RPZ-26/2001

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W POZNANIU 61-851 Poznań, ul. Zielona 8 Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax. (0-61) 851-86-44 E-mail - 1 -: poznan@uokik.gov.pl Poznań, dnia 09.11.2001 r. RPZ – 60/10/01/MW/ D e c y z j a - nr RPZ - 26/2001 1. Na postawie art.85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122 z 2000 r. poz. 1319), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniajacego, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego na wniosek „BOG-ART.” GOLLENT Spółka jawna w Olsztynie w sprawie narzucania przez Jeronomo Martins Dystrybucja Spółka z o.o. w Poznaniu uciąŜliwych warunków umów, przynoszących jej nieuzasadnione korzyści. U z a s a d n i e n i e Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Poznaniu wpłynął wniosek spółki jawnej (zwanej dalej Spółką „BOG-ART.” GOLLENT ) w Olsztynie, o wyraŜenie opinii w przedmiocie stosowania praktyk monopolistycznych przez Jeronimo Martins Dystrybucja Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (zwanej dalej Spółką). Spółka „BOG-ART.” GOLLENT zarzuciła Spółce stosowanie praktyk ograniczających konkurencję określonych w art.8 ust.2 pkt.6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku przez narzucanie przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. W uzasadnieniu faktycznym wniosku Spółka „BOG-ART” GOLLENT podała, iŜ dostarczała do sieci handlowych Spółki swoją produkcję z zakresu chemii gospodarczej, zaś Spółka wystawiając faktury obciąŜała ją kosztami, w tym między innymi kosztami promocji, pomniejszając kwotę naleŜności za sprzedany towar. Spółka przy korzystaniu z prawa do obciąŜania tzw. kosztów promocji, systematycznie dopuszczała się szeregu nieprawidłowości. Polegały one na wystawianiu faktur obciąŜających kosztami tzw. promocji, których faktycznie nie wykonano i które nie znajdowały podstaw w umowach. Zdaniem Spółki „BOG-ART” GOLLENT były to działania raŜąco niekorzystne dla niej, stanowiące jednocześnie dla Spółki źródło nieuzasadnionych korzyści. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego, jeŜeli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urzędu informacji wynika, Ŝe nie naruszono zakazu określonego w art.5, w zakresie niewyłączonym na podstawie art.6 i 7, lub zakazu określonego w art. 8 (ust.1). Mając na względzie fakt, iŜ treść Ŝądania wniosku ograniczona była do wydania opinii w przedmiocie stosowanych praktyk przez Spółkę, naleŜy stwierdzić, Ŝe Urząd w świetle przepisów ustawy nie posiada kompetencji do wydawania opinii w zakresie stosowanych praktyk monopolistycznych. Właściwość Urzędu w kwestii wydawania opinii ogranicza się jedynie do interpretacji przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Natomiast o tym, czy konkretny przedsiębiorca stosuje praktyki ograniczające konkurencję, Urząd rozstrzyga w decyzji o której mowa w art. 9-11, względnie art.85 ustawy. Urząd zatem, traktując pismo jako wniosek o wszczęcie postępowania antymonopolowego, dokonał analizy wniosku pod kątem naruszenia art.8 ustawy (naduŜycie pozycji dominującej). W związku z tym, Ŝe zarzuty skierowane były przeciwko właścicielowi sieci handlowej, zaś faktem powszechnie znanym jest, Ŝe Spółka jest jednym z wielu podmiotów, który sieci takie prowadzi, nasunęła się bardzo waŜna kwestia, czy skarŜony przedsiębiorca posiada na rynku pozycję dominująca w rozumieniu art.4 pkt.9 ww. ustawy. Rozstrzygnięcie tej kwestii, w świetle zarzutu opartego na art.8 ustawy, ma decydujące znaczenie przy ocenie zasadności wszczęcia postępowania antymonopolowego. Urząd doszedł do następujących wniosków odnoszących się do rynku: Zgodnie z definicją rynku właściwego, zawartą w art. 4 pkt. 8 rynkiem (w ujęciu produktowym) jest rynek towarów, które ze względu na swoje przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty. Właściwy w sprawie rynek produktowy moŜna określić jako rynek artykułów chemii gospodarczej. Chodzi przy tym o rynek dystrybucji tak określonych produktów, tj. rynek, którego uczestnikami po stronie podaŜy są ich wytwórcy i importerzy, zaś po stronie popytowej dystrybutorzy tj. hurtownicy, jednostki handlu detalicznego i sieci handlowe – w większości przypadków działające na obu szczeblach obrotu dokonujący zakupów w celu odsprzedaŜy. Charakter dystrybutowanych towarów – artykułów chemii gospodarczej, a wiec względna łatwość transportu i względnie wysoka trwałość, a takŜe geograficzny zasięg działalności części przedsiębiorców uczestniczących w rynku po stronie popytowej przesądza o tym, iŜ właściwym rynkiem geograficznym jest obszar całego kraju. Rynek ten, co jest faktem powszechnie znanym, ma charakter konkurencyjny i Ŝadna z sieci handlowych nie posiada pozycji dominującej ∗ . Nie budzi wątpliwości fakt, iŜ sieci te w stosunku do swoich kontrahentów dysponują przewagą kontraktową, pozwalającą negocjować warunki dostaw w sposób dla siebie korzystny, tym niemniej przewaga ta wynika z moŜliwości zaoferowania zbytu nieporównywalnie większej ilości towarów od innych jednostek handlowych, a nie posiadania pozycji dominującej na rynku. Konkludując, zdaniem Urzędu juŜ z specyfiki handlu artykułami chemii gospodarczej wynika, Ŝe Spółka nie posiada tutaj pozycji dominującej. Artykuły chemii gospodarczej są bowiem artykułami dostępnymi w kaŜdym punkcie sprzedaŜy środków chemicznych. ∗ według autorów raportu (z 8.05.2000r.) „Kierunki rozwoju polskiej gospodarki” opracowanego przez Mckinley Global Institute na potrzeby Ministerstwa Gospodarki wszystkie sieci handlowe w Polsce łącznie posiadały 11% udział w dystrybucji towarów nieŜywnościowych Podkreślenia wymaga ponadto fakt, iŜ ustawa antymonopolowa naleŜy do kategorii prawa publicznego i chroni interesy grupowe. O zagroŜeniu interesu publiczno-prawnego moŜna mówić tylko wtedy, gdy praktyką monopolistyczną dotknięty jest szerszy krąg konsumentów. W najnowszym orzecznictwie Sąd Antymonopolowy stwierdził, Ŝe chroniony w ustawie interes publiczno-prawny ma charakter instytucjonalny. MoŜna go utoŜsamiać z istnieniem odpowiednich warunków funkcjonowania rynku. Rynek zaś moŜe prawidłowo funkcjonować tylko wtedy, gdy zapewniona jest moŜność powstania i rozwoju konkurencji. Naruszenie interesu publicznego będzie więc skutkiem działania, które godzi w konkurencję jako szeroko pojmowane zjawisko rynkowe, nie zaś konkurencję rozumianą jako sytuację rynkową jednego przedsiębiorcy. ZagroŜenie interesu publiczno-prawnego następuje więc jedynie wtedy, kiedy godzi w szeroki krąg uczestników rynku. Celem ustawy antymonopolowej nie jest więc ochrona indywidualnego przedsiębiorcy- jego prawa podlegają ochronie w trybie dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym lub administracyjnym. W tym stanie rzeczy, przyjmując iŜ naruszony został interes jednostki, a nie powszechny, a przy tym Spółka nie posiada pozycji dominującej, Urząd odmówił wszczęcia postępowania antymonopolowego. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego, w terminie dwóch tygodni od jej doręczenia, za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymują: „BOG ART.” GOLLENT spółka jawna ul. Cementowa 3 10-429 Olsztyn Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki