RWA-29/2001

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w m. st. Warszawie RWA –54/13/1353/2000/IP Warszawa, dn. 24 maja 2001 r. DECYZJA nr RWA – 29 /2001 Na podstawie art. 11 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319) po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego na wniosek Stowarzyszenia Dealerów Samochodów Marki SEAT z siedzibą w Kielcach, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza się stosowania przez spółkę Iberia Motor Company S.A. z siedzibą w Warszawie praktyk ograniczających konkurencję polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku sprzedaŜy samochodów osobowych poprzez narzucanie w rocznych umowach sprzedaŜy oraz w umowach dealerskich przynoszących spółce nieuzasadnione korzyści, uciąŜliwych warunków : - zobowiązujących dealera do zakupu produktów kontraktowych w ilości przekraczającej wysokość złoŜonego przez niego zamówienia, - przyznających ww. spółce prawo przerwania dostaw produktów kontraktowych i realizacji zamówienia według zmienionej specyfikacji, bez ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji, - przyznających ww. spółce prawo badania dokumentów finansowych dealera i innych dokumentów związanych z produktami i usługami kontraktowymi, - przyznających Importerowi prawo jednostronnego ustalania minimalnej ilości produktów kontraktowych na dany rok w przypadku nie zawarcia kolejnej umowy rocznej sprzedaŜy z dealerem, - przyznających ww. spółce moŜliwość natychmiastowego wypowiedzenia umowy dealerskiej, podczas gdy dealer moŜliwość taką ma jedynie w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, - zawierających wymóg akceptacji przez ww. spółkę zmian własnościowych u dealera. UZASADNIENIE W dniu 31 października 2000r. wpłynął do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniosek Stowarzyszenia Dealerów Samochodów Marki SEAT z siedzibą w Kielcach (zwanego dalej Wnioskodawcą), w sprawie nakazania zaniechania spółce Iberia Motor Company S. A. z siedzibą w Warszawie (zwanej dalej równieŜ Importerem) stosowania praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez narzucanie w rocznych umowach sprzedaŜy oraz w umowach dealerskich uciąŜliwych warunków przynoszących spółce Iberia Motor Company S.A. nieuzasadnione korzyści, co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547 z póź. zm.). W uzasadnieniu Wnioskodawca podnosi, iŜ Iberia Company S.A. jest wyłącznym i jedynym Importerem samochodów marki SEAT na rynek polski. Wnioskodawca, z racji zastrzeŜonej dla Importera wyłączności zakupów pojazdów od producenta, nie ma moŜliwości zaopatrywania się w samochody tej marki bezpośrednio u producenta, a więc z pominięciem Iberia Company S.A. jako wyłącznego i jedynego dostawcy tych samochodów. Uwzględniając przy tym obowiązujący dealerów zakaz sprzedaŜy nowych samochodów innych marek, w opinii Wnioskodawcy, naleŜy przyjąć, iŜ Importer posiada na rynku sprzedaŜy samochodów SEAT silną pozycję ekonomiczną i wynikającą z niej nieograniczoną władzę rynkową. Ponadto Iberia Company S.A. z racji pozostawania jedynym i wyłącznym dostawcą narzuca uciąŜliwe warunki umów swoim kontrahentom (poszczególnym dealerom). Czynniki te zasadniczo ograniczają swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez Wnioskodawcę, który jest samodzielnym przedsiębiorcą i prowadzi działalność we własnym imieniu i na własny rachunek. Biorąc pod uwagę przedstawione wyŜej argumenty Wnioskodawca opowiedział się za przyjęciem na potrzeby niniejszej sprawy wąskiego rozumienia rynku relewantnego, sugerując iŜ powinien on obejmować jedynie konkretną markę samochodu tj. SEAT. Importer wykorzystując swoją pozycję i władzę rynkową na tak określonym rynku, opracował i określił ogólne warunki współpracy z dealerami w umowach dealerskich i rocznych umowach sprzedaŜy, których postanowienia naruszają równorzędność stron zawartych umów. Bezspornym - w opinii Wnioskodawcy - jest fakt, iŜ strony tych umów nie są równorzędnymi partnerami, zaś umowy zostały zawarte z naruszeniem zasady swobody umów, określonej w art. 353&1 k.c. Wnioskodawca podkreśla, iŜ dealer nie ma moŜliwości negocjowania warunków umownych, moŜe je zaakceptować bądź odstąpić od zawarcia umowy. Narzucanie w ten sposób warunków zawieranych umów stanowi zdaniem Wnioskodawcy, praktykę monopolistyczną określoną w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Dla potwierdzenia informacji zawartych we wniosku, w jego uzupełnieniu, Wnioskodawca przedstawił szablon umów dealerskich oraz szablon rocznej umowy sprzedaŜy zawieranych pomiędzy stronami (pismo z dnia 31 października 2000r.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pismem z dnia 30 listopada 2000r. poinformował Wnioskodawcę iŜ działając na podstawie art. 21 ust. 4 ww. ustawy nie wszczyna postępowania. Prezes Urzędu stanął na stanowisku iŜ w przedmiotowej sprawie za rynek relewantny naleŜy uznać rynek sprzedaŜy samochodów średniej klasy, a nie moŜna uznać, iŜ na takim rynku relewantnym Importer zajmuje pozycję dominującą, tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka niezbędna do uruchomienia instrumentów o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Wnioskodawca nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa Urzędu i pismem z dnia 15 grudnia 2000 r. podtrzymał wniosek o wszczęcie postępowania antymonopolowego. W uzasadnieniu Wnioskodawca podwaŜył zasadność określenia rynku relewantnego do rynku sprzedaŜy samochodów średniej klasy, a tym samym nie zgodził się z twierdzeniem, Ŝe dla samochodów marki SEAT istnieją substytuty po stronie podaŜy. Według stanowiska wnioskodawcy Iberia Motor Company S.A. jest jedynym importerem samochodów marki SEAT i jego udział w sprzedaŜy wynosi 100%. Podtrzymał równieŜ swoje stanowisko odnośnie uciąŜliwości warunków narzuconych umów oraz podkreślił silne uzaleŜnienie ekonomiczne, techniczne oraz prawne od Importera. Wobec podtrzymania niniejszego wniosku Prezes Urzędu stosownie do uregulowań art. 21 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów, pismem z dnia 15 stycznia 2001 wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nakazania spółce Iberia Motor Company S.A. z siedzibą w Warszawie zaniechania praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez narzucanie w rocznych umowach sprzedaŜy oraz w umowach dealerskich uciąŜliwych warunków : - zobowiązujących dealera do zakupu produktów kontraktowych w ilości przekraczającej wysokość złoŜonego przez niego zamówienia, - przyznających Importerowi prawo przerwania dostaw produktów kontraktowych i realizacji zamówienia według zmienionej specyfikacji, bez ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji, - przyznających Importerowi prawo badania dokumentów finansowych dealera i innych dokumentów związanych z produktami i usługami kontraktowymi, - przyznających Importerowi prawo jednostronnego ustalania minimalnej ilości produktów kontraktowych na dany rok w przypadku nie zawarcia kolejnej umowy rocznej sprzedaŜy z dealerem, - przyznających Importerowi moŜliwość natychmiastowego wypowiedzenia umowy dealerskiej, podczas gdy dealer moŜliwość taką ma jedynie w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, - zawierających wymóg akceptacji przez Importera zmian własnościowych u dealera, które to warunki przynoszą spółce nieuzasadnione korzyści, co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. W odpowiedzi na ww. zawiadomienie Iberia Motor Company S.A. uznał zarzuty Wnioskodawcy za nieuzasadnione (pismo z dnia 9 lutego 2001 r.). W opinii Importera warunki umowy dealerskiej jak i rocznej umowy sprzedaŜy nie krzywdzą Ŝadnej ze stron, nie naruszają równieŜ obowiązującego prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje. Wnioskodawca jest Stowarzyszeniem Dealerów Samochodów Marki SEAT z siedzibą w Kielcach. Posiada osobowość prawną na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 1989 r. , Nr 20, poz. 104 z póź. zm.) i działa na podstawie Statutu. Stowarzyszenie jest zarejestrowane w Sądzie Okręgowym w Kielcach w dziale A pod numerem Rej. 1338 oraz w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS 2153. W ramach organizacji zrzeszone są osoby fizyczne prowadzące działalność dealerską samochodów marki SEAT posiadające waŜną umowę dealerską z Importerem, a takŜe osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą będące byłymi partnerami Iberia Motor Company S.A. Nie ulega zatem wątpliwości, iŜ Wnioskodawca jest związkiem przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319). Wyłącznym importerem samochodów marki SEAT na rynek polski, a tym samym jedynym partnerem handlowym Wnioskodawcy jest Iberia Motor Company S.A. z siedzibą w Warszawie. Spółka Iberia Motor Company S.A. oferuje obecnie w sprzedaŜy następujące modele samochodów marki SEAT: Arosa, Ibiza, Cordoba, Vario, Leon, Toledo, Alhambra i Inca. Zasady wzajemnej współpracy stron kształtują postanowienia umowy dealerskiej oraz rocznej umowy sprzedaŜy. Warunki ww. umów stały się przedmiotem wystąpienia Wnioskodawcy do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego. Wnioskodawca zakwestionował w szczególności: - postanowienia § 4 rocznej umowy sprzedaŜy nakładający na dealera obowiązek zakupu produktów kontraktowych w ilości przekraczającej wysokość złoŜonego przez niego zamówienia, nie więcej jednak niŜ 15 %, w kaŜdej sytuacji gdy Importer zaoferuje mu te produkty do sprzedaŜy; - postanowienia § 8 ww. umowy nakładający na dealera w przypadku gdy nie odebrał zamówionych przez siebie lub zaoferowanych lub postawionych mu do dyspozycji przez Importera produktów kontraktowych obowiązek ponoszenia kosztów ich składowania, finansowania, a takŜe ryzyko kradzieŜy, utraty, uszkodzenia, zniszczenia ww. produktów kontraktowych; - postanowienia § 9 ww. umowy, sankcjonujący prawo przerwania przez Importera w szczególnie uzasadnionych przypadkach dostaw któregokolwiek z produktów kontraktowych i/ lub realizacji zamówienia wg. zmienionej specyfikacji. - pkt VII umowy dealerskiej przyznający przedstawicielom Importera prawo badania dokumentów finansowych dealera i innych dokumentów związanych z produktami i usługami kontraktowymi; - pkt XIII ust. 4 ww. umowy przyznający Importerowi prawo do jednostronnego ustalania minimalnej ilości produktów kontraktowych na dany rok, w przypadku nie zawarcia kolejnej umowy rocznej sprzedaŜy z dealerem, - pkt XXXIII ww. umowy uprawniający Importera do natychmiastowego wypowiedzenia umowy w sytuacji naruszenia przez dealera jakiegokolwiek jej postanowienia, zobowiązując jednocześnie dealera do zapłaty odszkodowania. Wnioskodawca określił jako rynek właściwy w przedmiotowej sprawie - rynek sprzedaŜy samochodów marki SEAT. Importer nie zgodził się z przyjętą przez Wnioskodawcę definicją rynku relewantnego. W opinii Iberia Motor Company S.A. rynkiem relewantnym w przedmiotowej sprawie jest krajowy rynek sprzedaŜy samochodów osobowych. Według Importera na tak określonym rynku spotyka się on z istotną konkurencją ze strony pozostałych przedsiębiorców. Tym samym, stosownie do art. 8 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie moŜna uznać, iŜ Iberia Motor Company S.A. posiada pozycję dominującą na rynku. Importer nie kwestionuje treści powołanych przez Wnioskodawcę poszczególnych postanowień umowy dealerskiej i rocznej umowy sprzedaŜy, jednak oponuje co do kwestii narzucania uciąŜliwych warunków tych umów. Istotą praktyki zarzucanej Importerowi jest odejście od zasady ekwiwalentności świadczeń, wymuszanie niekorzystnych warunków i dyskryminacja partnera stosunku umownego, przy czym narzucanie to musi mieć charakter przymusowy. Abstrahując od faktu, iŜ Importer nie posiada pozycji dominującej, Ŝaden z argumentów podnoszonych przez Wnioskodawcę nie wyczerpuje znamion zarzuconego Importerowi zachowania. KaŜdy z dealerów przed podpisaniem umowy dealerskiej przystępuje do negocjacji jej warunków. Na tym etapie Importer kaŜdorazowo przedstawia takŜe i negocjuje z przyszłym partnerem warunki, jakie będzie on musiał spełnić, aby sprostać standardom, określanym przez producenta samochodów SEAT dla wszystkich punktów obsługi klienta samochodów marki Seat działających nie tylko w Polsce, lecz takŜe za granicą. partnerzy rozpoczynając działalność na podstawie zawartej umowy dealerskiej są w pełni świadomi ciąŜących na nich obowiązków, przyjętych dobrowolnie po przeprowadzonych negocjacjach, celem których jest w znakomitej mierze zapewnienie właściwej obsługi klienta i dbałość o markę. Przedmiotem negocjacji są równieŜ wielkości planowanej przez partnera sprzedaŜy. Odpierając zarzuty obejmujące zobowiązania partnerów do zakupu towarów w ilościach przekraczających wielkość zamówienia, prawa do przerwania dostaw i realizacji zamówień, prawa do jednostronnego określenia minimalnej ilości produktów kontraktowych na dany rok Importer podkreślił specyfikę współpracy stron. UzaleŜniony od polityki produkcji i sprzedaŜy producenta, odpowiedzialny wobec niego z tytułu organizacji sprzedaŜy na terenie kraju, Importer nie występuje w stosunkach z dealerem jako dostawca, produkujący i dostarczający. Nie ma zatem moŜliwości precyzyjnego i niewzruszalnego określenia „z góry” wielkości sprzedaŜy na cały rok następny. Według treści p. XIII umowy dealerskiej negocjacje w zakresie rocznej umowy trwają do 31 października kaŜdego roku, co daje Importerowi moŜliwość przeprowadzenia analogicznych ustaleń z producentem. Dla tej procedury niezbędne staję się uprawnienie Importera do określenia wielkości planowanych zakupów Partnera w roku następnym w przypadku, gdy partner nie podpisze rocznej umowy, a pozostaje podmiotem współpracującym w ramach sieci sprzedaŜy. Pozbawienie Importera tego instrumentu skutkowałoby brakiem moŜliwości planowania na lata następne, a tym samym przyjęcia jakichkolwiek ram współpracy z producentem. Warunki płatności stosowane w sieci SEAT-a, według danych posiadanych przez Importera są wyjątkowo korzystne dla partnerów w porównaniu z innymi sieciami dystrybucji, działającymi na rynku motoryzacyjnym. Importer przyjął na siebie cięŜar (równieŜ finansowy wynikający z obowiązku zapłaty ceny producentowi) prowadzenia i organizacji importu towarów, reklamy ogólnokrajowej, organizacji szkoleń jak równieŜ wprowadza i stosuje szereg programów pomocy na rzecz partnerów m.in. udostępniając im np. na preferencyjnych warunkach pojazdy testowe, czy teŜ ekspozycyjne z odroczonym do 67 dni od daty wystawienia faktury terminem płatności. Te obciąŜenia finansowe i organizacyjne, przemilczane przez Wnioskodawcę, w ocenie Importera przesądzają o uznaniu wzajemnych świadczeń jako ekwiwalentnych. Importer podwaŜył równieŜ zasadność zarzutów Wnioskodawcy dotyczących prawa do badania dokumentacji partnerów oraz wymogu uzyskania jego akceptacji dla zmian własnościowych. Kwestionowane regulacje znajdują swoje uzasadnienie w odrębności podmiotów, odpowiedzialności Importera wobec producenta oraz fakcie „kredytowania” działalności partnerów przez Importera. Importer zobligowany jest z racji wykonywanej działalności do kontrolowania pracy sieci sprzedaŜy pod względem zgodności obsługi klienta m.in. ze standardami producenta, w tym np. wykorzystywania w ramach napraw gwarancyjnych wyłącznie części oryginalnych, udzielania gwarancji zgodnych z gwarancją producenta, przeciwdziałania naruszeniu prawa do ochrony znaku towarowego SEAT. TakŜe moŜliwość konfrontowania własnej dokumentacji finansowej i technicznej z dokumentacją podmiotów współpracujących wydaje się niezbędne biorąc pod uwagę finansowanie zakupu towarów od producenta oraz kredytowanie działalności partnerów (z wszelkimi stąd płynącymi konsekwencjami takŜe podatkowymi). Równie istotne są osoby kapitałowo uczestniczące w działalności partnerów. Nie moŜna bowiem pominąć faktu, iŜ znakomita ich część to podmioty działające na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie moŜna takŜe zaprzeczyć, iŜ zmiany formy prawnej prowadzonej działalności częstokroć związane są ze zmianami w zakresie odpowiedzialności podmiotów i osób. Stąd teŜ prawa, które zastrzegł sobie Importer nie mają na celu dyskryminowania partnerów, lecz zmierzają do udostępnienia instrumentów pozwalających wykonywać obowiązki umowne wobec producenta, przeciwdziałać niewypłacalności partnerów i jej skutkom (takŜe dla klientów), a wreszcie kontrolować właściwą obsługę klientów. Ustosunkowując się do ostatniego z wysuniętych przez Wnioskodawcę zarzutów dotyczącego moŜliwości wypowiedzenia umowy dealerskiej ze skutkiem natychmiastowym, Importer podkreślił, Ŝe podstawą takiej decyzji jest bezsprzeczne naruszenie umowy, a zatem decyzja nie moŜe być ani dowolna ani nieuzasadniona, a ponadto poprzedzona musi być wezwaniem do usunięcia przez partnera uchybień lub naruszeń ze wskazaniem w tym zakresie dodatkowego terminu. Importer poinformował Prezesa Urzędu, iŜ będąc świadomym niedoskonałości tak merytorycznej, jaki i redakcyjnej umów stosowanych w stosunkach z kontrahentami przygotował projekt nowej umowy, który od kilku miesięcy jest przedmiotem uzgodnień i negocjacji z partnerami współpracującymi z Iberia Motor Company S.A. w Warszawie oraz ze Stowarzyszeniem Partnerów Samochodów Marki SEAT w Tychach. W opinii Wnioskodawcy (pismo z dnia 6 kwietnia 2001 r.) odpowiedź Importera jest ogólnikowa i nie odpowiada w sposób jasny i przejrzysty na zarzuty podniesione przez Wnioskodawcę we wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego. Odnosząc się do poszczególnych twierdzeń Importera, Wnioskodawca podnosi, iŜ Iberia Motor Company S.A. wielokrotnie powołuje się na standardy producenta, które - jak naleŜy wnosić - stanowią usprawiedliwienie dla jej działań stosowanych wobec partnerów. Tymczasem Ŝaden z dealerów nie miał moŜliwości zapoznać się z ich treścią. NaleŜy domniemywać, iŜ celem tych standardów jest zapewnienie właściwej obsługi klientów i dbałość o markę. JednakŜe czym innym są standardy a czym innym konkretne zapisy umowy przedłoŜone przez Iberia Motor Company S.A – dealerom. Bezspornym jest, Ŝe kształt umowy i jej poszczególne zapisy określane są przez Importera, nie zaś przez producenta. Tym samym powoływanie się przez Importera na standardy producenta nie moŜe stanowić usprawiedliwienia dla wszystkich podejmowanych przez Importera działań na rynku właściwym i wobec partnerów. Wnioskodawca nie zgadza się równieŜ z twierdzeniem, jakoby kaŜdy z dealerów przez podpisaniem umowy dealerskiej miał moŜliwość negocjacji jej warunków. ZauwaŜyć naleŜy, iŜ kaŜdy z kilkudziesięciu dealerów sieci SEAT zawiera umowę o współpracy oraz umowę roczną. Są to umowy standardowe, ich zapisy są toŜsame i niezmienne. Trudno w takiej sytuacji o jakiekolwiek rokowania przedwstępne poprzedzające zawarcie przedmiotowej umowy. W opinii Wnioskodawcy umowa dealerska jest typową umową adhezyjną, której zawarcie następuje przy naruszeniu zasad swobody umów. Przejawem naruszenia ww. zasady jest zapis § 4 rocznej umowy sprzedaŜy. Zapis ten umoŜliwia Importerowi właściwie nieograniczoną moŜliwość sprzedaŜy samochodów dealerowi przy zachowaniu jedynie wskaźników, o których mowa w § 4 ust. 2 tej umowy. Wnioskodawca podnosi, iŜ argumentacja Importera mająca na celu usprawiedliwienie jego działania poprzez odwołanie się do zaleŜności od polityki produkcji i sprzedaŜy producenta, nie uzasadnia narzucania dealerom warunków sprzedaŜy produktów na rynku krajowym, w szczególności ponad ilość zamówioną przez dealera, prawa do przerwania dostaw i realizacji zamówień czy teŜ prawa do jednostronnego określenia przez Importera minimalnej ilości produktów kontraktowych na dany rok. O tak znacznych uprawnieniach Importera nie moŜe decydować tylko i wyłącznie, jak wskazuje Importer, specyficzna forma współpracy stron. Wyjaśnienia Importera wskazują, iŜ nie uwzględnia on bieŜących warunków rynkowych istniejących w kraju. W opinii Wnioskodawcy, bezkrytyczne podejście Importera do zasad współpracy z producentem powoduje zachwianie równowagi w stosunkach umownych z dealerami, narzucanie im niekorzystnych warunków współpracy w celu realizacji warunków umowy łączącej Importera z producentem. Wnioskodawca nie zgodził się równieŜ z wysuniętym przez Importera twierdzeniem, Ŝe cięŜar finansowy organizacji szkoleń czy reklamy obciąŜa Importera. W myśl pkt XXIV ust. 5 umowy dealerskiej – dealer zobowiązany jest do udziału w kosztach ogólnopolskiej reklamy prowadzonej przez Importera na rzecz produktów kontraktowych. W praktyce koszt reklamy obciąŜającej dealera wynosi średnio 1,5 % od kaŜdego samochodu. Dealer jest ponadto obowiązany prowadzić równieŜ reklamę w sposób samodzielny na obszarze swojego działania, przy czym wydatki te w miesiącu kalendarzowym nie mogą być niŜsze, niŜ określony w załączniku 1 do umowy, współczynnik procentowy. Wnioskodawca ponosi równieŜ koszty wszystkich szkoleń, Importer zobowiązany jest jedynie dostarczyć mu jeden komplet podstawowych materiałów do szkolenia w ramach corocznego, obowiązkowego przeszkolenia organizowanego przez Importera. W opinii Wnioskodawcy, nieprawdą jest równieŜ, iŜ Importer udostępnia dealerom na preferencyjnych warunkach pojazdy testowe czy ekspozycyjne, bowiem pojazdy te sprzedawane są po cenie pojazdów kontraktowych, ewentualnie w warunkach drogiego kredytu komercyjnego. Zatem twierdzenie Importera, iŜ powyŜsze obowiązki stanowią dla niego znaczne obciąŜenie finansowe i organizacyjne są nieuzasadnione i dowodzą braku ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron. W związku z brakiem ekwiwalentności świadczeń niezrozumiałym jest dla Wnioskodawcy twierdzenie Importera o konieczności wglądu do dokumentacji finansowej dealerów oraz celowości uzyskiwania jego akceptacji dla zmian własnościowych i kapitałowych w wewnętrznej strukturze dealera. śądanie ingerencji w szczególności w dokumentację finansową wskazuje na próbę zapewnienia Importerowi wglądu w wyniki finansowe dealera aby wykorzystywać je do własnych celów. Jest to niedopuszczalne w sytuacji gdy sieć dystrybucyjna dotyczy współpracy samodzielnych przedsiębiorców a zapisy obowiązujących umów nie przewidują moŜliwości wglądu w dokumentację finansową Importera przez dealerów. Potrzeba kontroli działalności dealerów pod względem zgodności obsługi klienta ze standardami producenta w zakresie stosowania części oryginalnych, udzielania gwarancji zgodnie z gwarancją producenta czy teŜ naruszania praw do ochrony znaku towarowego SEAT, zdaniem Wnioskodawcy powinna ograniczyć się do określonej dokumentacji technicznej. Potrzeba przeprowadzenia takiej kontroli nie uzasadnia natomiast roszczeń Importera o wgląd w dokumentację finansową dealerów. Nieprawdą jest równieŜ jakoby Importer nigdy nie posłuŜył się zapisem umowy dealerskiej dotyczącym wypowiedzenia jej ze skutkiem natychmiastowym. Jako przykład stosowania tego zapisu Wnioskodawca wskazał na wypowiedzenie umowy z Allianz- Auto Sp. z o.o., Turbo – Konin oraz ACTION – Radom. Niezrozumiałym jest równieŜ w opinii Wnioskodawcy zarzut Importera dotyczący pobierania przez dealera zadatku od klienta. Instytucja zadatku związuje klienta i stanowi formę zabezpieczenia wykonania umowy, bowiem klient jest świadomy utraty zadatku w przypadku jej nie wykonania. śądanie konkretnego koloru, wyposaŜenia i wersji pojazdu wynika nie z przyjętego zadatku, lecz z warunków umowy przedwstępnej, które mają charakter obligatoryjny. Celem zorganizowanego systemu dystrybucji jest zapewnienie kaŜdemu klientowi wybranego pojazdu nie zaś jego przydział według aktualnego stanu posiadania tych pojazdów. Niezrozumiałym jest zatem stanowisko Importera, które nie uwzględnia zasadności oczekiwań i Ŝądań klienta. Wnioskodawca podkreślił ponadto, iŜ niezaleŜnie od stanowiska przedstawionego w przedmiotowym piśmie, w całości podtrzymuje argumentację zawartą we wniosku oraz w piśmie z dnia 15 grudnia 2000 r. w szczególności dotyczącą rynku, pozycji Importera oraz jego siły rynkowej. Iberia Motor Company S.A. przedstawiła dane, informacje oraz dokumenty dotyczące ilości i wartości sprzedaŜy samochodów marki SEAT dokonanej przez Importera w roku 1999 oraz 2000, modeli SEAT oferowanych przez przedsiębiorcę, ilość i wartość sprzedaŜy poszczególnych modeli dokonanej w roku 1999 oraz 2000, a takŜe posiadane opracowania dotyczące rynku, na którym funkcjonuje Importer a takŜe listę największych konkurentów przedsiębiorcy, listę sprzedanych przez Importera samochodów z wyszczególnieniem na modele, wartość roczną sprzedaŜy oraz ilością sprzedanych sztuk samochodów. Z dniem 1 kwietnia 2001 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319). Zgodnie z art. 117 ww. ustawy, utraciła moc ustawa z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie konsumentów (Dz. U. z 1999 r. Nr 52 poz. 547 z póź. zm.). Zgodnie z art. 113 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postępowanie wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów prowadzi się na podstawie przepisów niniejszej ustawy. W związku z powyŜszym do zarzutu Wnioskodawcy naduŜycia przez Iberia Motor Company S.A. pozycji dominującej na rynku zastosowanie będzie miał obecnie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznając, iŜ wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia aspekty sprawy zostały wyjaśnione, pismem z dnia 17 kwietnia 2001 r. poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego i moŜliwości zapoznania się przez strony z aktami postępowania. W ramach niniejszego postępowania Prezes Urzędu wykorzystał raporty „Polski Rynek Motoryzacyjny” SAMAR zawierające informacje dotyczące rynku motoryzacyjnego w Polsce. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Z dniem 1 kwietnia 2001 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319), która zastąpiła ustawę z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Jako pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 % (art. 4 pkt 9 ww. ustawy). W niniejszej sprawie za rynek właściwy pod względem przedmiotowym (produktowym) naleŜy uznać rynek sprzedaŜy samochodów osobowych. Towary te bowiem ze względu na toŜsame przeznaczenie (środek lokomocji), rodzaj (osobowe) oraz właściwości uznawane są przez nabywców za substytuty. Podobne cechy i funkcje uŜytkowe zarówno samochodów produkowanych przez producenta marki SEAT, jak i samochodów osobowych oferowanych przez pozostałych producentów, sprawiają, iŜ samochody te stanowią towary substytutywne, tak więc istnieje swoboda ich wzajemnej zamiany. Wnioskodawca, w toku postępowania administracyjnego, postulował definiować rynek produktowy w przedmiotowej sprawie, poprzez odniesienie go do samochodów konkretnego producenta samochodów marki SEAT. Powoływał się w tym względzie na fakt, iŜ wyłącznie Iberia Motor Company S.A. jest importerem tej marki. Nie moŜna zgodzić się z twierdzeniem Wnioskodawcy, jakoby samochody marki SEAT, których wyłącznym importerem na teren Polski jest spółka Iberia Motor Company S.A. w Warszawie, nie posiadały Ŝadnych odpowiedników, a tym samym uznać za zasadne zawęŜenie rynku właściwego tylko i wyłącznie do ww. marki samochodów. Samochody te nie posiadają Ŝadnych cech odróŜniających je od samochodów produkowanych przez innych producentów w stopniu, który pozwoliłby na stwierdzenie, iŜ dla potrzeb postępowania antymonopolowego powinny być umiejscowione na odrębnym rynku właściwym. Za szerszym ujęciem rynku, niŜ chce tego Wnioskodawca przemawia ponadto, specyfika funkcjonujących form sprzedaŜy nowych samochodów. Przedsiębiorca, który rozwaŜa moŜliwość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie sprzedaŜy nowych samochodów, w pierwszej kolejności robi rozeznanie co do tego – sprzedawcą samochodów jakiej marki chce zostać, a więc posiada swobodę wyboru producenta bądź importera, z którym zamierza nawiązać współpracę. W tym momencie nie dysponuje jeszcze bazą techniczną do obsługi samochodów konkretnej marki. W swoich kalkulacjach oprócz własnego doświadczenia uwzględnia więc przede wszystkim warunki współpracy proponowane przez wszystkich oferentów. MoŜna załoŜyć, iŜ decydując się na wstąpienie do jednej, wybranej przez siebie sieci sprzedaŜy samochodów określonej marki, przedsiębiorca uwzględnia zarówno korzyści jak i obciąŜenia wynikające z faktu związania się z tą siecią. Analogicznie naleŜy traktować przystąpienie członków Stowarzyszenia Dealerów Samochodów Marki SEAT do sieci zorganizowanej przez Iberia Motor Company S.A. Rzutuje to na oznaczenie rynku właściwego w sprawie oraz ocenę siły rynkowej tej firmy. Na tak rozumianym rynku istnieje wielu oferentów - dostawców samochodów róŜnych marek oraz organizatorów sieci dystrybucji tych samochodów, których towary równieŜ cieszą się zainteresowaniem nabywców. Zarówno Iberia Motor Company S.A., jak i firmy z nią konkurujące dystrybuują samochody osobowe na terenie całego kraju. NaleŜy zatem uznać, iŜ w niniejszej sprawie właściwym rynkiem geograficznym jest rynek krajowy. Tak więc rynkiem właściwym w przedmiotowej sprawie jest krajowy rynek sprzedaŜy samochodów osobowych. Podstawową przesłanką niezbędną dla zastosowania instrumentów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przypadku postawienia przez uprawnionego zarzutu stosowania indywidualnych praktyk ograniczających konkurencję z art. 8 ustawy jest posiadanie przez przedsiębiorcę, którego dotyczy ten zarzut pozycji dominującej na rynku właściwym. Stosowne dane określające udziały poszczególnych producentów samochodów w krajowym rynku sprzedaŜy samochodów osobowych zawierają przedstawione przez Importera w piśmie z dnia 9 lutego 2001 r. raporty firmy SAMAR „Polski Rynek Motoryzacyjny” dotyczące rynku motoryzacyjnego w Polsce opracowane wg stanu w 2000 roku. Jak wynika z raportów firmy SAMAR , łączna sprzedaŜ samochodów osobowych w 2000 r. wyniosła 511 775 sztuk. Najsilniejszą pozycję na polskim rynku sprzedaŜy samochodów osobowych z udziałem 25,59 % (130 966 sprzedanych sztuk samochodów) posiadał FIAT. Druga pozycja z listy naleŜy do firmy DAEWOO. Ze sprzedaŜą 110 572 sztuk samochodów udział DAEWOO w ww. rynku wynosił 21,61 %. Trzecią pozycję zajmuje General Motors , gdzie całkowita sprzedaŜ samochodów tego producenta wyniosła 40 538 sztuk, zapewniając tym samym 7,92 % udziału w rynku. Czwarta pozycja listy rankingowej jest w posiadaniu Skody . Jej sprzedaŜ w wysokości 39 456 samochodów, pozwoliła tej marce na osiągniecie 7,71 % udziału w rynku. Miejsce piąte przypadło w udziale liderowi wśród importerów – firmie Renault . Jej sprzedaŜ wyniosła 29 875 sztuk, co pozwoliło na uzyskanie 5,84 % udziału w rynku. Szóstą pozycję listy rankingowej zajął Volkswagen , który ze sprzedaŜą 22 400 sztuk samochodów pozwolił na osiągnięcie ponad 4,38 % udziału w rynku. Siódmą pozycję zajął Ford z ilością 20 163 sztuk sprzedanych samochodów i 3,94 % udziałem w rynku. Ósmą pozycję listy zajął Peugeot. Jego sprzedaŜ w wysokości 20 135 sztuk, zapewniła 3,93 % udział w rynku. Pozycja dziewiąta listy, naleŜy do Citroena . Jego sprzedaŜ w wysokości 14 480 sztuk, zapewniła firmie 2,83 % udziału w rynku. Pierwszą dziesiątkę listy rankingowej zamknęła firma Toyota , ze sprzedaŜą 13 798 samochodów i 2,70 % udziałem w rynku. Jedenasta pozycja naleŜy do SEAT-a ze sprzedaŜą 11 511 sztuk co stanowi 2,25 % udziału w rynku. Przy czym najlepiej sprzedającymi się modelami samochodów osobowych w roku 2000 były : Fiat Seicento – 58 674 sztuk co stanowi 12,26 % udziału w rynku, Deawoo Matiz – 45 010 sztuk co stanowi 9,40 % udziału w rynku, Deawoo Lanos – 29 613 sztuk co stanowi 6,19 % udziału w rynku, Skoda Felicia – 20 969 sztuk co stanowi 4,38 % udziału w rynku Fiat Punto – 20 561 sztuk co stanowi 4,29 % udziału w rynku. śaden z produktów importowanych przez Iberia Motor Company S.A. nie znalazł się w ww. czołówce. Najczęściej sprzedawany wśród modeli SEAT- a – SEAT Cordoba przy sprzedaŜy 5 361 sztuk osiągnął 1,17% udziału w rynku sprzedaŜy samochodów osobowych z punktu widzenia ilości sprzedanych modeli. Natomiast spośród produktów oferowanych przez podstawowych konkurentów Iberia Motor Company S.A., jedynie produkt importowany przez Peugeot-a Polska Sp. z o.o. – Peugeot 206 (z wynikiem 11 534 sprzedanych sztuk co stanowi 2,41 % udziału w rynku) znalazł się w pierwszej dziesiątce najlepiej sprzedających się modeli na polskim rynku sprzedaŜy samochodów osobowych. Omawiany raport podzielił równieŜ rynek sprzedaŜy samochodów osobowych na segmenty wg klasy poszczególnych samochodów. Produkty importowane przez Iberia Motor Company S.A. zostały zakwalifikowane do czterech segmentów: segmentu samochodów małych, samochodów klasy niŜszej średniej, wyŜszej średniej oraz segmentu vanów. W segmencie samochodów małych roczna sprzedaŜ samochodów osobowych w roku 2000 zamknęła się w liczbie 116 042 sztuk, w tym SEAT Ibiza 3 457 z udziałem 2,98 % oraz SEAT Arosa 51 sztuk z udziałem w 0,04 %. Modelami SEAT- a występującymi w segmencie samochodów klasy niŜszej średniej jest SEAT Cordoba oraz SEAT Leon. Roczna sprzedaŜ samochodów w ww. segmencie wynosił 143 791 sztuk, w tym 5 361 sztuk samochodów marki SEAT Cordoba, co daje 3,73 % w łącznej sprzedaŜy samochodów z tego segmentu oraz 688 sztuk SEAT- a Leon stanowiąc 0,48 % udziału. Do segmentu klasy wyŜszej średniej zaliczono tylko jeden produkt SEAT- a, jest to SEAT Toledo. Jego sprzedaŜ w stosunku do łącznej sprzedaŜy samochodów w ww. wymienionym segmencie (49 041 sztuk) wyniosła 1 531 sztuk, co pozwoliło tej marce na osiągnięcie 3,12 % udziału w sprzedaŜy tego segmentu. W segmencie vanów SEAT ze sprzedaŜą 148 sztuk SEAT-a Alhambry uzyskał 6,47 % w łącznej sprzedaŜy tego sektora, która w roku 2000 wyniosła 2 289 sztuk. Zobrazowana wyŜej struktura krajowego rynku sprzedaŜy samochodów osobowych niezbicie wskazuje, iŜ rynek ten jest silnie konkurencyjny. śaden z przedsiębiorców działających na tym rynku nie ma moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Posiadany przez Importera 2,25 % udział w rynku czyni niemoŜliwym zapobieganie skutecznej konkurencji. Co więcej, przy tak małym udziale, Importer przy podejmowaniu działań rynkowych, obieraniu strategii sprzedaŜy czy marketingu musi liczyć się z wieloma silniejszymi od siebie konkurentami. Warunkiem dla zastosowania przeciwko przedsiębiorcy art. 8 ww. ustawy jest udowodnienie faktu posiadania przez niego pozycji dominującej na rynku. Przedstawione wyŜej dane wskazują jednoznacznie, iŜ spółka Iberia Motor Company S.A. nie jest najsilniejszym podmiotem na rynku sprzedaŜy samochodów osobowych, ponadto posiada udział daleko odbiegający od udziału 40 % - progu domniemania prawnego w przedmiocie istnienia dominacji rynkowej. Pozwala to uznać, iŜ spółka Iberia Motor Company S.A. nie posiada pozycji dominującej na rynku, a zatem nie moŜe zostać uwzględnione Ŝądanie Wnioskodawcy w zakresie stwierdzenia stosowania przez Iberia Motor Company S.A. praktyki ograniczającej konkurencję. Wobec powyŜszego, orzeka się jak w sentencji. Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem niniejszej Delegatury. Otrzymują: Stowarzyszenie Dealerów Samochodów Marki SEAT ul. Grzybowa 1 A 25-704 Kielce Pani ElŜbieta Kiela – śebrowska Pełnomocnik spółki Iberia Motor Company S.A. Kancelaria Prawnicza Al. 3 Maja 2 lok. 4 a 00-391 Warszawa