RWA-3/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-32/11/AŻ Warszawa, dn. 25 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RWA-3/2012 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez przedsiębiorcę P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.” praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. stosowaniu we wzorcach umownych przedkładanych konsumentom postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. „Ewentualne spory w związku z wykonywaniem niniejszej umowy strony mogą poddać do oceny przez Komisję Etyki Zawodowej przy Warszawskim Stowarzyszeniu Pośredników w Obrocie Nieruchomościami i rozstrzygnięcie przez Sąd Powszechny, właściwy dla Siedziny Zleceniobiorcy”, 2. . „Wynagrodzenie określone w § 6 należy się Zleceniobiorcy także, gdy Zleceniodawca nabędzie wskazaną przez Agencję nieruchomość po rozwiązaniu niniejszej umowy pośrednictwa” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. niezamieszczeniu w umowach oświadczenia o posiadanym – przez pośrednika wykonującego umowę pośrednictwa – ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, co jest niezgodne z przepisem art. 180 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu, Delegatura UOKiK w Warszawie) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWA-403-24/10/AŻ) mające na celu kontrolę wzorców umów 2 stosowanych przez agencje pośredniczące w obrocie nieruchomościami mające siedzibę na terenie województwa mazowieckiego. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do przedsiębiorcy P. a K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.” (dalej także: Przedsiębiorca, Meritum Nieruchomości) o przesłanie wszystkich stosowanych od początku 2010 r. wzorców umownych przedkładanych konsumentom w ramach prowadzonej działalności. Analiza przekazanych przez Przedsiębiorcę wzorców umownych pozwoliła stwierdzić, iż zachodzi podejrzenie stosowania przez Meritum Nieruchomości praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Prezes Urzędu, w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż przedsiębiorca P. K. prowadził działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.” na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 354886, prowadzonej przez Prezydenta miasta stołecznego Warszawy. Przedmiotem działalności Przedsiębiorcy, zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, było m.in. pośrednictwo w obrocie nieruchomościami. W związku z powyższym, w oparciu o zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu uznał za zasadne i celowe wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.” praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. stosowaniu we wzorcach umownych przedkładanych konsumentom postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. „Ewentualne spory w związku z wykonywaniem niniejszej umowy strony mogą poddać do oceny przez Komisję Etyki Zawodowej przy Warszawskim Stowarzyszeniu Pośredników w Obrocie Nieruchomościami i rozstrzygnięcie przez Sąd Powszechny, właściwy dla Siedziby Zleceniobiorcy”, 2. . „Wynagrodzenie określone w § 6 należy się Zleceniobiorcy także, gdy Zleceniodawca nabędzie wskazaną przez Agencję nieruchomość po rozwiązaniu niniejszej umowy pośrednictwa” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. niezamieszczeniu w umowach oświadczenia o posiadanym – przez pośrednika wykonującego umowę pośrednictwa – ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, co jest niezgodne z przepisem art. 180 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. P. K. w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz wezwanie do ustosunkowania się do stawianych zarzutów, przekazał informacje i żądane dokumenty. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i zważył, co następuje. Prezes Urzędu wszczął przeciwko przedsiębiorcy P. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.” postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonego postępowania, P. K. przekazał decyzję Zarządu Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy nr UD-IV-WDG-A-7330-VWP-586-2-30434-11 z dnia 10 lutego 2011 r. 3 o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu 20 sierpnia 2001 r. pod numerem 354886. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt ISA/Wa 834/09) wskazał, że bezprzedmiotowość może dotyczyć każdego z elementów stosunku administracyjnoprawnego, tj. podmiotu, przedmiotu postępowania, a także sytuacji, gdy stosunek, którego ustalenie jest przedmiotem wszczętej sprawy administracyjnej, nie jest stosunkiem administracyjnoprawnym. W doktrynie formułowany jest podział przesłanek umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość na podmiotowe i przedmiotowe. Jako przykład przesłanki podmiotowej wskazuje się śmierć osoby fizycznej, czy ustanie bytu osoby prawnej 1 . Postępowanie w sprawach naruszenia zbiorowych interesów konsumentów podobnie jak każde inne postępowanie administracyjne, toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stroną postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów jest każdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Zgodnie natomiast z przepisem art. 24 ust. ust. 2, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Przepisy określające zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zawarte w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje się zatem jedynie do przedsiębiorców i ich związków. W myśl art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ Ilekroć w ustawie jest mowa o: przedsiębiorcy – rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13 (…) ” . W niniejszej sprawie Prezes Urzędu postawił zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przedsiębiorcy P. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą „Meritum Nieruchomości P. K.”. W toku prowadzonego postępowania ujawniono jednak, że P. K., 1 J. Borkowski, Komentarz do art. 105 , w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 489. 4 któremu postawiono zarzuty, w dniu wszczęcia niniejszego postępowania nie posiadał statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie Prezes Urzędu postawił zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów podmiotowi, który w momencie wszczęcia niniejszego postępowania nie posiadał legitymacji biernej do występowania jako strona w przedmiotowej sprawie. Brak statusu przedsiębiorcy po stronie podmiotu, wobec którego wszczęto postępowanie o stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania, w konsekwencji uniemożliwia wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W tym stanie rzeczy należało stosownie do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć – wszczęte w niniejszej sprawie – postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeka się jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury UOKiK w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: