RWA-42/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-22/12/JZ Warszawa, dn. 20 grudnia 2012 r. DECYZJA Nr RWA - 42/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się, że działanie Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych: „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” postanowień o treści: 1. „W przypadku opóźnienia powstałego w trakcie realizacji inwestycji wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, niekorzystnych warunków meteorologicznych polegających na każdorazowym wystąpieniu temperatury mniejszej lub równej -5 stopni C w czasie wykonywania prac budowlanych, awarii na budowie zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć na etapie projektowania inwestycji, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przeglądu i przekazania lokalu. (…)” ; 2. „W przypadku opóźnienia w przekazaniu lokalu wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności w rozumieniu art. 471 k.c., a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, awarii na terenie Inwestycji zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przekazania lokalu. (…)” stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu 2 postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się, że działanie Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu we wzorcach umownych zatytułowanych: „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” postanowień o treści: 1. „ (…) Kupujący oświadcza, że nie będzie podejmował czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji, w szczególności powstrzyma się od zaskarżania w trybie administracyjnym oraz sądowo-administracyjnym decyzji dotyczących kolejnych etapów inwestycji. Za szkody spowodowane niedochowaniem przez Kupującego obowiązku zaniechania podejmowania czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji odpowiadał będzie Kupujący na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami kodeksu cywilnego.” ; 2. „W przypadku niestawienia się Kupującego lub jego należycie uprawomocnionego przedstawiciela po dwukrotnym wezwaniu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub nie podpisania protokołu przeglądu lokalu przez Kupującego po przeglądzie technicznym w którym Kupujący brał udział, Deweloper dokona samodzielnego przeglądu lokalu. Odbiór w tym trybie ma taki sam skutek jak odbiór przez Kupującego i podpisanie protokołu przeglądu lokalu bez uwag.” ; 3. „(…) w dniu podpisania niniejszej Umowy Kupujący przelewa 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy zł) jako I ratę dla Dewelopera, która stanowić będzie nie podlegającą zwrotowi na rzecz Kupującego opłatę na rzecz Dewelopera za przygotowanie niniejszej Umowy oraz innych dokumentów niezbędnych do jej zawarcia w przypadku nie wpłacenia przez Kupującego II raty w terminie 7 dni od daty określonej harmonogramem płatności. W takim przypadku niniejsza Umowa ulega rozwiązaniu z upływem terminu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.” ; 4. „Kupujący wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych w bazach danych należących do Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. oraz spółek z nią powiązanych kapitałowo lub osobowo oraz do wykorzystywania ich we wszelkich celach niezbędnych do realizacji postanowień niniejszej umowy, w tym do celów związanych z uzyskaniem przez Dewelopera kredytu na budowę Budynku, jak również w działaniach marketingowych prowadzonych przez i na zlecenie Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. lub spółek z nimi powiązanych (…) oraz wyraża zgodę na otrzymywanie informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej od powyższych nadawców (…)” ; 5. „Kupujący przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na przetwarzanie przez Dewelopera jego danych osobowych, w tym ich przekazanie do banku kredytującego budowę Budynku, celem ich przetwarzania w zakresie niezbędnym dla realizacji 3 umowy kredytowej, w tym do przekazania bankowi kredytującemu, egzemplarza niniejszej Umowy wraz z późniejszymi zmianami, informacji na temat jej wykonania lub niewykonania przez Strony.” ; 6. „W razie sporów w toku wykonywania tej umowy strony będą dążyły do ich polubownego załatwienia, a gdy te dążenia nie doprowadzą do zawarcia ugody, spory będą podlegały Sądowi, właściwemu dla siedziby Dewelopera.” stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 15 września 2011 r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko wszczętego z urzędu przeciwko Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie karę pieniężną w wysokości: 1. 10.957 zł (dziesięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 2. 24.289 zł (dwadzieścia cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt dziewięć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie (dalej również: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) wpłynęło zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania przez Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie (dalej również: Spółka) niedozwolonych klauzul umownych we wzorcach umów stosowanych w obrocie z udziałem konsumentów. Spółka oferuje usługi polegające na wybudowaniu budynków w celu ustanowienia odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych i przeniesieniu własności przedmiotowych lokali na konsumentów (tzw. usługi deweloperskie). Z załączonej do zawiadomienia dokumentacji wynikało, iż przedsiębiorca w stosunkach z konsumentami posługuje się wzorcem umownym mogącym zawierać w swojej treści niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego, uznane prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 4 (dalej: SOKiK lub Sąd) za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego (dalej również: Rejestr). Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze. zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie ww. okoliczności. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu skierowane do Spółki w toku postępowania wyjaśniającego, Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. przedstawiła wzorce umowne stosowane przez ww. Spółkę w obrocie z konsumentami od dnia 1 stycznia 2011 r.: 1. „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” stosowany do dnia 23 marca 2011 roku (dalej: Wzorzec I), 2. „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie ” stosowany od dnia 24 marca 2011 r. do dnia 14 września 2011 roku (dalej: Wzorzec II), 3. „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” stosowany od dnia 15 września 2011 r. (dalej: Wzorzec III). Analiza przekazanych wzorców wykazała, iż znajdują się w nich postanowienia tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, w konsekwencji czego Prezes Urzędu postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem, iż stosowanie przez Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. z siedzibą w Warszawie postanowień zawartych we wzorcach umownych zatytułowanych: „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” o treści: 1. „ (…) Kupujący oświadcza, że nie będzie podejmował czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji, w szczególności powstrzyma się od zaskarżania w trybie administracyjnym oraz sądowo-administracyjnym decyzji dotyczących kolejnych etapów inwestycji. Za szkody spowodowane niedochowaniem przez Kupującego obowiązku zaniechania podejmowania czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji odpowiadał będzie Kupujący na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami kodeksu cywilnego.”; 2. „W przypadku niestawienia się Kupującego lub jego należycie uprawomocnionego przedstawiciela po dwukrotnym wezwaniu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub nie podpisania protokołu przeglądu lokalu przez Kupującego po przeglądzie technicznym w którym Kupujący brał udział, Deweloper dokona samodzielnego przeglądu lokalu. Odbiór w tym trybie ma taki sam skutek jak odbiór przez Kupującego i podpisanie protokołu przeglądu lokalu bez uwag.”; 5 3. „W przypadku opóźnienia powstałego w trakcie realizacji inwestycji wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, niekorzystnych warunków meteorologicznych polegających na każdorazowym wystąpieniu temperatury mniejszej lub równej -5 stopni C w czasie wykonywania prac budowlanych, awarii na budowie zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć na etapie projektowania inwestycji, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przeglądu i przekazania lokalu. (…)”; 4. „W przypadku opóźnienia w przekazaniu lokalu wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności w rozumieniu art. 471 k.c., a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych , awarii na terenie Inwestycji zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przekazania lokalu. (…)”; 5. „(…) w dniu podpisania niniejszej Umowy Kupujący przelewa 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy zł) jako I ratę dla Dewelopera, która stanowić będzie nie podlegającą zwrotowi na rzecz Kupującego opłatę na rzecz Dewelopera za przygotowanie niniejszej Umowy oraz innych dokumentów niezbędnych do jej zawarcia w przypadku nie wpłacenia przez Kupującego II raty w terminie 7 dni od daty określonej harmonogramem płatności. W takim przypadku niniejsza Umowa ulega rozwiązaniu z upływem terminu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.”; 6. „Kupujący wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych w bazach danych należących do Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. oraz spółek z nią powiązanych kapitałowo lub osobowo oraz do wykorzystywania ich we wszelkich celach niezbędnych do realizacji postanowień niniejszej umowy, w tym do celów związanych z uzyskaniem przez Dewelopera kredytu na budowę Budynku, jak również w działaniach marketingowych prowadzonych przez i na zlecenie Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. lub spółek z nimi powiązanych (…) oraz wyraża zgodę na otrzymywanie informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej od powyższych nadawców (…)”; 7. „Kupujący przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na przetwarzanie przez Dewelopera jego danych osobowych, w tym ich przekazanie do banku kredytującego budowę Budynku, celem ich przetwarzania w zakresie niezbędnym dla realizacji umowy kredytowej, w tym do przekazania bankowi kredytującemu, egzemplarza niniejszej Umowy wraz z późniejszymi zmianami, informacji na temat jej wykonania lub niewykonania przez Strony.”; 8. „W razie sporów w toku wykonywania tej umowy strony będą dążyły do ich polubownego załatwienia, a gdy te dążenia nie doprowadzą do zawarcia ugody, spory będą podlegały Sądowi, właściwemu dla siedziby Dewelopera.” stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania 6 cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. Spółka została zawiadomiona o wszczętym postępowaniu, jak również wezwana do udzielenia informacji i złożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu, Spółka w piśmie z dnia 22 maja 2012 r. podkreśliła, że spośród trzech wzorców umownych przekazanych Prezesowi UOKiK, Spółka od dnia 15 września 2011 r. stosuje wyłącznie Wzorzec III, w którym znajduje się wyłącznie jedno postanowienie umowne zakwestionowane przez Prezesa UOKiK, natomiast pozostałe postanowienia zawarte we Wzorcu I oraz we Wzorcu II nie są stosowane przez Spółkę w obrocie z konsumentami, co oznacza, że Spółka w znaczącym zakresie wyeliminowała postanowienia, które w ocenie Prezesa UOKiK mogły zostać uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W przedmiotowym piśmie Spółka ustosunkowała się również do postawionych jej zarzutów w następujący sposób: Odpowiadając na zarzut dotyczący postanowienia określonego w pkt. I.1 sentencji niniejszej decyzji, Spółka wystąpiła z propozycją zastąpienia ww. klauzuli postanowieniem, które nie przewiduje otwartego katalogu przesłanek pozwalających na opóźnienie zakończenia inwestycji i przekazania lokalu. Spółka zobowiązała się jednocześnie do wdrożenia zaproponowanego postanowienia do umów stosowanych w obrocie z konsumentami. W odniesieniu do postanowienia określonego w pkt. I.2 sentencji niniejszej decyzji Spółka wskazała wyłącznie, że przedmiotowe postanowienie zostało wyeliminowane z wzorców umów stosowanych przez Spółkę oraz że od dnia 24 września 2011 r. wskazana klauzula nie była obecna w treści Wzorca II, ani nie jest obecna w treści aktualnie obowiązującego Wzorca III. Odnośnie natomiast do zakwestionowanego postanowienia określonego w pkt. II.1 sentencji niniejszej decyzji Spółka wskazała, że celem tego postanowienia nie było według Spółki ograniczenie ani uniemożliwienie konsumentowi wzięcia udziału w postępowaniach administracyjnych, lecz możliwość sprawnego zrealizowania inwestycji przez Spółkę tak, by zaciągnięte wobec innych podmiotów, w tym konsumentów, zobowiązania mogły być realizowane bez zbędnej zwłoki. Spółka przyznała jednakże, że omawiane postanowienie może rodzić wątpliwości w zakresie zgodności z dobrymi obyczajami, stąd Spółka zaprzestała stosowania ww. klauzuli, wprowadzając do obrotu Wzorzec III, w którego treści przedmiotowa klauzula nie występuje. Wobec kolejnego postanowienia określonego w pkt. II.2 sentencji niniejszej decyzji, Spółka podniosła, że powyższe postanowienie nie może być utożsamiane z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru pod nr. 364, wskazując jednocześnie, że odbiór należy zarówno do praw, jak i obowiązków kupującego, a Spółka wzywając dwukrotnie kupującego nie ma na celu ograniczenia jego praw, lecz sprawne zakończenie inwestycji. Spółka również w tym miejscu podniosła, że przedmiotowe postanowienie zostało wyeliminowane ze wzorców umownych stosowanych przez Spółkę. W zakresie postanowień określonych w pkt. II.3 - II.6 sentencji niniejszej decyzji, Spółka poinformowała, że przychyla się do oceny Prezesa UOKiK, a przedmiotowe postanowienia zostały wyeliminowane z wzorców umownych stosowanych przez Spółkę i tym samym od dnia 15 września 2011 r. zakwestionowane postanowienia nie są obecne w treści obowiązującego Wzorca III. 7 Spółka przekazała sprawozdanie finansowe za rok 2011, które wskazuje wysokość przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Dodatkowo wskazać należy, że w toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu prowadził ze Spółką wymianę korespondencji, która dotyczyła kwestii ustalenia ilości pozostających w obrocie prawnym umów zawartych na podstawie kwestionowanych wzorców umownych. W swoim ostatnim piśmie w sprawie z dnia 14 listopada 2012 r. w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, Spółka poinformowała, że w obrocie prawnym nie pozostaje ani jedna umowa zawarta na podstawie wzorców umownych kwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Spółka została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy i prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Spółka skorzystała z tego uprawnienia. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców KRS prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy pod numerem: 0000261008. Przedmiotem działalności Spółki jest świadczenie usług polegających na wybudowaniu budynków w celu ustanowienia odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych i przeniesieniu własności przedmiotowych lokali na konsumentów lub budynków mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości (tzw. usługi deweloperskie). Przy zawieraniu z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, umów o świadczenie usług deweloperskich Spółka posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego o nazwie „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” (dalej również: Umowa ). Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika ponadto, że ww. wzorce przekazane do UOKiK stosowane przez Spółkę w obrocie z konsumentami od dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązywały w następujących okresach:
Wzorzec I - do dnia 23 marca 2011 r.;
Wzorzec II - od dnia 24 marca 2011 r. do dnia 14 września 2011 r.;
Wzorzec III - od dnia 15 września 2011 r. Prezes UOKiK ustalił, iż w treści ww. wzorców umownych stosowanych przez Spółkę w obrocie z konsumentami znajdują się następujące postanowienia: 1. „ (…) Kupujący oświadcza, że nie będzie podejmował czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji, w szczególności powstrzyma się od zaskarżania w trybie administracyjnym oraz sądowo-administracyjnym decyzji dotyczących kolejnych etapów inwestycji. Za szkody spowodowane niedochowaniem przez Kupującego obowiązku zaniechania podejmowania czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji odpowiadał będzie Kupujący na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami kodeksu cywilnego.” - postanowienie zawarte w § 1 ust. 7 Wzorców I i II; 8 2. „W przypadku niestawienia się Kupującego lub jego należycie uprawomocnionego przedstawiciela po dwukrotnym wezwaniu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub nie podpisania protokołu przeglądu lokalu przez Kupującego po przeglądzie technicznym w którym Kupujący brał udział, Deweloper dokona samodzielnego przeglądu lokalu. Odbiór w tym trybie ma taki sam skutek jak odbiór przez Kupującego i podpisanie protokołu przeglądu lokalu bez uwag.” - postanowienie zawarte w § 2 ust. 5 Wzorców I i II; 3. „W przypadku opóźnienia powstałego w trakcie realizacji inwestycji wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, niekorzystnych warunków meteorologicznych polegających na każdorazowym wystąpieniu temperatury mniejszej lub równej -5 stopni C w czasie wykonywania prac budowlanych, awarii na budowie zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć na etapie projektowania inwestycji, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przeglądu i przekazania lokalu. (…)” - postanowienie zawarte w § 2 ust. 13 Wzorca I; 4. „W przypadku opóźnienia w przekazaniu lokalu wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności w rozumieniu art. 471 k.c., a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, awarii na terenie Inwestycji zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przekazania lokalu. (…)” - postanowienie zawarte w § 2 ust. 6 Wzorca III; 5. „(…) w dniu podpisania niniejszej Umowy Kupujący przelewa 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy zł) jako I ratę dla Dewelopera, która stanowić będzie nie podlegającą zwrotowi na rzecz Kupującego opłatę na rzecz Dewelopera za przygotowanie niniejszej Umowy oraz innych dokumentów niezbędnych do jej zawarcia w przypadku nie wpłacenia przez Kupującego II raty w terminie 7 dni od daty określonej harmonogramem płatności. W takim przypadku niniejsza Umowa ulega rozwiązaniu z upływem terminu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.” - postanowienie zawarte w § 3 ust. 5 Wzorców I i II; 6. „Kupujący wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych w bazach danych należących do Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. oraz spółek z nią powiązanych kapitałowo lub osobowo oraz do wykorzystywania ich we wszelkich celach niezbędnych do realizacji postanowień niniejszej umowy, w tym do celów związanych z uzyskaniem przez Dewelopera kredytu na budowę Budynku, jak również w działaniach marketingowych prowadzonych przez i na zlecenie Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. lub spółek z nimi powiązanych (…) oraz wyraża zgodę na otrzymywanie informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej od powyższych nadawców (…)” - postanowienie zawarte w § 8 ust. 1 Wzorca I oraz § 6 ust. 1 Wzorca II; 7. „Kupujący przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na przetwarzanie przez Dewelopera jego danych osobowych, w tym ich przekazanie do banku kredytującego budowę Budynku, celem ich przetwarzania w zakresie niezbędnym dla realizacji 9 umowy kredytowej, w tym do przekazania bankowi kredytującemu, egzemplarza niniejszej Umowy wraz z późniejszymi zmianami, informacji na temat jej wykonania lub niewykonania przez Strony.” - postanowienie zawarte w§ 8 ust. 2 Wzorca I i § 6 ust. 2 Wzorca II; 8. „W razie sporów w toku wykonywania tej umowy strony będą dążyły do ich polubownego załatwienia, a gdy te dążenia nie doprowadzą do zawarcia ugody, spory będą podlegały Sądowi, właściwemu dla siedziby Dewelopera.” - postanowienie zawarte w § 9 ust. 4 Wzorca I oraz § 7 ust. 4 Wzorca II. W rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzonym przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 479 45 k.p.c. zostały wpisane następujące klauzule: 1. "W przypadku zbycia przez Kupującego przedmiotowego lokalu jest on zobowiązany do poinformowania przyszłego nabywcy o treści udzielonego pełnomocnictwa oraz do uzyskania od niego odpowiedniego dokumentu na rzecz Sprzedającego, pod rygorem zapłaty na rzecz Sprzedającego, kary umownej w wysokości 100.000 zł. Ponadto kupujący oświadcza, iż znane mu są plany przeprowadzenia przez spółkę Sprzedającemu na działkach sąsiednich dalszych inwestycji budowlanych..... i wyraża na nie zgodę, zobowiązując się do powstrzymania się od wnoszenia wszelkich protestów mających na celu wstrzymanie procedury administracyjnej związanej z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy oraz udzieleniem pozwolenia na budowę na sąsiednich działkach. W razie naruszenia tego zobowiązania, Sprzedającemu przysługuje prawo do zapłaty przez Kupującego kary umownej w wysokości 100.000 zł. " - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 14/06) i wpisane do Rejestru pod nr. 1443; 2. „W razie niestawiennictwa Kupującego w wyznaczonym terminie przekazania, Sprzedający dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i będzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedającego umowy w tym zakresie (…)” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 55/03) i wpisane do Rejestru pod nr. 364; 3. „W sytuacji określonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokół sporządzony przez Sprzedającego zastępuje protokół odbioru” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 55/03) i wpisane do Rejestru pod nr. 365; 4. „Termin, o którym mowa w ust. 1 może ulec przesunięciu tylko na skutek okoliczności zewnętrznych, na które Edbud, pomimo zachowania należytej staranności nie ma wpływu, a w szczególności: siły wyższej, działań organów administracji samorządowej i państwowej oraz podmiotów, od których zależy możliwość prowadzenia robót budowlanych, a w szczególności dostawców mediów i urządzeń infrastruktury technicznej, związanych z EDBUD-em stosownymi porozumieniami lub umowami, warunków atmosferycznych, które uniemożliwiają wykonanie robót budowlanych, wystąpienia w trakcie prowadzenia robót budowlanych konieczności wykonania dodatkowych robót, potwierdzonych wpisem do dziennika budowy, których w chwili podpisywania niniejszej umowy nie można było przewidzieć” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 grudnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 126/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 1382; 10 5. „Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji, wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym szczególności siły wyższej, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pisemnie nabywcę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu. Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym w szczególności: a. siły wyższej, b. działań organów administracyjnych, c. działań nabywcy, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pisemnie nabywcę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 100/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 921. 6. „Opłata manipulacyjna w wysokości 2000 brutto wniesiona przez Nabywcę przed podpisaniem umowy, zostanie zaliczona do wartości umowy w rozliczeniu końcowym. Nie podlega ona zwrotowi w przypadku wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez Nabywcę.” - postanowienie uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 126/05, a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 1388; 7. „Zainteresowany wyraża zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych oraz wyraża zgodę na przechowywanie, przetwarzanie, przekazywanie i wykorzystanie jego danych osobowych w celu przewidzianym umową, marketingowym i reklamowym przez pośrednika, wierzyciela i osoby trzecie. Pośrednik będzie postępować z danymi osobowymi zainteresowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami a w szczególności zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych” - postanowienie uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 5 września 2008 r. (sygn. akt XVII AmC 341/07) i wpisane do Rejestru pod nr. 1752; 8. „Zainteresowany wyraża zgodę na to, by pośrednik oraz osoby trzecie przesłały mu komunikaty handlowe oraz oferty drogą elektroniczną” - postanowienie uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 5 września 2008 r. (sygn. akt XVII AmC 341/07) i wpisane do Rejestru pod nr. 1762; 9. „Zainteresowany wyraża zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych przekazanych pośrednikowi w celu opracowania niniejszej umowy. Dalej wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych oraz wykorzystywanie ich przez pośrednika lub osobę trzecią w celu składania ofert handlowych lub oferowania usług na czas nieokreślony zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych." - postanowienie uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 5 września 2008 r. (sygn. akt XVII AmC 341/07) i wpisane do Rejestru pod nr. 1763; 10. „Spory wynikające z wykonania tej umowy rozstrzygać będzie Sąd właściwy dla siedziby spółki.” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 156/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 1007; 11. „Sądem właściwym do rozpatrywania wszystkich sporów wynikłych z umowy jest sąd siedziby Frontonu” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 100/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 922. Z ustaleń Prezesa UOKiK wynika również, że na dzień wydawania decyzji Spółka stosuje wyłącznie postanowienie określone w pkt. I sentencji decyzji, które zostało 11 zamieszone w treści aktualnie obowiązującego Wzorca III, natomiast kwestionowane w pkt. II sentencji decyzji postanowienia były stosowane we Wzorcu I oraz Wzorcu II, które obecnie nie obowiązują, co oznacza, że Spółka zaprzestała ich stosowania. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Dopiero wykazanie tej okoliczności pozwala na realizację celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust. 1 jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przedmiotowa sprawa, w ocenie Prezesa UOKiK, ma charakter publicznoprawny, gdyż wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy obecnie są lub w przyszłości będą klientami Spółki. W świetle powyższego, podjęcie działań przez Prezesa Urzędu w przedmiotowej sprawie było uzasadnione. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ust. 2 tego artykułu definiuje tę praktykę jako godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy. Ustawodawca w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podał przykładowe zachowania przedsiębiorców, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Pierwszą z trzech pozycji otwartego katalogu zakazanych praktyk stanowi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W świetle powyższego, zachowanie przedsiębiorcy może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, gdy spełnione są równocześnie trzy przesłanki wyinterpretowane z art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy: 1. kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2. zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, 3. praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. Strona postępowania (przedsiębiorca) Zakaz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, 12 organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Podmiot będący stroną niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powołanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imieniu. Tym samym oznacza to, iż zachowanie spółki Jankowski Pulchny Budownictwo Mieszkaniowe Sp. z o.o. – Inwestycja Pruszkowska sp. k. podlega kontroli dokonywanej na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2. Bezprawność działań Spółki Bezprawność, do której odwołał się ustawodawca wprowadzając do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definicję praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, należy rozumieć jako sprzeczność z prawem. Bezprawność działań przedsiębiorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowiązujących, niemniej należy wskazać, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul niedozwolonych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Należy bowiem podnieść, iż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do 13 rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes.” 1 Przepis art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od chwili wpisania klauzuli do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) jednoznacznie wskazał, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów” . Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do Rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy przy tym podkreślić, iż dla uznania, że klauzula wpisana do Rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame w treści nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. Aby zaistniała możliwość uznania dwóch postanowień za tożsame wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieściła się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame” (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), w której Sąd ten argumentował, iż „stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru” . W celu wykazania bezprawności działań Spółki koniecznym jest zatem ustalenie, że Spółka stosuje wzorce umowne, których postanowienia mieszczą się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, co następuje: W ocenie Prezesa UOKiK, stosowana przez stronę postępowania „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” wypełnia przesłanki uznania jej za wzorzec umowny. Należy bowiem wskazać, że formularz w postaci wzorca umowy przygotowany został jednostronnie przez Spółkę w celu i z zamiarem wykorzystywania w obrocie z konsumentami. Zdaniem Prezesa UOKiK, nie ulega 1 H. Ciepła, „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249. 14 wątpliwości, że „Umowa” stosowana przez Spółkę stanowi propozycję postanowień składających się na treść stosunku prawnego przeznaczoną do masowego stosowania. Natomiast możliwe w toku negocjacji zindywidualizowanej umowy z klientem zmiany postanowień wzorca, na które powoływała się Spółka w toku postępowania nie pozbawiają go tego charakteru. I.1, I.2 We Wzorcu I umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” zawarte jest następujące postanowienie: „W przypadku opóźnienia powstałego w trakcie realizacji inwestycji wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, niekorzystnych warunków meteorologicznych polegających na każdorazowym wystąpieniu temperatury mniejszej lub równej -5 stopni C w czasie wykonywania prac budowlanych, awarii na budowie zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć na etapie projektowania inwestycji, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przeglądu i przekazania lokalu. (…)” . We Wzorcu III umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” Spółka stosuje natomiast postanowienie o treści: „W przypadku opóźnienia w przekazaniu lokalu wynikłego z przyczyn, za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności w rozumieniu art. 471 k.c., a w szczególności za działania siły wyższej, anormalnych warunków atmosferycznych, awarii na terenie Inwestycji zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzkiemu, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przewidzieć, wywołane decyzjami administracyjnymi niezależnymi od Dewelopera lub zmianą przepisów prawnych, oraz wynikających z niedopełnienia przez Kupującego warunków Umowy, Strony aneksem ustalą nowy termin przekazania lokalu. (…)” . Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowień jest tożsama z treścią postanowienia uznanego za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 5 grudnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 126/05), wpisanego do Rejestru pod nr. 1382 w brzmieniu: „Termin, o którym mowa w ust. 1 może ulec przesunięciu tylko na skutek okoliczności zewnętrznych, na które Edbud, pomimo zachowania należytej staranności nie ma wpływu, a w szczególności: siły wyższej, działań organów administracji samorządowej i państwowej oraz podmiotów, od których zależy możliwość prowadzenia robót budowlanych, a w szczególności dostawców mediów i urządzeń infrastruktury technicznej, związanych z EDBUD-em stosownymi porozumieniami lub umowami, warunków atmosferycznych, które uniemożliwiają wykonanie robót budowlanych, wystąpienia w trakcie prowadzenia robót budowlanych konieczności wykonania dodatkowych robót, potwierdzonych wpisem do dziennika budowy, których w chwili podpisywania niniejszej umowy nie można było przewidzieć” . W przywołanym wyroku SOKiK wskazał, że termin realizacji budowy i przekazanie klientowi lokalu mieszkalnego do rozpoczęcia prac wykończeniowych jest jednym z istotnych 15 postanowień umowy deweloperskiej. W ocenie Sądu, opóźnienie w tym zakresie może spowodować po stronie klienta dodatkowe koszty objawiające się m.in. w konieczności zapewnienia mieszkania z uwagi na przedłużający się termin zakończenia inwestycji. W związku z tym Sąd uznał, iż dopuszczalne jest jedynie zamkniętego katalogu przesłanek, umożliwiających przesunięcie terminu zakończenia inwestycji, które mogą znaleźć zastosowanie w przypadku zajścia wyjątkowych okoliczności. Odmienne uregulowanie tej kwestii stanowi naruszenie art. 385 3 pkt 2 k.c., gdyż wyłącza wobec konsumenta odpowiedzialność przedsiębiorcy za nieterminowe wykonanie zobowiązania. Ponadto w ocenie Prezesa Urzędu treść kwestionowanych w niniejszym postępowaniu postanowień jest zbieżna z treścią następującego postanowienia: „Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji, wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym szczególności siły wyższej, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pisemnie nabywcę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu. Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym w szczególności: a. siły wyższej, b. działań organów administracyjnych, c. działań nabywcy, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pisemnie nabywcę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 100/05), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 921. W powyższym wyroku Sąd uznał postanowienie umowy za niedozwolone w świetle art. 385 1 § 1 k.c. z uwagi na ogólnikowe i nieprecyzyjne sformułowanie. W ocenie Sądu, z treści tego postanowienia nie wynika jednoznacznie z jakich przyczyn przedsiębiorca uprawniony jest do zmiany terminu realizacji inwestycji. W związku z powyższym, konsument nie ma możliwości uzyskania pełnej wiedzy odnośnie swoich praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy, co niewątpliwie rażąco narusza jego interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia zawarte we Wzorcu I i III, podobnie jak cytowane powyżej klauzule wpisane do Rejestru, przewidują otwarty katalog przesłanek pozwalających na opóźnienie zakończenia inwestycji i przekazania lokalu. W ocenie Prezesa Urzędu powoduje to wyłączenie wobec konsumenta odpowiedzialności przedsiębiorcy za nieterminowe wykonanie zobowiązania i przerzucenie całego ryzyka inwestycyjnego na konsumenta. Dodatkowo należy wskazać, iż możliwość wyznaczenia przez strony umowy w aneksie nowego terminu przekazania lokalu nie niweluje skutku po stronie konsumenta w postaci dodatkowych kosztów, wynikających np. z konieczności zapewnienia mieszkania z uwagi na przedłużający się termin zakończenia inwestycji. Zdaniem Prezesa UOKiK ta okoliczność przesądza o tożsamości klauzul stosowanych przez Spółkę z klauzulami wpisanymi do Rejestru. Z uwagi na powyższe zasadne jest stwierdzenie, iż stosowanie przez Spółkę kwestionowanych postanowień świadczy o bezprawności działania Spółki. II.1 We Wzorcu I oraz Wzorcu II umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” znajduje się postanowienie o treści: „Kupujący oświadcza, że nie będzie podejmował czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji, w szczególności powstrzyma się od zaskarżania 16 w trybie administracyjnym oraz sądowo-administracyjnym decyzji dotyczących kolejnych etapów inwestycji. Za szkody spowodowane niedochowaniem przez Kupującego obowiązku zaniechania podejmowania czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji odpowiadał będzie Kupujący na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami kodeksu cywilnego.” W ocenie Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia uznanego za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2007 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 14/06 i wpisanego do Rejestru pod nr. 1443 w brzmieniu: "W przypadku zbycia przez Kupującego przedmiotowego lokalu jest on zobowiązany do poinformowania przyszłego nabywcy o treści udzielonego pełnomocnictwa oraz do uzyskania od niego odpowiedniego dokumentu na rzecz Sprzedającego, pod rygorem zapłaty na rzecz Sprzedającego, kary umownej w wysokości 100.000 zł. Ponadto kupujący oświadcza, iż znane mu są plany przeprowadzenia przez spółkę Sprzedającemu na działkach sąsiednich dalszych inwestycji budowlanych..... i wyraża na nie zgodę, zobowiązując się do powstrzymania się od wnoszenia wszelkich protestów mających na celu wstrzymanie procedury administracyjnej związanej z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy oraz udzieleniem pozwolenia na budowę na sąsiednich działkach. W razie naruszenia tego zobowiązania, Sprzedającemu przysługuje prawo do zapłaty przez Kupującego kary umownej w wysokości 100.000 zł. " W powołanym wyżej wyroku, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał przedmiotowe postanowienie umowne za niedozwolone na podstawie art. 385 1 § 1 zd. 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 17 k.c. W uzasadnieniu wyroku Sąd odniósł się do zapisu dotyczącego powstrzymania się przez kupującego od wnoszenia wszelkich protestów mających na celu wstrzymanie procedury administracyjnej związanej z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy oraz udzieleniem pozwolenia na budowę na sąsiednich działkach. Zdaniem Sądu, przepis dążący do uniemożliwienia konsumentowi wzięcia udziału w postępowaniach administracyjnych, które mogą go dotyczyć kształtuje uprawnienia konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Sąd wskazał bowiem, że prawo do bycia stroną postępowania administracyjnego zawarte jest w przepisie art. 28 k.p.a., który głosi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ze wskazanego powyżej przepisu wynikają uprawnienia do występowania przed organami administracji publicznej. Dążenie zaś do uniemożliwienia wykonywania przez konsumenta praw do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, które go dotyczy, jest w ocenie Sądu, niezgodne z dobrymi obyczajami. Zdaniem Prezesa Urzędu, zarówno klauzula wpisana w Rejestrze, jak i klauzula kwestionowana w niniejszym postępowaniu stwarza identyczną sytuację, w której konsument nie będzie mógł skorzystać ze swojego uprawnienia do występowania w postępowaniach administracyjnych, które go dotyczą. W ocenie Prezesa UOKiK dla stwierdzenia tożsamości klauzuli stosowanej przez Spółkę z klauzulą wpisaną do Rejestru nie ma znaczenia fakt, iż w pierwszym przypadku niedochowanie obowiązku zaniechania podejmowania czynności zmierzających do opóźnienia wykonania kolejnych etapów inwestycji jest opatrzone sankcją odpowiedzialności na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami kodeksu cywilnego, a w drugim przypadku sprzedający zastrzega sobie karę umowną w wysokości 100.000 zł. W opinii Prezesa Urzędu, należy uwzględnić przede wszystkim skutek obu klauzul, czyli uniemożliwienie wykonywania przez konsumenta prawa do uczestnictwa w postępowaniach, które dotyczą jego interesu prawnego, a konsument uzyskuje w nich status strony postępowania. 17 Z uwagi na powyższe zasadne jest stwierdzenie, iż stosowanie przez Spółkę kwestionowanego postanowienia świadczy o bezprawności działania Spółki. II.2 We Wzorcu I oraz Wzorcu II umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” znajduje się ponadto postanowienie o treści: „W przypadku niestawienia się Kupującego lub jego należycie uprawomocnionego przedstawiciela po dwukrotnym wezwaniu listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub nie podpisania protokołu przeglądu lokalu przez Kupującego po przeglądzie technicznym w którym Kupujący brał udział, Deweloper dokona samodzielnego przeglądu lokalu. Odbiór w tym trybie ma taki sam skutek jak odbiór przez Kupującego i podpisanie protokołu przeglądu lokalu bez uwag.” W opinii Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest zbieżna z treścią następującego postanowienia, uznanego za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 55/03), wpisanego do Rejestru pod nr. 364: „W razie niestawiennictwa Kupującego w wyznaczonym terminie przekazania, Sprzedający dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i będzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedającego umowy w tym zakresie (…)” oraz postanowienia uznanego za niedozwolone tym samym wyrokiem SOKiK, a wpisanego do Rejestru pod nr. 365, o treści: „W sytuacji określonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokół sporządzony przez Sprzedającego zastępuje protokół odbioru”. Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd wskazał, iż tak określone we wzorcu postanowienie umowne umożliwia przedsiębiorcy bez obecności konsumenta dokonanie odbioru lokalu i zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy wobec konsumenta, co w świetle art. 385 1 § 1 k.c. stanowi niedozwoloną klauzulę, rażąco naruszając interes konsumenta. Za niedozwolony Sąd uznał także zapis umowny, w którym deweloper zastrzega, iż sporządzony przez niego jednostronny protokół odbioru może zastąpić protokół odbioru (art. 385 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 9 k.c.). Sąd uznał, iż zapis o takiej treści umożliwia deweloperowi kosztem interesu konsumenta uznanie sporządzonego pod jego nieobecność jednostronnego protokołu odbioru lokalu za równoważny z podpisanym przez obie strony umowy. Zapis w takiej treści przyznaje przedsiębiorcy uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. W ocenie Prezesa Urzędu zarówno klauzule wpisane w Rejestrze, jak i klauzula kwestionowana w niniejszym postępowaniu, w przypadku niestawienia się konsumenta w terminie wyznaczonym przez sprzedającego uprawniają Spółkę do dokonania samodzielnego odbioru przedmiotu umowy i zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy wobec konsumenta. Bez znaczenia pozostaje, iż w kwestionowanej klauzuli konsument dopiero w przypadku dwukrotnego wezwania listem poleconym za potwierdzeniem odbioru narażony jest na zwolnienie się przez dewelopera z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Istotny przy ocenie kwestionowanej klauzuli i postanowień wpisanych do Rejestru jest skutek tych klauzul, czyli umożliwienie deweloperowi dokonania samodzielnego przeglądu (odbioru) lokalu bez obecności konsumenta oraz uznanie odbioru w tym trybie za równoważny 18 z odbiorem przez kupującego i podpisaniem protokołu przeglądu lokalu bez uwag. Ta kwestia przesądza o niedozwolonym charakterze klauzuli ze względu na przyznanie Spółce prawa do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. To właśnie ten element podkreślił Sąd we wskazanym powyżej orzeczeniu. Zdaniem Prezesa UOKiK powyższe przesądza o zasadności twierdzenia, że stosowanie przez Spółkę kwestionowanego postanowienia nosi znamiona bezprawności. II.3 Wzorzec I oraz Wzorzec II umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” zawiera postanowienie o treści: „(…) w dniu podpisania niniejszej Umowy Kupujący przelewa 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy zł) jako I ratę dla Dewelopera, która stanowić będzie nie podlegającą zwrotowi na rzecz Kupującego opłatę na rzecz Dewelopera za przygotowanie niniejszej Umowy oraz innych dokumentów niezbędnych do jej zawarcia w przypadku nie wpłacenia przez Kupującego II raty w terminie 7 dni od daty określonej harmonogramem płatności. W takim przypadku niniejsza Umowa ulega rozwiązaniu z upływem terminu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.” Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia uznanego za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 126/05, a następnie wpisanego do Rejestru pod nr. 1388 w brzmieniu: „Opłata manipulacyjna w wysokości 2000 brutto wniesiona przez Nabywcę przed podpisaniem umowy, zostanie zaliczona do wartości umowy w rozliczeniu końcowym. Nie podlega ona zwrotowi w przypadku wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez Nabywcę.” W przywołanym wyroku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, iż przedmiotowy zapis umowy jako sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający prawa konsumentów powinien zostać wyeliminowany z obrotu prawnego. W opinii Prezesa Urzędu, istotny przy ocenie kwestionowanej klauzuli i postanowień wpisanych do Rejestru jest skutek tych klauzul, czyli pozbawienie konsumenta prawa do zwrotu wpłaconej kwoty tytułem pierwszej raty lub opłaty manipulacyjnej zaliczonej do wartości umowy w rozliczeniu końcowym w przypadku rozwiązania umowy. Zdaniem Prezesa UOKiK nie ma znaczenia fakt, iż w kwestionowanej klauzuli sankcja w postaci pozbawienia prawa do zwrotu pierwszej raty została określona na wypadek niezapłacenia drugiej raty przez konsumenta, podczas gdy klauzula wpisana do Rejestru przewiduje brak zwrotu opłaty manipulacyjnej w przypadku wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez konsumenta. Należy bowiem wskazać, iż wskutek niezapłacenia drugiej raty przez konsumenta w świetle kwestionowanego w tym postępowaniu zapisu następuje rozwiązanie umowy. Ta okoliczność, w ocenie Prezesa Urzędu, wskazuje na tożsamość klauzul stosowanych przez Spółkę z klauzulami wpisanymi do Rejestru, a tym samym przesądza o bezprawności działania Spółki. II.4, II.5 Zarówno Wzorzec I oraz Wzorzec II umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” zawierają postanowienia o treści: 19 „Kupujący wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych w bazach danych należących do Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. oraz spółek z nią powiązanych kapitałowo lub osobowo oraz do wykorzystywania ich we wszelkich celach niezbędnych do realizacji postanowień niniejszej umowy, w tym do celów związanych z uzyskaniem przez Dewelopera kredytu na budowę Budynku, jak również w działaniach marketingowych prowadzonych przez i na zlecenie Dewelopera, spółki Jankowski Pulchny sp. z o.o. lub spółek z nimi powiązanych (…) oraz wyraża zgodę na otrzymywanie informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej od powyższych nadawców (…)” ; „Kupujący przyjmuje do wiadomości i wyraża zgodę na przetwarzanie przez Dewelopera jego danych osobowych, w tym ich przekazanie do banku kredytującego budowę Budynku, celem ich przetwarzania w zakresie niezbędnym dla realizacji umowy kredytowej, w tym do przekazania bankowi kredytującemu, egzemplarza niniejszej Umowy wraz z późniejszymi zmianami, informacji na temat jej wykonania lub niewykonania przez Strony.” Zdaniem Prezesa Urzędu treść ww. postanowień jest tożsama z treścią następujących postanowień umownych uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 5 września 2008 r. (sygn. akt XVII AmC 341/07) i wpisanych do Rejestru pod nr. kolejno: 1752, 1762, 1763: "Zainteresowany wyraża zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych oraz wyraża zgodę na przechowywanie, przetwarzanie, przekazywanie i wykorzystanie jego danych osobowych w celu przewidzianym umową, marketingowym i reklamowym przez pośrednika, wierzyciela i osoby trzecie. Pośrednik będzie postępować z danymi osobowymi zainteresowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami a w szczególności zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych” ; „Zainteresowany wyraża zgodę na to, by pośrednik oraz osoby trzecie przesłały mu komunikaty handlowe oraz oferty drogą elektroniczną” ; "Zainteresowany wyraża zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych przekazanych pośrednikowi w celu opracowania niniejszej umowy. Dalej wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych oraz wykorzystywanie ich przez pośrednika lub osobę trzecią w celu składania ofert handlowych lub oferowania usług na czas nieokreślony zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych." W uzasadnieniu do wskazanego powyżej wyroku, Sąd zauważył, że w przedmiotowych postanowieniach konsument wyraża zgodę na wykorzystanie jego danych również przez bliżej nieokreślone osoby trzecie w celach niekoniecznie związanych z przedmiotem umowy, tu w celach reklamowych lub oferowania usług. Sąd podkreślił jednocześnie, że art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych wskazuje zakres w jakim dopuszczalne jest przetwarzanie danych osobowych. Zgodnie z tym przepisem, zgoda na przetwarzanie danych osobowych w postaci oświadczenia woli musi zostać złożona świadomie, wyraźnie, a co najważniejsze swobodnie. Zdaniem SOKiK, poprzez umieszczenie powyższej zgody we wzorcu umownym konsument nie miał szansy na swobodne udzielenie tej zgody. Konsument nie miał bowiem możliwości, aby wyrazić sprzeciw co do przetwarzania jego danych osobowych lub ograniczania jego zakresu. Ponadto, z zapisów przywołanych klauzul wynika, że zgoda na przetwarzanie danych osobowych obejmuje bliżej nieokreślone osoby trzecie. W ocenie Sądu takie ukształtowanie klauzul jest niezgodne z powołanym art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych i jako takie kształtuje prawa 20 i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy. Odnosząc się zaś do postanowienia dotyczącego zgody na przesyłanie komunikatów handlowych i ofert drogą elektroniczną, Sąd wskazał, że ono również zezwala nieokreślonym osobom trzecim na przesyłanie ofert, a ponadto zezwala na przesyłanie konsumentowi praktycznie każdej oferty zupełnie nie związanej z przedmiotem umowy. W opinii SOKiK takie ukształtowanie zobowiązań konsumenta nie ma odzwierciedlenia w zobowiązaniach drugiej strony, nie pozostaje też w związku z jej przedmiotem i jako takie musi zostać uznane za naruszające dobre obyczaje i rażąco naruszające interesy konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod nr. 1752 oraz 1763 tożsame jest zarówno postanowienie określone w pkt. II.4, jak i w pkt. II.5 sentencji decyzji, natomiast z klauzulą wpisaną w Rejestru pod nr. 1762 tożsame jest jedynie postanowienie, o którym mowa w pkt. II.4 sentencji decyzji. W ocenie Prezesa Urzędu o tożsamości kwestionowanych w niniejszym postępowaniu klauzul z klauzulami wpisanymi do Rejestru świadczy przede wszystkim fakt, iż zamieszczenie w kwestionowanych wzorcach jednoznacznej deklaracji („wyrażam zgodę”) pozbawia konsumenta swobody podjęcia decyzji. W przypadku obu kwestionowanych postanowień konsument nie miał bowiem możliwości odmowy wyrażenia zgody na przetwarzanie jego danych osobowych lub ograniczanie jego zakresu. Z uwagi na powyższe zasadne jest stwierdzenie, iż stosowanie przez Spółkę kwestionowanych postanowień świadczy o bezprawności działania Spółki. II.6 We Wzorcu I oraz Wzorcu II umowy zatytułowanej „ Umowa realizacyjna nr … o wybudowanie i zobowiązanie do sprzedaży wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w ramach realizacji inwestycji zlokalizowanej w Pruszkowie” znajduje się również następujące postanowienie: „W razie sporów w toku wykonywania tej umowy strony będą dążyły do ich polubownego załatwienia, a gdy te dążenia nie doprowadzą do zawarcia ugody, spory będą podlegały Sądowi, właściwemu dla siedziby Dewelopera.” W opinii Prezesa UOKiK treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią następujących postanowień uznanych prawomocnym wyrokiem SOKiK za niedozwolone postanowienia umowne i wpisanych do Rejestru: „Spory wynikające z wykonania tej umowy rozstrzygać będzie Sąd właściwy dla siedziby spółki.” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 156/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 1007; „Sądem właściwym do rozpatrywania wszystkich sporów wynikłych z umowy jest sąd siedziby Frontonu” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 100/05) i wpisane do Rejestru pod nr. 922. Sąd uznał, że postanowienia o treści wskazanej wyżej kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Wypełnia to znamiona klauzuli, o której mowa w art. 385 3 pkt 23 k.c., zgodnie z którą za niedozwolone postanowienie umowne uważa się takie, które wyłącza jurysdykcję sądów polskich lub poddaje pod rozstrzygniecie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzuca rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego. Kwestionowane postanowienie zmienia tę zasadę na niekorzyść konsumenta. Zgodnie 21 bowiem z art. 27 k.c. powództwo wytacza się przed sądem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego. Zmiana właściwości sądu choć dopuszczalna, bo w sprawach konsumenckich przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie zastrzegają właściwości wyłącznej, może być klauzulą zakazaną z uwagi na konieczność prowadzenia procesu w odległej od miejsca zamieszkania konsumenta miejscowości. Fakt taki powoduje utrudnienia w dojazdach do sądu, a tym samym prowadzeniu obrony. Ponadto należy wskazać, że nie można z góry określić, która strona w sporze będzie powodem, a która pozwanym. W związku z powyższym zbieżna treść postanowienia zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu i postanowień wpisanych do rejestru postanowień niedozwolonych powala przyjąć, że w tym zakresie spełniona jest przesłanka bezprawności działania Spółki. Ad 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest również wykazanie, iż w wyniku jej stosowania przez przedsiębiorcę naruszony lub zagrożony został zbiorowy interes konsumentów. Wskazać należy, iż ww. ustawa nie definiuje pojęcia „zbiorowy interes konsumentów”, a art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje jedynie, iż nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących lub mogących być klientami Spółki. Należy przy tym wskazać, że zdaniem Sądu Najwyższego wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy [ vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r.; sygn. akt III SK 27/07]. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. W niniejszej sprawie naruszenie zbiorowego interesu konsumentów przejawia się w stosowaniu postanowień wzorców umów, które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, co zostało uznane za działanie bezprawne. W omawianym przypadku naruszenie polega zatem na przedstawianiu nieograniczonej liczbie konsumentów – tj. faktycznych i potencjalnych klientów Spółki – wzorów umów zawierających postanowienia godzące w interesy prawne i ekonomiczne konsumentów. Na tym tle, w ocenie Prezesa Urzędu, stwierdzić należy, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie zachowania przedsiębiorcy za praktykę 22 naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu – jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy – wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazującą zaniechanie jej stosowania. Z kolei w świetle art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki. W przypadku takim Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Z kolei stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Ad I sentencji decyzji W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK ustalił, że postanowienie określone w pkt. I.1 sentencji decyzji zostało zamieszczone we Wzorcu I, który obowiązywał do dnia 23 marca 2011 r., natomiast postanowienie w brzmieniu określonym w pkt. I.2 sentencji decyzji Spółka stosuje we Wzorcu III obowiązującym od dnia 15 września 2011 r. W tym miejscu należy zauważyć, iż treść obu kwestionowanych postanowień jest niemal identyczna oraz że przedmiotowe postanowienia mają na celu wywołanie identycznego skutku, tj. wyłączenie wobec konsumenta odpowiedzialności przedsiębiorcy za nieterminowe wykonanie zobowiązania i przerzucenie całego ryzyka inwestycyjnego na konsumenta. Wobec powyższego, w ocenie Prezesa Urzędu uznać należy, że praktyka zarzucana Spółce w pkt I sentencji decyzji jest w dalszym ciągu stosowana. W żadnym wypadku nie można bowiem podzielić stanowiska Spółki, jakoby zaprzestanie stosowania postanowienia określonego w pkt. I.1 sentencji decyzji, zawartego we Wzorcu I, miało świadczyć o zaniechaniu przez Spółkę zarzucanej jej praktyki, podczas gdy postanowienie o niemal identycznej treści i wywołujące identyczne dolegliwości po stronie konsumenta, Spółka wprowadziła do aktualnie obowiązującego i stosowanego w obrocie Wzorca III. Należy wskazać również, że w toku postępowania dowodowego Spółka przy piśmie z dnia 22 maja 2012 r. wystąpiła z propozycją zastąpienia postanowienia określonego w pkt. I.2 sentencji decyzji postanowieniem o treści: „Deweloper zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które Deweloper odpowiedzialności nie ponosi. W przypadku opóźnienia w przekazaniu lokalu, które nie jest następstwem okoliczności za które Deweloper nie ponosi odpowiedzialności, Kupujący może odstąpić od umowy w terminie 14 dni od dnia zaproponowania przez Deweloper nowego terminu przekazania lokalu, co nie wyłączą możliwości żądania przez Kupującego wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.” 23 Analiza nowego postanowienia w brzmieniu zaproponowanym przez Spółkę wykazała, że nie przewiduje ono otwartego katalogu przesłanek pozwalających na opóźnienie zakończenia inwestycji i przekazania lokalu. W ocenie Prezesa Urzędu proponowany kształt postanowienia odpowiada obowiązującym przepisom prawa. Spółka jednocześnie zobowiązała się wdrożyć zaproponowane powyżej postanowienie do umów stosowanych w obrocie z konsumentami i jako tekst jednolity (wzorzec IV) w wyznaczonym przez Prezesa UOKiK terminie przekazać Prezesowi UOKiK, jako wykonanie zobowiązania nałożonego decyzją, o której mowa w art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać jednakże należy, że przy piśmie z dnia 18 września 2012 r. Spółka zmodyfikowała swoje stanowisko i wniosła o wydanie decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tylko ewentualnie o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy. Jednocześnie, należy wziąć pod uwagę okoliczność, iż stosowanie przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało udowodnione w toku niniejszego postępowania, a art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie, gdy praktyka jest uprawdopodobniona. Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy złożenie przez przedsiębiorcę zobowiązania do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom przepisu art. 24 ustawy stwarza po stronie Prezesa UOKiK jedynie możliwość, a nie obowiązek przyjęcia takiego zobowiązania i wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu, postanowił nie uwzględnić wniosku Spółki o przyjęcie zobowiązania, a z uwagi na fakt, iż praktyka określona w pkt. I sentencji niniejszej decyzji jest w dalszym ciągu stosowana przez Spółkę, zasadnym było rozstrzygnięcie w tym zakresie na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt. I sentencji decyzji . Ad II sentencji decyzji W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK ustalił, że postanowienia określone w pkt. II.1 – II.6 sentencji decyzji były stosowane przez Spółkę zarówno we Wzorcu I, obowiązującym do dnia 23 marca 2011 r., jak i we Wzorcu II, obowiązującym do dnia 14 września 2011 r. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika ponadto, że omawiane postanowienia nie znajdują odzwierciedlenia w treści Wzorca III, wprowadzonego do obrotu z dniem 15 września 2011 r. W ocenie Prezesa Urzędu uznać zatem należy, że Spółka zaniechała stosowania praktyki zarzucanej jej w pkt. II sentencji decyzji z dniem wprowadzenia do obrotu nowego wzorca (Wzorca III) niezawierającego kwestionowanych klauzul, co nastąpiło 15 września 2011 r. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zasadnym było rozstrzygnięcie w tym zakresie na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt. II sentencji decyzji . Kara pieniężna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę 24 pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia umyślnie, czy też nieumyślnie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter klauzul niedozwolonych, które przypisano Spółce, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Spółkę w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy wskazać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na co najmniej nieumyślne działanie Spółki. Pamiętać jednak należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Spółki kary pieniężnej jest fakt, iż jako przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest bezprawne. Spółka winna zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. kodeksu cywilnego, jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych w taki sposób, by nie były tożsame z wpisami zamieszczanymi w Rejestrze. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przedsiębiorca winien również wiedzieć, że określając warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim nie może godzić w interesy swoich kontrahentów, a zatem nie może wprowadzać regulacji niezgodnych z przepisami powszechnie obowiązującymi. Zgodnie z przekazanym do UOKiK sprawozdaniem finansowym Spółki za 2011 rok, przychody Spółki w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji wyniosły […] zł. Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść […] zł. Ad III.1 sentencji decyzji W punkcie I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na 25 Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oszacowanie wysokości kary w odniesieniu do praktyki stwierdzonej w pkt. I sentencji decyzji przebiegało dwuetapowo. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych w pkt. I.1 i I.2. naruszeń i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń. Na drugim etapie szacowania wysokości kary Prezes Urzędu dokonał ustalenia, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar kary i po stwierdzeniu, że takowe nie wystąpiły zdecydował, że ostateczna wysokość kary pozostanie na poziomie ustalonej kwoty bazowej. Dokonując oceny wagi stwierdzonych naruszeń wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt. I sentencji niniejszej decyzji polega na stosowaniu określonych w pkt. I.1. i I.2 niedozwolonych postanowień umownych tożsamych w swoim celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do powszechnie dostępnego Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Dla ustalenia kwoty bazowej, istotne znaczenie miało to, że postanowienia stosowane przez Spółkę naruszają interesy ekonomiczne i prawne konsumentów, a praktyka przypisana Spółce w zakresie stosowania postanowień tożsamych z wpisanymi do Rejestru stosowana jest długotrwale tj. od 1 stycznia 2011 r., co wynika z informacji przekazanych przez Spółkę w toku postępowania. Podczas ustalania wagi stwierdzonych naruszeń Prezes Urzędu wziął również pod uwagę fakt, iż postanowienia określone w pkt. I.1 i I.2 sentencji decyzji są postanowieniami o niemal identycznej treści i wywołują identyczne dolegliwości po stronie konsumenta, tj. mają w zamiarze wyłączenie wobec konsumenta odpowiedzialności przedsiębiorcy za nieterminowe wykonanie zobowiązania i przerzucenie całego ryzyka inwestycyjnego na konsumenta W ocenie Prezesa Urzędu powyższe okoliczności spowodowały, że przy wymierzaniu kary za stosowanie ww. postanowień nie potraktowano ich odrębnie. Prezes Urzędu stwierdził zatem, iż waga naruszeń wynikających ze stosowania określonych w pkt. I.1 i I.2,sentencji decyzji postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi […] zł . W przypadku niniejszej praktyki Prezes Urzędu nie stwierdził istnienia przesłanek pozwalających na obniżenie bądź podwyższenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej. W świetle powyższego za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt. I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 10.957 zł (dziesięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt siedem złotych), co stanowi […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i […] % kary maksymalnej. Ad III.2 sentencji decyzji W punkcie II sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co uzasadnia nałożenie na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oszacowanie wysokości kary w odniesieniu do praktyki stwierdzonej w pkt. II sentencji decyzji przebiegało dwuetapowo. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych w pkt. II.1 - II.6 naruszeń i na tej 26 podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń. Na drugim etapie szacowania wysokości kary Prezes Urzędu dokonał ustalenia, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar kary. Podczas ustalania wagi naruszeń stwierdzonych w punktach II.1- II.6 sentencji decyzji Prezes Urzędu wziął pod uwagę, iż postanowienia stosowane przez Spółkę mają w zamiarze uniemożliwienie wykonywania przez konsumenta praw do uczestnictwa w charakterze strony postępowaniach, które dotyczą jego interesu prawnego lub ekonomicznego (pkt II.1 sentencji), przyznanie Spółce uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy w przypadku odbioru lokalu (pkt. II.2 sentencji), pozbawienie konsumenta prawa do zwrotu wpłaconej kwoty tytułem pierwszej raty (pkt. II.3 sentencji), pozbawienie konsumenta swobody podjęcia decyzji w zakresie przetwarzania jego danych osobowych (pkt. II.4 i II.5 sentencji) oraz odgórne określenie właściwości sądu na wypadek sporu zaistniałego pomiędzy konsumentem a Spółką (pkt. II.6 sentencji). Praktyka przypisana Spółce, w zakresie stosowania klauzul tożsamych z wpisanymi do Rejestru, nie była stosowana długotrwale, bowiem postanowienia określone w pkt. II.1 – II.6 Spółka stosowała w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 14 września 2011 r. Podsumowanie wagi stwierdzonych w punktach II.1 - II.6 sentencji niniejszej decyzji naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie waga naruszeń wynikających ze stosowania sześciu postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi […] zł . Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę za stwierdzone w pkt. II sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iż Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki przed wszczęciem postępowania. Uznano to za okoliczność łagodzącą dającą podstawę do obniżenia kary o […] % , co pozwala na obniżenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […] % . W świetle powyższego za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt. II sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 24.289 zł (dwadzieścia cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt dziewięć złotych), co stanowi około […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i około […] % kary maksymalnej. W świetle powyższych okoliczności, w opinii Prezesa UOKiK, uznać należy, że kary pieniężne nałożone na Spółkę. są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nakładając niniejszą decyzją ww. karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wziął pod uwagę, że ma ona: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie karą, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). 27 Zdaniem Prezesa UOKiK tak wymierzona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt. III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: