RWR-10/2000

9 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU ________________________________________________________________________________________________________________________ 50-4 13 Wrocław, ul. Walońska 3-5 TelJFax (O-71) 34-05-922, Tel. Centtrala (O-71) 34-05-920 E-mail: wroc1aw@uokik.gov.pl RWR 565 s- 2!2000/ Wrocław, dn. 11 kwietnia 2000 r. Decyzja DL WR 10/2000 Na podstawie art.l05 §1 k.p.a. po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z wniosku przedsiębiorcy Haliny Fałat z Lipna przeciwko Gminie Słubice o stosowanie praktyki monopolistycznej, polegającej na podziale rynku handlu targowiskowego w Słubicach według kryteriów podmiotowych, na skutek zastosowania wobec kupców spoza gmin Słubice, Ośno, Rzepin, Górzyca, Cybinka opłaty targowiskowej w pełnej wysokości, podczas gdy od kupców z tych gmin pobierana jest opłata targowiskowa w wysokości 50% stawki podstawowej, umarza się postępowanie administracyjne. UZASADNIENIE 1. Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynął wniosek kupca (tajemnica przedsiębiorstwa) zwanej dalej „kupcem” przeciwko Gminie Słubice zwanej dalej „Gminą”. 1.1. We wniosku z dnia,4 lutego 2000 r. (data wpływu) (tajemnica przedsiębiorstwa) twierdziła, iŜ Gmina róŜnicowała w przeszłości podmiotowo kupców prowadzących działalność handlową na targowisku przy ul. Sportowej w Słubicach pobierając od kupców miejscowych opłatę targowiskową niŜszą niŜ od kupców spoza Gminy. PowyŜsze doprowadziło, zdaniem kupca, do spadku konkurencyjności kupców spoza uprzywilejowanych gmin co w połączeniu ze spadkiem obrotów na całym targowisku stawiało ich w szczególnie trudnej sytuacji. 2. Materia stanowiąca podstawę wniosku kupca podlegała juŜ rozpoznaniu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 2. 1.W trakcie prowadzonego w 1998 r. postępowania (sprawa o sygn. akt RWR 565s- 1198/WS) organ antymonopolowy ustalił m.in., iŜ na terenie Słubic znajdują się dwa targowiska, oba naleŜące go Gminy. Pierwsze zlokalizowane jest przy ul. Kopernika i przeznaczone jest dla kupców miejscowych. Gmina początkowo była dzierŜawcą a następnie wieczystym uŜytkownikiem terenu na którym jest ono połoŜone. W imieniu Gminy zarządcą targowiska jest na podstawie umowy nr 6 z dnia 1. 04. 1993 r. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. Na targowisku obowiązują jednolite stawki opłaty targowiskowej. Targowisko jest słabo uzbrojone (brak parkingów, uzbrojenia terenu ) oraz przeznaczone głównie do sprzedaŜy płodów rolnych. 9 5 Drugie targowisko znajduje się przy ul. Sportowej. Przeznaczone jest dla kupców miejscowych i zamiejscowych. W imieniu Gminy zarządcą targowiska jest na podstawie umowy z dnia 10 maja 1991 r. Ośrodek Sportu i Rekreacji. Targowisko funkcjonuje od maja 1991 r. i nastawione jest głównie na obsługę obywateli niemieckich. Jego obroty są sześciokrotnie wyŜsze od obrotów targowiska przy ul. Kopernika. Targowisko przy ul. Sportowej ~osiada takŜe znacznie bardziej korzystną lokalizację i lepsze uzbrojenie terenu (jest np. zadaszone). Na tym targowisku Gmina poczyniła znaczne nakłady inwestycyjne np. na samo zadaszenie wydała ok. 3,5 mln zł. Na nim teŜ Gmina róŜnicuje wysokość opłaty targowiskowej w zaleŜności od tego, czy kupiec zameldowany jest w jednej z gmin : Słubice, Ośno, Rzepin, Górzyca i Cybinka, czy teŜ nie. Handel odbywa się w oparciu o umowy uŜyczenia terenu zawierane pomiędzy kupcami a zarządcą. Działalność handlową prowadzą na nim przedsiębiorcy z terenu całego kraju Organ antymonopolowy w trakcie tamtego postępowania ustalił równieŜ, iŜ róŜnicowanie opłaty targowiskowej na terenie Słubic występuje od 1990 r. Załącznikiem do Uchwały Nr V/15/90 Rady Gminy i Miasta Słubice z dnia 28 sierpnia 1990 r. wprowadzono podwyŜkę opłaty targowej w wys. 100% dla kupców spoza gminy. Podobną konstrukcję opłaty targowej zawierał załącznik do uchwały Nr VII/21/90 z dnia 11 września 1990 r. Kolejną uchwałą Nr X/3 1/90 z dnia 10 listopada 1990 r. utrzymano róŜnicowanie opłaty zmieniając jednak jej konstrukcję. Przyjęto, iŜ kupcy spoza Gminy płacą opłatę w wys. 100%, zaś kupcy miejscowi posiadają ulgę w wys. 50% Załącznik do kolejnej uchwały Rady Gminy i Miasta Słubice, Nr XIV/51/91 z dnia 5 lutego 1991 r. w dalszym ciągu utrzymał róŜnicowanie opłaty, podobnie jak kolejne uchwały : Nr XVIII/69/91 z dnia 23 kwietnia 1991 r., Nr XXVII(124)92 z dnia 10 mai-ca 1992 r., Nr XLI/216/93 z dnia 27 marca 1993 r. Ta ostatnia uchwała po raz pierwszy wyraźnie określiła, iŜ róŜnicowanie stawek dotyczy targowiska przy ul. Sportowej. Precyzowała ponadto, iŜ ulga w wys. 50% opłaty podstawowej dotyczy stałych mieszkańców Słubic- osób fizycznych, które wykonują działalność bezpośrednio lub przy pomocy członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym Uchwałą Nr XLII(225)93 z dnia 16 kwietnia 1993 r. rozszerzono krąg podmiotów uprawnionych do ulgi o osoby wykonujące działalność takŜe przy pomocy pełnomocników zameldowanych na pobyt stały na terenie gminy Słubice i wspólników zameldowanych w Gminie na pobyt stały, zatrudniających pracowników zameldowanych na pobyt stały na terenie tej Gminy. Uchwała Nr XLVII/225/93 z dnia 28 sierpnia 1993 r. ponownie rozszerzyła katalog uprzywilejowanych podmiotów o podmioty zameldowane na terenie Gminy Słubice i zatrudniające pracowników zameldowanych na pobyt stały na terenie gmin Ośno, Rzepin, Górzyca i Cybinka oraz o kupców zameldowanych na terenie wymienionych gmin. Jednocześnie uchwała stanowiła, iŜ ulgi przysługują tym kupcom, którzy zameldowani zostali na terenie powyŜszych gmin do 1 września 1993 r., co praktycznie uniemoŜliwiło korzystanie z ulgi innym kupcom, chcącym się przemeldować aby z niej skorzystać PowyŜsze regulacje prawne powtórzyły uchwały Nr XII/69/95 z dnia 24 lutego 1995 r. i Nr XXXV/228/96 z dnia 30 grudnia 1996 r., nadal utrzymując barierę czasową uniemoŜliwiającą kupcom przemeldowanie się oraz ustalając dzienną stawkę opłaty targowej na kwotę 3,85 zł za m 2 . Uchwałą Nr XLVI/2 81/97 z dnia 25 września 1997 r. nie podtrzymano zapisu uzaleŜniającego korzystanie z 50% ulgi w opłacie od wcześniejszego (tj. do 1 września 1993 r.) zameldowania się na terenie Słubic lub czterech gmin „zaprzyjaźnionych”. Spowodowało to masowe przemeldowywanie się kupców zamiejscowych na tereny gmin Słubice, Ośno, Rzepin, Górzyca i Cybinka przy pełnej akceptacji Gminy. Stworzył się swoisty rynek usług meldunkowych, gdzie zameldowanie kupca u mieszkańca jednej z wymienionych gmin kosztuje ok. 200 DM. Efektem tak prowadzonej polityki Gminy było formalne zmniejszenie się liczby kupców „obcych” o ok.. 50% (tj. 250-300 osób) w stosunku do stanu sprzed 25 września 1997 r. Organ antymonopolowy ustalił równieŜ, iŜ celem działania Gminy w zakresie róŜnicowania opłaty targowej w kontekście uchwały Nr XL VI/28 l/97 z dnia 25 września 1997 r. było „zachęcenie” 9 5 kupców spoza gmin Słubice, Ośno, Rzepin, Górzyca i Cybinka do zameldowania się na terenie tych gmin. Chodziło o to, iŜ 17% podatku dochodowego od osób fizycznych płaconych przez kupców zameldowanych w Słubicach lub jednej z gmin „zaprzyjaźnionych”, dla których wspólny urząd skarbowy znajduje się w Słubicach pozostawało w Gminie. Przyjmując 6,1 m 2 jako średnią wielkość stoiska na targowisku przy ul. Sportowej róŜnica w miesięcznych opłatach targowych pomiędzy kupcami uprzywilejowanymi i nieuprzywilejowanymi wynosiła w 1998 r. ok. 353 zł (6,1 m 2 x 1,93 zł x 30 dni). Kupcy „zamiejscowi” wielokrotnie bezskutecznie protestowali przeciwko tej dyskryminacji. Nie znaleźli w tej sprawie pomocy miejscowego Stowarzyszenia Kupców zdominowanego ilościowo przez kupców „miejscowych” 2.2. Mając na uwadze powyŜsze ustalenia, decyzją DL WR 14/98 z dnia 18 maja 1998 r. organ antymonopolowy na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym ( obecnie - ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów ( j .t. Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547) nakazał Gminie Słubice zaniechanie stosowania praktyk monopolistycznych polegających na: podziale rynku handlu targowiskowego w Słubicach według kryteriów podmiotowych, na skutek zastosowania wobec kupców spoza gmin Słubice, Ośno, Rzepin, Górzyca, Cybinka opłaty targowiskowej w pełnej wysokości, podczas gdy od kupców z tych gmin pobierana jest opłata targowiskowa w wysokości 50% stawki podstawowej. 3. Na podstawie, powyŜszych informacji organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu jest więc jego bezprzedmiotowość. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem NSA postępowanie jest bezprzedmiotowe m.in. wtedy, gdy nie istnieje w znaczeniu prawnym przedmiot postępowania (np. wyrok z 1 marca 1984 r., II SA 2085/83; ONSA 1984, z. 1, poz. 23 oraz z 13 października 1987 r., SA /Wr 460/97; ONSA 1987, z. 2, poz. 70). Zdaniem organu antymonopolowego bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce równieŜ wtedy, gdy w sprawie została uprzednio juŜ wydana inna decyzja ostateczna. Dzieje się tak dlatego, iŜ zgodnie z normą art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji .państwowej stwierdza niewaŜność decyzji która m.in. dotyczy sprawy juŜ poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydanie więc nowej decyzji w sprawie, bez wzruszenia poprzedniej stanowiłoby podstawę do stwierdzenia niewaŜności drugiej decyzji ( wyrok NSA z 27.07.1981 r., sygn. S.A./Po 15/81, OSPiKA 1982, Nr 3 - 4, poz. 25). Godzi się podkreślić, iŜ decyzja DL WR 14/98 jest ostateczna, gdyŜ Sąd Antymonopolowy w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 1998 r. sygn. akt XVII Ama 54/98 oddalił odwołanie Gminy od decyzji, zaś Gmina nie wniosła kasacji od powyŜszego wyroku. W dotychczasowym orzecznictwie NSA i doktrynie podkreśla się, iŜ przypadek res iudicatae (sprawy prawomocnie osądzonej) następuje tylko w przypadku istnienia toŜsamości sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. ToŜsamość ta będzie istniała, gdy: a) występują te same podmioty w sprawie, b) dotyczy ona tego samego przedmiotu 9 5 c) dotyczy ona tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996, s. 722). Wszystkie powyŜsze przesłanki toŜsamości sprawy spełnione zostały w niniejszym postępowaniu. W znaczeniu materialnym występują w sprawie te same podmioty (tj. kupcy dotknięci praktykami), dotyczy ona tego samego przedmiotu (tj. róŜnicowania opłaty targowej w Słubicach) oraz tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy (poniewaŜ sprawa dotyczy okresu przeszłego, stan ten nie mógł ulec zmianie). Wobec powyŜszej konstatacji staje się oczywistym niemoŜność prowadzenia postępowania z wniosku kupca (tajemnica przedsiębiorstwa) . Wydanie w sprawie decyzji powodowałoby konieczność stwierdzenia jej niewaŜności. Ustawa antymonopolowa nie precyzuje, z jakim momentem następuje wszczęcie postępowania. W odniesieniu do postępowania wszczętego na Ŝądanie uprawnionego tą datą jest, stosownie do art. 61 ~ 3 k.p.a., dzień doręczenia takiego Ŝądania organowi antymonopolowemu (St. Gronowski, Polskie prawo antymonopolowe, Zarys wykładu, Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich, Warszawa 1998, s. 291 - 292). Skoro więc postępowanie wszczęte juŜ zostało z mocy prawa, jedyną formą zablokowania moŜliwości dalszego jego prowadzenia jest instytucja umorzenia postępowania z” powodu jego bezprzedmiotowości. Wobec powyŜszego, z powodu unicestwienia przedmiotu postępowania na podstawie art. 105 ~ 1 k.p.a. naleŜało postępowanie umorzyć. Mając powyŜsze na względzie orzeczono jak w sentencji. Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Antymonopolowego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor dr Zbigniew Jurczyk