RPZ-29/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ -61-17/12/MW Poznań, dnia 10 października 2012 r. DECYZJA RPZ 29 /2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Bogdana Królika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; I. na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez Bogdana Królika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w: 1. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczeniu we wzorcu umowy sprzedaży postanowień, wpisanych do rejestru postanowień umownych uznanych za niedozwolone, o treści: a) Sklep nie ponosi odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłek przez firmy kurierskie oraz Pocztę Polską. Klient ma prawo zażądać od Sklepu potwierdzenia nadania wysyłki, b) Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko i wyłącznie po sporządzeniu protokołu reklamacyjnego podpisanego przez odbiorcę i dostawcę przesyłki. W chwili odbioru towaru Nabywca jest zobowiązany do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki 2. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie konsumentów o prawie odstąpienia od umowy zawartej na 2 odległość, co narusza art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r., Nr 22, poz. 271 ze zm.) 3. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: a) ograniczeniu w Regulaminie odpowiedzialności wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową poprzez zastrzeżenie, że w przypadku wysyłki poza granice Polski, ze względu na charakter oferowanych produktów, sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za jakość dostarczonego towaru, co narusza art. 11 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.), b) zastrzeżeniu w Regulaminie, iż za dzień wniesienia reklamacji uważa się datę otrzymania pisma reklamacyjnego w siedzibie firmy, co narusza art. 11 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.), c) zastrzeżeniu w Regulaminie prawa do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od złożenia pisma przez kupującego, co narusza art. 11 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.), d) zastrzeżeniu w Regulaminie obowiązku odesłania towaru w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od jego otrzymania, co narusza art. 17 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271 ze zm.) po zobowiązaniu się przez Przedsiębiorcę do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez: − wykreślenie postanowienia wskazanego w pkt I 1 a), − zmianę postanowienia wskazanego w pkt I 1 b) w następujący sposób: „ W chwili odbioru towaru Nabywca jest uprawniony do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki”, − wprowadzenie do Regulaminu postanowienia, którego brak kwestionowano powyżej w pkt I 2, o treści: „Konsument, który zawarł umowę sprzedaży na odległość, może od niej odstąpić zgodnie z obowiązującymi przepisami, w terminie do 10 dni kalendarzowych od daty wydania mu przez Sprzedawcę zakupionego towaru i musi fakt ten poprzeć pisemnym oświadczeniem” , − wykreślenie postanowienia opisanego w pkt I 3 a), − wykreślenie postanowienia opisanego w pkt I 3 b), − zmianę postanowienia opisanego w pkt I 3 c), w następujący sposób: „ Sprzedawca ustosunkuje się do reklamacji kupującego, w formie informacji przesłanej pocztą elektroniczną na adres poczty podany przez kupującego w zamówieniu, w terminie 14 dni od daty doręczenia reklamacji sprzedawcy”, − zmianę postanowienia opisanego powyżej w pkt I 3 d) w następujący sposób: „Zwrot towaru do sprzedawcy powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od momentu odstąpienia od umowy kupna/sprzedaży”. , nakłada się na Bogdana Królika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, 3 II. na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Bogdana Królika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim obowiązek przekazania , w terminie 2 (dwóch) miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I sentencji decyzji, w tym do przesłania nowego wzorca Regulaminu. UZASADNIENIE W związku ze skargą konsumencką Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy Bogdan Królik prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim (dalej: Przedsiębiorca) stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie prowadzonego postępowania Przedsiębiorca przedłożył m.in. wszystkie obowiązujące wzorce umów zawieranych z konsumentami, w tym regulaminy obowiązujące konsumentów zawierających umowę sprzedaży na odległość, jak również komplet dokumentów przekazywanych konsumentom w przypadku zawierania umowy na odległość. Analiza przedłożonego przez Przedsiębiorcę wzorca regulaminu sklepu internetowego wykazała, że zawarto w nim postanowienia, które mogą zostać uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Ponadto ujawniono, że w Regulaminie brak jest informacji o prawie odstąpienia od umowy zawartej na odległość, a także iż występują zastrzeżenia ograniczające odpowiedzialność wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową, określające dzień wniesienia reklamacji jako datę otrzymania pisma reklamacyjnego w siedzibie firmy, ustanawiające prawo do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od złożenia pisma przez kupującego oraz zobowiązujące do odesłania towaru - w przypadku odstąpienia od umowy - w terminie 10 dni od jego otrzymania. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012 r., Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w: 1. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczeniu w regulaminie sklepu internetowego postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: a) Sklep nie ponosi odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłek przez firmy kurierskie oraz Pocztę Polską. Klient ma prawo zażądać od Sklepu potwierdzenia nadania wysyłki. b) Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko i wyłącznie po sporządzeniu protokołu reklamacyjnego podpisanego przez odbiorcę i dostawcę przesyłki. W chwili odbioru towaru Nabywca jest zobowiązany do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki. 2. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie konsumentów o prawie odstąpienia od umowy zawartej na odległość, co mogło naruszać art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw 4 konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r., Nr 22, poz. 271 ze zm.). 3. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: a) ograniczeniu odpowiedzialności wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową poprzez zastrzeżenie, że w przypadku wysyłki poza granice Polski, ze względu na charakter oferowanych produktów, sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za jakość dostarczonego towaru, co mogło naruszać art. 11 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.), b) zastrzeżeniu, iż za dzień wniesienia reklamacji uważa się datę otrzymania pisma reklamacyjnego w siedzibie firmy, co mogło naruszać art. 11 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.), c) zastrzeżeniu sobie prawa do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od złożenia pisma przez kupującego, co mogło naruszać art. 11 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.), d) zastrzeżeniu obowiązku odesłania towaru w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od jego otrzymania, co mogło naruszać art. 17 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271 ze zm.). Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 21 sierpnia 2012 r. poinformował, że zobowiązuje się do natychmiastowego dokonania zmian Regulaminu zgodnie z obowiązującym prawem i stosowania poprawionego Regulaminu w ramach prowadzonej działalności handlowej, załączając jednocześnie treść projektu poprawionego Regulaminu. Ponadto, zobowiązał się do respektowania roszczeń klientów w przypadku nieterminowego dostarczania przesyłek przez firmy kurierskie, z których usług korzysta przy dostarczaniu towaru, respektowania reklamacji kupujących dotyczących uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych w trakcie transportu towaru do klienta, pomimo faktu, iż klient nie sporządzi protokołu reklamacyjnego w chwili odbioru towaru, respektowania roszczeń klientów w związku z jakością dostarczonego towaru, w przypadku wysyłki towaru za granice Polski, jak również respektowania na warunkach i zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego wszystkich reklamacji konsumentów. W konsekwencji Przedsiębiorca złożył wniosek o wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W kolejnym piśmie z dnia 29 sierpnia 2012 r., Przedsiębiorca zobowiązał się dodatkowo do poprawienia nowego Regulaminu celem wyeliminowania zapisów dotyczących sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa i zastąpienia ich postanowieniami dotyczącymi sprzedaży na odległość, zgodnymi z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz przesłał zmodyfikowany ostatecznie projekt wzorca. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Bogdan Królik prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez 5 Wójta Gminy Chrzypsko Wielkie pod numerem 6412/7652-1/97/04 ( Zaświadczenie o zmianie wpisu do Ewidencji Działalności ). Przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest sprzedaż hurtowa kwiatów i roślin (głównie materiału rozmnożeniowego roślin cebulowych), sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej oraz Internet, działalność usługowa związana z zagospodarowaniem terenów zieleni oraz sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin, nawozów, drobnych wyrobów metalowych, farb, szkła, owoców i warzyw prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. Ww. działalność odbywa się głównie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ale hurtownia prowadzi też sprzedaż cebul kwiatowych do innych krajów Unii Europejskiej i innych krajów poza granicami Unii. Sprzedaż na odległość prowadzona jest przez Przedsiębiorcę za pośrednictwem sklepu internetowego pod adresem www.cebulki-kwiatowe.pl . Umowy z konsumentami Przedsiębiorca zawiera w oparciu o Regulamin ww. sklepu internetowego. Prezes Urzędu ustalił, że w przekazanym przez Przedsiębiorcę wzorcu Regulaminu zamieszczono następujące postanowienia: „ Sklep nie ponosi odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłek przez firmy kurierskie oraz Pocztę Polską. Klient ma prawo zażądać od Sklepu potwierdzenia nadania wysyłki” (pkt 3.3 zd. 1 Regulaminu) oraz „ Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko i wyłącznie po sporządzeniu protokołu reklamacyjnego podpisanego przez odbiorcę i dostawcę przesyłki. W chwili odbioru towaru Nabywca jest zobowiązany do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki” (pkt 4.1 Regulaminu) . W Regulaminie nie ma informacji o prawie odstąpienia od umowy zawartej na odległość. Ponadto, ww. Regulamin zawiera postanowienie ograniczające odpowiedzialność wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową o treści: „ Istnieje możliwość wysyłki zakupionych towarów poza granice Polski po uprzednim, indywidualnym ustaleniu z klientem kosztów transportu i zasad przesyłki. Ze względu na charakter oferowanych produktów (rośliny), sprzedający nie ponosi w tym przypadku odpowiedzialności za jakość dostarczonego towaru” (pkt 2.5 zd. 2 Regulaminu), postanowienie błędnie określające dzień wniesienia reklamacji o treści: „ Za dzień wniesienia reklamacji uważa się datę otrzymania pisma reklamacyjnego w siedzibie firmy Hurtownia Ogrodnicza Bogdan Królik ” (pkt 4.5 Regulaminu), postanowienie zastrzegające Przedsiębiorcy prawo do rozpatrzenia reklamacji w czasie dłuższym niż określony ustawowo o treści: „ Sklep zobowiązany jest do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od daty złożenia pisma przez kupującego” (pkt 4.8 zd. 1 Regulaminu), jak również zastrzegające obowiązek odesłania towaru w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od jego otrzymania o treści: „ W przypadku podjęcia decyzji o odstąpieniu od umowy, Zamawiający powinien odesłać towar oryginalnie zapakowany w terminie 10 dni od jego otrzymania” (pkt 4.11 zd. 1 Regualminu). W toku prowadzonego postępowania Przedsiębiorca zobowiązał się do natychmiastowego dokonania zmian Regulaminu zgodnie z obowiązującym prawem i stosowania poprawionego Regulaminu w ramach prowadzonej działalności handlowej. W przedstawionym przez Przedsiębiorcę nowym wzorcu Regulaminu zakwestionowane postanowienia zostały usunięte, bądź otrzymały zmienioną treść. Postanowienia pkt 3.3 zd. 1 Regulaminu zostało usunięte, natomiast pkt 4.1. otrzymał brzmienie: „ W chwili odbioru towaru Nabywca jest uprawniony do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki”. W pkt 4.9 zamieszczono postanowienie o treści: „Konsument, który zawarł umowę sprzedaży na odległość, może od niej odstąpić zgodnie z obowiązującymi przepisami, w terminie do 10 dni kalendarzowych od daty wydania mu przez Sprzedawcę zakupionego towaru i musi fakt ten poprzeć pisemnym oświadczeniem” . Postanowienia pkt 2.5 zd. 2 oraz 4.5 Regulaminu zostały usunięte, postanowienie pkt 4.8 Regulaminu otrzymało brzmienie: „ Sprzedawca ustosunkuje się do reklamacji kupującego, w formie informacji przesłanej pocztą elektroniczną na adres poczty podany przez kupującego w zamówieniu, w terminie 14 dni od daty doręczenia reklamacji sprzedawcy”, natomiast postanowienie pkt 4.11 otrzymało brzmienie: „Zwrot towaru do sprzedawcy powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od momentu odstąpienia od umowy kupna/sprzedaży”. Ponadto Przedsiębiorca zobowiązał się do respektowania roszczeń klientów w przypadku nieterminowego dostarczania przesyłek przez firmy kurierskie, z których usług korzysta przy 6 dostarczaniu towaru, respektowania reklamacji kupujących dotyczących uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych w trakcie transportu towaru do klienta, pomimo faktu, iż klient nie sporządzi protokołu reklamacyjnego w chwili odbioru towaru, respektowania roszczeń klientów w związku z jakością dostarczonego towaru, w przypadku wysyłki towaru za granice Polski, jak również respektowania na warunkach i zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego wszystkich reklamacji konsumentów ( pisma Przedsiębiorcy z dnia 21 sierpnia 2012 r. i 29 sierpnia 2012 r.). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma więc na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorcy, tj. zawrzeć z nim umowę w oparciu o stosowany przez niego Regulamin, zawierający niezgodne z prawem postanowienia. Działania Przedsiębiorcy nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów- jego obecnych i przyszłych kontrahentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z posługiwania się przez Przedsiębiorcę wzorcem umownym. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje zatem możliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Przytoczony przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji przez Prezesa Urzędu wskazuje: uprawdopodobnienie naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniu. Z uwagi na złożenie przez Bogdana Królika wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy niezbędne jest rozważenie, czy wskazane w tym przepisie warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań ww. Przedsiębiorcy. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało uprawdopodobnione na obecnym etapie postępowania. 7 Przedsiębiorcy zarzucono stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 z pózn. zm.). Z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zachowanie Bogdana Królika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Hurtownia Ogrodnicza w Chrzypsku Wielkim podlega zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stwierdzenie przedmiotowej praktyki wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102) [pogląd ten odnosi się co prawda do poprzednio obowiązującej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ale pozostaje również aktualny na gruncie obowiązującej ustawy], która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów”. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). 8 W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczono przykładowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten wymienia między innymi stosowanie we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych, naruszenie prawa konsumenta do uzyskania rzetelnej i wyczerpującej informacji oraz nieuczciwe praktyki rynkowe. Zachowanie należy ocenić jako bezprawne, gdy przedsiębiorcy podejmują działania sprzeczne z ustawą lub nie wykonują obowiązków, które na nich ciążą. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, rozumianej jako nieokreślonej i nieograniczonej grupy podmiotów, których nie da się zidentyfikować. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów tzn. aktualnych i przyszłych klientów Przedsiębiorcy, który swoją ofertę sprzedaży kieruje do znacznej, nieokreślonej liczby konsumentów. Potencjalnie wszyscy odbiorcy jego oferty (nieograniczona grupa konsumentów) zostali dotknięci przedmiotowymi naruszeniami. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne (patrz: M. Szydło, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. W niniejszej sprawie zasadnym jest również uwzględnienie szerszej postaci interesu konsumentów aniżeli prawa do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Według E. Łętowskiej, należy tu też uwzględniać niewygodę organizacyjną, mitręgę, stratę czasu, nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, a także naruszenie prywatności (Prawo 9 Umów Konsumenckich, wydanie 2, Warszawa 2002 r., str. 341). W tym też aspekcie w niniejszej sprawie naruszenie interesu konsumentów nastąpiło zarówno poprzez stosowanie przez Przedsiębiorcę niedozwolonych postanowień umownych, jak i nieudzielanie konsumentom rzetelnej informacji o prawie odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, ograniczanie odpowiedzialności wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową, wprowadzającego w błąd określania daty wniesienia reklamacji, zastrzegania sobie prawa rozpatrzenia reklamacji w dłuższym niż ustawowo przewidzianym terminie, a także zastrzeganiu obowiązku odesłania towaru w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni. I . W toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu zakwestionował m.in. stosowanie w Regulaminie sprzedaży niedozwolonych postanowień umownych. Rozważając kwestię bezprawności ww. zachowania Przedsiębiorcy, zwrócić należy uwagę, iż Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów także w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. 1 w obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 10 Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o jej wykładnię. 1 a) Prezes Urzędu uznał, że tożsamość z klauzulami wpisanymi do rejestru może zostać stwierdzona w przypadku postanowienia Regulaminu stosowanego przez Przedsiębiorcę, zgodnie z którym: „ Sklep nie ponosi odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłek przez firmy kurierskie oraz Pocztę Polską. Klient ma prawo zażądać od Sklepu potwierdzenia nadania wysyłki”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone m.in. postanowienia o treści: „Opóźnienia wynikające z działania Poczty Polskiej lub innego przewoźnika nie obciążają w żaden sposób sklepu Pop – Galeria” (poz. 1870 rejestru niedozwolonych postanowień umownych, wpis na podstawie wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt XVII Amc 633/09) , „Sklep nie odpowiada za terminowość dostarczania przesyłek przez firmy kurierskie” (poz. 1895, wyrok z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt XVII AmC 875/09) i „Sklep nie ponosi żadnej odpowiedzialności za opóźnienia w dostawach z przyczyn leżących po stronie Dostawcy ” (poz. 1898, wyrok z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt XVII AmC 1045/09). W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienie można uznać za tożsame z ww. klauzulami, ponieważ mieści się ono w ich hipotezach, stanowiąc próbę wyłączenia przysługującemu konsumentowi uprawnienia do otrzymania odszkodowania z tytułu nieterminowej realizacji umowy. Zgodnie z ww. postanowieniem, Przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie, czy zwłokę w dostawie towaru, czyli za nienależyte wykonanie zobowiązania. Wskazane powyżej postanowienie Regulaminu oraz postanowienia wpisane do rejestru ograniczają prawa konsumentów poprzez wyłączenie uprawnienia do otrzymania odszkodowania z tytułu nieterminowej realizacji umowy. Jest to sprzeczne z art. 385 3 pkt 2 k.c. (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym niedozwolonym postanowieniem umownym jest zapis, który wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Przedsiębiorca, jako profesjonalny podmiot, ma obowiązek wykonania umowy z należytą starannością wymaganą w stosunkach tego rodzaju, co wynika z art. 355 § 2 k.c. Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy Przedsiębiorca powinien ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w przepisach art. 471 i nast. k.c. W szczególności, w myśl art. 474 k.c., Przedsiębiorca odpowiada za działania podmiotów, którymi się posługuje przy wykonywaniu umowy, a korzystanie z zewnętrznych firm transportowych nie zwalnia go z odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłki. Postanowienia ograniczające odpowiedzialność przedsiębiorcy za niedostarczenie towaru w terminie są ocenione w sposób jednoznaczny przez orzecznictwo SOKiK jako klauzule abuzywne. 1 b) W prowadzonym postępowaniu administracyjnym Prezes Urzędu zakwestionował także postanowienie regulaminu wyłączające odpowiedzialność Przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania o treści: „ Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych przesyłki powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko i wyłącznie po sporządzeniu protokołu reklamacyjnego podpisanego przez odbiorcę i dostawcę przesyłki. W chwili odbioru towaru Nabywca jest zobowiązany do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki”. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to może zostać uznane za tożsame m.in. z następującymi klauzulami niedozwolonymi: „ Towar uszkodzony przez pocztę – może być reklamowany, jeżeli został spisany odpowiedni protokół – w obecności pracownika poczty ” (poz. 1871, wpis na podstawie wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. XVII AmC 633/09), „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych lub 11 braków powstałych podczas transportu będą rozpatrywane pod warunkiem przyjęcia tego typu reklamacji przez kuriera i sporządzenia przez niego protokołu reklamacyjnego” (poz. 1889, wpis na podstawie wyroku z dnia 4 listopada 2009 r., syg. akt XVII AmC 1066/09), „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko w momencie odbioru towaru w obecności dostawcy (kuriera lub pracownika Poczty Polskiej)" (poz. 2368, wpis na podstawie wyroku z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt XVII AmC 960/10) oraz "Uszkodzenia powstałe w czasie dostawy i transportu będą rozpatrywane tylko wtedy, gdy usterka zostanie odkryta w obecności pracownika firmy kurierskiej. W takim przypadku niezbędne jest spisanie protokołu szkody w obecności pracownika firmy kurierskiej (poz. 2519, wpis na podstawie wyroku z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt AmC 2213/10). Zarówno zakwestionowane postanowienie, jak i ww. klauzule ograniczają odpowiedzialność Przedsiębiorcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, stanowiąc jednocześnie próbę ograniczenia prawa konsumenta do złożenia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową w razie uszkodzenia przesyłki, którego konsument początkowo mógł nie zauważyć, zwłaszcza w trakcie odbioru towaru od kuriera, kiedy ma zazwyczaj ograniczone możliwości sprawdzenia należytego stanu przesyłki. Przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego nie uzależniają realizacji roszczenia z tytułu niezgodności towaru z umową od spisania przez dostawcę protokołu szkody. Takie ograniczenie stanowi w ocenie Prezesa Urzędu nadmiernie uciążliwą formalność, nie wymaganą przez ustawę, która może powodować nieuzasadnioną odmowę realizacji praw przysługujących konsumentom. W ocenie Prezesa, nie ma wątpliwości, że zakwestionowane postanowienie mieści się w hipotezach ww. klauzul niedozwolonych. 2. Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcy naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie ich o prawie odstąpienia od umowy zawartej na odległość. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271 ze zm.), konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o prawie odstąpienia od umowy w terminie 10 dni, ze wskazaniem wyjątków, o których mowa w art. 10 ust. 3. Obowiązek ten konkretyzuje się poprzez udzielenie konsumentowi informacji o istnieniu i długości trwania prawa odstąpienia od umowy. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 9 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, Regulamin sklepu internetowego prowadzonego przez Przedsiębiorcę nie zawiera informacji o przysługującym konsumentom prawie odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni od wydania rzeczy, uniemożliwiając tym samym konsumentowi podjecie świadomej decyzji o zawarciu umowy oraz jego skutkach. Niezależnie od etapu, na jakim jest wymagane podanie pewnych informacji, ich niedostatek prowadzi do osłabienia pozycji konsumenta względem przedsiębiorcy. Jest to szczególnie dotkliwe w przypadku umów zawieranych na odległość, gdyż kontakt z przedsiębiorcą jest ograniczony, a możliwość zbadania przedmiotu umowy przed zawarciem umowy nie istnieje. To z kolei powoduje, że wszelkie braki w informacjach mogą doprowadzić do zawarcia umowy, której w normalnych warunkach konsument by nie zawarł. Podkreślić należy, iż prawo konsumenta do odstąpienia od umowy jest szczególnym prawem przysługującym konsumentowi, które stanowi równocześnie wyjątek od zasady pacta sunt servanda obowiązującej na gruncie prawa zobowiązań. Należy podkreślić, iż wskutek przedmiotowego niedoinformowania konsument może zostać pozbawiony możliwości skorzystania z jednego z najważniejszych uprawnień przyznawanych przez ustawę w przypadku zawierania umów na odległość. 3 a) 12 Wątpliwości Prezesa Urzędu wzbudziło również postanowienie Regulaminu ograniczające odpowiedzialnośc Przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową o treści: „Istnieje możliwość wysyłki zakupionych towarów poza granice Polski po uprzednim, indywidualnym ustaleniu z klientem kosztów transportu i zasad przesyłki. Ze względu na charakter oferowanych produktów (rośliny), sprzedający nie ponosi w tym przypadku odpowiedzialności za jakość dostarczonego towaru” . Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeżeli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umową. W przypadku stwierdzenia niezgodności przed upływem sześciu miesięcy od wydania towaru domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania. Towar należy uznać za niezgodny z umową, gdy nie posiada właściwości w niej określonych, nawet jeżeli brak zgodności nie ma znaczenia dla wartości czy użyteczności towaru. Realizację uprawnień wynikających z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego ma zapewnić art. 11 przytoczonej ustawy, zgodnie z którym, uprawnień unormowanych w tej ustawie nie można wyłączyć ani ograniczyć w drodze umowy zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. W szczególności nie można tego dokonać przez oświadczenie kupującego, że wie o wszelkich niezgodnościach towaru z umową. Przedsiębiorca, jako podmiot profesjonalny jest obowiązany do zachowania należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązania, a transport towaru poza granice Polski nie zwalnia go z tego obowiązku, zwłaszcza, że prowadzi on sprzedaż na odległość, z którą bezpośrednio wiąże się konieczność dostarczania sprzedawanych towarów. Art. 4 ust. 1 ww. ustawy wyraźnie wskazuje, że Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność, jeżeli towar był niezgodny z umową w chwili jego wydania. Zakwestionowane postanowienie wskazuje wprost, że Przedsiębiorca, w przypadku przesyłki zagranicznej, nie ponosi odpowiedzialności za jakość dostarczonego towaru, co może stanowić próbę ograniczenia praw przysługujących konsumentom oraz zwolnienia się Przedsiębiorcy z ciążącej na nim odpowiedzialności, naruszając tym samym art. 11 w zw. z art. 4 ust. 1 ww. ustawy. W ocenie Prezesa Urzędu, przedmiotowe postanowienie może wywołać u konsumentów mylne wrażenia, że w opisanej sytuacji nie przysługują im żadne roszczenie z tytułu niezgodności towaru z umową. 3 b) Prezes Urzędu zakwestionował też znajdujące się w Regulaminie zastrzeżenie, iż za dzień wniesienia reklamacji uważa się datę otrzymania pisma reklamacyjnego w siedzibie firmy. ” . Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, kupujący traci uprawnienie do dochodzenia roszczenia reklamacyjnego, jeżeli przed upływem dwóch miesięcy od stwierdzenia niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową nie zawiadomi o tym sprzedawcy. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie zawiadomienia przed jego upływem. Zgodnie z art. 11 ww. ustawy uprawienie to nie może zostać wyłączone, ani ograniczone w drodze umowy zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. W ocenie Prezesa kwestionowane postanowienie Regulaminu prowadzi do bezprawnego skrócenia terminu do złożenia reklamacji, zwłaszcza w przypadku wysłania jej pocztą. Konsument musi w takiej sytuacji uwzględnić czas dostarczenia reklamacji przez pocztę, a wysyłając ją na kilka dni przed upływem terminu nie będzie miał gwarancji, że przesyłka dotrze do Przedsiębiorcy we właściwym terminie. Kwestionowane postanowienie może więc stanowić próbę wyłączenia stosowania ww. przepisów oraz prowadzić do niezgodnego z przepisami obliczania terminu do wniesienia reklamacji, jego skrócenia, a tym samym ograniczenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy z 13 tytułu niezgodności towaru z umową oraz uchylenia się od skutków złożonego przez konsumenta roszczenia reklamacyjnego. 3 c) Przedsiębiorca zastrzegł sobie w Regulaminie prawo do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 30 dni od złożenia pisma przez kupującego.. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz zmianie Kodeksu cywilnego, jeżeli sprzedawca, który otrzymał żądanie reklamacyjne nie ustosunkował się do tego żądania w terminie 14 dni, uważa się, że uznał je za uzasadnione. Celem powyższego przepisu jest zdyscyplinowanie przedsiębiorcy w zakresie wyrażenia stanowiska dotyczącego wniesionej reklamacji. W przypadku bezskutecznego upływu ww. terminu, tj. gdy przedsiębiorca nie przedstawił w wyżej zakreślonym terminie swojego stanowiska, przyjmuje się domniemanie, że przedsiębiorca uwzględnił w całości żądania kupującego. Z milczeniem sprzedawcy ustawodawca wiąże bowiem zastosowanie reguły interpretacyjnej, na podstawie której brak reakcji oznacza uznanie roszczenia za uzasadnione. Poprzez ustosunkowanie się należy rozumieć złożenie oświadczenia w zakresie zasadności roszczenia oraz kwestii jego wykonania. Bieg terminu winien być wyznaczony na zasadzie analogicznej jak w art. 61 Kodeksu cywilnego stosowanej do oświadczeń woli, tj. moment początkowy wyznacza chwila doręczenia żądania sprzedawcy, w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Podobnie złożenie przez sprzedawcę odpowiedzi w ww. sposób winno nastąpić przed upływem terminu 14-dniowego. W przypadku, gdy Przedsiębiorca nie jest w stanie uczynić zadość żądaniu konsumenta w ustawowym terminie, a jednocześnie uznaje jego reklamację za zasadną bądź w sytuacji, gdy rozpatrzenie reklamacji wymaga przedsięwzięcia dodatkowych, skomplikowanych czynności, których wykonanie z przyczyn obiektywnych nie jest możliwe w ww. terminie, może on przedłużyć termin rozpatrzenia reklamacji, pod warunkiem uprzedniego poinformowania konsumenta, w ww. 14-dniowym terminie, o konieczności przedłużenia terminu jej rozpatrzenia wraz z podaniem przyczyn. W ocenie Prezesa Urzędu, zastrzeżenie przez Przedsiębiorcę w Regulaminie 30 - dniowego terminu na rozpatrzenie reklamacji może wprowadzić konsumenta w błąd odnośnie obowiązków Przedsiębiorcy związanych z procedurą reklamacyjną oraz prowadzić do wyłączenia stosowania art. 8 ust. 3, a tym samym naruszenia art. 11 ww. ustawy, który wyraźnie wskazuje, że uprawnień unormowanych w tej ustawie nie można wyłączyć ani ograniczyć w drodze umowy zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. 3 d) Prezes Urzędu zakwestionował również nałożony przez Przedsiębiorcę na konsumenta obowiązek odesłania towaru w przypadku odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od jego otrzymania. Zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, w razie odstąpienia od umowy, umowa jest uważana za niezawartą, a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowiązań. To, co strony świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Zwrot powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie czternastu dni. Jeżeli konsument dokonał jakichkolwiek przedpłat, należą się od nich odsetki. Realizację tych uprawnień ma gwarantować przepis art. 17 ww. ustawy, zgodnie z którym nie mogą one zostać wyłączone lub ograniczone w drodze umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienie zawiera wprowadzające w błąd pouczenie o obowiązku odesłania towaru w terminie 10 dni od jego otrzymania, które może wywołać u konsumenta mylne wrażenie, że w przypadku niezachowania 10-dniowego terminu 14 zwrotu towaru odstąpienie od umowy będzie nieskuteczne. Ponadto, skracając ustawowy 14 - dniowy termin zwrotu towaru, Przedsiębiorca może uchylać się od skutków złożonego przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Co za tym idzie, zakwestionowane postanowienie regulaminu można uznać za bezprawne w kontekście art. 17 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, uprawdopodobniono stosowanie wszystkich zarzucanych Przedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wnosząc o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Przedsiębiorca pismami z dnia 21 i 29 sierpnia 2012 r. zobowiązał się do zaniechania stosowania zarzucanych mu praktyk poprzez niezwłoczne wprowadzenie nowego wzorca Regulaminu, w którym nie występują niedozwolone postanowienia umowne. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów Prezesa Urzędu Przedsiębiorca zaproponował: a) wykreślenie postanowienia opisanego w pkt I 1 a) sentencji decyzji, b) zmianę postanowienia opisanego w pkt I 1 b) sentencji decyzji w następujący sposób: „ W chwili odbioru towaru Nabywca jest uprawniony do sprawdzenia przesyłki, w przypadku stwierdzenia uszkodzeń można odmówić przyjęcia przesyłki”, c) wprowadzenie do Regulaminu postanowienia, którego brak kwestionowano w pkt I 2 sentencji decyzji o treści: „Konsument, który zawarł umowę sprzedaży na odległość, może od niej odstąpić zgodnie z obowiązującymi przepisami, w terminie do 10 dni kalendarzowych od daty wydania mu przez Sprzedawcę zakupionego towaru i musi fakt ten poprzeć pisemnym oświadczeniem” , d) wykreślenie postanowienia opisanego w pkt I 3 a) sentencji decyzji, e) wykreślenie postanowienia opisanego w pkt I 3 b) sentencji decyzji, f) zmianę postanowienia pkt I 3 c) sentencji decyzji, które otrzymało brzmienie: „ Sprzedawca ustosunkuje się do reklamacji kupującego, w formie informacji przesłanej pocztą elektroniczną na adres poczty podany przez kupującego w zamówieniu, w terminie 14 dni od daty doręczenia reklamacji sprzedawcy”, g) zmianę postanowienia pkt I 3 d) sentencji decyzji, które otrzymało brzmienie: „Zwrot towaru do sprzedawcy powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od momentu odstąpienia od umowy kupna/sprzedaży”. W świetle powyższego Prezes Urzędu uznał, że podjęte przez Przedsiębiorcę zobowiązanie zmierza bezpośrednio do zapobieżenia naruszeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym możliwe jest uznanie, że spełniony został drugi, obok uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, warunek niezbędny do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pkt I a sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył zatem na Przedsiębiorcę obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego nowego wzorca Regulaminu, w którym kwestionowane postanowienia nie występują. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wyznaczył Przedsiębiorcy termin 1 miesiąca, licząc od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, do wykonania zobowiązania określonego w pkt I sentencji decyzji. Prezes Urzędu uznał, że termin ten jest wystarczający do skutecznego wykonania wszystkich niezbędnych czynności do wprowadzenia zmian. 15 Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy, Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorcę obowiązek przekazania, w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, informacji o realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I sentencji decyzji. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I i II sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: Ryszard Armatowski, Rafał Benasiewicz, Magdalena Iwańska – Truś Armatowski, Benasiewicz, Iwańska – Truś, Ludek Radcowska Spółka Partnerska ul. Dąbrowskiego 75/83 60 – 523 Poznań