RWA-43/2012

1 Warszawa, dnia 20 grudnia 2012 r. RWA- 61/28/12 DECYZJA nr RWA 43/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się, że działanie Socket Resources GmbH z siedzibą w Szwajcarii polegające na prezentowaniu w materiałach reklamowych treści wprowadzających ich odbiorców w błąd co do istotnych cech produktów inwestycyjnych oferowanych przez Socket Resources GmbH, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Socket Resources GmbH z siedzibą w Szwajcarii - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Socket Resources GmbH z siedzibą w Szwajcarii karę pieniężną w wysokości 91.021 zł (słownie: dziewięćdziesiąt jeden tysięcy dwadzieścia jeden złotych) płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji. PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie 2 III. Na podstawie art. 103 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzji w pkt. I nadaje sie rygor natychmiastowej wykonalności. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również: Prezes Urzędu, Prezes UOKiK) wszczął przeciwko Socket Resources GmbH w Szwajcarii (dalej także: Socket Resources, Spółka) postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na prezentowaniu w materiałach reklamowych treści wprowadzających ich odbiorców w błąd co do istotnych cech produktów inwestycyjnych oferowanych przez Socket Resources, co może stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), dalej u.p.n.p.r., a co za tym idzie praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust.1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dalej ustawa. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w związku z pozyskanymi informacjami przez Prezesa Urzędu w trakcie monitorowania informacji zawartych na stronie internetowej Socket Resources GmbH www.perfect-trade.pl . O wszczęciu postępowania Spółka została zawiadomiona zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy. Socket Resources odniosła się do stawianego zarzutu w piśmie z dnia 1 października 2012 r. Spółka wskazała, że ujawnione na stronie internetowej www.perfect-trade.pl informacje w jej przekonaniu nie są informacjami nieprawdziwymi i prawidłowo charakteryzują produkt Perfect Trade oraz znajdują pełne odzwierciedlenie w zawieranych przez Spółkę umowach z klientami, a tym samym nie mogły wprowadzić w błąd i zniekształcić zachowań rynkowych przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy. Spółka odnosząc się do charakteru jedynego oferowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej produktu Perfect Trade wyjaśniła, że umowa Perfect Trade jest rodzajem umowy nienazwanej, mieszczącej się w ramach swobody umów wynikającej z art. 353(1) kc. Socket Resources podkreśliła, że umowa ta ma postać umowy joint ventures (umowa o współpracy), zbliżonej do umowy spółki cywilnej z art. 860 par. 1 kc poprzez którą strony zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Socket Resources wskazała, że nie przyjmuje depozytów, lecz oferuje udział w zyskach we wspólnym przedsięwzięciu. Od dnia 1 lipca 2012 r. Spółka poinformowała, że zawarła […]. 3 Odnośnie do gwarancji osiągnięcia zysku Spółka wyraziła następujące stanowisko. Na stronach internetowych pod adresem www.perfect-trade.pl zostały zamieszczone materiały reklamowe, których celem jest przedstawienie produktu pod nazwą Perfect Trade . Wśród tych materiałów znajdują się informacje w części zatytułowanej „Twój pewny zysk”. Spółka nadmieniła ponadto, że w materiałach reklamowych potencjalnym klientom wskazuje „pewność osiągnięcia zakładanych zysków inwestycji”. Podkreśliła przy tym, iż zawierając umowę o współpracę w ramach Perfect Trade od początku inwestor wie jaką kwotę otrzyma ze swojej inwestycji oraz wskazuje, że w Perfect Trade inwestor otrzymuje zyski z dwóch źródeł tj.: premii gwarantowanej (każdego miesiąca średnio od 1,51% do 2,208 % zysku) oraz premii tradingowej (jednorazowej premii po zakończeniu roku inwestycyjnego). Spółka wskazała na następujące postanowienia: „Premia gwarantowana otrzymywana jest już po pierwszym pełnym miesiącu inwestowania. Wypłacana jest co miesiąc, a podstawą do jej wyliczenia jest wartość inwestycji. Dzięki premii gwarantowanej zarabiasz od 18,1 % do 26,5 % w skali roku) zaangażowanego kapitału”. Premia tradingowa, jak wskazała Spółka, otrzymywana jest po zakończeniu projektu inwestycyjnego. […]. O gwarancji inwestycji świadczy według Spółki też to, że Spółka po podpisaniu umowy z inwestorem tworzy depozyt rzeczowy ze złota inwestycyjnego do wartości nie tylko deklarowanego kapitału, ale obejmującego również premię gwarantowaną. Spółka podkreśliła, że zasady naliczania premii gwarantowanej i tradingowej określone zostały w umowie zawieranej z klientem (§ 6 umowy). Kwestie dotyczące depozytu ustala, wg. oświadczenia Spółki, § 7 umowy zawieranej z klientem. Spółka wskazała, że twierdzenie o pewność zysku jest uzasadnione tym, że inwestor dzięki zobowiązaniu Spółki do wypłaty inwestorowi premii gwarantowanej może „z góry” określić minimalną rentowność swojej inwestycji. Ta część premii, jak wskazała Socket Resources, nie jest uzależniona od żadnych czynników zewnętrznych jak np. wysokość stóp procentowych, WIBOR, ceny surowców, złota, kursów akcji, poziomów indeksów giełdowych, itp. Wypłata tej części premii nie jest również uzależniona od wyników finansowych osiąganych przez Spółkę z transakcji handlowych. Wobec powyższego w ocenie Spółki znajdujące się w materiałach reklamowych stwierdzenia dotyczące gwarancji zysku nie wprowadzają konsumentów w błąd albowiem są prawdziwe i znajdują pełne uzasadnienie w zaprezentowanych powyżej postanowieniach umownych. Spółka oświadczyła, że wszystkie postanowienia umowne są przez Spółkę respektowane i realizowane. Każdy inwestor otrzymuje comiesięczne wpłaty w wysokości wynikającej z umowy. Również ustanawiany depozyt rzeczowy, jak wskazała Spółka, ma charakter zabezpieczający nie tylko wniesiony kapitał, ale też premię gwarantowaną. Jednocześnie Spółka podkreśliła, że zawarła umowy z Mennicą Śląską Sp. z o.o. w celu realizacji zobowiązania dotyczącego depozytów. Spółka wyjaśniła, że każdorazowo w związku z zawarciem umowy z inwestorem wydaje dyspozycję wykonania produktów numizmatycznych ze złota inwestycyjnego, o wartości odpowiadającej wysokości zaangażowanego przez inwestora kapitału oraz należnej mu zgodnie z umową Perfect Trade premii gwarantowanej, oraz skarbcowania tego depozytu. Zasady realizacji depozytów określone w umowie o współpracy zostały uszczegółowione przez Mennicę Śląską Sp. z o.o. 4 w „Regulaminie realizacji depozytu w ramach umowy Perfect Trade”, który to regulamin otrzymują inwestorzy. […] Spółka dodatkowo wskazała, że podjęła kroki mające na celu wzmocnienie pozycji klienta względem ochrony depozytu. W nowym Regulaminie (obowiązuje od 20.08.2012 r.) Spółka wprowadziła dodatkowe zabezpieczenie nienaruszalności depozytu poprzez dodanie do procedury zamknięcia depozytu oświadczenia klienta o całkowitym rozliczeniu się przez Spółkę. Podkreśliła, że realizuje depozyt przez dokonanie wpłaty przez inwestora. Spółka nie pobiera w tym celu żadnych przedpłat, opłat, zaliczek. W przypadku braku wpłaty przez klienta, nie jest on obciążany żadnymi kosztami a umowa staje się nieważna. Depozyt jest realizowany na koszt i ryzyko Spółki. Spółka wskazała, że przez dedykowane depozyty tworzone na rzecz inwestorów czyni produkt Prerfect Trade jednym z najbezpieczniejszych dostępnych produktów na rynku. Wobec tego Spółka uważa, że posługiwanie się w materiałach reklamowych sformułowaniami „gwarancja zysku zabezpieczona równowartością depozytu rzeczowego”, „bezpieczeństwo twojego kapitału”, „najwyższa forma zabezpieczenia kapitału na czas kryzysu – imienny, dedykowany depozyt rzeczowy w postaci złotych monet” jest całkowicie uzasadnione i nie stanowi wprowadzenia konsumentów w błąd co do cech oferowanego produktu Perfect Trade . Spółka dodatkowo wskazała, że informacje zawarte na stronie www.perfect-trade.pl mają charakter przekazu reklamowego, zachęcającego konsumenta do zainteresowania się produktem i zapoznania się z nim. Niemniej jednak Spółka uważa, że nie sposób uznać informacji promocyjnych za wyczerpujące informacje o produkcie, a zatem sformułowania typu „twój pewny zysk” traktować wprost i dosłownie jako absolutną i bezwarunkową pewność osiągnięcia zysku w każdych okolicznościach. W tym kontekście żaden nawet najbezpieczniejszy produkt finansowy np. obligacje Skarbu Państwa nie mógłby być reklamowany jako „pewny zysk”, a z takimi reklamami w ocenie Spółki mamy do czynienia powszechnie. Spółka wskazała, że przeciętny konsument nie zawiera umowy inwestycyjnej jedynie na podstawie informacji zawartych na stronie internetowej, bez zapoznania się ze szczegółami produktu, treścią umowy Perfect Trade oraz Regulaminu. Spółka podkreśliła, że jej produkt Perfect Trade oraz jego reklama z uwagi na swoją specyfikę (minimalny udział inwestora wynosi 30.000 zł) skierowany jest do segmentu ponadprzeciętnych konsumentów posiadających odpowiednie środki finansowe oraz wiedzę i chęć poruszania się wśród międzynarodowych produktów inwestycyjnych. Spółka wskazała, że rozważny i ostrożny konsument musi mieć świadomość, że sformułowania „twój pewny zysk”, „pełne zabezpieczenie zaangażowanego kapitału” znajdują potwierdzenie na poziomie kontraktowym (są realizowane przez odpowiednie zapisy umowne). Jednakże, jak uważa Spółka, nie mają charakteru absolutnego, ponieważ nie istnieją instrumenty finansowe całkowicie pozbawione jakiegokolwiek rodzaju ryzyka. Równocześnie twierdzenia, że Perfect Trade zapewnia inwestorom najwyższy poziom zabezpieczenia w postaci realnego depozytu oraz gwarantuje poziom zysku są uzasadnione. W ocenie Spółki depozyt rzeczowy w postaci złotych monet jest jedyną gwarancją kapitału, 5 ze względu na niestabilność rynków finansowych w ubiegłych latach. Spółka wskazała, że Perfect Trade gwarantuje pełne zabezpieczenia kapitału wraz z premią w całym okresie trwania inwestycji. Na potwierdzenie twierdzeń Spółka zacytowała treść strony www.perfect-trade.pl : „Zespół Prefect Trade bazując na swojej wiedzy i doświadczeniu właśnie na złocie opiera całą filozofię działania, ponieważ kruszec ten stanowi najbezpieczniejszą lokatę na świecie. Spośród wielu sposobów lokowania kapitału tylko złoto cechuje się unikalnością, trwałością, i stabilnością. System „złotej waluty” jest uznawany przez ekonomistów jako najbardziej stabilny system walutowy. W dzisiejszych czasach, kiedy nawet banki gwarantują depozyty tylko do 100.000 EUR, wielu inwestorów zabezpiecza swój majątek poprzez depozyt złota, które na przestrzeni kilku dekad pokazało odporność na panujące kryzysy finansowe rynków światowych.” Dodatkowo Spółka oświadczyła, że rok obrotowy Spółki jest zgodny z rokiem kalendarzowym. W odniesieniu do przychodów za rok 2011 Spółka wskazała, że nie osiągnęła przychodów z działalności w ww. okresie. W dniu 26 listopada 2012 r. Prezes UOKiK zawiadomił Socket Resources o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w sprawie. Strona postępowania nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Prezes Urzędu ustalił i zważył , co następuje: Socket Resources GmbH z siedzibą w Szwajcarii prowadzi działalność gospodarczą na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, zawierając z konsumentami umowy. Przedmiotem działalności Spółki, wg. danych uzyskanych w toku postępowania, jest działalność polegająca na oferowaniu klientom produktu Perfect Trade . Z informacji zawartych na stronie internetowej www.perfect-trade.pl wynika, że „Socket Resources GmbH jest spółką powołaną do realizacji transakcji handlowych na rynkach pierwotnych”. Wg. oświadczenia Spółki złożonego na jej stronie internetowej, zamierzeniem statutowym spółki jest organizacja i prowadzenie obrotu handlowego w szczególności w zakresie kruszców metali szlachetnych. Spółka wskazała na stronie internetowej, że obecnie jest na etapie ekspansji produktu Perfect Trade na ternie Europy Centralnej i Wschodniej. Spółka w Polsce nie posiada oddziału ani przedstawicielstwa. Socket Resources posiada w Polsce biuro, które, zgodnie z oświadczeniem Spółki, jest miejscem kontaktowym, gdzie odbierana jest korespondencja oraz organizowane są spotkania z podmiotami współpracującymi ze Spółką w Polsce. Prezes Urzędu ustalił w oparciu o dane na stronie internetowej Spółki, że aby uzyskać szczegóły oferty należy skontaktować się z konsultantem Socket Resources. Na stronie www.parfet-trade.pl w zakładce kontakt dane wskazana jest nazwa Spółki: Socket Resources 6 GmbH w Szwajcarii oraz adres e-mail i telefon biura w Szwajcarii. Obok ww. danych kontaktowych podany jest telefon kontaktowy do Polski oraz adres e-mail dedykowany dla obszaru Rzeczypospolitej Polskiej. Prezes Urzędu ustalił, że Spółka oferuje klientom produkt Perfect Trade . Spółka podpisuje z klientami w oparciu o wzorzec umowny umowy pod nazwą umowa Perfect Trade . Dodatkowo Prezes Urzędu ustalił, że Spółka zawarła umowę dotyczącą depozytów z Mennicą Śląską Sp. z o.o. z siedzibą w Czarkowie. W toku postępowania ustalono, że Spółka w roku 2011 nie osiągnęła przychodów z prowadzonej działalności. Pkt I. sentencji decyzji I. Naruszenie interesu publicznego Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. W świetle jej art. 1 ust. 2 ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom ograniczającym konkurencję oraz praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, a także antykonkurencyjnym koncentracjom przedsiębiorców i ich związków, jeżeli te praktyki lub koncentracje wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą ingerencji Prezesa Urzędu jest uprzednie ustalenie, czy działanie przedsiębiorcy, któremu zarzuca się stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wywołuje lub może wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że doszło do naruszenia interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy konsumentów jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Działaniami antykonsumenckimi w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy zapoznali się lub mogli zapoznać się z materiałami reklamowymi Spółki dotyczącymi oferowanych przez nią produktów inwestycyjnych. Zakwestionowane zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie możliwe jest zatem poddanie zachowania Spółki dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. 7 Z kolei fakt, że przedsiębiorca posiada biuro organizacyjne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, stronę internetową w języku polskim i oferuje produkt określany przez Spółkę jako Perfect Trade konsumentom na terytorium RP świadczy o tym, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie. II. Naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje możliwość kontroli przez Prezesa UOKiK działań przedsiębiorców podejmowanych w stosunkach prawnych z konsumentami, wprowadzając mechanizmy ochrony tzw. zbiorowych interesów konsumentów. Definiując w art. 4 pkt 12 ustawy pojęcie konsumenta ustawa odsyła do art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.; dalej również: k.c.), zgodnie z którym konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Materialnoprawną podstawę do oceny działań przedsiębiorcy w powyższym aspekcie stanowi przepis art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z jego ust. 1, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (art. 24 ust. 2 ustawy). Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Przepis art. 24 ust. 2 ww. ustawy zawiera przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Jak wynika z powyższego, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest wykazanie, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy przesłanki: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; 2) działanie to jest bezprawne; 3) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. 8 Ad 1) Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie gospodarczej przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Natomiast zgodnie z art. 2 ww. ustawy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Socket Resources GmbH z siedzibą w Szwajcarii jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest spółką wpisaną do szwajcarskiego rejestru przedsiębiorców. Spółka prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działalność ta wykonywana jest w sposób zorganizowany, ciągły i w celach zarobkowych. Ww. okoliczności przesądzają o statusie Socket Resources GmbH jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2) Bezprawność Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym była mowa powyżej, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe. Należy wskazać, że jako bezprawne kwalifikuje się zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone 9 zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwai, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000 r., str. 117- 118). Bezprawność ma charakter obiektywny, niezależny od wystąpienia szkody i zamiaru podmiotu dopuszczającego się bezprawnych działań. Bezprawność przypisanej Socket Resources praktyki należy wywieść z naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Art. 3 u.p.n.p.r. zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 i 4 ustawy). Niewątpliwie działania Spółki polegające na reklamowaniu produktów (usług), w tym za pośrednictwem prowadzonej strony internetowej mieszczą się w przedstawionym powyżej pojęciu praktyki rynkowej. Należy wskazać, że Socket Resources w toku postępowania uznała, że informacje zawarte na stronie www.perfect-trade.pl mają charakter materiałów reklamowych i mogą być oceniane z punktu widzenia ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. określono dwie przesłanki, których łączne spełnienie pozwala na zakwalifikowanie praktyki przedsiębiorcy jako nieuczciwej, a mianowicie: sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rzeczywiste lub potencjalne zniekształcenie w istotny sposób zachowań rynkowych przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przepis ten ma charakter klauzuli generalnej, która w celu wykazania stosowania danej praktyki wymaga odpowiedniej konkretyzacji. Art. 4 ust. 2 ustawy zawiera otwarty katalog nieuczciwych praktyk rynkowych, wyróżnia m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Praktyki te mogą polegać zarówno na działaniu (art. 5) jak i zaniechaniu (art. 6), przy czym nie są one zakazane w każdych okolicznościach (art. 7). Oznacza to, że przypisanie przedsiębiorcy stosowania praktyk rynkowych wprowadzających w błąd wymaga odniesienia zarówno do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy, jak również definicji praktyki wprowadzającej w błąd zawartej w art. 5 lub art. 6 ustawy. W niniejszej sprawie Socket Resources został postawiony zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. Zgodnie z ww. art. 5 ust. 1 praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Ocena każdej praktyki rynkowej dokonywana jest z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. W niniejszej sprawie niezbędne jest więc rozstrzygnięcie, czy wskutek sposobu prezentowania przez Spółkę informacji, co do istotnych cech produktów inwestycyjnych 10 oferowanych konsumentom przez Socket Resources, konsument mógł zostać wprowadzony w błąd, tj. podjąć decyzję dotyczą umowy, której inaczej by nie podjął. Art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r. uznaje za przeciętnego konsumenta takiego konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Wymaga zarazem dokonania oceny tych cech z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. W ocenie Prezesa Urzędu adresatem reklam Spółki jest ogół konsumentów. Treść rozpowszechnianych reklam jak i oferowany przez Spółkę produkt Perfect Trade nie jest kierowany do określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy grupy konsumentów, ale nieograniczonego kręgu odbiorców, potencjalnie każdej osoby, która chciałaby zainwestować w celu osiągnięcia zysków środki pieniężne. Jak wynika z materiałów zebranych w toku postępowania oraz zamieszczonych na stronie internetowej www.perfect- trade.pl , zawarcie umowy ze Spółką nie wymaga posiadania przez konsumenta szczególnej wiedzy, umiejętności czy też większej niż przeciętna orientacji na rynku usług finansowych. Dla zawarcia umowy ze Spółką wystarczające jest posiadanie przez konsumenta środków pieniężnych. Należy wskazać, że w toku postępowania Socket Resources wskazywała, że w przypadku oferowanego przez Spółkę produktu Perfect Trade oferta kierowana jest do specyficznego klienta. W ocenie Spółki specyfika klienta wynika z tej okoliczności, że aby wejść w relację umowną ze Spółką, potencjalny klient musi być w posiadaniu co najmniej kwoty 30.000 zł. Ta kwota, jak wynika z ustaleń Prezesa Urzędu dokonanych w toku postępowania, jest minimalną kwotą jaką można zainwestować w produkt Perfect Trade. Dokonując oceny w sprawie Prezes Urzędu uznał jednak, że fakt posiadania przez osoby do których jest kierowana oferta Spółki kwoty co najmniej 30.000 zł (grupa docelowa Socket Resources) nie stanowi o wyodrębnieniu takiej grupy konsumentów i jednoznaczne jej zdefiniowanie jako szczególnej, dającej się wyodrębnić grupy spośród ogółu konsumentów, posiadającej jakieś szczególne predyspozycję, wiedzę i doświadczenie w inwestowaniu na rynku finansowym. Fakt posiadania 30 000 zł nie czyni konsumenta chcącego zainwestować pieniądze, mającego perspektywę w przyszłości osiągnięcia szybkiego i dużego zysku, przynależnym do określonej specyficznej i wyodrębnionej grupy. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie za przeciętnego konsumenta należy uznać konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Należy przy tym podkreślić, że wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej - nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie 11 wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Jednocześnie przyjąć można, że ma świadomość specyfiki języka reklamy, jego pewnej umowności, skłonności do przesady i konieczności odnoszenia się do reklam z racjonalnym dystansem. Przeciętny konsument rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Przeciętny konsument ma prawo odbierać kierowane do niego przekazy reklamowe w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca, od którego pochodzą, przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. Tak więc zdaniem Prezesa Urzędu, adresatem reklamy Spółki nie jest konsument bardziej niż przeciętnie zorientowany w specyfice języka reklamy oraz języka charakterystycznego dla rynku usług finansowych. Analizując reklamę należy uwzględnić wszystkie czynniki, które mogą kształtować jej odbiór przez przeciętnego konsumenta, a więc przede wszystkim komunikat, który jego autor chce przekazać konsumentom. Spółka kieruje do konsumenta na swojej stronie internetowej następujące informacje: Połączenie bezpośredniego zaangażowania kapitału w transakcje handlowe, z pełnym zabezpieczeniem kapitału oraz przewidywalną gwarantowaną stopą zwrotu (…); Twój pewny Zysk; Gwarancja zysku zabezpieczona równowartością depozytu rzeczowego; Premia gwarantowana od 18,1% rocznie + dodatkowa premia tradingowa (średnio 12%) wypłacana na koniec roku inwestycyjnego; Bezpieczeństwo Twojego kapitału; Najwyższa forma zabezpieczenia kapitału na czas kryzysu – imienny, dedykowany depozyt rzeczowy w postaci złotych monet. Na stronie internetowej Spółki zamieszczony jest także kalkulator, który umożliwia obliczenie kwoty do odbioru w przypadku zainwestowania środków w określonej wysokości i okresie inwestycyjnym wskazanym przez Spółkę. Jednocześnie należy wskazać, co jest bardzo istotne z punktu widzenia oceny przez konsumenta prezentowanej przez Spółkę oferty i jej walorów, że w żadnym z prezentowanych materiałów, oprócz stwierdzeń zagwarantowania zysków, bezpieczeństwa inwestycji, kapitału wnoszonego przez konsumenta, Spółka nie wskazała, na czym polega oferowany produkt określany przez Socket Resources jako Perfect Trade . Nie wiadomo jaka jest specyfika tego produktu oraz jaki jest jego charakter. Na marginesie należy wskazać, że również umowa zawierana z klientem nie wskazuje na czym polega reklamowana inwestycja. We wzorcu umownym przedkładanym w celu finalizacji umowy wskazane zostało: „ Perfect Trade – niejawny zespół narzędzi handlowych i organizacyjnych, opracowane przez Socket Resources GmbH i wyszczególnionych w niniejszej umowie”. Przedmiot umowy Perfect Trade natomiast został określony w następujący sposób: „współpraca Stron w zakresie realizacji transakcji z wykorzystaniem narzędzi handlowych i organizacyjnych opracowanych przez Socket Resources w ramach Perfect Trade, przy wniesionym przez Inwestora Udziale.” Przedmiotowe elementy umowy zostały przywołane w decyzji, gdyż Spółka w toku postępowania wskazywała, że klient może w toku czynności związanych z podejmowaniem decyzji dotyczących zawarcia umowy zapoznać się z produktem i w sposób świadomy zdecydować czy wejść w relację umowną ze Spółką. Wtedy bowiem, w ocenie Spółki, z umowy dowie się o specyfice produktu. Wyjaśniając istotę praktyki zarzucanej Spółce, która przejawia się we wprowadzającym w błąd działaniu na etapie przedkontraktowym, czyli na 12 etapie kierowania oferty Spółki poprzez jej reklamy, należy stwierdzić, że nawet gdyby na etapie zawierania kontraktu klient dowiadywał się z umowy o wszystkich istotnych elementach oferowanego produktu Perfect Trade (w ocenie Prezesa Urzędu umowa tego nie gwarantuje) , nie niwelowałoby to bezprawności działania Spółki na etapie przedkontraktowym. Tak więc należy stwierdzić, że na podstawie informacji zamieszczonych w reklamach, w tym na stronie internetowej www.perfect-trade.pl przeciętny konsument, tj. osoba dostatecznie dobrze poinformowana, uważna i ostrożna, nie jest zatem w stanie w żadnej mierze ustalić, w jaki sposób, na jakich warunkach i w jakie produkty finansowe Spółka będzie inwestować powierzone jej środki pieniężne. Dodatkowo należy wskazać, że Socket Resources nie określiła na czym polega istota produktu Prerfect Trade , czym jest Perfect Trade i w co inwestuje konsument. Ustosunkowując się do charakterystyki produktu oferowanego przez Socket Resources – produktu Perfekt Trade - w kontekście sposobu prezentacji produktu na stronie www.perfect-trade.pl należy wskazać, że przeciętny konsument ma świadomość specyfiki języka reklam, w tym jego umowności i skrótowości oraz konieczności odnoszenia się do reklam z racjonalnym dystansem. W tym wypadku jednak, na podstawie analizowanych reklam będących propozycją Spółki nabycia jej produktu Perfect Trade , nawet ostrożny i uważny konsument nie mógł ustalić charakteru tego produktu. Wiedza na temat produktu oferowanego przez Spółkę wiąże się natomiast w ocenie Prezesa Urzędu z takimi elementami oferty jak zysk, zabezpieczenie, a dalej ryzyko inwestycyjne. Przechodząc dalej w zważeniach do kwestii gwarancji zysku, zabezpieczenia kapitału i bezpieczeństwa inwestycji należy wskazać, że Spółka w swoich materiałach przedstawiła swoją ofertę jako specjalny produkt zabezpieczony również w specjalny sposób - tak co do kapitału inwestowanego jak i co do gwarancji zysków i bezpieczeństwa zysków. Bezpieczeństwo lokowanych w Perfect Trade środków Socket Resources oparła na odniesieniu do depozytów w złocie, każdorazowo składanych przez Socket Resources przed dokonaniem wpłaty udziału przez inwestora na rachunek bankowy Spółki. Socket Resources wskazywała w materiałach, że daje „gwarancję zysku zabezpieczoną równowartością depozytu rzeczowego” , oraz posługiwała się sformułowaniami: „bezpieczeństwo twojego kapitału” , „najwyższa forma zabezpieczenia kapitału na czas kryzysu – imienny, dedykowany depozyt rzeczowy w postaci złotych monet” . Należy wskazać, że Socket Resources prawdziwość ww. stwierdzeń uzasadnia brzmieniem postanowień zawieranej przez konsumentów umowy z Socket Resources. Prezes Urzędu dokonał analizy wzorca umowy umowa Perfect Trade na potrzeby oceny prawdziwości twierdzeń zawartych na stronie internetowej Spółki. Wzorzec umowy stanowi, że z tytułu uczestnictwa w Perfect Trade inwestor otrzymuje: premię gwarantowaną i premię tradingową. Umowa określa warunki wypłaty oraz warunki na jakich premie będą wypłacane w przypadku wycofania Udziału przez Inwestora przed zakończeniem roku inwestycyjnego (umowa zastrzega, że premia tradingowa nie będzie wypłacona w przypadku wycofania udziału przez zakończeniem roku inwestycyjnego). Umowa określa również depozyt rzeczowy w następujący sposób: w celu zabezpieczenia obecnych i przyszłych wierzytelności Inwestora wobec Socket Resources z tytułu Udziałów oraz premii do kwoty określonej w Umowie, Socket ustanowi imienny, dedykowany depozyt i złoży go w skarbcu Depozytariusza. Depozyt rzeczowy jest 13 realizowany w postaci monet lub sztabek wykonywanych ze złota inwestycyjnego stanowiącego własność Socket Resources GmbH, którego cena jest określana w PLN na postawie średniego kursu skupu złota NBP dla sztabki 100g próby 999,9. Depozyt pozostaje w skarbcu Depozytariusza do dnia wypłaty udziału, ostatniej premii gwarantowanej oraz premii tradingowej na konto Inwestora wskazane w umowie. Prezes Urzędu dokonał również analizy umowy dotyczącej depozytów zawartej pomiędzy Socket Resources a Mennicą Śląską Sp. z o.o. w Czarkowie. W toku analizy ustalił, […] Informacja o tym, jakie produkty finansowe oferuje Spółka ma bez wątpienia charakter istotny i jest potrzebna przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy. Dane o charakterze produktów mają podstawowe znaczenie dla przeciętnego konsumenta, na które przede wszystkim zwraca uwagę zapoznając się z ofertą usług finansowych. Charakter produktu bowiem daje postawę do dokonania oceny ryzyka inwestycyjnego oraz oceny gwarancji zysku i bezpieczeństwa inwestycji. Inaczej konsument ocenia bowiem np. aktywne inwestowanie w fundusze, nieruchomości, surowce, a inaczej lokaty bankowe czy też obligacje Skarbu Państwa. Informacja o charakterze usługi pozwala konsumentowi na ustalenie jakie potencjalne korzyści i ryzyka wynikać mogą dla niego w przypadku wyboru danego produktu. W konsekwencji, może też ocenić wiarygodność prezentowanej oferty. Posiadając takie informacje konsument ma również możliwość porównania ofert różnych przedsiębiorców działających na rynku usług finansowych. Niewątpliwie przy ocenie reklamy uwzględnić należy, że posługuje się skrótami, hasłami, których celem jest dotarcie do potencjalnych klientów i skłonienie ich do zainteresowania się reklamowanym produktem. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie można jednak pominąć, że istota przekazu reklamowego to nie tylko promowanie danego towaru lub marki i zachęcanie konsumentów do jego nabycia, ale również informowanie ich o towarze, jego cechach użytkowych, przeznaczeniu (…). Reklamie będącej niezwykle istotnym i silnie oddziaływującym zjawiskiem gospodarczym oraz społecznym ustawodawca stawia wypływające z ogólnych zasad prawa wymogi, traktując ją również jako zjawisko prawne. Z funkcji reklamy wynika bowiem, że występują w niej dwie warstwy znaczeniowe: informacja o produkcie oraz zachwalanie walorów produktu lub warunków jego sprzedaży. W tychże warunkach może dojść do wypaczenia reklamy, ponieważ informacja o produkcie może okazać się niepełna i nieprawdziwa, a zachwalanie nieuzasadnione i wręcz oszukańcze (Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka. Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009r., str. 433, wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 września 2001r. sygn. akt I C 1948/00). Należy wskazać, że strona internetowa www.perfect-trade.pl jako nośnik danych dotyczących działalności Spółki i produktów przez nią oferowanych jest na tyle pojemna, że nie było przeszkód by dookreślić charakter inwestycji w jaką wchodzi konsument lokując pieniądze w Perfect Trade jak również by opisać sposób ustanawiania depozytu i dokonywania jego wyceny. W ocenie Prezesa Urzędu, przeciętny konsument mógł bez wątpienia podjąć decyzję dotyczącą umowy, której nie podjąłby, gdyby posiadał - w chwili zapoznania się z materiałami 14 reklamowymi - pełną wiedzę o charakterze produktu oferowanego przez Spółkę, w tym zasad zabezpieczeń, sposobu jego ustanowienia, pozycji Socket Resources w tej procedurze jak również pozycji i obowiązków Mennicy Śląskiej Sp. z o.o. […]. Należy stwierdzić, ze konsument mógł mieć błędne wyobrażenie o właściwościach produktów inwestycyjnych Spółki i ich istotnych cechach. Zdaniem Prezesa Urzędu, wprowadzające w błąd działanie Spółki może pozbawić przeciętnego konsumenta możliwości podejmowania świadomych i ekonomicznie przemyślanych decyzji, których nie podjąłby, gdyby znał rzeczywisty obraz oferty Spółki. Art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, przez decyzję dotyczącą umowy rozumie m.in. decyzję podejmowaną przez konsumenta co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu lub zapłaci za produkt, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania. Nieuczciwa praktyka rynkowa polegająca na wprowadzającym w błąd działaniu nie musi prowadzić do dokonania przez przeciętnego konsumenta czynności prawnej. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. Decyzja dotycząca umowy w omawianym stanie faktycznym sprowadzać może się do sytuacji, w której konsument pod wpływem reklamy zainteresuje się ofertą Spółki bądź też podejmie działania w celu uzyskania dodatkowych informacji dotyczących produktów Spółki i uda się np. do placówki Spółki, wykona telefon, wyśle e-mail. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że konsument może mieć możliwość zweryfikowania przekazu reklamowego na późniejszym etapie. Istotne jest bowiem wewnętrzne przekonanie konsumenta, dokonany przez niego odbiór przekazu reklamowego, który prowadzi do zrozumienia najważniejszych informacji, jakie z niego płyną. Sama możliwość uzyskania dodatkowych, szczegółowych informacji z określonych źródeł nie może służyć do uzupełniania czy prostowania informacji zawartych w reklamach. Jak podkreślił Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 19 grudnia 2007r. sygn. akt XVII Ama 64/07 konsument, do którego reklama jest kierowana ma prawo do rzetelnej informacji już w chwili zapoznania się z reklamą bez konieczności zasięgania jej dopiero w miejscu sprzedaży u przedsiębiorcy. Przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania w sposób rzetelny i prawdziwy o cechach oferowanego towaru już w reklamie, a klient zwabiony jego ofertą nie ma obowiązku jej weryfikacji w miejscu sprzedaży. Jak wskazano powyżej, w celu przypisania Spółce nieuczciwej praktyki rynkowej, niezbędne jest także wykazanie, że praktyka ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Oznacza to konieczność odniesienia się do przesłanek klauzuli generalnej z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Z uwagi na kwestionowanie treści materiałów reklamowych Spółki, Prezes Urzędu dokonał oceny zachowania Spółki w kontekście naruszenia dobrych obyczajów oraz możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, tj. na etapie kierowania do niego przekazu reklamowego. 15 Na gruncie powołanej ustawy pod pojęciem sprzeczności z dobrymi obyczajami należy rozumieć swego rodzaju klauzulę rzetelności, oznaczającą zakaz takiego zachowania przedsiębiorcy, które mogłoby prowadzić do zakłócenia zachowania konsumenta na rynku poprzez brak rzetelnego informowania go o istotnych cechach produktu. Chodzi tu przede wszystkim o staranność i uczciwość zawodową oraz dobrą wiarę. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r. sygn. akt XVII Ama 118/04 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, że w stosunkach z konsumentami istota dobrego obyczaju sprowadza się do właściwego informowania o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywania uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnego traktowania partnerów umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami Sąd uznał działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. W niniejszej sprawie, za dobre obyczaje należy uznać prawo konsumenta do uzyskania rzetelnej i pełnej informacji, jaką Spółka zamieścić powinna w reklamach swoich produktów, uwzględniając ograniczenia wynikające z takiej formy prezentacji oferty. Zdaniem Prezesa Urzędu, naruszenie tak rozumianych dobrych obyczajów następuje właśnie wskutek przekazania w sposób mogący wprowadzać w błąd istotnych informacji dotyczących oferowanych produktów inwestycyjnych. Pod wpływem rozpowszechnianej reklamy przeciętny konsument mógł nabrać mylnego wyobrażenia o ich charakterze i cechach, pewności zysku i gwarancji kapitału podejmując decyzję dotyczącą umowy, której w przypadku posiadania pełnej informacji, nie podjąłby. Zakwestionowana reklama mogła tym samym zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że zachowanie Spółki wyczerpuje przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Ad 3) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania praktyki określonej w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest wykazanie, że bezprawna praktyka przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jedynie w art. 24 ust. 3, iż nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Nie ulega jednak wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Stąd konkluzja, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie 16 sposób z góry indywidualnie oznaczyć. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności nie ulega wątpliwości, iż kwestionowane działania Socket Resources były dla konsumentów szkodliwe i godziły w ich chronione prawem interesy. Stosowane przez Spółkę działania promujące produkt Perfect Trade prowadziły do dezinformacji konsumentów, wywołując u nich mylne wyobrażenia co do istotnych cech produktów inwestycyjnych. Na skutek praktyki Spółki doszło zatem do naruszenia interesu konsumentów rozumianego jako prawo do rzetelnej i prawdziwej informacji, której konsumenci mogą oczekiwać od kierowanych do nich przekazów. Jednocześnie działania Spółki mogły wpływać na decyzje konsumentów w przedmiocie nabycia usługi Socket Resources. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ulega także wątpliwości, iż interesy konsumentów, w które godziły zakwestionowane działania Socket Resources miały charakter zbiorowy. Promocja produktów inwestycyjnych Socket Resources jest bowiem kierowana do bliżej nieokreślonego kręgu odbiorców. Jej adresatem są wszyscy konsumenci realnie i potencjalnie zainteresowani lokowaniem środków pieniężnych w produkty finansowe i osiąganiem zysków. Tym samym kwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Spółki narusza interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. W świetle powyższego Prezes Urzędu uznał, że w odniesieniu do przypisanej Spółce praktyki wykazane zostało także naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przypadku uznania praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu stwierdza stosowanie praktyki i nakazuje jej zaniechania. Odnosząc się do wniosku Spółki o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów należy wskazać, że Socket Resources poza złożeniem wniosku o wydanie decyzji zobowiązaniowej, nie określiła na czym miałaby polegać dokonana zmiana prezentacji danych w reklamach, w tym na stronie internetowej www.perfect-trade.pl . Ponadto dokonując oceny zasadności złożonego przez Spółkę wniosku Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że informacje zawarte na stronie internetowej Spółki mogły dotrzeć do nieograniczonego kręgu konsumentów, skutki jakie mogły wywrzeć na konsumentów mogą być nieodwracalne wobec tego wydawanie decyzji zobowiązaniowej w ocenie Prezesa Urzędu nie przyniesie wymiernego skutku dla konsumentów. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt. I sentencji decyzji. 17 Pkt II. sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy jeżeli przedsiębiorca nie osiągnął przychodu w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, Prezes Urzędu może ustalić karę pieniężną w wysokości do dwustukrotności przeciętnego wynagrodzenia 1 . Z powołanych przepisów wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Kara pieniężna może zostać nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie czy też nieumyślnie. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej (tak np. K. Kohutek. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Warszawa 2008 r. str. 1027). W rozpatrywanej sprawie, o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej przesądza, zdaniem Prezesa Urzędu, charakter i skutki stwierdzonej praktyki. W opinii Prezesa Urzędu, ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje co najmniej na nieumyślne naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy. Zakres przekazywania informacji o charakterze oferowanych produktów inwestycyjnych przez Socket Resources i ich istotnych cechach w ocenie Prezesa UOKiK mógł wprowadzać konsumentów w błąd. Z danych pozyskanych przez Prezesa UOKiK w toku postępowania dotyczących przychodów Socket Resources wynika, że Spółka nie osiągnęła przychodu w 2011 roku, który należy przyjąć jako rok rozliczeniowy poprzedzający rok nałożenia kary. Wobec tego Prezes Urzędu korzystając z art. 106 ust. 4 ustawy uznał za zasadne rozstrzygnięcie w oparciu o ww. przepis. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2012 roku wyniosło 3 640,84 zł 2 . Mając na uwadze art. 106 ust. 4 w zw. z art. 4 pkt 16 ustawy Prezes 1 przeciętne wynagrodzenie – rozumie się przez to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za ostatni miesiąc kwartału poprzedzającego dzień wydania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). 2 Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 października 2012 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2012 r. 18 UOKiK maksymalna kara, jaka w niniejszym przypadku mogłaby zostać nałożona na przedsiębiorcę, to kara w wysokości 728 168 zł (słownie: siedemset dwadzieścia osiem tysięcy sto sześćdziesiąt osiem złotych). Ustalając wysokość kary Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Prezes Urzędu uznał, że pominięcie przez Spółkę w materiałach reklamowych istotnych informacji odnośnie do oferowanych produktów inwestycyjnych Socket Resources stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Niewątpliwie praktyka ta ujawnia się na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na pozyskiwanie klientów lub złożenie oferty klientom (konsumentom), mające na celu zainteresowanie ofertą i zachęcenie do zawarcia kontraktu. Celem informacji zawartych na stronie www.perfect-trade.pl było zachęcenie konsumentów do skorzystania z jej usług - zawarcie umowy dotyczącej oferowanych produktów inwestycyjnych i wpłata przez konsumentów wymaganego wkładu własnego (kapitału). Rozpowszechniane przez Spółkę informacje mogą wprowadzać konsumentów w błąd. Po pierwsze zapoznając się z reklamą przeciętny konsument nie może ustalić, jaki jest charakter oferowanych produktów, z kolei nie wiedząc co jest przedmiotem umowy nie może ocenić kwestii ryzyka i bezpieczeństwem oferty dotyczącej inwestycji. Wskutek działań Spółki konsumenci zostali pozbawieni rzetelnej informacji o istotnych cechach reklamowanej oferty. Mylne wyobrażenie w tym zakresie mogło mieć wpływ na podjęcie przez konsumentów decyzji dotyczącej umowy, której w przeciwnym razie by nie podjęli. Praktyka Spółki może wywierać wpływ na konkretne decyzje konsumentów, którzy pozostając w błędzie co do charakteru produktów, mogli zdecydować się nawet na zawarcie umowy ze Spółką, powierzając Spółce swoje środki pieniężne. Prezes Urzędu rozważył występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. W opinii Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie nie występują okoliczności łagodzące, które uzasadniałyby zmniejszenie kwoty kary. Za okoliczność obciążającą Prezes Urzędu uznał ogólnopolski zasięg działalności Spółki – oferta skierowana do inwestorów na stronie internetowej mogła dotrzeć do każdego zainteresowanego ofertą konsumenta na terenie Polski. Biorąc pod uwagę powyższe, nałożona na Spółkę kara ustalona została w wysokości 91.021 zł (słownie: dziewięćdziesiąt jeden tysięcy dwadzieścia jeden złotych), co stanowi dwudziestopięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2012. W ocenie Prezesa Urzędu, orzeczona kara jest zgodna z wytycznymi wynikającymi z dyrektyw płynących z art. 111 ustawy przy uwzględnieniu ustalonych okoliczności w sprawie. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. 19 Pkt III. sentencji decyzji Zgodnie z art. 103 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nadać decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego ważny interes konsumentów. O zastosowaniu ww. przepisu w niniejszej sprawie przesadza, zdaniem Prezesa Urzędu, konieczność zabezpieczenia interesów majątkowych konsumentów. Jak wykazano powyżej, wprowadzająca w błąd praktyka Spółki pomimo, że godzi w prawo konsumentów do informacji, może prowadzić do podjęcia przez konsumentów konkretnych decyzji finansowych. Mylne wyobrażenie konsumentów o istotnych cechach produktów inwestycyjnych oferowanych przez Spółkę, może przesądzić wiec nawet o zaangażowaniu znacznych środków pieniężnych w oferowanych przez Spółkę inwestycjach. W opinii Prezesa Urzędu, okoliczność ta uzasadnia niezwłoczne wykonanie przez Spółkę nakazu zaniechania orzeczonej praktyki tak, aby ograniczyć występowanie skutków jej stosowania. Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt. III sentencji decyzji. Pouczenia: Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury UOKiK w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: