 2 ust. 1 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnyc h „Konsument”) 2. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcen ie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy” (§ 1 ust. 18 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Stacjonarny „Konsument”) 3. „Umowa zawarta na czas określony po upływie czasu, na jaki zos tała zawarta, automatycznie przekształci się w Umowę na czas określony 36 miesięcy, chyba że Abonent na 30 dni przed upływem okresu, na który umowa została zawarta, zawiadomi Operatora na piśmie o odstąpieniu od umowy” (pkt 1 wzorca umowy o świadczenie usł ug telekomunikacyjnych Abonament „Promocyjny Smart Junior 02”) . Spółka nie zajęła stanowiska co do postawionego zarzutu. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu , pismem z dnia 11 czerwca 2019r. Spółka poinformowała, że zaprzestała zawierania umów z konsum entami w oparciu o ww. wzorce umów z dniem 30 października 2017r. W trakcie postępowania Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę , z godnie z art. 73 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o zaliczeniu w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu materia ł u postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RPZ - 403/ 3 /18/JM poprzedzającego jego wszczęcie w postaci : - wezwania Prezesa Urzędu z dnia 8 lutego 2018r. oraz pisma Spółki z dnia 2 2 lutego 2018r. przesłanego w odpowiedzi na ww. wezwanie - wezwania Prezesa Urzędu z dnia 17 maja 2018r. oraz pisma Spółki z dnia 6 czerwca 2018r. przesłanego w odpowiedzi na ww. wezwanie wraz z załączonymi do niego wzorcami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych o nazwach: umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych „Konsument” , umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Stacjonarny „Konsument” oraz umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych Abonament „Promocyjny Smart Junior 02” - wezwania Prezesa Urzędu z dnia 4 grudnia 2018r. oraz pisma Spółki z dnia 14 grudni a 2018r. przesłanego w odpowiedzi na ww. wezwanie wraz z załącznikiem nr 4 wskazującym liczbę umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych przez Spółkę w oparciu o przedłożone wzorce umów. 4 Pismem z dnia 23 października 2019 r. Prezes Urzędu zawia domił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Spółka nie skorzystała z tego uprawnienia . Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp .k. z siedzibą w Katowicach jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS 0000 582183 ( dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców KRS - k . 112 - 113 akt) . Spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych p rowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem 11728 ( https://bip.uke.gov.pl/rpt/rejestr - przedsiebiorcow - telekomunikacyjnych ). W ramach prowadzo nej działalności Spółka oferowała konsumentom usługi telekomunikacyjne, w tym m.in. usługi telefoniczne w sieci stacjonarnej oraz usługi dostępu do Internetu. Spółka prowadziła ww. działalność na terenie całego kraju , zawierając u mowy z konsumentami poza l okalem przedsiębiorstwa . Umowy zawierane były w oparciu o różne wzorce umów - w zależności od rodzaju oferowanej usługi i pakietu taryfowego. Spółka wykorzystywała m.in. wzorce um ów o świadcze nie usług telekomunikacyjnych o nazwach: „Konsument”, Mobilny Sta cjonarny „Konsument” oraz Abonament „Promocyjny Smart Junior 02” . W e wzorc ach ty ch zamieszczono postanowienia o treści : 1. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pisemnie w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta” (§ 2 ust. 1 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych „Konsument”) 2. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłuże niu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarcia Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas okr eślony 24 miesięcy” (§ 1 ust. 18 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Mobilny Stacjonarny „Konsument”) 3. „Umowa zawarta na czas określony po upływie czasu, na jaki została zawarta, automatycznie przekształci się w Umowę na czas określony 36 m iesięcy, chyba że Abonent na 30 dni przed upływem okresu, na który umowa została zawarta, zawiadomi Operatora na piśmie o odstąpieniu od umowy” (pkt 1 wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych Abonament „Promocyjny Smart Junior 02”) Pierwszy z wymienionych powyżej w zor ców Spółka wykorzystywała w obrocie z konsumentami od dnia 11 kwietnia 2017r., drugi - od dnia 31 lipca 2017r., a ostatni - od dnia 2 sierpnia 2017r. ( dowód: pism a Spółki z dnia : 22 lutego 2018r. i 6 czerwca 2018r. wraz z załączonym i do ni ego wzorc a m i um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych „Konsument”, Mobilny Stacjonarny „Konsument” i Abonament „Promocyjny Smart Junior 02” - k. 12 - 13 i 15 - 13 akt ). Spółk a zaniechała stosowania ww. wzorców z dniem 3 lipca 201 8 r . ( dowód: pism o Spó łki z dnia 17 października 2019r. - k. 118 akt ). Prezes Urzędu zważył, co następuje: I. Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu 5 jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny wa runek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidł owe funkcjonowanie. W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, zainteresowanych usługami telekomunikacyjnymi , którzy mogli być narażeni na stosowanie przez Spółkę we wzorc ach um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych niedozwolonych postanowień umownych . Zakwestionowane działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie da jący się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez Spółkę wzorc ami umowy przy oferowaniu usług konsumentom. Należy jednocześnie podkreślić, że przepisy art. 385 1 i art. 385 3 Kodeksu cywilnego, które stanowią materialną podstawę ingerencji Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie, implement u j ą do prawa krajowego dyrektywę Rady 9 3/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993.95.29) . Interpretacji tych przepisów należy zatem dokonywać w odniesieniu do uregulowań zawartych w d yrektywie. Zgodnie z preambułą d yrektywy, obowiązkiem p aństw c złonkowskich jest zapewnienie, aby umowy zawierane z konsumentami nie zawierały nieuczciwych warunków . Należy tym samym uznać , że ochrona interes u publiczn ego w rozpatrywanej sprawie wyraża się także w konieczności zagwarantowania, by we wzorcach umów wykorzystywanych przez przedsiębiorców w relacjach z konsumentami nie występowały niedozwolone postanowie nia umowne. Naruszenie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. O dwoł anie się do stosowani a we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego powoduje, że z rekonstruowanie treści zakazu wynikającego z a rt. 23a wymaga sięgnięcia także do uregulowań kodeksowych, odnoszących się do wzorców umów i postanowień niedozwolonych (por. K. Pacuła [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów; art. 23a - 23d i 99a - 99f. Komentarz pod red. K. Osajd y , 2018, wyd. 1, Le galis ) . O ile bowiem art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego określa cywilnoprawne skutki zastosowania w umowie niedozwolonego postanowienia umownego, o tyle art. 23a ww. ustawy ustanawia publicznoprawny zakaz w tym zakresie. Należy w tym miejscu wyjaśnić , ż e art. 23a ustawy, obowiązuj ący od dnia 17 kwietnia 2016r. , został wprowadzony przez ustaw ę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2015r. poz. 1634 ) . Ustawa ta uchyliła jednocześnie pr zepisy art. 479 36 – 479 44 Kodeksu postępowania cywilnego, na mocy których o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone orzekał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK; SOKiK rozpoznaje nadal sprawy, w których pozwy złożone zostały przed dni em 17 kwietnia 2016r. ). Oprócz zmiany kognicji w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, zmianie uległa również sama treść zakazu. R egulujący tę kwestię art. 479 38 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowił, ż e powództwo w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone może wytoczyć każdy , kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. W w. przepis przewidywał więc , że muszą wystąpić dwa ele menty: oferta pozwanego (przedsiębiorcy) oraz możliwość zawarcia z nim umowy, tj. 6 możliwość powstania węzła obligacyjnego pomiędzy konsumentem a pozwanym przedsiębiorcą. Zakaz ten przedstawiany był w ujęciu podmiotowym. Zakaz wynikający z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów opiera się natomiast na innej konstrukcji prawnej. Ustawodawca nie powtórzył wymogu potencjalnego zawarcia z konsumentem przez przedsiębiorcę, będącego obecnie stroną postępowania przez Prezesem Urzędu, umowy obejmując ej kwestionowane postanowienie. Uzasadniony jest wniosek , że zamiast podejścia podmiotowego ustawodawca zwraca uwagę na samą czynność, polegającą na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia niedozwolonego. Prezes Urzędu podziela stanowisko, zgodnie z któr ym do naruszenia zakazu określonego w tym przepisie dochodzi z chwilą, gdy przedsiębiorca rozpocznie stosowanie wzorca obejmującego postanowienia niedozwolone w ramach prowadzonej przez siebie działalności w tym znaczeniu, że stworzy warunki, w których moż liwe będzie zawieranie z konsumentami umów przy wykorzystaniu tego wzorca. Chodzi o pewien stan gotowości do wykorzystania wzorca umowy. Stosowanie wzorca nie powinno być jednak utożsamiane ze skutecznym zawieraniem umów przy jego wykorzystaniu . O braku na ruszenia zakazu z art. 23a ustawy nie przesądza to, że przedsiębiorca nie zawarł jakiejkolwiek umowy przy jego wykorzystaniu (por. K. Pacuła [w:] Ustawa o ochronie konkurencji (…), op. cit.). Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne) . Nie dotyczy to postanowień określając ych główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W świetle ww. przepisu, możliwość uznania postanowienia za niedozwolone uzależniona jest od stwierdzenia, że: 1. postanowienie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów 2. postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione 3. postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąc o narusza jąc jego interesy 4. postanowienie nie określa głównych świadcze ń stron chyba, że zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny. Stosowanie postanowie nia przez przedsiębiorcę Zakaz wyrażony w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorc y. A rt. 4 pkt 1 ww. ustawy st anowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy , rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm. ) . Art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców za przedsiębiorc ę uznaje osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyz naje zdolność prawną, wykonującą działalność gospodarczą. Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach jako spółk a prawa handlowego wpisan a do rejestru przedsiębiorców KRS p osiada status przedsiębiorcy w rozumieniu Praw a przedsiębiorców . Spółka j est tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , którego działania podlegają kontr oli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Brak indywidualnego uzgodnienia Należy wskazać, że p rzepisy art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego stanowią materialną podstawę zarówno dla abstrakcyjnej kontroli postanowień wzorca umowy prowadzonej przez Prezesa Urz ędu (do dnia 16 kwietnia 2016r. przez SOKiK), jak i dla kontroli incydentalnej, prowadzonej przez sąd w sprawie o uznanie postanowień umowy za niedozwolone. Postępowania te mają tę samą kodeksową podstawę materialną, jednak różny pozostaje przedmiot kontro li. W pierwszym przypadku przedmiotem kontroli Prezesa Urzędu są postanowienia wzorca umowy, w drugim - konkretne postanowienia umowy. 7 Przyjmuje się jednocześnie, że ustawodawca użył w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego terminu „postanowienia umowy” w znaczeni u potocznym (w imię postulatu zrozumiałości treści przepisu), obejmując nim zarówno postanowienia umowy w ścisłym znaczeniu tego terminu (czyli objęte konsensem stron postanowienia czynności prawnej), jak i postanowienia wzorców umownych, które nie są „pos tanowieniami umowy” w ścisłym znaczeniu, ale kształtują także treść stosunku zobowiązaniowego (por. np. wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011r. sygn. akt VI ACa 618/11 i Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 63 5/03). W postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone Prezes Urzędu nie bada konkretnych stosunków umownych pomiędzy kontrahentami, ale postanowienia wzorca i treść hipotetycznych stosunków, jakie mogą powstać pomiędzy przeds iębiorcą a potencjalnym konsumentem na jego podstawie. W konsekwencji, n ie ma znaczenia, czy konkretna umowa była między stronami negocjowana bądź, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu konkretnej umowy. Kontrola Prezesa Urzędu ma ch arakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Decydujące znaczenie ma fakt, że przedsiębiorca wprowadził wzorzec do obrotu, występując do konsumentów z ofertą zawarcia umowy w oparciu o jego postanowienia. Taka sytuacja ma miejsce w ni niejszej sprawie. Uzasadniony jest w związku z tym wniosek, że przedmiot kontroli abstrakcyjnej, którym są postanowienia wzorca umowy, a nie postanowienia umów zawieranych przy wykorzystaniu wzorca powoduje, że w ramach tej kontroli przesłanka braku indywi dualnego uzgodnienia, o której mowa w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego , nie ma znaczeni a . Główne świadczenia stron Podkreślenia wymaga, że za świadczenia główne uznaje się te, które zmierzają bezpośrednio do osiągnięcia celu umowy, tj. bez których n ie dochodzi do powstania zobowiązania z danej umowy. W wyroku z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03 Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie „głównych świadczeń stron” , o którym mowa w art. 385 1 § 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego , należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy . Zdaniem Sądu N ajwyższego, przemawia za tym treść tego przepisu, w którym ustawodawca posłużył się terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron” , a nie zwrotem „dotyczące” takieg o świadczenia, który ma szerszy zakres. Uwzględniając istotę umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych należy uznać, że w tej umowie głównymi świadczeniami stron są: świadczenie usług telekomunikacyjnych przez Spółkę oraz ponoszenie comiesięcznych opł at za te usługi przez konsumenta. Zakwestionowane postanowienia, regulujące kwestię automatycznego przedłużenia zawartej przez strony umowy, po upływie okresu, na jaki umowa została zawarta, nie określają głównych świadczeń stron umowy o świadczenie usł ug telekomunikacyjnych. Dlatego ww. postanowienia mogą podlegać ocenie z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta Wykładnia art. 385 1 § 1 Kodeksu cy wilnego prowadzi do wniosku, że abstrakcyjna ocena abuzywności postanowienia wzorca powinna uwzględniać dwie przesłanki wymienione w tym przepisie: „sprzecznoś ć z dobrymi obyczajami” oraz „rażące naruszeni e interesów konsumenta” , które muszą być spełnione kumulatywnie. Dobre obyczaje pojmowane są jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Istotą tego pojęcia jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyraża ć się właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, d ezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, 8 a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności . Chodzi więc o postępowanie, które potocznie jest rozumiane jako nieuczciwe, nierzetelne, sprzeczne z akceptowanymi standardami działania (por. wy roki SOKiK z dnia: 23 lutego 2006r. sygn. akt XVII AmA 118/04, 14 grudnia 2006r. sygn. akt XVII AmC 152/05 i 4 września 2012r. sygn. akt XVII AmC 5500/11; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03). Dobre obyczaje są pozaprawnym i normami postępowania, którymi winni kierować się przedsiębiorcy względem konsumentów. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekon omicznymi i związanymi z nimi praktykami życia gospodarczego. Oceniając postanowienie pod kątem tej przesłanki Prezes Urzędu musi dokonać jej konkretyzacji, tj. wskazać, na czym polega naruszenie dobrych obyczajów w tym postanowieniu. Przy ocenie nieuczciw ego charakteru danego postanowienia pomocna może być weryfikacja jego „przyzwoitości” , polegająca na zbadaniu, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Ocena taka wymaga także usta lenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli. Jeżeli konsument byłby w lepszej sytuacji na podstawie ogólnych przepisów, gdyby konkretn ego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że ma ono charakter nieuczciwy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 marca 2007r. sygn. akt III SK 21/06, 11 października 2007r. sygn. akt III SK 19/07 i 29 sierpnia 2013r. sygn. I CSK 660/12). Druga z wymienionych przesłanek odnosi się do rażącego, a więc doniosłego, znaczącego naruszenia interesów konsumenta. Pojęcie „interesy” konsumenta należy przy tym rozumieć szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak: niewygoda organizacyjna, strata czasu, nierzetelne traktowanie, naruszenie prywatności konsumenta, czy inne uciążliwości, jakie mogłyby powstać na skutek wprowadzenia do zawartej umowy ocenianego postanowienia. Przy okr eślaniu stopnia naruszenia interesów konsumenta należy z kolei stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą bądź z konsumentami. Konieczne jest zb adanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r. sygn. akt I CK 635/03; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015r. sygn. akt XVII AmC 2615/14) . Dokonując wykładni art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2005r. sygn. akt I CK 832/04 wskazał, że „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym , natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści takiego stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Sąd Najwyższy podkreś lił jednocześnie, że obie wskazane w tym przepisie formuły prawne służą ocenie tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków stron konsumenckiego stosunku obligacyjnego. Ocena postanowień wzorc ów um ów stosowanych przez Spółkę Jak wskazano powyżej, we wzorcach umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych Spółki o nazwach: „Konsument” , Mobilny Stacjonarny „Kons ument” i Abonament „Promocyjny Smart Junior 02” zamieszczono postanowienia o treści odpowiednio: 1. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, o ile Abonent nie wyrazi innego oświadczenia woli pise mnie 9 w okresie od zawarcia Umowy do 30 dnia przed upływem okresu na jaki Umowa została zawarta” (§ 2 ust. 1 ) 2. „Umowa zawarta na czas określony 24 miesięcy ulega przedłużeniu na kolejny czas określony 24 miesięcy, chyba że Abonent złoży w okresie od zawarci a Umowy do 30 dni przed upływem okresu 24 miesięcy, oświadczenie o braku zgody na przekształcenie Umowy zawartej na czas określony 24 miesięcy w Umowę na kolejny czas określony 24 miesięcy” (§ 1 ust. 18) 3. „Umowa zawarta na czas określony po upływie czasu, n a jaki została zawarta, automatycznie przekształci się w Umowę na czas określony 36 miesięcy, chyba że Abonent na 30 dni przed upływem okresu, na który umowa została zawarta, zawiadomi Operatora na piśmie o odstąpieniu od umowy” (pkt 1) . Prezes Urzędu uzn ał, że ww. postanowienia, przewidują ce automatyczne przedłużenie umów zawartych na czas okre ślony na kolejny czas określony w przypadku braku aktywnego działania ze strony konsumenta , spełniają przesłanki niedozwolonego postanowienia umowy w rozumieniu art . 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Zdaniem Prezesa Urzędu, s przeczność z dobrymi obyczajami tych postanowień przejawia się w naruszeniu przez Spółkę zasady rzetelnego traktowania kontrahentów i wykorzystania pozycji profesjonalisty przy formułowaniu postanow ień umownych. W opinii Prezesa Urzędu, d obrym obyczajem w relacjach przedsiębiorcy z konsumentami powinno być respektowanie przez przedsiębiorcę faktu zakończenia łączącego strony stosunku umownego wskutek upływu czasu, na jaki został przewidziany, tj. nie przedłużanie go automatycznie na dalszy czas oznaczony, gdy konsument nie podejmie określonych czynności. D obry obyczaj wymaga, aby na etapie zawierania umowy konsument mógł dokona ć swobodnego i świadomego wyboru , decydując o przedłużeni u u mowy zawartej na czas oznaczony o kolejny czas oznaczony lub nieoznaczony bądź o jej nieprzedłużani u , przy jednoczesnym zapewnieniu przez przedsiębiorcę na etapie przedkontraktowym rzetelnej i pełnej informacji co do konsekwencji dokonanego wyboru. N ależy w tym miejscu z aznaczy ć, że umowa na czas oznaczony nie musi bezwzględnie ulegać rozwiązaniu z końcem okresu, na jaki została zawarta. Prezes Urzędu uznaje za d opuszcza lne postanowienia wzorców przewidując e automatyczne przedłużenie umowy zawartej na czas oznaczony w umo wę na czas nieoznaczony na podstawie postanowień umownych, jeżeli konsument nie złoży przeciwnego oświadczenia, pod warunkiem jednak skutecznego przekazania konsumentowi informacji w tym zakresie nie tylko przy zawieraniu umowy, ale także w okresie poprzed zającym termin na złożenie ww. oświadczenia. Tego rodzaju postanowienia nie mają abuzywnego charakteru, ponieważ rozwiązanie umowy zawartej na czas nieoznaczony nie pociąga za sobą konsekwencji finansowych dla konsumenta ( obowiązku zwrotu ulgi przyznanej p rzy zawieraniu umowy zgodnie z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne - t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1954 ze zm.) . Na podstawie zakwestionowanych postanowień Spółka może uznać, że zawarta z konsumentem umowa, której ustalony ok res obowiązywania kończy się, automatycznie przedłuży się, jeżeli konsument nie złoży innego oświadczenia woli. W konsekwencji, nie dojdzie do ustania dotychczasowej umowy, pomimo faktycznego upływu okresu, na jaki została zawarta. Sprzeczność ww. postanow ień z dobrymi obyczajami polega więc na przerzuceniu na konsumenta obowiązku podejmowania dodatkowych czynności w celu niedopuszczenia do przedłużenia zawartej umowy na kolejny czas oznaczony w sytuacji, w której konsument nie ma żadnego wpływu na treść ty ch postanowień. Takie ukształtowanie praw i obowiązków stron może świadczyć o naruszeniu równowagi kontraktowej i postawieniu konsumenta w dużo gorszej pozycji, niż jest Spółka. Automatyczne przedłużenie umowy jest niewątpliwie korzystne dla Spółki, która dzięki temu może utrzymać pozyskanych już wcześniej abonentów, wiążąc ich w kolejnym okresie dotychczasową ofertą, bez podejmowania działań, które musiałaby podjąć, aby zachęcić np. nowych klientów do skorzystania z jej usług. Ten mechanizm może jednak być niekorzystny dla konsumenta. Jego stosowanie oznacza, że upływ okresu umowy nie 10 wywiera żadnego skutku, a zakończenie stosunku umownego uzależnione od podjęcia przez konsumenta dodatkowych czynności. W ocenie Prezes Urzędu, zakwestionowane postanowienia narusza ją także rażąco interesy ekonomiczne i pozaekonomiczne konsumenta. Przede wszystkim ich zastosowanie może wiązać się z niedogodnościami po stronie konsumenta, wynikającymi nie tylko z konieczności złożenia odpowiedniego oświadczenia, ale także zacho wania terminu, w którym powinno być przedstawione Spółce. Wymaga to np. zwrócenia przez konsumenta szczególnej uwagi na upływający czas obowiązywania umowy, śledzenia i pilnowania, czy nie upłynął ostateczny termin, w którym oświadczenie może być złożone. Co więcej, zamierzając nie dopuścić do automatycznego przedłużenia umowy konsument powinien również zwrócić uwagę na treść składanego oświadczenia. W przypadku wzorca umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych „Konsument”, § 2 ust. 1 nie precyzuje, jaki e oświadczenie powinien złożyć konsument, aby oświadczenie to wywołało skutek w postaci nieprzedłużenia umowy. Postanowienie wskazuje jedynie, że umowa przedłuży się, jeżeli abonent nie wyrazi „innego oświadczenia woli” . W drugim z kwestionowanych postanow ień ( § 1 ust. 18 wzorca umowy Mobilny Stacjonarny „Konsument”) wskazano na „oświadczenie o braku zgody na przekształcenie umowy” . Z kolei w ostatnim postanowieniu ( pkt 1 wzorca umowy Abonament „Promocyjny Smart Junior 02”) przewidziano, że umowa nie przedł uży się, jeżeli abonent zawiadomi Spółkę o odstąpieniu od umowy. Aby nie doszło do automatycznego przedłużenia umowy, każdorazowo konsument powinien tym samym dokonać też oceny znaczenia pojęć, które występują w tych postanowieniach i dostosować do nich tr eść swojego oświadczenia. Ww. regulacje świadcz ą o nieuzasadnionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta, skoro to konsument został obarczony dodatkowymi obowiązkami w celu zapobieżenia przedłużeniu umowy, a Spółce zagwarantowano kontynua cję umowy bez podejmowania przez nią jakichkolwiek działań. Należy ponadto zauważyć, że automatyczne przedłużenie umowy skutkuje związaniem konsumenta umową ze Spółką na dalszy , wielomiesięczny czas oznaczony na dotychczasowych warunkach promocyjnych, tj . przy zastosowaniu przyznanych już ulg (np. w opłacie abonamentowej). Jeżeli konsument chciałby jednostronnie rozwiązać tak przedłużoną umowę choćby w pierwszym miesiącu po jej automatycznej prolongacie, będzie zobowiązany do zwrotu odpowiedniej części pr zyznanej mu ulgi (por. np. § 1 ust. 13 i 14 wzorca umowy „Konsument”; § 1 ust. 21 i 22 wzorca umowy Mobilny Stacjonarny „Konsument”; Tabelę nr 1 stanowiącą załącznik do wzorca umowy Abonament „Promocyjny Smart Junior 02”). W takiej sytuacji Spółka może bow iem wystąpić do konsumenta na podstawie art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjne go z żądaniem zwrotu wartości przyznanej mu ulgi, pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Co za tym idzie , zastoso wanie ww. postanowień prowadzi do postawienia konsumenta wobec alternatywy: kontynuowania umowy mimo, że tego nie chce i ponoszenia opłat na rzecz Spółki przez kolejne 24 lub 36 miesięcy bądź jednostronnego rozwiązania przedłużonej umowy i zwrotu Spółce ud zielonej ulgi. Niezależnie od tego, jaką decyzję podejmie konsument, w każdej z wymienionych sytuacji poniesie negatywne skutki ekonomiczne w następstwie dokonanego wyboru. Zdaniem Prezesa Urzędu, abuzywność omawian ych postanowie ń potwierdza również test ich „przyzwoitości”. Niewątpliwie konsument byłby w lepszej sytuacji, gdyby we wzorcu nie zamieszczono tej treści postanowie ń , ponieważ nie ciążyłby na nim obowiązek podjęcia określonych działań cel em zapobieżenia automatycznemu przedłużeniu jego dotychcza sowej umowy ze Spółką. Mając na względzie powyższe, Prezes Urzędu uznał, że ww. postanowienia stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego. Uznając wymienione powyżej postanowienia za niedozwolone, zgodnie z ar t. 23b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu zakazał Spółce ich wykorzystywania. 11 II. Zgodnie z art. 23b ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazując ej jego wykorzystywania, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, w szczególnoś ci zobowiązać przedsiębiorcę do poinformowania konsumentów, będących stronami umów zawartych na po dstawie ww. wzorc a o uznaniu za niedozwolone jego postanowień - w sposób określony w decyzji. W rozpatrywanej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu wskazanego środk a , w postaci nałożeni a na Spółkę obowiązku skierowania do konsumentów, będących st ronami obowiązujących nadal um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych na czas oznaczony na podstawie wymienionych wzorców um ów , na piśmie , za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w terminie 3 miesięcy od daty uprawom ocnienia się decyzji, informacji o wydaniu przez Prezesa Urzędu niniejszej decyzji nr RPZ 15/2019 z dnia 21 listopada 2019r. o treści : „Global Marketing Holding Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Katowicach informuje, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją nr RPZ 15/2019 z dnia 21 listopada 2019r. uznał za niedozwolone postanowienia wzorc ów um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, wykorzystywane przez S półkę w obrocie z konsumentami o następującej treści: (…) - należy przytoczyć treść postanowień uznanych za niedozwol one z oznaczeniem wzorca, w którym zostały zamieszczone. W związku z powyższym, postanowienia te nie wiążą Pani/Pana, czyli są bezskuteczne. Bezskuteczność powstaje z mocy prawa i nie jest konieczne stwierdzenie jej na drodze sądowej. Klauzulę uznaną za abuzywną należy zatem traktować tak, jakby w ogóle nie zosta ła za mieszczon a w zawartej umowie. Decyzja Prezesa UOKiK została udostępniona na stronie internetowej www.uokik.gov.pl . Podpis osoby uprawnionej do reprezen tacji Spółki ” Nałożenie na Spółkę wymienionego obowiązku ma na celu poinformowanie kontrahentów Spółki o wydanej decyzji oraz skutkach stwierdzenia abuzywności postanowień wzorców umów Spółki . Zdaniem Prezesa Urzędu, w ykonanie tego obowiązku pozwoli ko nsumentom na dokonanie ocen y ich sytuacji prawnej względem Spółki, w szczególności w zakresie wynikających z tej decyzji skutków . I II . Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębio rcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 2 3a ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy , wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunk owości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. W rachunku zysków i strat za 201 8 r. Spółka wykazała przychód w wysokości [usunięto] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 3 1 grudnia 201 8 r., tj. 4, 30 zł, stanowi [usunięto] euro po zaokrągleniu (stosowni e do art. 5 powołanej ustawy, przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz war tości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego 12 poprzedzającego rok nałożenia kary). Obrót Spółki w 201 8 r. jest więc wyższy niż 100.000 euro. Uzasadnia to zastosowanie przy nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 ustawy, bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 tego przepisu, mającego zastosowanie wówczas, gdy obrót przedsiębiorcy nie przekracza wart ości 100.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie zakazu określonego w art. 23a ustawy ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania ad ministracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 us tawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe n aruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okolicznośc i dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ustalając wysokość k ar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zanie chanie naruszenia przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyc zynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przeds iębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Prezes Urzędu uznał , że okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności możliwe negatywne skutki zastosowania ww. postanowień dla interesów kons umentów , uzasadnia ją nałożenie na Spółkę kar pieniężn ych . Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nie umyślne naruszenie przez Spółkę zakazu wyrażonego w art. 2 3a ustawy . W opinii Prezesa Urzędu, Spółka naruszył a zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Należy podkreślić, że jako profesjonalista Spółka ma obowiązek w swoich działaniach skierowanych wobec konsumentów uwzględnić obowiązujące przepisy prawa, w tym określające, jakie postanowienia mogą spełniać przesłanki niedozwolonych posta nowień umownych. Z racji posługiwania się wzorcem umownym w obrocie z konsumentami, Spółka powinna zwrócić szczególną uwagę na przepisy art. 385 1 § 1 i art. 385 3 Kodeksu cywilnego oraz zakaz wynikający z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Uwzględnienie przez Spółk ę tych przepisów , z uwagi na zawodow y charakter prowadzonej działalności, nie wymaga zachowania szczególnej bądź nadzwyczajnej staranności. Dlatego Prezes Urzędu uznał, że stwierdz one w niniejszym postępowaniu naruszeni a są skutk iem niedochowania przez Spółk ę należytej staranności. Rozstrzygając o wadze tych narusze ń Prezes Urzędu uwzględnił również okres ich trwania, który w odniesieniu do postanowień uznanych za niedozwolone w pkt I.2 i i I.3 sentencji niniejszej decyzji nie prz ekroczył 1 roku , a w odniesieniu do postanowienia z pkt I.1. nieznacznie przekroczył 1 rok. Oceniając szkodliwość ww. postanowień Prezes Urzędu wziął pod uwagę ich bezpośredni wpływ na sytuację ekonomiczn ą konsumenta . Przewidziany w tych postanowieniach mechanizm automatyczne go przedłużeni a umowy w przypadku niepodjęcia przez konsumenta określonych działań (niezłożenia oświadczenia w określonym czasie), skutkuje związaniem konsumenta umową ze Spółką na dalszy , wielomiesięczny czas oznaczony na dotychczas owych warunkach promocyjnych, a więc przy zastosowaniu przyznanych już ulg. K onsument nie może zakończyć nawiązanego w te n sposób stosunku 13 umownego bez konsekwencji finansowych , tj. bez obowiązku zwrotu Spółce odpowiedniej części przyznanej mu ulgi w opłat ach. W celu uniknięcia tego kosztu konsument może jedynie kontynuować przedłużoną umowę terminową, ponosząc opłatę abonamentową na rzecz Spółki. Zdaniem Prezesa Urzędu, na szkodliwość ww. postanowie ń wpływa także ich uciążliwość dla konsumenta , wyrażająca się w obowiązku podjęcia określonych czynności - złożenia stosownego oświadczenia i dotrzymania terminu, w którym powinno być złożone , aby zapobiec automatycznemu przedłużeniu umowy na kolejny czas oznaczony. Z tych przyczyn Prezes Urzędu ustal ił kwot ę ba zow ą kary za stosowanie każdego z postanowień na poziomie [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. , tj. w wysokości po [usunięto] zł. Dokonując kalkulacji kar w dalszej kolejności Prezes Urzędu uwzględnił, jako okoliczność łagodzącą, zaniechanie przez Spółkę stosowania każdego z ww. postanowie ń przed wszczęci em przeciwko niej niniejszego postępowania. Okoliczność ta skutkowała zmniejszeniem wysokości kar o [usunięto] %, do kwoty 8.416 zł w odniesieniu do każdego z postanowień uznanych za niedozwolone . Prezes Urzędu uznał jednocześnie, że w przypadku omawian ych narusze ń nie występują okoliczności obciążające, które przemawiałyby za podwyższeniem kar. W szczególności Spółce nie można przypisać umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów. Ostatecznie za tem Prezes Urzędu nałożył na Spółkę kary pieniężne w wysokości po 8.416 zł za każde z postanowień uznanych za niedozwolone. Każda z kar stanowi [usunięto] % obrotu Spółki w 2018r. i [usunięto] % kary maksyma lnej, co oznacza, że mie ści się w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, nałożon e na Spółkę kar y są adekwatn e do okoliczności, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych stwierdzon ych narusze ń przepisów ustawy. Kar y pełni ą funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu przez Spółkę. Nie bez znaczenia jest również ich walor wychowa wczy, odstraszający innych przedsiębiorców świadczących usługi telekomunikacyjne przed stosowaniem w e wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych . Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt I II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . I V . Art. 77 ust. 1 u stawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia oraz osoba zarządzająca, o której mowa w art. 6a, są obowiązani ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 powołanej ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 ww. ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Ko deks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poni esienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. 14 Do kosztów przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania zaliczono, zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poniesione koszty doręczenia pism Spółce w wysokości 26,70 zł. Ww. koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na podany powyżej rachunek bankowy. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postęp owania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochron y Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt I V sentencji decyzji, na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjneg o w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, Spółce przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 785 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy, zażale nie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organiz acyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosz tów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy pra wnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmi e lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Jarosław Krüger 15