RWA-8/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-17/12/AT Warszawa, dnia 5 lipca 2012 r. DECYZJA Nr RWA - 8/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu przeciwko Stołecznemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, iż ww. przedsiębiorca stosuje określoną w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego poprzez wykorzystywanie we wzorcu umowy zatytułowanym „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” postanowienia o treści: „Należności wynikające z faktury płatne są na konto Sprzedawcy, w ciągu 14 dni od daty wystawienia faktury” po przyjęciu wyrażonego w pismach z dnia 6 marca 2012 r. oraz z dnia 23 marca 2012 r. zobowiązania przedsiębiorcy do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: 1. dokonanie zmiany obecnie stosowanego w obrocie wzorca umowy zatytułowanego „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” , poprzez nadanie kwestionowanemu postanowieniu, zamieszczonemu w pkt. X ww. wzorca umowy następującego brzmienia: „1. Faktury VAT z tytułu wykonania Umowy kompleksowej i OWU Sprzedawca wystawiał będzie do drugiego roboczego dnia miesiąca, następującego po okresie rozliczeniowym i dostarczał Odbiorcy nie później niż na 7 dni przed upływem terminu płatności, o którym mowa w ust. 2. 2. Należności wynikające z faktur VAT, o których mowa w ust. 1, Odbiorca płacił będzie Sprzedawcy w terminie do 17 dnia miesiąca, następującego po okresie rozliczeniowym, za który została wystawiona faktura VAT.” i wprowadzenie wzorca do obrotu w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji; 2 2. umieszczenie treści nowo obowiązującego wzorca OWU na stronie internetowej Spółki: http://www.spec.waw.pl/dla_klientów/biuro_sprzedaży/wzory_umów_i_zlecen w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji; 3. skierowanie do wszystkich Odbiorców, którzy zawarli ze Spółką Umowę Kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie postanowień „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” wraz z przesłaniem tekstu jednolitego tegoż dokumentu, niezwłocznie po dokonaniu zmiany, nie później niż w terminie miesiąca od daty jego wejścia w życie. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie obowiązek przekazania, w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego na Spółkę w pkt I.1-2 sentencji niniejszej decyzji oraz dowodów potwierdzających przekazanie odbiorcom, którzy zawarli ze Spółką Umowę kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie postanowień „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” (pkt I.3 sentencji niniejszej decyzji). UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK lub Prezes Urzędu) przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku ze świadczeniem usług kompleksowych obejmujących sprzedaż oraz przesył lub dystrybucję ciepła przez Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej także: SPEC S.A. lub Spółka) może mieć miejsce naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy (postępowanie znak: RWA- 400-7/11/AT). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wezwał SPEC S.A. m.in. do przekazania stosowanych przez Spółkę w 2010 oraz w 2011 r. wszystkich wzorców umownych, których przedmiotem jest świadczenie przez Spółkę usług kompleksowych obejmujących sprzedaż oraz przesył lub dystrybucję ciepła, wraz z informacją od kiedy poszczególne wzorce są stosowane. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu Spółka przedłożyła wymagane dokumenty. Analiza przekazanych wzorców wykazała, iż SPEC S.A. w stosunkach z konsumentami posługuje się wzorcem umownym o nazwie „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, mogącym zawierać w swojej treści niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego, uznane prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również: SOKiK lub Sąd) za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za 3 niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego (dalej również: rejestr niedozwolonych klauzul umownych lub rejestr). Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszczęte zostało postępowanie w związku z podejrzeniem, iż stosowanie przez Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. z siedzibą w Warszawie postanowienia zawartego we wzorcu umownym zatytułowanym „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” o treści: „Należności wynikające z faktury płatne są na konto Sprzedawcy, w ciągu 14 dni od daty wystawienia faktury” stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, polegającą na stosowaniu postanowienia wzorców umów, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, pismem z dnia 6 marca 2012 r. Spółka ustosunkowała się do postawionego jej zarzutu oraz udzieliła dalszych wyjaśnień. W ww. piśmie Spółka zobowiązała się do zaniechania zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu działań i zapobieżenia naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. Jednocześnie Spółka zaproponowała treść, sposób i tryb wykonania zobowiązania, które następnie doprecyzowała pismem z dnia 23 marca 2012 r. Pismem z dnia 5 czerwca 2012 r. SPEC S.A. został zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do zapoznania się z aktami postępowania. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000146143. Podstawowym celem działalności Spółki jest przesyłanie i dystrybucja oraz sprzedaż energii cieplnej odbiorcom na terenie m.st. Warszawy. Przy zawieraniu umów z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej: k.c.), tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, Spółka posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c. Od dnia 4 listopada 2009 r. Spółka wykorzystuje w obrocie konsumenckim wzorzec umowy o nazwie „Umowa Kompleksowa dostarczania ciepła”, którego integralną częścią jest wzorzec zatytułowany „Ogólne warunki Umowy Kompleksowej dostarczania ciepła” zawierający m.in. postanowienie o treści „Należności wynikające z faktury płatne są na konto Sprzedawcy, w ciągu 14 dni od daty wystawienia faktury”, którego treść może być zbieżna z treścią postanowienia uznanego za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 marca 2005 r. (Sygn. akt XVII AmC 6/04), o treści: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi 4 będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze”. Postanowienie to zostało wpisane do rejestru w dniu 15 lipca 2005 r. pod pozycją 496. W toku postępowania, w pismach z dnia 6 marca 2012 r. oraz z dnia 23 marca 2012 r., Spółka przedstawiła propozycję zmian w zakwestionowanym przez Prezesa Urzędu wzorcu umowy, polegającą na nadaniu kwestionowanemu postanowieniu, zamieszczonemu w pkt. X ww. wzorca umowy, nowego brzmienia: „1. Faktury VAT z tytułu wykonania Umowy kompleksowej i OWU Sprzedawca wystawiał będzie do drugiego roboczego dnia miesiąca, następującego po okresie rozliczeniowym i dostarczał Odbiorcy nie później niż na 7 dni przed upływem terminu płatności, o którym mowa w ust. 2. 2. Należności wynikające z faktur VAT, o których mowa w ust. 1, Odbiorca płacił będzie Sprzedawcy w terminie do 17 dnia miesiąca, następującego po okresie rozliczeniowym, za który została wystawiona faktura VAT.” Ponadto Spółka poinformowała, iż umieści treść nowo obowiązującego wzorca OWU [wzorca „Ogólnych warunków Umowy Kompleksowej dostarczania ciepła”] na stronie internetowej Spółki: http://www.spec.waw.pl/dla_klientów/biuro_sprzedaży/wzory_umów_i_zlecen . Spółka zobowiązała się także do skierowania do wszystkich odbiorców, którzy zawarli ze Spółką Umowę Kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie postanowień „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” wraz z przesłaniem tekstu jednolitego tegoż dokumentu, niezwłocznie po dokonaniu zmiany, nie później niż w terminie miesiąca od daty jego wejścia w życie. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publiczny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa UOKiK, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonego przedsiębiorcy. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I. Uprawdopodobnienie stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie 5 uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W związku z powyższym, dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność uprawdopodobnienia naruszenia przez Spółkę przepisu art. 24 ww. ustawy. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które stosownie do definicji zawartej w ust. 2 tego przepisu rozumie się godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działania przedsiębiorcy. Jednocześnie artykuł ten zawiera przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: A) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; B) działanie to jest bezprawne; C) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. SPEC S.A. z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, że przy wykonywaniu działalności gospodarczej Spółka podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym jej 6 działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Uprawdopodobnienie bezprawności działania Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w przepisie art. 24 ust. 2 pkt 1 identyfikuje jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: SOKiK) w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII AmA 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 (obecnie: art. 24 ust. 2) można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Należy podnieść, iż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes” 1 . Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, posługującego się taką klauzulą w stosowanych przez siebie wzorcach umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) jednoznacznie wskazał, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów” . Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. 1 H. Ciepła, „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249 7 Należy przy tym podkreślić, iż dla uznania, że klauzula wpisana do rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistniała możliwość uznania dwóch postanowień za tożsame wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieściła się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII AmA 46/04). Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt III SZP 3/06, w której Sąd ten argumentował, iż „stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru” . Ad pkt I sentencji decyzji SPEC S.A. w stosunkach z konsumentami posługuje się wzorcem umownym zatytułowanym „Ogólne warunki Umowy Kompleksowej dostarczania ciepła”, który zawiera postanowienie o treści: „Należności wynikające z faktury płatne są na konto Sprzedawcy, w ciągu 14 dni od daty wystawienia faktury” - postanowienie zawarte w pkt. X ust. 1 wzorca, określającym warunki płatności przez odbiorców ciepła na rzecz Spółki należności wynikających z Umowy kompleksowej i Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła. Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia może być tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 marca 2005 r. (Sygn. akt XVII AmC 6/04), o treści: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze”. Postanowienie to zostało wpisane do rejestru w dniu 15 lipca 2005 r. pod pozycją 496. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, iż postanowienie o ww. treści jest niedozwolonym postanowieniem umownym w świetle art. 385 3 pkt 8 i 9 k.c. W opinii Sądu ww. postanowienie powoduje, iż konsument w momencie zawierania umowy z przedsiębiorcą energetycznym nie zna terminu płatności należności wynikających z zawieranej umowy, ponieważ umowa takiego terminu nie określa. Kwestię tę regulują wyłącznie faktury doręczane odbiorcom po zawarciu umowy. Taka regulacja, zdaniem Sądu, może powodować dla konsumenta szereg negatywnych konsekwencji, w postaci chociażby konieczności zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie należności w wyniku otrzymania faktury po terminie płatności w niej określonym, bądź też wyznaczenie przez przedsiębiorcę zbyt krótkiego terminu płatności, z uwagi na opóźnienie doręczenia faktury. Sąd wskazał, iż umowa powinna wyraźnie określać sposób oraz termin spełnienia świadczenia przez każdą ze stron, zwłaszcza gdy jedną ze stron umowy nie jest profesjonalny uczestnik obrotu, a konsument. Stosowane przez SPEC S.A., zakwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie wskazuje, iż termin spełnienia świadczenia przez konsumentów (odbiorców ciepła) określany jest każdorazowo w wystawianej przez Spółkę fakturze VAT oraz, iż wynosi on 14 dni od daty 8 wystawienia faktury. Omawianym postanowieniem Spółka wprowadziła zatem do obrotu konsumenckiego rozwiązanie mogące być tożsame z uznanym przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Kwestionowany zapis, w opinii Prezesa Urzędu, w sposób nieuzasadniony naraża konsumentów na odpowiedzialność z tytułu opóźnienia w zapłacie należności wynikających z zawartej umowy. Podnieść należy także, iż z powodu okoliczności nie leżących po stronie konsumentów mogą się oni znaleźć w sytuacji, w której termin płatności określony na doręczonej fakturze będzie szczególnie krótki, lub nawet już upłynie. Jednocześnie Spółka nawet w takich okolicznościach uprawniona będzie do żądania chociażby odsetek za opóźnienie (pkt. X.3 kwestionowanego wzorca, który brzmi „W razie niezapłacenia za fakturę w terminie określonym w ust. 2, Sprzedawcy przysługuje prawo naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie.”). Wskazać należy, iż powyższej oceny Prezesa Urzędu nie zmieniają twierdzenia Spółki wyrażone w piśmie z dnia 12 kwietnia 2011 r., iż w praktyce okres od daty wystawienia faktury do daty jej wysyłki wynosi przeważnie 2 dni robocze w przypadku faktur wysyłanych do odbiorców za pośrednictwem operatora publicznego, a w przypadku faktur doręcznych przez kuriera przekazywane są w dniu wystawienia lub dnia następnego, a zatem, iż w praktyce konsumenci otrzymują faktury z dostatecznym wyprzedzeniem umożliwiającym im terminowe dokonanie płatności. Przyczyny, dla których konsument otrzyma fakturę z opóźnieniem nie muszą bowiem być zawinione przez Spółkę, a także i w takiej sytuacji omawiane postanowienie będzie uprawniało SPEC S.A. do żądania od konsumenta odsetek za opóźnienie. Podsumowując, podkreślić należy, iż ww. rozwiązanie może być szczególnie niekorzystne dla konsumentów (odbiorców ciepła), w sposób rażący naruszając ich interes ekonomiczny i będąc przejawem wykorzystywania przez przedsiębiorcę przewagi kontraktowej w stosunkach konsumenckich. Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, działania przedsiębiorcy opisane w sentencji decyzji mogą naruszać interes konsumentów. Działania te polegają bowiem na wykorzystywaniu w obrocie postanowień, które zostały prawomocnie uznane przez sąd za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących klientami Spółki jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. Działania te są zatem skierowane do z góry nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów. Oferta handlowa przedsiębiorcy ma charakter ogólnie dostępny, kierowana jest bowiem do wszystkich potencjalnych klientów. Tym samym kwestionowane przez Prezesa UOKiK działania Spółki mogą naruszać interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest zatem, że bezprawne zachowanie przedsiębiorcy nie dotyczy interesów 9 poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy czy indywidualny, ani też grupy takich osób, lecz narusza ono uprawnienia szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Powyższe wskazuje na prawdopodobieństwo naruszenia w przedmiotowej sprawie zbiorowego interesu konsumentów, przez który należy rozumieć prawo wszystkich konsumentów do ukształtowania umowy zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego i bez narzucania postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Mając na uwadze powyższe okoliczności, za uprawdopodobnione należy uznać, iż posługiwanie się przez Spółkę wskazanymi w pkt I sentencji niniejszej decyzji postanowieniami umownymi wypełnia znamiona praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. Zobowiązanie Spółki do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jeżeli, stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie przepisu art. 24 ww. ustawy, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia ww. naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. Ponadto, zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy, Prezes UOKiK może określić termin wykonania tych zobowiązań. Określone przez Spółkę działania i zaniechania zmierzające do zapobieżenia zarzucanym jej naruszeniom obejmują zaprzestanie podpisywania z konsumentami umów z wykorzystaniem wzorca umowy zawierającego zakwestionowane postanowienie umowne oraz usunięcie tego postanowienia z umów funkcjonujących w obrocie. Pismami z dnia 6 marca 2012 r. oraz z dnia 23 marca 2012 r. Spółka zobowiązała się bowiem do zmodyfikowania treści wzorca umowy o nazwie: „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, w taki sposób, by nie naruszał art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zaproponowany przez Spółkę nowy wzorzec umowy ma nie zawierać postanowień o treści tożsamej z postanowieniami wpisanymi do rejestru wskazanymi w postanowieniu o wszczęciu postępowania z dnia 16 lutego 2012 r. Ponadto Spółka zadeklarowała, że umieści treść nowo obowiązującego wzorca „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” na stronie internetowej Spółki: http://www.spec.waw.pl/dla_klientów/biuro_sprzedaży/wzory_umów_i_zlecen , a także, że skieruje do wszystkich odbiorców, którzy zawarli ze Spółką Umowę kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie wzorca wraz z przesłaniem tekstu jednolitego tegoż dokumentu konsumentom. W wyniku podjęcia przez Spółkę przedmiotowych działań nastąpi eliminacja z obrotu konsumenckiego zakwestionowanych postanowień umownych. Należy zatem uznać, że przyjęte przez Spółkę w ww. zakresie rozwiązania są równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionym w toku niniejszego postępowania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uwagi na powyższe, istnieje możliwość skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego art. 28 ust. 1 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dodatkowo, zgodnie z uprawnieniem przysługującym Prezesowi Urzędu na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, określony został termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji dla wykonania nałożonego na Spółkę zobowiązania określonego w pkt. I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji (na wprowadzenie do obrotu nowego wzorca zatytułowanego „Ogólne warunki Umowy Kompleksowej dostarczania ciepła”, zawierającego zmiany zgodnie z treścią złożonego zobowiązania oraz zamieszczenie go na stronie internetowej Spółki) oraz termin miesiąca od daty wejścia w życie wzorca do obrotu, na skierowanie do wszystkich Odbiorców, którzy zawarli ze Spółką Umowę Kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie postanowień „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” wraz z przesłaniem tekstu jednolitego tegoż dokumentu. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji decyzji Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ w decyzji (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań ”. Zgodnie z powołanym przepisem Spółka została zobowiązana do złożenia w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego na Spółkę w pkt I.1-2 sentencji niniejszej decyzji oraz dowodów potwierdzających przekazanie odbiorcom, którzy zawarli ze Spółką Umowę kompleksową dostarczania ciepła, której integralną część stanowi wzorzec umowy pod nazwą „Ogólne warunki Umowy kompleksowej dostarczania ciepła”, pisma informującego o zmianie postanowień „Ogólnych warunków Umowy kompleksowej dostarczania ciepła” (pkt I.3 sentencji niniejszej decyzji). Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w punkcie II sentencji decyzji . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: