RWA-28/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-35/12/JZ Warszawa, dn.16 grudnia 2013 r. DECYZJA Nr RWA-28/2013 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), postanowień 2 dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 lipca 2013 r. ; 2. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 lipca 2013 r. ; 3. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 lipca 2013 r. ; 4. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) zobowiązuje odbiorcę usług do zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 lipca 2013 r. ; 5. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem polegającą na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych 3 z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków przewiduje, że w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 lipca 2013 r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Zakład Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem: 1. karę pieniężną w wysokości 14.961 zł (słownie: czternaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt jeden złotych), płatną do budżetu państwa, w związku ze stosowaniem określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów; 2. karę pieniężną w wysokości 8.378 zł (słownie: osiem tysięcy trzysta siedemdziesiąt osiem złotych), płatną do budżetu państwa, w związku ze stosowaniem określonych w pkt II.1–II.3 sentencji niniejszej decyzji praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów; 3. karę pieniężną w wysokości 10.473 zł (słownie: dziesięć tysięcy czterysta siedemdziesiąt trzy złote), płatną do budżetu państwa, w związku ze stosowaniem określonych w pkt II.4 i II.5 sentencji niniejszej decyzji praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK lub Prezes Urzędu) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (znak: RWA-400-26/11/JZ), mające na celu m. in. wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością Zakładu Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowych-Kanalizacyjnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem (dalej również: ZBiEUWK lub Spółka) nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm., dalej również: uokik), uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku tego postępowania Prezes UOKiK wezwał Spółkę do przekazania wszystkich wzorców umownych stosowanych w obrocie konsumenckim, na podstawie których Spółka świadczy usługi w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. W odpowiedzi na wezwanie Spółka przekazała do UOKiK m. in. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Garwolin, 4 stanowiący załącznik do Uchwały Nr XXIV/180/2006 Rady Gminy Garwolin z dnia 29 czerwca 2006 r. (dalej również: Regulamin) oraz wzorzec umowny zatytułowany Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków (dalej również: Umowa ). Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego dała podstawę do przyjęcia, iż mogło nastąpić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego wszczęcie postępowania w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stało się konieczne i uzasadnione. Tym samym postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. Prezes UOKiK – Delegatura w Warszawie wszczął z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Zakład Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowych-Kanalizacyjnych Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez 5 zachowania okresu wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886 z późn. zm.) zobowiązuje odbiorcę usług do zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886 z późn. zm.) przewiduje, że w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. zaliczono w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu decyzję Wójta Gminy Garwolin z dnia 19 lipca 2011 r. w sprawie udzielenia Zakładowi Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Sp. z o.o. z siedzibą w Miętnem zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie gminy Garwolin, uchwałę Nr XXIV/180/2006 Rady Gminy Garwolin z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Garwolin oraz wzorzec umowny zatytułowany: Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego (znak: RWA-400-26/11/JZ). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez ZBiEUWK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przy piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. Spółka poinformowała, że nie stosuje już wzorca umownego zatytułowanego Umowa nr 1373/2012 o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków .. Spółka wskazała ponadto, że ww. wzorzec był stosowany przez ZBiEUWK od dnia 5 marca 2009 r., a ostatecznie przestał obowiązywać w dniu 31 października 2012 r. Spółka poinformowała również, iż od dnia 2 listopada 2012 r. zawiera z konsumentami umowy na podstawie nowego wzorca umowy pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę uwzględniającego, zdaniem Spółki, zarzuty sformułowane przez Prezesa UOKiK w postanowieniu z dnia 19 października 2012 r. W ocenie ZBiEUWK, nowy wzorzec spełnia ustawowe wymogi dotyczące treści umowy, jak również zawiera postanowienia, które nie pozostają już w sprzeczności z ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm., dalej również: Ustawa) oraz rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886, dalej również: Rozporządzenie taryfowe). W piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. Spółka szczegółowo przedstawiła zmiany, jakie zostały 6 dokonane w nowo opracowanym wzorcu umownym pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę oraz wskazała, że wszystkie naruszenia przedstawione przez Prezesa UOKiK w postanowieniu z dnia 19 października 2012 r. zostały – w przekonaniu ZBiEUWK – usunięte. W toku postępowania przy piśmie z dnia 10 marca 2013 r. Spółka poinformowała, iż aktualnie podpisuje nowe umowy według nowo opracowanego wzorca umownego, natomiast umowy w poprzednim brzmieniu nie są aneksowane, a tylko rozwiązywane i w ich miejsce są podpisywane nowe umowy z mocą obowiązującą od daty ich podpisania. Z wyjaśnień ZBiEUWK wynika, iż powyższy tryb Spółka wybrała z uwagi na to, iż aneksowanie poprzednio obowiązujących umów byłoby nieczytelne i skomplikowane dla odbiorców usług Spółki, którzy de facto posiadaliby jednocześnie dwie umowy obowiązujące. Na dowód powyższego Spółka przekazała do UOKiK porozumienie pomiędzy ZBiEUWK a odbiorcą usług o rozwiązaniu dotychczasowej umowy oraz nową umowę zawartą z odbiorcą usług na podstawie wzorca przekazanego przy piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. Spółka wskazała również, że z końcem roku 2012 r. wygasło kilkaset umów obowiązujących w poprzednim brzmieniu albowiem Spółka straciła obsługę sieci wodno-kanalizacyjnej w gminach Wilga oraz Parysów. W kolejnym piśmie w sprawie, tj. z dnia 30 kwietnia 2013 r., Spółka przekazała nowo opracowany wzorzec umowny pt. Umowa nr … o odprowadzanie ścieków i oświadczyła, że w 2013 r. nowe umowy podpisywane są w oparciu o ww. nowo opracowany wzorzec umowny. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2013 r. Spółka oświadczyła, że dołoży wszelkich starań, aby wszystkie umowy w poprzednio obowiązującym kształcie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego i w ich miejsce zawarte zostały nowe umowy ostatecznie z dniem 31 lipca 2013 r. W końcowym etapie postępowania Spółka wyjaśniła również okoliczności rozwiązywania przez ZBiEUWK umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartych na podstawie kwestionowanego wzorca umowy pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków oraz zawierania w to miejsce nowych umów. Z wyjaśnień Spółki wynika bowiem, że w 2013 r. podpisywane są nowe umowy o zaopatrzenie w wodę z osobami, które w zakresie zawartej już umowy miały jedynie dostawę wody, pomimo tego, że wzorzec umowy, na podstawie którego zawarto z tymi osobami umowy, zawierał w swym zakresie również usługi odprowadzania ścieków. Spółka wskazała, że w takich przypadkach umowa w zakresie odbioru ścieków nie była wykonywana. Ponadto, Spółka oświadczyła, że nowe umowy o zaopatrzenie w wodę i nowe umowy o odprowadzanie ścieków wprowadzane są w stosunku do osób, które mają w zakresie umowy zarówno dostawę wody, jak i odbiór ścieków. Spółka poinformowała również, że obecnie wprowadzany jest nowy wzorzec umowy o odprowadzanie ścieków, który będzie obowiązujący również dla tych osób, z którymi rozwiązywane są poprzednie umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W konsekwencji powyższego osoby takie będą miały podpisane dwie umowy – jedną na zaopatrzenie w wodę i drugą – na odbiór ścieków. W toku postępowania Spółka przekazała do UOKiK zeznanie podatkowe CIT-8 potwierdzające wysokość przychodu osiągniętego przez ZBiEUWK w 2012 r. Prezes Urzędu poinformował Spółkę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie, a także o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Spółka nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do zapoznania się z materiałem dowodowym. Jednocześnie w piśmie z dnia 14 października 2013 r. Spółka wypowiedziała się co do etapu, na jakim znajduje się proces 7 wymiany umów, informując, że do dnia 31 lipca 2013 r. Spółka wystąpiła z propozycją zawarcia nowej umowy do wszystkich odbiorców, z którymi miała podpisaną umowę kwestionowaną przez Prezesa UOKiK. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Strona niniejszego postępowania, Zakład Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo-Kanalizacyjnych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Miętnem, jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy – XIV Wydział Gospodarczy KRS, pod numerem KRS 0000299819. Przedmiotem działania Spółki jest m. in. pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody oraz wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych. Spółka ma status przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. ZBiEUWK prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, realizując zadania z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji i usuwania ścieków komunalnych, które w świetle art. 3 ust. 1 Ustawy są zadaniem własnym gminy. Spółka działa na podstawie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie gminy Garwolin, udzielonego decyzją wójta gminy Garwolin z dnia 19 lipca 2011 r. Podstawą świadczenia usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W przypadku umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków minimalna treść stosunku umownego uregulowana została bezwzględnie wiążąco w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa w rozdziale 2 określa zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Stosownie do art. 6 ust. 1 Ustawy dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1–6 Ustawy umowa ta powinna zawierać w szczególności postanowienia dotyczące: 1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych, 2) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, 3) praw i obowiązków stron umowy, 3a) warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, 4) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, 5) ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, 6) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Ponadto, warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Rozporządzenie taryfowe zawiera m. in. szczególną regulację dotyczącą sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego stanowi, iż „odbiorca usług 8 dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób.” Rozporządzenie taryfowe określa również sposób ustalenia ilości zużytej wody na wypadek niesprawności wodomierza. Zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego „w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem działania niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” Prezes Urzędu ustalił, iż od 5 marca 2009 r. do 31 października 2012 r. Spółka zawierała z klientami umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków na podstawie wzorca umownego Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków . Po dokonaniu analizy przekazanego przez Spółkę ww. wzorca umownego, Prezes Urzędu stwierdził, iż wzorzec ten nie spełnia ustawowych wymogów dotyczących treści umowy, jak również zawiera postanowienia, które pozostają w sprzeczności z Ustawą i Rozporządzeniem taryfowym. Szczegółowa analiza treści przedmiotowego wzorca umownego wykazała bowiem, że wzorzec ten: 1. nie zawiera postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 2. nie zawiera postanowień dotyczących ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; 3. nie zawiera postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy; 4. zawiera postanowienie uprawniające przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy – postanowienie to zawarte jest w & 9 ust. 3 i 4 Umowy ; 5. zawiera postanowienie, które zobowiązuje odbiorcę usług do dokonania zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia – postanowienie to zawarte jest w & 8 ust. 3 Umowy ; 6. zawiera postanowienie, które przewiduje, że w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza – postanowienie to zawarte jest w & 7 ust. 3 Umowy . W piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. złożonym w toku niniejszego postępowania Spółka poinformowała, że od dnia 2 listopada 2012 r. stosuje nowy wzorzec umowy pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę , który Spółka przekazała do UOKiK. Przekazany przez ZBiEUWK ww. nowo opracowany wzorzec umowny modyfikuje kwestionowany przez Prezesa UOKiK wzorzec umowny w następujący sposób: 9 − w § 11 pkt 11 nowo opracowanego wzorca umownego dodano postanowienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych; − w nowo opracowanym wzorcu umownym dodano postanowienia dotyczące ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; − w § 16 nowo opracowanego wzorca umownego dodano postanowienia dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy w zakresie jakości świadczonych usług wodociągowych; − postanowienie o treści: „ Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia” zostało zastąpione w § 15 ust. 3 nowo opracowanego wzorca umowy postanowieniem o treści: „ Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób.” − postanowienie o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…)” zostało zastąpione w § 13 ust. 3 nowo opracowanego wzorca umowy postanowieniem o treści: „w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego uniemożliwiającego dokonanie odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe, na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” . Analiza ww. wzorca umownego wykazała jednakże, że wzorzec ten nie eliminuje wszystkich naruszeń zarzucanych ZBiEUWK w niniejszym postępowaniu. Przekazany przy piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. wzorzec umowny w dalszym ciągu zawiera postanowienia uprawniające przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia (zob. zarzut z pkt I sentencji decyzji). Wskazać również należy, że przekazany wzór umowy pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę reguluje wyłącznie kwestie dostaw wody, pomijając całkowicie kwestie odprowadzania ścieków, natomiast zarzuty postawione Spółce w niniejszym postępowaniu odnoszą się do umów o zapatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu w piśmie z dnia 30 kwietnia 2013 r. Spółka przekazała nowo opracowany wzorzec umowny pt. Umowa nr … o odprowadzanie ścieków i oświadczyła, że w 2013 r. nowe umowy podpisywane są w oparciu o ww. nowo opracowany wzorzec umowny. Przekazany przez ZBiEUWK ww. nowo opracowany wzorzec umowny modyfikuje dotychczasowe wzorce umowne stosowane przez Spółkę w następujący sposób: − w nowo opracowanym wzorcu umownym dodano postanowienia dotyczące ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; 10 − w § 10 nowo opracowanego wzorca umownego dodano postanowienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń kanalizacyjnych; − w § 19 nowo opracowanego wzorca umownego dodano postanowienia dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy; − postanowienie o treści: „ Odbiorca dokonuje zapłaty za odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia” zostało zastąpione w § 22 nowo opracowanego wzorca umowy postanowieniem o treści: „ Odbiorca dokonuje zapłaty za odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób” ; − postanowienie o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilości pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…)” zostało zastąpione w § 21 nowo opracowanego wzorca umowy postanowieniem o treści: „w przypadku stwierdzenia niesprawności wodomierza głównego, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” . Analiza ww. wzorca umownego wykazała jednakże, że wzorzec ten nie eliminuje wszystkich naruszeń zarzucanych ZBiEUWK w niniejszym postępowaniu. Przekazany przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2013 r. wzorzec umowy o odprowadzanie ścieków w dalszym ciągu zawiera postanowienia uprawniające przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, tj. ze skutkiem natychmiastowym (zob. zarzut z pkt I sentencji decyzji). Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Dopiero wykazanie tej okoliczności pozwala na realizację celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust. 1 jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przedmiotowa sprawa, w ocenie Prezesa UOKiK, ma charakter publicznoprawny, gdyż wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy obecnie są lub w przyszłości będą klientami Spółki. W świetle powyższego, podjęcie działań przez Prezesa Urzędu w przedmiotowej sprawie było uzasadnione. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które stosownie do definicji zawartej w ust. 2 tego przepisu rozumie się godzące w zbiorowe 11 interesy konsumentów bezprawne działania przedsiębiorcy . Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , Komentarz , Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117–118). Prezes Urzędu oceniając zachowanie Przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Prezes Urzędu oceniając zachowanie przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Jak wyżej wspomniano, art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w nie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy, natomiast w ust. 2 tegoż artykułu znajduje się przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie zaistnieć musi – po pierwsze – bezprawne działanie przedsiębiorcy, które – po drugie – musi naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowy interes dotyczy nieokreślonego ogółu, a naruszenie zbiorowych interesów konsumentów może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku. Należy stwierdzić, iż przesłankami zastosowania normy wyinterpretowanej z artykułu 24 powołanej ustawy jest wykazanie: bezprawności działań przedsiębiorcy, godzenia tych działań w interes konsumenta oraz naruszania zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność to sprzeczność zachowania z przepisami prawa zawartymi w aktach prawnych należących do różnych jego gałęzi oraz z zasadami współżycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Istotnym jest również fakt, iż bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Mając na uwadze powyższe, dla uznania określonego zachowania za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: 12 a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; b) działanie to jest bezprawne; c) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Na tym tle, w przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK zważył, co następuje: a) Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 672 ze zm.), a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt. 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na tym tle uznać należy, iż Zakład Budowy i Eksploatacji Urządzeń Wodociągowo- Kanalizacyjnych Sp. z o.o. z siedzibą w Miętnem jako spółka prawa handlowego jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka prowadzi użyteczną publicznie działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług wodociągowo-kanalizacyjnych i może być zatem stroną postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. b) Bezprawność działań Spółki Pkt I sentencji decyzji : naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy Analiza postanowień wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków doprowadziła do postawienia Spółce zarzutu bezprawnego naruszania zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Mając na względzie cytowany powyżej przepis Ustawy należy zauważyć, że poza regulacjami dotyczącymi odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy (zob. zarzut z pkt II.3 sentencji decyzji.), umowa powinna określać również warunki wypowiedzenia. Z uwagi na charakter rozpatrywanych usług, które należą do usług 13 użyteczności publicznej, jak również cel ustawy, którym jest m.in. ochrona interesu odbiorców ww. usług, uznać należy, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy przepis art. 6 ust. 3 pkt 6 in fine Ustawy ogranicza prawo przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego jako mocniejszej strony stosunku prawnego do wypowiedzenia umowy w każdym czasie, nakazując określenie w umowie warunków jej wypowiedzenia. Warunkami wypowiedzenia są natomiast tryb i przesłanki wypowiedzenia. W świetle tej argumentacji umowa powinna określać przypadki, w których może dojść do jej wypowiedzenia, a także okres jej wypowiedzenia rozumiany jako czas, który musi upłynąć od złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy do jej rozwiązania. Tylko bowiem wcześniejsze określenie w umowie przypadków skutkujących jej wypowiedzeniem przez dostawcę usług oraz trybu wypowiedzenia może zapewnić konsumentom minimum bezpieczeństwa w zakresie świadczenia omawianych usług użyteczności publicznej. Tymczasem zgodnie z postanowieniem zawartym w & 9 ust. 3 i 4 Umowy nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków „w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” . Jak wynika z powołanego wyżej postanowienia, ZBiEUWK przyznaje sobie uprawnienie do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, zaś podstawą do podjęcia takich działań przez Spółkę może być – określone w sposób szeroki i ogólny – naruszenie przez odbiorcę usług postanowień umowy. Zdaniem Prezesa Urzędu określanie w umowach zawieranych z konsumentami trybu rozwiązania umowy bez wypowiedzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy, bowiem nie wskazuje okresu wypowiedzenia i tym samym uprawnia Spółkę do rozwiązania umowy w dowolnym czasie, nie zapewniając konsumentowi pewności co do ciągłości świadczonych na jego rzecz usług wodociągowo- kanalizacyjnych. Ponadto, przesłanka naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy została, zdaniem Prezesa UOKiK, określona zbyt szeroko, nie dając konsumentowi de facto wiedzy, jakie konkretnie zachowania konsumenta mogą skutkować rozwiązaniem umowy przez Spółkę. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie przewidujące, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia jest sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy, co przesądza o bezprawności działania ZBiEUWK. Pkt II.1 sentencji decyzji: naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy Kolejny postawiony Spółce zarzut wynika z naruszania przez nią zbiorowych interesów konsumentów polegającego na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy obliguje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do uwzględnienia w umowach z usługobiorcami postanowień określających procedurę i warunki kontroli urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Tymczasem Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków , której postanowienia są przedmiotem niniejszego postępowania, nie zawiera żadnych regulacji w tym zakresie. Tym samym należy 14 uznać, iż Spółka nie wypełnia ustawowego obowiązku określenia w umowie z odbiorcami jej usług procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, co przesądza o naruszeniu przez ZBiEUWK art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy i stanowi, w ocenie Prezesa Urzędu, naruszenie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt. 2 uokik. Mając powyższe na względzie należy przyjąć, iż opisane powyżej zachowanie Spółki nosi znamiona bezprawnego działania. Pkt II.2 sentencji decyzji: naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy Przedmiotem dalszych rozważań Prezesa Urzędu stał się brak postanowień umownych informujących konsumenta o ustaleniach zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Art. 6 ust. 3 pkt 5 wymaga, aby umowa zawierała te informacje, które są przedmiotem ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18 Ustawy. Przywołany art. 18 Ustawy określa jako obligatoryjne postanowienia zezwolenia w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, następujące kwestie: 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres, 2) datę podjęcia działalności, 3) przedmiot i obszar działalności, 4) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 5) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1, 6) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, 7) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, 8) warunki cofnięcia zezwolenia, 9) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków czyni przedmiotem swej regulacji zaledwie dane określone w pkt 1, tj. oznaczenie, adres i siedzibę przedsiębiorstwa. Pozostałe kwestie zostały we wzorcu pominięte, a należy uznać je za istotne z punktu widzenia wyczerpującego uregulowania treści stosunku umownego w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, skoro wymóg taki stał się przedmiotem nakazu ustawowego. W związku z powyższym niedopełnienie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy poprzez niezamieszczenie w umowach zawieranych na podstawie kwestionowanego wzorca umownego informacji dotyczących ustaleń zawartych w zezwoleniu, w ocenie Prezesa UOKiK, uzasadnia postawienie Spółce bezprawnego działania. 15 Pkt II.3 sentencji decyzji: naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy Przedmiotem kolejnego postawionego Spółce zarzutu jest naruszenie zbiorowych interesów konsumentów polegającego na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieuregulowanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków – wbrew nakazowi sformułowanemu w art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy – odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. O ile wśród postanowień wzorca umownego znajdują się regulacje dotyczące okresu obowiązywania umowy, tak pominięte zostały całkowicie kwestie ewentualnej odpowiedzialności Spółki w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania przez nią zobowiązań umownych. W świetle ustawowego nakazu uregulowania w umowie odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, powyższe okoliczności przesądzają o naruszeniu przez ZBiEUWK art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy, co stanowi, w ocenie Prezesa Urzędu, naruszenie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej prawdziwej i pełnej informacji. Tym samym argument o bezprawnym działaniu Spółki należy uznać za uzasadniony. Pkt II.4 sentencji decyzji: naruszenie § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego Kolejny zarzut postawiony Spółce odnosi się do stosowania w umowach o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego Umowy nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które w sposób sprzeczny z Rozporządzeniem taryfowym reguluje kwestię ustalenia ilości zużytej wody w razie niesprawności wodomierza. W kwestionowanym postanowieniu & 8 ust. 3 Umowy nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków przyjęto, że „ Odbiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być dłuższy niż 14 dni od daty jej wystawienia” . Tymczasem zgodnie z § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego „ Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób ”. W przedmiotowej sprawie rozwiązanie umowne jest sprzeczne z tym, które wynika z Rozporządzenia taryfowego. Z tego powodu orzeczenie o bezprawności działania Spółki należy uznać za uzasadnione. Pkt II.5 sentencji decyzji: naruszenie § 18 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego Ostatni zarzut postawiony Spółce odnosi się do stosowania w Umowie nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które w sposób sprzeczny z Rozporządzeniem taryfowym reguluje kwestię ustalenia ilości zużytej wody na wypadek niesprawności wodomierza. W kwestionowanym postanowieniu przyjęto, że „w przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu ilości pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…)” . Tymczasem zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia 16 taryfowego „w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem działania niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” . W przedmiotowej sprawie rozwiązanie umowne jest niewątpliwie mniej korzystne dla konsumentów niż to, które wynika z Rozporządzenia taryfowego. Z tego powodu postawienie Spółce zarzutu bezprawnego działania należy uznać za uzasadnione. Reasumując, w okolicznościach przedmiotowej sprawy udowodniono zatem, że analizowane zachowania ZBiEUWK są bezprawne. W celu udowodnienia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejności wykazanie, że zachowania te mogą godzić w interesy konsumentów jako zbiorowości. c) Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów określa zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z treści art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, działania ZBiEUWK opisane w sentencji decyzji mogą naruszać interes konsumentów. Działania te polegają bowiem z jednej strony na niezamieszczaniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień wymaganych Ustawą, z drugiej zaś strony – na wykorzystywaniu w obrocie postanowień, które pozostają w sprzeczności z przepisami Ustawy i Rozporządzenia taryfowego. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. Działania te są zatem skierowane do z góry nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów. Oferta handlowa Spółki ma charakter ogólnie dostępny, kierowana jest bowiem do wszystkich potencjalnych klientów. Tym samym kwestionowane przez Prezesa UOKiK działania ZBiEUWK mogą naruszać interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest zatem, że bezprawne zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy czy indywidualny, ani też grupy takich osób, lecz narusza ono uprawnienia szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Powyższe wskazuje na naruszenie w przedmiotowej sprawie zbiorowego interesu konsumentów, przez który należy rozumieć prawo wszystkich konsumentów 17 do ukształtowania stosunku prawnego zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Na tym tle, w ocenie Prezesa Urzędu, stwierdzić należy, że zachowanie Spółki, polegające na zawieraniu przez Spółkę umów o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków na podstawie kwestionowanych w niniejszym postępowaniu wzorców umownych, wypełnia znamiona praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 oraz w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nakazanie zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu – jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy – wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazującą zaniechanie jej stosowania. Prezes UOKiK ustalił, że w okresie od 5 marca 2009 r. do 31 października 2012 r., zawierając umowy na zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, ZBiEUWK posługiwała się wzorcem umowy pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków . W toku niniejszego postępowania Spółka oświadczyła, że od 2 listopada 2012 r. stosuje nowy wzór umowy pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę , który przekazała do UOKiK w piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. Wskazać należy, że ww. wzór reguluje wyłącznie kwestie zaopatrzenia w wodę. W odniesieniu zaś do usług odprowadzania ścieków, Spółka w toku niniejszego postępowania przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2013 r. przekazała nowy wzór umowy pt. Umowa nr … o odprowadzanie ścieków i oświadczyła, że nowe umowy w bieżącym roku podpisywane są w oparciu o przekazany ww. wzorzec umowy . Analiza nowo opracowanych wzorców umownych, tj. zarówno wzorca pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę oraz wzorca pt. Umowa nr … o odprowadzanie ścieków wykazała, że nie wszystkie naruszenia zarzucane Spółce w niniejszym postępowaniu zostały wyeliminowane. W nowo opracowanych wzorcach w dalszym ciągu znajdują się postanowienia uprawniające przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, tj. ze skutkiem natychmiastowym, co jest przedmiotem zarzutu określonego w pkt I sentencji decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zasadnym było rozstrzygnięcie w tym zakresie na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Analiza nowo opracowanych wzorców umownych, tj. zarówno wzorca pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę oraz wzorca pt. Umowa nr … o odprowadzanie ścieków wykazała, że wzorce te nie zawierają naruszeń zarzucanych Spółce w pkt II.1–II.5 sentencji niniejszej decyzji. 18 W toku postępowania Spółka poinformowała również, że rozpoczęła proces wymiany dotychczasowych umów w oparciu o nowo opracowane wzorce umowne przekazane do UOKiK. Z informacji posiadanych przez Prezesa UOKiK wynika, że do dnia 31 lipca 2013 r. Spółka wystąpiła z propozycją zawarcia nowej umowy do wszystkich odbiorców, z którymi miała podpisaną umowę kwestionowaną przez Prezesa UOKiK. Mając powyższe na względzie, uznać należy, że Spółka zaprzestała stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w pkt II.1–II.5 sentencji decyzji poprzez wprowadzenie do obrotu nowych wzorców umów pt. Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę oraz Umowa nr … o odprowadzanie ścieków niezawierających naruszeń z pkt. II.1–II.5 sentencji decyzji oraz wystąpienie do wszystkich odbiorców, z którymi zawarto umowy na podstawie kwestionowanego wzorca, z propozycją zawarcia nowej umowy w oparciu o ww. nowo opracowane wzorce celem wyeliminowania pozostających w obrocie prawnym wadliwych umów, co nastąpiło z dniem 31 lipca 2013 r. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zasadnym było rozstrzygnięcie w tym zakresie na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Kara pieniężna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia umyślnie, czy też nieumyślnie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter naruszeń, które przypisano Spółce, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Za nałożeniem kary pieniężnej przemawia również fakt, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Uznając zasadność kary pieniężnej uwzględniono także specyfikę rynku, na jakim doszło do kwestionowanych naruszeń. Zważono, że usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, których dotyczą stwierdzone naruszenia, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenia dotyczą zatem usług, które należy uznać za niezbędne z punktu widzenia konsumentów, z których nie mogą oni 19 zrezygnować. Wskazać również należy, że woda jest towarem, którego konsumenci nie mogą zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Oceniając zasadność nałożenia kary pieniężnej Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone są we wszystkich konsumentów korzystających z usług Spółki, a zatem mają charakter powszechny. Nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy naruszenia przypisywane Spółce dokonane były co najmniej nieumyślnie. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Spółkę w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy wskazać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na nieumyślne działanie Spółki. Pamiętać jednak należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Spółki kary pieniężnej jest fakt, iż jako przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że określając warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim nie może godzić w interesy swoich kontrahentów, a zatem nie może wprowadzać regulacji niezgodnych z przepisami powszechnie obowiązującymi. Zgodnie z przekazanym do UOKiK zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2012 (CIT-8), przychody Spółki w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji wyniosły […] zł . Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść […] zł . Z uwagi na odmienny charakter praktyk stwierdzonych w pkt II.1–II.3 oraz praktyk stwierdzonych w pkt II.4 i II.5 sentencji decyzji, Prezes Urzędu postanowił o wymierzeniu w niniejszej sprawie kar pieniężnych odrębnie dla każdego rodzaju stwierdzonych praktyk. Wymierzając karę pieniężną, odrębnie potraktowano również praktykę określoną w pkt I sentencji decyzji, która nie została zaniechana przez Spółkę. Tym samym w niniejszej sprawie Prezes Urzędu nałożył na ZBiEUWK trzy kary pieniężne. Ad III.1 sentencji decyzji W pkt I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oszacowanie wysokości kary w odniesieniu do praktyki stwierdzonej w pkt I sentencji decyzji przebiegało dwuetapowo. Ustalając zatem wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonego naruszenia i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń. Na drugim etapie szacowania wysokości kary Prezes Urzędu dokonał ustalenia, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar kary, a następnie dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Dokonując oceny wagi stwierdzonych naruszeń wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt I sentencji niniejszej decyzji polega na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych 20 z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowienia, które jest sprzeczne z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Podczas ustalania wagi naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę również fakt, iż praktyka przypisana Spółce w zakresie stosowania postanowienia sprzecznego z Ustawą, stosowana jest długotrwale tj. od 2009 r., co wynika z informacji przekazanych przez Spółkę w toku postępowania. Jednocześnie uwzględniono geograficzny zasięg działania Spółki, który ograniczony jest do rynku lokalnego gminy Garwolin. Na wagę naruszenia wpływ ma ponadto etap, na którym doszło do stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowana przez ZBiEUWK praktyka określona w pkt I sentencji decyzji ma miejsce na etapie zawierania kontraktu, jednakże może mieć również wpływ na etap wykonywania kontraktu, bowiem w trakcie realizacji umowy Spółka może egzekwować kwestionowane postanowienie. Wskazana praktyka polega bowiem na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa, które to naruszenie w przedmiotowym przypadku wyraża się w zamieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień sprzecznych z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Prezes Urzędu stwierdził, iż waga naruszenia wynikającego ze stosowania praktyki określonej w pkt I sentencji decyzji kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi […] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Prezes Urzędu ustalając okoliczności łagodzące i obciążające, związane ze stosowaniem przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz postawę Spółki. Okoliczności te – w przypadku ich stwierdzenia – mogłyby mieć wpływ na procentowe zmniejszenie lub zwiększenie kwoty bazowej, będącej podstawą wymierzenia kary. Kierując się taka oceną Prezes Urzędu stwierdził, że w zakresie praktyki określonej w pkt I sentencji decyzji nie wystąpiły żadne okoliczności łagodzące ani żadne okoliczności obciążające. W związku z powyższym ustalona kwota bazowa nie uległa zmianie. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w pkt I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 14.961 zł (słownie: czternaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt jeden złotych), co stanowi około […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i około […]% kary maksymalnej. Ad III.2 sentencji decyzji W pkt II.1–II.3 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oszacowanie wysokości kary w odniesieniu do praktyk stwierdzonych w pkt II.1–II.3 sentencji decyzji przebiegało dwuetapowo. Ustalając zatem wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonego naruszenia i na tej 21 podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń. Na drugim etapie szacowania wysokości kary Prezes Urzędu dokonał ustalenia, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar kary, a następnie dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Dokonując oceny wagi stwierdzonych naruszeń wzięto pod uwagę, iż praktyki, których stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt II.1–II.3 sentencji niniejszej decyzji polegają na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowień wymaganych ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Podczas ustalania wagi naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę również fakt, iż praktyki przypisane Spółce w zakresie naruszenia obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, stosowane są długotrwale tj. od 2009 r., co wynika z informacji przekazanych przez Spółkę w toku postępowania. Jednocześnie uwzględniono geograficzny zasięg działania Spółki, który ograniczony jest do rynku lokalnego gminy Garwolin. Na wagę naruszenia wpływ ma ponadto etap, na którym doszło do stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez ZBiEUWK praktyki określone w pkt II.1–II.3 sentencji decyzji mają miejsce na etapie zawierania kontraktu. Wskazane praktyki polegają bowiem na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa, które to naruszenie w przedmiotowym przypadku wyraża się w zaniechaniu objęcia treścią zawieranych z konsumentami umów na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowień dotyczących: procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych (pkt II.1 sentencji decyzji), ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (pkt II.2 sentencji decyzji) oraz odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy (pkt II.3 sentencji decyzji). Reasumując, zachowania opisane w ramach przedmiotowych praktyk polegają na niezamieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień wymaganych przez ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wskutek czego konsumenci pozostają w niewiedzy, co do zakresu świadczonych im usług. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Prezes Urzędu stwierdził, iż waga naruszenia wynikającego ze stosowania praktyk określonych w pkt II.1–II.3 sentencji decyzji kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi […] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Prezes Urzędu ustalając okoliczności łagodzące i obciążające, związane ze stosowaniem przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz postawę Spółki. Okoliczności te – w przypadku ich stwierdzenia – mogłyby mieć wpływ na procentowe zmniejszenie lub zwiększenie kwoty bazowej, będącej podstawą wymierzenia kary. Kierując się taka oceną Prezes Urzędu stwierdził, że okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie jest zaniechanie przez Spółkę stosowania praktyk określonych w pkt II.1–II.3 sentencji 22 decyzji. W toku postępowania ustalono bowiem, że Spółka wprowadziła do obrotu nowe wzorce umowne niezawierające naruszeń zarzucanych ZBiEUWK w niniejszym postępowaniu oraz wystąpiła do wszystkich odbiorców z propozycją wymiany pozostających w obrocie prawnym umów, mając tym samym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego umów zawartych na podstawie wzorca kwestionowanego przez Prezesa UOKiK. Mając na względzie ww. okoliczności łagodzące, w ocenie Prezesa UOKiK, uzasadnione jest obniżenie kary pieniężnej nakładanej na Spółkę za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w pkt II.1–II.3 sentencji niniejszej decyzji o […]% wyliczonej powyżej kwoty bazowej. Dokonując ustalenia wymiaru kary pieniężnej nakładanej na Spółkę Prezes Urzędu przeanalizował również, czy w sprawie występują okoliczności obciążające, które mają wpływ na procentowe zwiększenie kwoty bazowej. Prezes UOKiK stwierdził jednak, że takie okoliczności obciążające w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w pkt II.1–II.3 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 8.378 zł (słownie: osiem tysięcy trzysta siedemdziesiąt osiem złotych), co stanowi około […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. Ad III.3 sentencji decyzji W punktach II.4 i II.5 sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co uzasadnia nałożenie na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oszacowanie wysokości kary w odniesieniu do praktyk stwierdzonych w pkt II.4 i II.5 sentencji decyzji przebiegało dwuetapowo. Ustalając zatem wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonego naruszenia i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń. Na drugim etapie szacowania wysokości kary Prezes Urzędu dokonał ustalenia, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar kary, a następnie dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Dokonując oceny wagi stwierdzonych naruszeń wzięto pod uwagę, iż praktyki, których stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt II.4 i II.5 sentencji niniejszej decyzji polegają na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umownego pt. Umowa nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków postanowień, które są sprzeczne z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków lub Rozporządzeniem taryfowym. Podczas ustalania wagi naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę również fakt, iż praktyki przypisane Spółce w pkt II.4 i II.5 sentencji decyzji stosowane są długotrwale tj. od 2009 r., co wynika z informacji przekazanych przez Spółkę w toku postępowania. Jednocześnie uwzględniono geograficzny zasięg działania Spółki, który ograniczony jest do rynku lokalnego gminy Garwolin. Na wagę naruszenia wpływ ma ponadto etap, na którym doszło do stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez ZBiEUWK praktyki określone w pkt II.4 i II.5 sentencji decyzji mają 23 miejsce na etapie zawierania kontraktu, jednakże mogą mieć również wpływ na etap wykonywania kontraktu, bowiem w trakcie realizacji umowy Spółka może egzekwować kwestionowane postanowienia. Wskazane praktyki polegają bowiem na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa, które to naruszenie w przedmiotowym przypadku wyraża się w zamieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień sprzecznych z Rozporządzeniem taryfowym. W pkt II.4 sentencji decyzji orzeczono bowiem naruszenie przepisów § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego, natomiast w pkt II.5 sentencji decyzji orzeczono naruszenie przepisów § 18 ust. 1 ww. Rozporządzenia. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Prezes Urzędu stwierdził, iż waga naruszenia wynikającego ze stosowania praktyk określonych w pkt II.4 i II.5 sentencji decyzji kształtuje się na poziomie […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […]% przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi […] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Prezes Urzędu ustalając okoliczności łagodzące i obciążające, związane ze stosowaniem przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz postawę Spółki. Okoliczności te – w przypadku ich stwierdzenia – mogłyby mieć wpływ na procentowe zmniejszenie lub zwiększenie kwoty bazowej, będącej podstawą wymierzenia kary. Kierując się taka oceną Prezes Urzędu stwierdził, że okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie jest zaniechanie przez Spółkę stosowania praktyk określonych w pkt II.4 oraz II.5 sentencji decyzji. W toku postępowania ustalono bowiem, że Spółka wprowadziła do obrotu nowe wzorce umowne niezawierające naruszeń zarzucanych ZBiEUWK w niniejszym postępowaniu oraz wystąpiła do wszystkich odbiorców z propozycją wymiany pozostających w obrocie prawnym umów, mając tym samym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego umów zawartych na podstawie wzorca kwestionowanego przez Prezesa UOKiK. Mając na względzie ww. okoliczności łagodzące, w ocenie Prezesa UOKiK, uzasadnione jest obniżenie kary pieniężnej nakładanej na Spółkę za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w pkt II.4 i II.5 sentencji niniejszej decyzji o […]% wyliczonej powyżej kwoty bazowej. Dokonując ustalenia wymiaru kary pieniężnej nakładanej na Spółkę Prezes Urzędu przeanalizował również, czy w sprawie występują okoliczności obciążające, które mają wpływ na procentowe zwiększenie kwoty bazowej. Prezes UOKiK stwierdził jednak, że takie okoliczności obciążające w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w pkt II.4 i II.5 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 10.473 zł (słownie: dziesięć tysięcy czterysta siedemdziesiąt trzy złote), co stanowi około […]% przychodu osiągniętego w 2012 r. i […]% kary maksymalnej. Reasumując, w świetle wszystkich powyższych okoliczności, w opinii Prezesa UOKiK, uznać należy, że kary pieniężne nałożone na Spółkę są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nakładając niniejszą decyzją ww. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wziął pod uwagę, że mają one: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie karą, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez 24 Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). Zdaniem Prezesa UOKiK tak wymierzone kary spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie Dorota Grudzień-Barbachowska /podpis/ Otrzymuje: