RWA-1/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-05/10/JR Warszawa, dn. 2 marca 2011 r. DECYZJA nr RWA-1/2011 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko spółce Osiedle Poniatowskie Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie działań spółki Osiedle Poniatowskie Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegających na stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa przedwstępna następujących postanowień: 1. „Wykonawca zastrzega, a Zamawiający wyraża zgodę na to, iż powierzchnia segmentu może ulec zmianie do +-5% i zostanie ostatecznie ustalona po zakończeniu budowy, co nie spowoduje zmiany rozkładu segmentu lecz będzie miało wpływ na korektę ceny segmentu odpowiednio do zmiany jego metrażu” (§ 2 ust. 5 wzorca); 2. „(…) Na dzień podpisania umowy podatek VAT wynosi 7% od wartości segmentu. W przypadku zmiany obowiązującej stawki VAT kwota należnego podatku zostanie naliczona zgodnie z obowiązującymi przepisami w dniu zawarcia umowy przenoszącej własność” (§ 5 ust. 2 wzorca); 3. „Opóźnienie Zamawiającego we wpłacie I raty oraz kolejnych rat o 30 dni, upoważnia Wykonawcę do odstąpienia od Umowy z winy Zamawiającego” (§ 7 ust. 2 wzorca); 4. „W przypadku rozwiązania Umowy z winy Zamawiającego Wykonawca zwróci sumę dokonanych wpłat bez waloryzacji i oprocentowania pomniejszoną o karę umowną w wysokości 10% wartość segmentu i ewentualne odsetki ustawowe za nieterminową wpłatę zaliczek w terminie 7 dni od daty zawarcia Umowy na przedmiotowy segment z nowym klientem i dokonania przez niego wpłaty I raty” (§ 7 ust. 3 wzorca); 5. „Strony ustalają następującą procedurę odbioru segmentu: (…) W przypadku nieuzasadnionego dwukrotnego niestawiennictwa Zamawiającego Wykonawca może dokonać odbioru jednostronnie, sporządzając protokół stwierdzający zakres 2 wykonania przedmiotu umowy i stan techniczny segmentu. Protokół podpisują wszyscy obecni” (§ 9 pkt d wzorca); 6. „Pismo, którego nie można było skutecznie doręczyć z powodu niedopełnienia obowiązku przewidzianego w ust. 1 oraz z powodu nieodebrania awizowanej przesyłki bądź odmowy jej przyjęcia – wywiera skutek doręczenia” (§ 13 ust. 2 wzorca); 7. „Sprawy sporne, mogące wyniknąć przy wykonywaniu postanowień Umowy, Strony poddają rozstrzygnięciu Sądu właściwego dla miejsca położenia nieruchomości określonej w § 1 ust. 1 pkt a” (§ 16 wzorca), co mogło stanowić praktykę polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), tj. praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE Niniejsze postępowanie zostało wszczęte w związku z otrzymanym przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegaturę w Warszawie (dalej: Prezes UOKiK) zawiadomieniem dotyczącym podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez spółkę Osiedle Poniatowskie Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: Spółka). Analiza dołączonego do zawiadomienia wzorca umownego zatytułowanego Umowa przedwstępna wykazała, iż jego treść może stanowić podstawę do postawienia Spółce zarzutu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.). W przedmiotowym wzorcu umownym zamieszczono bowiem postanowienia, które mogły być tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.; dalej: k.p.c.). Mając na uwadze powyższe ustalenia Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r. wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., poprzez zawarcie we wzorcu umownym Umowy przedwstępnej następujących postanowień: 1. „Wykonawca zastrzega, a Zamawiający wyraża zgodę na to, iż powierzchnia segmentu może ulec zmianie do +-5% i zostanie ostatecznie ustalona po zakończeniu budowy, co nie spowoduje zmiany rozkładu segmentu lecz będzie miało wpływ na korektę ceny segmentu odpowiednio do zmiany jego metrażu” (§ 2 ust. 5 wzorca); 2. „(…) Na dzień podpisania umowy podatek VAT wynosi 7% od wartości segmentu. W przypadku zmiany obowiązującej stawki VAT kwota należnego podatku zostanie 3 naliczona zgodnie z obowiązującymi przepisami w dniu zawarcia umowy przenoszącej własność” (§ 5 ust. 2 wzorca); 3. „Opóźnienie Zamawiającego we wpłacie I raty oraz kolejnych rat o 30 dni, upoważnia Wykonawcę do odstąpienia od Umowy z winy Zamawiającego” (§ 7 ust. 2 wzorca); 4. „W przypadku rozwiązania Umowy z winy Zamawiającego Wykonawca zwróci sumę dokonanych wpłat bez waloryzacji i oprocentowania pomniejszoną o karę umowną w wysokości 10% wartość segmentu i ewentualne odsetki ustawowe za nieterminową wpłatę zaliczek w terminie 7 dni od daty zawarcia Umowy na przedmiotowy segment z nowym klientem i dokonania przez niego wpłaty I raty” (§ 7 ust. 3 wzorca); 5. „Strony ustalają następującą procedurę odbioru segmentu: (…) W przypadku nieuzasadnionego dwukrotnego niestawiennictwa Zamawiającego Wykonawca może dokonać odbioru jednostronnie, sporządzając protokół stwierdzający zakres wykonania przedmiotu umowy i stan techniczny segmentu. Protokół podpisują wszyscy obecni” (§ 9 pkt d wzorca); 6. „Pismo, którego nie można było skutecznie doręczyć z powodu niedopełnienia obowiązku przewidzianego w ust. 1 oraz z powodu nieodebrania awizowanej przesyłki bądź odmowy jej przyjęcia – wywiera skutek doręczenia” (§ 13 ust. 2 wzorca); 7. „Sprawy sporne, mogące wyniknąć przy wykonywaniu postanowień Umowy, Strony poddają rozstrzygnięciu Sądu właściwego dla miejsca położenia nieruchomości określonej w § 1 ust. 1 pkt a” (§ 16 wzorca) co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r. do akt postępowania w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów włączono kopię umowy przedwstępnej ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży pt. Umowa przedwstępna , zawartej przez Spółkę z konsumentem. Zawiadamiając Spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. wezwał ją jednocześnie do przekazania dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, w tym do przedstawienia wzorców umownych stosowanych przy zawieraniu umów z konsumentami. Spółka została ponadto poinformowana o prawie ustosunkowania się do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Spółka pismem z dnia 18 maja 2010 r. przekazała żądane dokumenty oraz przedstawiła swoje stanowisko odnośnie do stawianych jej zarzutów. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Osiedle Poniatowskie Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego, działającą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Miasta St. Warszawy w Warszawie, XII Wydział 4 Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem 0000261518. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. wykonywanie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków oraz działalność związana z obsługą rynku nieruchomości. W okresie od 2007 r. Spółka zrealizowała jedną inwestycję mieszkaniową w Ożarowie Mazowieckim. Przy zawieraniu umów z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.; dalej: k.c.), tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, Spółka posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c. W toku postępowania Prezes UOKiK ustalił, że wzorzec umowy przedwstępnej ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży zatytułowany Umowa przedwstępna , na podstawie którego Spółce postawiono zarzut stosowania postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, przestał być przez Spółkę wykorzystywany przy zawieraniu umów z konsumentami w czerwcu 2007 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje możliwość kontroli przez Prezesa UOKiK działań przedsiębiorców podejmowanych w stosunkach prawnych z konsumentami, wprowadzając mechanizmy ochrony tzw. zbiorowych interesów konsumentów. Materialnoprawną podstawę do oceny działań przedsiębiorcy w powyższym zakresie stanowi przepis art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z jego ust. 1, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (art. 24 ust. 2 ustawy), przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Przed przystąpieniem w decyzji kończącej postępowanie do oceny działań przedsiębiorcy pod kątem przesłanek określonych w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK powinien rozważyć, czy w sprawie nie występują okoliczności, których istnienie czyni niedopuszczalnym merytoryczne rozpoznanie sprawy. Do okoliczności takich należy przedawnienie wszczynania postępowania w sprawach dotyczących praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, uregulowane w art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z przywołanym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. Ustawodawca wyraźnie przesądził zatem o braku podstaw do prowadzenia przez Prezesa UOKiK postępowania w sytuacji, gdy upłynął rok od końca roku, w którym stosowanie domniemanej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało zaniechane. Skutkiem upływu terminu, o którym mowa w art. 105 ustawy, jest niemożność wszczęcia 5 postępowania w zakresie objętym przedawnieniem; natomiast wszczęte postępowanie powinno zostać przez Prezesa UOKiK umorzone jako bezprzedmiotowe. W trakcie niniejszego postępowania Prezes UOKiK ustalił, że Spółka zakończyła stosowanie zakwestionowanego wzorca Umowy przedwstępnej w czerwcu 2007 r. W tej dacie nastąpiło zatem zaniechanie zarzuconej Spółce praktyki polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Okres jednego roku, o którym mowa w art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, liczony od dnia 1 stycznia 2008 r., upłynął z dniem 31 grudnia 2008 r. Zatem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, wszczęte przez Prezesa UOKiK w dniu 27 kwietnia 2010 r., zostało wszczęte z uchybieniem art. 105 ustawy. Ustalenie powyższe czyni bezprzedmiotowym dalsze postępowanie dotyczące postawionego Spółce zarzutu. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), który w postępowaniu przed Prezesem UOKiK znajduje zastosowanie na mocy art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Prezes UOKiK postawił Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorca umownego wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W toku niniejszego postępowania ustalono jednak, że już w chwili jego wszczęcia upłynął termin przedawnienia co do zarzuconej Spółce praktyki. Z tego względu konieczne stało się umorzenie w tym zakresie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji decyzji. 6 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: