RPZ-38/2014

Poznań, dnia 4 grudnia 2014 roku RPZ-61-7/14/MT/ DECYZJA nr RPZ 38/2014 Stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Piotrowi Kubale prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, działania Piotra Kubale prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd polegające na stosowaniu we wzorcach umów postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, o treści: 1. „PoŜyczkodawcy przysługuje w kaŜdym czasie prawo odstąpienia od Umowy i Ŝądania natychmiastowego zwrotu poŜyczki, jeŜeli zwrot poŜyczki będzie wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego PoŜyczkobiorcy (…)”; 2. „PoŜyczkobiorca oświadcza, Ŝe: (…) b) WyraŜa zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych zawartych w dokumentacji związanej z Umową, w celu właściwego wykonania zawartej Umowy, w celach statystycznych, w celach archiwalnych, w celach nawiązania kontaktu i oferowania usług i towarów handlowych, w celach przeprowadzania badań rynkowych, oraz związanych z badaniem wiarygodności, zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń wierzytelności, windykacją oraz oceną ryzyka w związku z wykonaniem Umowy oraz w przypadku zawierania takich Umów w przyszłości. Zgoda niniejsza przysługuje równieŜ po rozwiązaniu lub wygaśnięciu Umowy”; 3. „Wszelkie sprawy sporne wynikające z niniejszej Umowy Strony będą rozwiązywały polubownie, w formie osobistego kontaktu, za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lub w formie korespondencyjnej, a jeŜeli nie będzie to moŜliwe, rozstrzygnie je Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi”; 4. „PoŜyczkobiorca poniesie następujące koszty z tytułu podjętych czynności, związanych z obsługą poŜyczki lub czynności windykacyjnych: (…) b) sporządzenie i wysłanie monitu papierowego: 15 PLN c) sporządzenie i wysłanie monitu telefonicznego: 5 PLN d) sporządzenie i wysłanie monitu sms: 2 PLN e) sporządzenie i wysłanie Wezwania do zapłaty: 30 PLN f) sporządzenie i wysłanie Ostatecznego wezwania do zapłaty: 30 PLN g) sporządzenie i wysłanie Wezwania do wykupu weksla: 30 PLN h) sporządzenie umowy PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. 61 852 15 17, 852-77-50, Fax 61 851 86 44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 ugody, porozumienia spłaty zadłuŜenia: 150 PLN i) sporządzenie aneksu do umowy: od 20 do 100 PLN j) rozpatrzenie wniosku o restrukturyzację: 100 PLN k) opłata za wizytę terenową: 50 PLN + koszty sądowe i egzekucyjne” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 marca 2014 roku. II. na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza się postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , w części dotyczącej podejrzenia stosowania przez Piotra Kubale prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na niezamieszczaniu na wekslu - podpisywanym przez poŜyczkobiorców - będącym zabezpieczeniem świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki, klauzuli „nie na zlecenie” lub równoznacznej, co mogło stanowić naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r., nr 126, poz. 715 ze zm.). Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej takŜe „Prezes Urzędu”) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Piotra Kubale prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd (dalej takŜe „Przedsiębiorca”), związane z udzielaniem poŜyczek mogą naruszać przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tym samym uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W ramach ww. postępowania kontrolą objęto działania i wzorce umów stosowane przez Przedsiębiorcę, a poczynione ustalenia uzasadniały podejrzenie, Ŝe moŜe on dopuszczać się działań stanowiących praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na powyŜsze, postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 roku Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z podejrzeniem stosowania przez Piotra Kubale prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w: 1. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na niezamieszczaniu na wekslu - podpisywanym przez poŜyczkobiorców - będącym zabezpieczeniem świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki, klauzuli „nie na zlecenie” lub równoznacznej, co moŜe stanowić naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r., Nr 126, poz. 715); 2. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umów poŜyczki postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, o treści: a) „PoŜyczkodawcy przysługuje w kaŜdym czasie prawo odstąpienia od Umowy i Ŝądania natychmiastowego zwrotu poŜyczki, jeŜeli zwrot poŜyczki będzie wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego PoŜyczkobiorcy (…)”; b) „PoŜyczkobiorca oświadcza, Ŝe: (…) b) WyraŜa zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych zawartych w dokumentacji związanej z Umową, w celu właściwego wykonania zawartej Umowy, w celach statystycznych, w celach 3 archiwalnych, w celach nawiązania kontaktu i oferowania usług i towarów handlowych, w celach przeprowadzania badań rynkowych, oraz związanych z badaniem wiarygodności, zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń wierzytelności, windykacją oraz oceną ryzyka w związku z wykonaniem Umowy oraz w przypadku zawierania takich Umów w przyszłości. Zgoda niniejsza przysługuje równieŜ po rozwiązaniu lub wygaśnięciu Umowy”; c) „Wszelkie sprawy sporne wynikające z niniejszej Umowy Strony będą rozwiązywały polubownie, w formie osobistego kontaktu, za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lub w formie korespondencyjnej, a jeŜeli nie będzie to moŜliwe, rozstrzygnie je Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi”; d) „PoŜyczkobiorca poniesie następujące koszty z tytułu podjętych czynności, związanych z obsługą poŜyczki lub czynności windykacyjnych: (…) b) sporządzenie i wysłanie monitu papierowego: 15 PLN c) sporządzenie i wysłanie monitu telefonicznego: 5 PLN d) sporządzenie i wysłanie monitu sms: 2 PLN e) sporządzenie i wysłanie Wezwania do zapłaty: 30 PLN f) sporządzenie i wysłanie Ostatecznego wezwania do zapłaty: 30 PLN g) sporządzenie i wysłanie Wezwania do wykupu weksla: 30 PLN h) sporządzenie umowy ugody, porozumienia spłaty zadłuŜenia: 150 PLN i) sporządzenie aneksu do umowy: od 20 do 100 PLN j) rozpatrzenie wniosku o restrukturyzację: 100 PLN k) opłata za wizytę terenową: 50 PLN + koszty sądowe i egzekucyjne”; Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 12 marca 2014 roku, uzupełnionym pismem z dnia 18 marca 2014 roku przekazał Ŝądane informacje, a korzystając z przysługującego prawa do ustosunkowania się do podniesionych zarzutów, złoŜył wyjaśnienia dotyczące istotnych okoliczności sprawy. W odniesieniu do postanowienia wskazanego w pkt I.1. sentencji decyzji Przedsiębiorca oświadczył, Ŝe klauzula pozostawała całkowicie martwa, a zamysłem jej wprowadzenia była wyłącznie chęć ochrony własnych interesów w sytuacji, w której poŜyczkobiorca sfałszowałby przedstawione dokumenty, na podstawie których nastąpiła ocena ryzyka kredytowego. Niemniej jednak Przedsiębiorca zaniechał stosowania kwestionowanego postanowienia. Ustosunkowując się natomiast do postanowień z pkt I.2 i I.3. sentencji decyzji Przedsiębiorca poinformował jedynie, Ŝe dokonał korekty zakwestionowanych klauzul nadając im nowe brzmienie. Przedsiębiorca odniósł się równieŜ do zarzutu dotyczącego braku określenia procedur jakimi się kieruje przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem naleŜności, o którym mowa w pkt I.4. sentencji decyzji wskazując, Ŝe zarzut jest całkowicie błędny, jednakŜe dokonał modyfikacji procedury w taki sposób by była jasna i klarowna dla poŜyczkobiorcy, który juŜ na etapie zawarcia umowy ma pełną świadomość istniejącej procedury windykacyjnej, jej kolejnych etapów, stosowanych środków i związanych z tym kosztów. Przedsiębiorca przedstawił równieŜ opis kosztów, które ponosi w przypadku prowadzenia czynności windykacyjnych wobec kredytobiorcy. Ponadto, odnośnie zarzutu z pkt II sentencji decyzji Przedsiębiorca poinformował, Ŝe przedstawił Prezesowi Urzędu jedynie formularze przedmiotowego weksla, które były przed podpisaniem przez poŜyczkobiorcę uzupełniane o rzeczony zwrot „nie na zlecenie”, co znajduje odzwierciedlenie bezpośrednio w § 4 umowy poŜyczki i gdzie figuruje postanowienie zgodnie z którym „poŜyczkobiorca ustanawia prawne zabezpieczenie spłaty poŜyczki, stanowiące integralną część niniejszej umowy w formie weksla in blanco zawierającego klauzulę „nie na zlecenie” wraz z deklaracja wekslową”. Przedsiębiorca jednocześnie oświadczył, Ŝe Ŝadna wierzytelność nie została zbyta przez indos, czy w formie przelewu wierzytelności. 4 W kolejnych pismach z dnia 3 czerwca 2014 roku oraz 9 czerwca 2014 roku Przedsiębiorca wskazał, Ŝe z uwagi na krótkoterminowy charakter udzielanych poŜyczek oraz okoliczność zaniechania stosowania umów zawierających zakwestionowane postanowienia, poprzez spłacenie ich przez poŜyczkobiorców, doszło do zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Na okoliczność powyŜszego Przedsiębiorca załączył kopie umów poŜyczek udzielonych w okresie od 1 lipca 2013 roku do 31 grudnia 2014 roku oraz w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 7 marca 2014 roku, które są wszystkimi jakie zostały udzielone na podstawie zakwestionowanego wzorca umowy. Ponadto Przedsiębiorca wskazał, Ŝe okoliczność, iŜ treść umowy poŜyczki stosowanej w roku 2011 i 2012 stanowiła o zastosowaniu weksla in blanco i deklaracji wekslowej nie moŜe przesądzać o postawieniu przez Prezesa Urzędu zarzutu o stosowaniu weksli nie zawierających klauzulę „nie na zlecenie”. Na powyŜszą okoliczność Przedsiębiorca przedstawił wzór weksla in blanco stosowanego w 2011 i 2012 roku, co do których z uwagi na brak zapłaty nie zaistniał obowiązek zwrotu weksli poŜyczkodawcom. Dodatkowo pismem z dnia 12 listopada 2014 roku Przedsiębiorca oświadczył, Ŝe umowy poŜyczek o treści kwestionowanej przez Prezesa Urzędu w części wygasły, bądź teŜ zostały usunięte z obrotu poprzez zastąpienie ich w drodze aneksu postanowieniami umowy, która jest korzystniejsza dla konsumenta i nie zawiera wątpliwych zapisów, a potwierdzenie czego Przedsiębiorca załączył stosowne dokumenty. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Piotra Kubale prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. „Jowita & Piotr” Piotr Kubale w miejscowości Ujazd jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest udzielanie poŜyczek konsumentom, co zgodnie z PKD zostało zakwalifikowane jako: pozostałe pośrednictwo pienięŜne, pozostałe formy udzielania kredytów oraz pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. (dowód: karty od 41 do 43 akt post. adm.) Z informacji przekazanych przez Przedsiębiorcę wynika, Ŝe działa on w sektorze poŜyczek gotówkowych, krótkoterminowych, w których termin spłaty wynosi kaŜdorazowo 30 dni. PoŜyczki udzielane są w kwotach od 1000 zł do 6000 zł i wypłacane konsumentom w siedzibie przedsiębiorcy lub w miejscu zamieszkania konsumenta. (dowód: karty od 10 do 13 akt post. adm.) W okresie od 1 stycznia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku Przedsiębiorca zawarł [usunięto] umów poŜyczek, natomiast w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 7 marca 2014 roku zawarte zostały [usunięto] umowy poŜyczki. (dowód: karta 47 oraz 181 akt post. adm.) W obrocie z konsumentami Przedsiębiorca wykorzystywał m.in. wzorzec umowy o nazwie „Umowa poŜyczki”, który był stosowany co najmniej od 8 października 2012 roku i w którym zamieścił postanowienia o następującej treści: PoŜyczkodawcy przysługuje w kaŜdym czasie prawo odstąpienia od Umowy i Ŝądania natychmiastowego zwrotu poŜyczki, jeŜeli zwrot poŜyczki będzie wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego PoŜyczkobiorcy (§ 3 umowy poŜyczki) , PoŜyczkobiorca oświadcza, Ŝe: (…) b) WyraŜa zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych zawartych w dokumentacji związanej z Umową, w celu właściwego wykonania zawartej Umowy, w celach statystycznych, w celach archiwalnych, w celach nawiązania kontaktu i oferowania usług i towarów handlowych, w celach przeprowadzania badań rynkowych, oraz związanych z badaniem wiarygodności, zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń wierzytelności, windykacją oraz oceną ryzyka w związku z wykonaniem Umowy oraz w przypadku zawierania takich Umów w przyszłości. Zgoda niniejsza przysługuje równieŜ po rozwiązaniu lub wygaśnięciu Umowy (§ 7 ppkt b) umowy poŜyczki), Wszelkie sprawy sporne wynikające z niniejszej Umowy Strony będą rozwiązywały 5 polubownie, w formie osobistego kontaktu, za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lub w formie korespondencyjnej, a jeŜeli nie będzie to moŜliwe, rozstrzygnie je Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi (§ 14 umowy poŜyczki), PoŜyczkobiorca poniesie następujące koszty z tytułu podjętych czynności, związanych z obsługą poŜyczki lub czynności windykacyjnych: (…) b) sporządzenie i wysłanie monitu papierowego: 15 PLN c) sporządzenie i wysłanie monitu telefonicznego: 5 PLN d) sporządzenie i wysłanie monitu sms: 2 PLN e) sporządzenie i wysłanie Wezwania do zapłaty: 30 PLN f) sporządzenie i wysłanie Ostatecznego wezwania do zapłaty: 30 PLN g) sporządzenie i wysłanie Wezwania do wykupu weksla: 30 PLN h) sporządzenie umowy ugody, porozumienia spłaty zadłuŜenia: 150 PLN i) sporządzenie aneksu do umowy: od 20 do 100 PLN j) rozpatrzenie wniosku o restrukturyzację: 100 PLN k) opłata za wizytę terenową: 50 PLN + koszty sądowe i egzekucyjne (pkt 4 postanowień końcowych umowy poŜyczki). (dowód: karty od 16 do 39 akt post. adm.) Ww. wzorzec umowy poŜyczki nie jest stosowany od 7 marca 2014 roku, na potwierdzenie czego Przedsiębiorca załączył umowy poŜyczki zawarte w oparciu o nowy wzorzec, w którym kwestionowane postanowienia nie występują. Postanowienie z pkt I.1. sentencji decyzji zostało całkowicie usunięte, a postanowienie z pkt I.2 sentencji decyzji zmieniono w ten sposób, Ŝe konsumentowi dano moŜliwość wyboru, czy chce udzielić zgody na przetwarzanie danych osobowych, nadając brzmienie o następującej treści: PoŜyczkobiorca oświadcza, Ŝe: (…) b) WyraŜa zgodę / nie wyraŜa (niepotrzebne skreślić) zgody na przetwarzanie jego danych osobowych zawartych w dokumentacji związanej z Umową, w celu właściwego wykonania zawartej Umowy, w celach statystycznych, w celach archiwalnych, w celach nawiązania kontaktu i oferowania usług i towarów handlowych, w celach przeprowadzania badań rynkowych, oraz związanych z badaniem wiarygodności, zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń wierzytelności, windykacją oraz oceną ryzyka w związku z wykonaniem Umowy oraz w przypadku zawierania takich Umów w przyszłości. Zgoda niniejsza przysługuje równieŜ po rozwiązaniu lub wygaśnięciu Umowy. RównieŜ postanowienie objęte pkt I.3. sentencji decyzji zmieniono w następujący sposób: Wszelkie sprawy sporne wynikające z niniejszej Umowy Strony będą starały się rozwiązać polubownie, w formie osobistego kontaktu, za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lub w formie korespondencyjnej, a jeŜeli nie będzie to moŜliwe rozstrzygnie je sąd właściwy według przepisów kodeksu postepowania cywilnego. Ponadto w odniesieniu do postanowienia z pkt I.4 sentencji decyzji opracowano i dodano do treści umowy procedurę windykacyjną, o następującej treści : 2. W celu wyegzekwowania swoich wymagalnych wierzytelności PoŜyczkodawca moŜe podjąć czynności egzekucyjne według procedury opisanej poniŜej. 3. W przypadku istnienia opóźnienia w spłacie choćby części poŜyczki: - wynoszącego 2 dni po terminie spłaty poŜyczki określonym w § 7, poŜyczkodawca wykona telefon lub sms przypominający do poŜyczkobiorcy /koszt telefonu lub smsa jest bezpłatny/, - wynoszącego 7 dni po terminie spłaty poŜyczki określonym w § 7, poŜyczkodawca wyśle do poŜyczkobiorcy za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego listem poleconym za zwrotnym poświadczeniem odbioru pisemne wezwanie do zapłaty poŜyczki /koszt wezwania wynosi 7 zł/, - wynoszącego 14 dni po terminie spłaty poŜyczki określonym w § 7, poŜyczkodawca wyśle do poŜyczkobiorcy za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego listem poleconym za zwrotnym poświadczeniem odbioru pisemne przed sądowe wezwanie do zapłaty poŜyczki /koszt wezwania wynosi 7 zł/. 4. Koszty opisane w pkt 3 niniejszego paragrafu pokrywa poŜyczkobiorca. (dowód: karty od 185 do 190 oraz od 393 do 395 akt post. adm.) Ponadto Przedsiębiorca przekazał umowy poŜyczki zawarte w okresie od 1 lipca 2013 roku do 6 marca 2014 roku wraz dowodem ich spłaty, gdzie spłata ostatniej poŜyczki miała miejsce 15 maja 2014 roku oraz umowy poŜyczki, które pomimo, Ŝe nie zostały spłacone to wprowadzono do nich aneksy i co potwierdza całkowite wyeliminowanie z obiegu wzorca umowy zawierającego kwestionowane postanowienia w obu ww. sytuacjach. (dowód: karty od 192 do 374 oraz od 406 do 798 akt post. adm.) W umowach z konsumentami Przedsiębiorca co najmniej od 8 października 2012 roku wykorzystuje wzór weksla in blanco wraz z oświadczeniem do weksla gwarancyjnego in blanco, 6 a na kaŜdym formularzu weksla in blanco, który podpisywany jest przez konsumentów, a następnie wręczany kredytodawcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o poŜyczkę, znajduje się klauzula o treści: Weksel nie na zlecenie. (dowód: karty 24 akt post. adm.) Przedsiębiorca oświadczył równieŜ, Ŝe w latach 2011-2012 przedstawiano konsumentom formularze weksli in blanco, które nie zawierały klauzuli nie na zlecenie, jednakŜe przed podpisaniem przez poŜyczkobiorcę uzupełniane były o ww. zwrot (dowód: karty 164 akt post. adm.) W 2013 roku Przedsiębiorca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości [usunięto] zł ( dowód: karty od 208 do 209 akt post. adm.) Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. WiąŜe się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorcy, tj. zawrzeć z nim umowy w oparciu o wykorzystywane wzorce umów. Działania Przedsiębiorcy nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. Skutkuje to uznaniem, Ŝe w niniejszej sprawie istnieje moŜliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić naleŜy stwierdzeniem, Ŝe Piotr Kubale jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten za przedsiębiorcę uznaje m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Piotr Kubale jest osobą fizyczną prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na udzielaniu poŜyczek konsumentom. Posiadając status przedsiębiorcy w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Piotr Kubale jest tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W konsekwencji jego działania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (pkt 1), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2) oraz nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Dla stwierdzenia ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. 7 Bezprawność zarzuconej Przedsiębiorcy praktyki wynika z toŜsamości stosowanych przez niego postanowień wzorców umów z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego Prezes Urzędu moŜe stwierdzić stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów równieŜ w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, Ŝe praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Jak wskazał Sąd Apelacyjny, naruszenie interesów konsumentów moŜe nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne juŜ wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04 SOKiK wyraził pogląd, Ŝe dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, Ŝe mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma słuŜyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy moŜna uznać za toŜsame. Przedstawione powyŜej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu NajwyŜszego z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, Ŝe stosowanie postanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a (w obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24). Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd NajwyŜszy podkreślił, Ŝe praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równieŜ przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeŜeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, Ŝe jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliŜonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecieŜ tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. (…) MoŜliwość uznania zachowania przedsiębiorcy, polegającego na stosowaniu postanowień wzorców umownych, które nie mają identycznego brzmienia jak postanowienia wpisane do rejestru, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, w sposób istotny zwiększa skuteczność obu instytucji (tj. niedozwolonych postanowień umownych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumenta), zniechęcając przedsiębiorców do obchodzenia wpisów dokonanych w rejestrze niedozwolonych postanowień. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieŜność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą równieŜ takie postanowienia wzorców umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną wykładnię. TakŜe w jednym z ostatnich orzeczeń Sąd NajwyŜszy podzielił stanowisko, Ŝe uŜyte w art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego określenie: „prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienie wzorca umowy ma skutek wobec osób trzecich” oznacza, iŜ postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru, nie moŜe być stosowane nie 8 tylko w stosunkach konkretnego przedsiębiorcy z innymi konsumentami, ale takŜe wykluczone jest jego stosowanie we wzorcach innych przedsiębiorców, czyli we wszystkich stosunkach z konsumentami, w których zostało ono wykorzystane (uzasadnienie postanowienia Sądu NajwyŜszego z dnia 19 marca 2014r. sygn. akt I CSK 20/14). Pkt I.1. sentencji decyzji W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie o treści: PoŜyczkodawcy przysługuje w kaŜdym czasie prawo odstąpienia od Umowy i Ŝądania natychmiastowego zwrotu poŜyczki, jeŜeli zwrot poŜyczki będzie wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego PoŜyczkobiorcy (§ 3 umowy poŜyczki), mieści się w hipotezach klauzul wpisanych m.in. w pozycji 268, 574 i 1175 rejestru klauzul niedozwolonych. Pierwsze z tych postanowień, wskazuje, Ŝe Bank moŜe wypowiedzieć umowę kredytu w całości lub w części, w szczególności z powodu: 1) niespłacenia w terminie naleŜności, o których mowa w § 13 ust. 1, 2) zagroŜenia terminowej spłaty kredytu z powodu złej sytuacji finansowo majątkowej Kredytobiorcy, 3) znacznego obniŜenia się realnej wartości złoŜonego zabezpieczenia lub utraty tego zabezpieczenia, 4) niedotrzymania innych warunków umowy kredytu. Zgodnie z drugim, Pro-Invest F & I zastrzega sobie prawo odstąpienia od umowy w całości lub w części i postawienia poŜyczki w stan natychmiastowej wykonalności w przypadku, gdy: a) PoŜyczkobiorca naruszył istotne postanowienia umowy; d) Sytuacja ekonomiczno-finansowa PoŜyczkobiorcy pogorszyła się w sposób znaczny; f) PoŜyczkobiorca naruszył jakiekolwiek inne postanowienie umowy albo przepis prawa w zakresie objętym jej treścią, w szczególności w przypadku: - zaniechania poinformowania „Pro- Invest F & I” o zamiarze zaciągnięcia poŜyczek lub kredytów, bądź udzielenia poręczeń lub zaciągnięcie innych zobowiązań i podjęcie innych decyzji mających istotny wpływ na sytuacje ekonomiczno finansową PoŜyczkobiorcy. Trzecie z postanowień stanowi, Ŝe Forminx Finance zastrzega sobie prawo odstąpienia od umowy w całości lub części i postawienia poŜyczki w stan natychmiastowej wykonalności w przypadku gdy: a) PoŜyczkobiorca naruszył istotne postanowienia umowy, d) Sytuacja ekonomiczno - finansowa PoŜyczkobiorcy pogorszyła się w sposób znaczny, f) PoŜyczkobiorca naruszył jakiekolwiek inne postanowienie umowy albo przepis prawa w zakresie objętym jej treścią w szczególności w przypadku - zaniechania poinformowania "FF" o zamiarze zaciągnięcia poŜyczek lub kredytów, bądź udzielenia poręczeń lub zaciągnięcie innych zobowiązań i podjęcie innych decyzji mających istotny wpływ na sytuację ekonomiczno - finansową PoŜyczkobiorcy. Jak zatem wynika z powyŜszego, postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę, w identyczny sposób jak ww. postanowienia wpisane do rejestru, pozwala Przedsiębiorcy na dowolną interpretację w zakresie oceny sytuacji majątkowej konsumenta. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt XVII AmC 30/05, będącego podstawą wpisu do rejestru klauzuli w pozycji 1175, SOKiK wyraźnie wskazał, Ŝe uregulowanie przyznające jedynie Przedsiębiorcy prawo do odstąpienia od umowy, bez analogicznych uregulowań po stronie konsumenta, skutkujące postawieniem poŜyczki w stan natychmiastowej wymagalności powoduje, Ŝe rozkład praw i obowiązków stron umowy rozkłada się niesymetrycznie, czyniąc stroną uprzywilejowaną przedsiębiorcę. Ponadto konsument nie otrzymał nawet jakiejkolwiek moŜliwości przeciwdziałaniu wypowiedzeniu umowy np. poprzez wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości Przedsiębiorcy, czy tez przedstawienie dodatkowego zabezpieczenia. Postanowienie to pozwala zatem Przedsiębiorcy na zbyt daleko idącą interpretację co do tego czy i w jakim zakresie nastąpiło pogorszenie sytuacji ekonomiczno - finansowej konsumenta, przyznając prawo do zastosowania tak dotkliwej dla konsumenta sankcji jaką jest przecieŜ odstąpienie od umowy i pozostawienie poŜyczki w stan natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności te przesądzają o stwierdzeniu, Ŝe zakwestionowane postanowienie jest toŜsame z powołanymi klauzulami niedozwolonymi. Pkt I.2. sentencji decyzji ZastrzeŜenia Prezesa Urzędu wzbudziło równieŜ postanowienie o treści: PoŜyczkobiorca oświadcza, Ŝe: (…) b) WyraŜa zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych zawartych w dokumentacji 9 związanej z Umową, w celu właściwego wykonania zawartej Umowy, w celach statystycznych, w celach archiwalnych, w celach nawiązania kontaktu i oferowania usług i towarów handlowych, w celach przeprowadzania badań rynkowych, oraz związanych z badaniem wiarygodności, zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń wierzytelności, windykacją oraz oceną ryzyka w związku z wykonaniem Umowy oraz w przypadku zawierania takich Umów w przyszłości. Zgoda niniejsza przysługuje równieŜ po rozwiązaniu lub wygaśnięciu Umowy (§ 7 ppkt b) umowy poŜyczki), które w ocenie Prezesa Urzędu jest toŜsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych w pozycji 1181 o treści: WyraŜam zgodę na wprowadzenie do bazy danych i przetwarzanie moich danych osobowych obecnie i w przyszłości przez "FF" (zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Ochronie Danych Osobowych) w zakresie wynikającym z niezbędnych czynności kontrolnych z tytułu ubiegania się oraz otrzymania poŜyczki , w pozycji 1752 o treści: Zainteresowany wyraŜa zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych oraz wyraŜa zgodę na przechowywanie, przetwarzanie, przekazywanie i wykorzystanie jego danych osobowych w celu przewidzianym umową, marketingowym i reklamowym przez pośrednika, wierzyciela i osoby trzecie. Pośrednik będzie postępować z danymi osobowymi zainteresowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami a w szczególności zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych oraz w pozycji 1763 o treści: Zainteresowany wyraŜa zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych przekazanych pośrednikowi w celu opracowania niniejszej umowy. Dalej wyraŜa zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych oraz wykorzystywanie ich przez pośrednika lub osobę trzecią w celu składania ofert handlowych lub oferowania usług na czas nieokreślony zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu wyroku, w którym uznał klauzule wpisane w pozycji 1752 i 1763 rejestru za niedozwolone (wyrok z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt XVII AmC 341/07) stwierdził jednoznacznie, Ŝe postanowienia te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, raŜąco naruszając jego interesy. W obydwu postanowieniach umownych konsument wyraŜa bowiem zgodę na wykorzystywanie jego danych równieŜ przez bliŜej nieokreślone osoby trzecie w celach niekoniecznie związanych z przedmiotem umowy. Tymczasem art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych wyraźnie wskazuje w jakim zakresie dopuszczalne jest przetwarzanie danych osobowych. Zgoda na przetwarzanie w postaci oświadczenia woli musi zostać złoŜona świadomie, wyraźnie oraz co najwaŜniejsze swobodnie. Ponadto zgoda na przetwarzanie danych osobowych nie moŜe być zgodą blankietową tzn. taką, która nie wskazuje celu w jakim dane mogą być przetwarzane. Stanowisko takie potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dania 4 kwietnia 2003 roku (II SA 2135/02), który stwierdził, Ŝe zgoda na przetwarzanie danych osobowych musi być wyraźna. Nie spełnia tego wymagania podpisanie oświadczenia o wyraŜeniu zgody na przetwarzanie danych, stanowiącego dodatkowy element innego zobowiązania niezawierającego informacji o celach i zakresie przetwarzania tych danych. Zdaniem sądu, poprzez umieszczenie powyŜszej zgody we wzorcu umownym, konsument nie miał szansy na swobodne jej udzielenie, jak równieŜ nie miał moŜliwości, aby wyrazić sprzeciw co do przetwarzania jego danych osobowych lub ograniczenia jego zakresu. W ocenie sądu, takie ukształtowanie klauzul umownych odnoszących się do przetwarzania danych osobowych konsumenta sprzeczne jest z powołanym art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych i jako takie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami raŜąco naruszając jego interesy. RównieŜ w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt XVII AmC 30/05, będącego podstawą wpisu do rejestru klauzuli w pozycji 1181, SOKiK wyraźnie wskazał, Ŝe umieszczenie we wzorcu postanowienia stanowiącego jednocześnie zgodę na przetwarzanie danych osobowych sprawia, Ŝe zawarcie umowy poŜyczki uzaleŜnione jest od wyraŜenia zgody na przetwarzanie danych, przy tak ukształtowanym wzorcu, nie wyraŜając zgody na przetwarzanie danych, nie sposób zawrzeć umowy z przedsiębiorcą. Jak zatem wynika z powyŜszego wyraŜenie zgody na przetwarzanie danych osobowych konsumenta musi być decyzją autonomiczną i zaleŜną tylko od jego woli. Zamieszczenie we wzorcu jednoznacznej deklaracji („wyraŜam zgodę”) pozbawia konsumenta swobody podjęcia 10 decyzji w tym zakresie, gdyŜ zgoda była jednym z postanowień wzorca stosowanego przez Przedsiębiorcę. Zdaniem Prezesa Urzędu, mimo róŜnic w treści, postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę wywołuje toŜsame skutki prawne jak powołane wyŜej klauzule niedozwolone, tym samym Prezes Urzędu uznał, Ŝe praktyka Spółki jest bezprawna. Pkt I.3. sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził, Ŝe toŜsamość z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych zachodzi w odniesieniu do postanowienia wzorca Przedsiębiorcy o treści: Wszelkie sprawy sporne wynikające z niniejszej Umowy Strony będą rozwiązywały polubownie, w formie osobistego kontaktu, za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lub w formie korespondencyjnej, a jeŜeli nie będzie to moŜliwe, rozstrzygnie je Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi (§ 14 umowy poŜyczki). Tej treści postanowienia były wielokrotnie uznawane za niedozwolone. Przykładowo wyrokiem z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 22/05 SOKiK orzekł, Ŝe niedozwolone jest postanowienie w brzmieniu: Ewentualne spory wynikłe na tle wykonania umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądowi właściwemu miejscowo dla siedziby poŜyczkodawcy (pozycja 640 rejestru). W uzasadnieniu wyroku SOKiK podniósł, Ŝe postanowienie to spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej z art. 385 1 § 1 oraz 385 3 pkt 23 Kodeksu cywilnego. SOKiK podkreślił, Ŝe wyłączenie zasady właściwości ogólnej sądu moŜe być dodatkową dolegliwością dla konsumentów powodującą np. stratę czasu na przejazd i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów w celu obrony swoich interesów. Zdaniem SOKiK, takie postanowienie moŜe ujemnie wpływać na zachowania konsumentów, ograniczając lub nawet wyłączając moŜliwość realizacji przysługujących im uprawnień. Podobne stanowisko SOKiK przedstawił w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 34/06. Na jego podstawie do rejestru, w pozycji 1024, wpisana została klauzula o treści: Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie sądu właściwego dla siedziby poŜyczkodawcy. SOKiK uznał, Ŝe ww. postanowienie przewiduje poddanie sporu do rozpoznania sądowi, który nie zawsze będzie właściwy miejscowo. Postanowienie wyłącza bowiem moŜliwość skorzystania z właściwości przemiennej. SOKiK zauwaŜył, Ŝe w sytuacjach, gdy miejsce zamieszkania konsumenta i miejsce wykonania umowy będzie połoŜone poza okręgiem sądu właściwego dla siedziby przedsiębiorcy, postanowienie będzie narzucało rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie wzorca Przedsiębiorcy jest toŜsame z klauzulami wpisanymi do rejestru. Bez wątpienia ww. postanowienie ogranicza zarówno konsumentowi, jak i Przedsiębiorcy moŜliwość wyboru sądu, który zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego naleŜy uznać za właściwy do rozstrzygnięcia sporu powstałego na tle wiąŜącej ich umowy. Jak wynika z powołanych wyroków, za niezgodne z art. 385 3 pkt 23 Kodeksu cywilnego uznaje się postanowienia, które nie tylko wyłączają właściwość sądu wyznaczonego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w ogóle, ale takŜe te, które ograniczają zakres moŜliwości przewidzianych w tej ustawie, co moŜe negatywnie wpływać na sytuację procesową konsumentów. Mając powyŜsze na uwadze naleŜy stwierdzić, Ŝe zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie, mieści się w hipotezach przywołanych powyŜej klauzul niedozwolonych i uznał zatem, Ŝe praktyka Przedsiębiorcy w tym zakresie jest bezprawna. 11 Pkt I.4. sentencji decyzji Prezes Urzędu zakwestionował równieŜ postanowienie wzorca umowy o treści: PoŜyczkobiorca poniesie następujące koszty z tytułu podjętych czynności, związanych z obsługą poŜyczki lub czynności windykacyjnych: (…) b) sporządzenie i wysłanie monitu papierowego: 15 PLN c) sporządzenie i wysłanie monitu telefonicznego: 5 PLN d) sporządzenie i wysłanie monitu sms: 2 PLN e) sporządzenie i wysłanie Wezwania do zapłaty: 30 PLN f) sporządzenie i wysłanie Ostatecznego wezwania do zapłaty: 30 PLN g) sporządzenie i wysłanie Wezwania do wykupu weksla: 30 PLN h) sporządzenie umowy ugody, porozumienia spłaty zadłuŜenia: 150 PLN i) sporządzenie aneksu do umowy: od 20 do 100 PLN j) rozpatrzenie wniosku o restrukturyzację: 100 PLN k) opłata za wizytę terenową: 50 PLN + koszty sądowe i egzekucyjne (pkt 4 postanowień końcowych umowy poŜyczki). W ocenie Prezesa Urzędu, jest ono zbieŜne przedmiotowo z postanowieniem wpisanym do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod pozycją 1796 . Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt XVII Amc 624/09 SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie o treści: W przypadku niewykonania zobowiązań wynikających z niniejszej umowy kredytobiorca poniesie koszty związane z monitorowaniem kredytobiorcy: 1) telefoniczne upomnienie kredytobiorcy związane z nieterminową spłatą kredytu- 13 zł, 2) korespondencja kierowana do kredytobiorcy związana z nieterminową spłatą kredytu (zawiadomienie, upomnienie, prośba o dopłatę, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego), za kaŜde pismo. Opłatą za korespondencję kierowaną do poręczycieli bank obciąŜa dodatkowo kredytobiorców według tych samych stawek- 15 PLN; 3) wyjazd interwencyjny do kredytobiorcy- 50 PLN . SOKiK stwierdził m.in., Ŝe brak określenia procedur jakimi kieruje się bank przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem naleŜności moŜe prowadzić do dowolności jego działania w zakresie zasad, terminów czy częstotliwości korzystania z wymienionych środków i w związku z tym do znacznego zwiększenia zadłuŜenia konsumenta. Sąd podkreślił, Ŝe brak regulacji w tym zakresie powoduje, Ŝe przedsiębiorca ma moŜliwość podejmowania działań, a tym samym naliczania ww. opłat według własnego uznania, bez zachowania określonej kolejności i terminów. Postanowienie nie wyłącza przy tym moŜliwości równoległego podejmowania działań, za które przedsiębiorca równieŜ nalicza konsumentowi stosowne opłaty. Jak zauwaŜył SOKiK, konsument moŜe w konsekwencji ponosić dodatkowe, znaczące i nieuzasadnione koszty. SOKiK podkreślił takŜe, Ŝe treść tego postanowienia moŜe wywoływać u konsumenta błędne przekonanie co do praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy zwłaszcza, Ŝe na podstawie wzorca konsument nie jest w stanie ustalić, jakie w przypadku opóźnień w zapłacie środki podejmie bank, z jaką częstotliwością i w jakiej kolejności. Konsument nie ma w konsekwencji pełnej wiedzy o rodzaju i wysokości opłat, które obowiązany będzie uiścić na wypadek opóźnienia w spłacie kredytu. SOKiK zaznaczył, Ŝe moŜliwość wielokrotnego podejmowania przez przedsiębiorcę czynności windykacyjnych w krótkich odstępach czasu w sposób raŜący narusza interesy ekonomiczne konsumenta w szczególności w tych sytuacjach, gdy pobierane opłaty nie odzwierciedlają nakładów rzeczywiście poniesionych przez przedsiębiorcę, przynosząc mu nieuzasadnione korzyści. SOKiK ocenił, Ŝe postanowienie to narusza równieŜ zasady lojalnego kontraktowania i równorzędnego traktowania konsumenta. Ww. okoliczności przesądziły o uznaniu, Ŝe tej treści postanowienie spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i raŜąco naruszając jego interesy. W ocenie Prezesa Urzędu, zakwestionowane postanowienie mieści się w hipotezie przytoczonej klauzuli niedozwolonej. Przede wszystkim przewidując opłaty za czynności windykacyjne postanowienie to nie określa procedur obciąŜania nimi konsumenta. Zgodnie z jego treścią, podobnie jak w przypadku klauzuli wpisanej do rejestru w pozycji 1796, to Przedsiębiorca moŜe dowolnie decydować zarówno o zastosowaniu poszczególnych środków, jak i o ich kolejności i terminach, a konsument nie ma moŜliwości ustalenia, jakimi opłatami i kiedy (w 12 jakich odstępach czasu) zostanie obciąŜony w razie niespłacenia poŜyczki w terminie określonym w umowie. NaleŜy ponadto uwzględnić, Ŝe ww. postanowienie moŜe być podstawą do wielokrotnego podejmowania czynności windykacyjnych wobec konsumenta w krótkich odstępach czasu, a w konsekwencji wielokrotnego obciąŜania konsumenta opłatami za ich wykonanie. Nie jest teŜ wykluczone, Ŝe konsument moŜe być obciąŜony kilkoma opłatami równocześnie. Skutek zastosowania postanowienia jest więc taki sam, jak klauzuli niedozwolonej- konsument nie uzyskuje pełnej wiedzy co do podjętych wobec niego działań w razie niespłacenia poŜyczki w terminie określonym w umowie. Reasumując, naleŜy uznać, Ŝe została spełniona przesłanka bezprawności działania przedsiębiorcy. Jak wskazano powyŜej, dla spełnienia przesłanek praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest ponadto wykazanie, Ŝe bezprawne działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów . W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd NajwyŜszy wyjaśnił, Ŝe gramatyczna wykładnia pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” prowadzi do wniosku, Ŝe chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeŜenie, Ŝe nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd NajwyŜszy stanął na stanowisku, Ŝe przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie moŜna opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, Ŝe zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd NajwyŜszy uznał, Ŝe praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, Ŝe potencjalnie ofiarą takiego zachowania moŜe być kaŜdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Interes konsumentów naleŜy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem naleŜy rozumieć stricte ekonomiczne interesy konsumentów (o wymiarze majątkowym) oraz prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom moŜliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Fakt, Ŝe Przedsiębiorca posługuje się w obrocie z konsumentami wzorcami umów powoduje, Ŝe skutkami jego działań dotknięty moŜe być nieoznaczony z góry krąg konsumentów, którego nie da się zidentyfikować - wszyscy jego dotychczasowi i przyszli kontrahenci. Zarzucona Przedsiębiorcy praktyka ma więc charakter powtarzalny i skierowana jest do osób, które nie są zindywidualizowane. Praktyka Spółki narusza ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumentów. Naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów związane jest ze stosowaniem postanowień, które umoŜliwiają Przedsiębiorcy odstąpienie od umowy i postawienie poŜyczki w stan natychmiastowej wymagalności (pkt I.1. sentencji decyzji), co zmusi konsumenta do pozyskania w krótkim czasie duŜej ilości pieniędzy, których zazwyczaj nie posiada oraz naliczaniem opłat windykacyjnych całkowicie dowolnie, bez zastosowania jakichkolwiek stałej procedury w tym zakresie (pkt I.4. sentencji decyzji), co moŜe spowodować obciąŜenie wieloma dodatkowymi opłatami. Pozostałe postanowienia godzą głównie w pozaekonomiczne interesy konsumentów, 13 pozbawiając konsumenta prawa do odmowy wyraŜenia zgody na przetwarzanie danych osobowych (pkt I.2. sentencji decyzji), czy utrudniają dostęp do sądu (pkt I.3. sentencji decyzji) Warto jednocześnie zauwaŜyć, Ŝe dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie jest konieczne wystąpienie na rynku skutków danej praktyki. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów moŜe polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagroŜeniu ich naruszenia (art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Nie jest zatem konieczne, aby którykolwiek z konsumentów został dotknięty skutkami stosowanej przez Przedsiębiorcę praktyki. Wystarczająca jest choćby potencjalna moŜliwość wystąpienia negatywnych skutków praktyki wobec nieograniczonej liczby konsumentów. W świetle powyŜszego, Prezes Urzędu uznał, Ŝe w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do przypisania Przedsiębiorcy praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów: wykazana została bezprawność jego działań oraz naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu odnośnie pkt I sentencji decyzji jest art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. CięŜar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy, na przedsiębiorcy. Jak ustalono, wzorzec umowy poŜyczki w której zamieszczono kwestionowane postanowienia, Spółka stosowała w obrocie z konsumentami do dnia 6 marca 2014 roku. W związku z powyŜszym, Prezes Urzędu uznał, Ŝe w dniu 7 marca 2014 roku Spółka zaniechała stosowania ww. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. Pkt II sentencji decyzji W prowadzonym postępowaniu Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na niezamieszczaniu na wekslu - podpisywanym przez poŜyczkobiorców - będącym zabezpieczeniem świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki, klauzuli „nie na zlecenie” lub równoznacznej, co mogło stanowić naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r., Nr 126, poz. 715). Wstępna ocena uzasadniała podejrzenie, Ŝe weksle in blanco, który Przedsiębiorca przedstawia kredytobiorcom w celu podpisania, nie zawierają klauzuli „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej. Zgodnie natomiast z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, weksel lub czek konsumenta wręczony kredytodawcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o kredyt powinien zawierać ww. klauzulę lub równoznaczną. Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami Przedsiębiorcy udzielonymi w toku niniejszego postepowania administracyjnego, jak równieŜ z dostarczonym materiałem dowodowym stwierdzono, Ŝe w umowach z konsumentami Przedsiębiorca co najmniej od 8 października 2014 roku wykorzystuje wzór weksla in blanco wraz z oświadczeniem do weksla gwarancyjnego in blanco, w którym znajduje się klauzula o treści: Weksel nie na zlecenie. W toku postępowania Przedsiębiorca oświadczył co prawda, Ŝe w latach 2011-2012 przedstawiał konsumentom weksle in blanco, które rutynowo nie zawierały wspomnianej klauzuli, jednakŜe jak wskazał, przed podpisaniem przez poŜyczkobiorcę weksle były uzupełniane o wymaganą klauzulę. Prezes 14 Urzędu nie dysponuje materiałem dowodowym, który umoŜliwiałby dokonanie innych ustaleń w tym zakresie. Tym samym uznać naleŜy, Ŝe przedstawiane konsumentom przez Przedsiębiorcę weksle in blanco spełniają wymagania określone w art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W związku z powyŜszym, w odniesieniu do postawionego Przedsiębiorcy zarzutu podstawę rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu stanowi art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. Ŝe przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iŜ nie moŜna załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (…). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego znajdzie zatem zastosowanie równieŜ wówczas, gdy przesłanka czyniąca postępowanie bezprzedmiotowym istniała juŜ w chwili jego wszczęcia, ale stała się organowi znana dopiero w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem Prezesa Urzędu, taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie, w której nie jest moŜliwe przypisanie Przedsiębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym w zakresie omawianego zarzutu nie jest moŜliwe prowadzenie przeciwko Przedsiębiorcy postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji wydanie decyzji merytorycznej. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera samodzielnej podstawy prawnej odnoszącej się do sposobu rozstrzygnięcia w przypadku, gdy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Art. 83 powołanej ustawy przewiduje jednak, Ŝe w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego. W świetle powyŜszego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: Piotr Kubale, P.P.H.U. „Jowita & Piotr” reprezentowany przez: [usunięto]