RWR-12/2023

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY WERSJA JAWNA RWR.610. 9 .2 0 22 .ZR Wrocław, 20 grudnia 202 3 r. Decyzja nr RWR 12 /202 3 „informacje prawnie chronione zaznaczono [xxx]” I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2, w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 3 r. , poz. 1689 ze zm. ), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - u znaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumen tów, działanie Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej „ Śląsk ” z siedzibą w Rudzie Śląskiej , polegające na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego - udzielonego na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2023 r. poz. 1028 ze zm. ) - o proporcjonalną wartość tych kosztów (obliczonych tzw. metodą liniową), która dotyczy okresu o jaki skrócono czas obowiąz ywania umowy w związku ze spłatą kredytu przed terminem określonym w umowie , co narusza art. 49 ust. 1 tej ustawy oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów , a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 us t. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 16 sierpnia 2023 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 202 3 r. , poz. 1689 ze zm. ), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową „Śląsk” z siedzibą w Rudzie Śląskiej karę pieniężną , w wysokości 160 515,00 zł (słownie złotych: sto sześćdziesiąt tysięcy pięćset piętnaście 0/100) z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w punkcie I. sentencji decyzji , płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, w termi nie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 , w związku z art. 80 i 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 2 3 r. poz. 1689 ze zm. ) , w związku z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K odeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 20 2 3 r. poz. 775 ze zm.) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia obciąż yć Spółdzielcz ą Kas ę Oszczędnościowo – Kredytow ą „Śląsk” z siedzibą w Rudzie Śląskiej , kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interes y konsumentów , w kwocie 40,60 zł ( słownie 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl złotych: czterdzieści 60/100 ) i zobowiązuje ww. Przedsiębiorcę do ich zwrotu na swoją rzecz , w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE 1) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej : Prezes Urzędu , Prezes UOKiK ) , m.in. w związku z informacją przekazaną przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (dal ej: UKNF) w sprawie możliwych nieprawidłowości w działaniach Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej „Śląsk” z siedzibą w Rudzie Śląskiej (dalej także: SKOK, Kasa, Przedsiębiorca) przy rozlicz aniu wcześniej spłaconych kredytów konsumenckich , przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWR 403.10.2021.ZR). W toku postępowania wyjaśniającego ustalono m.in. , iż SKOK dokonywał rozliczeń kwot zwrotu nadpłaconych kosztów kredytu, w związku z jego wcześniejszą spłatą, w oparciu o dokument pn. „In strukcja działań wobec wcześniejszej spłaty/pożyczki” (dalej: „Instrukcja”) . Na jej podstawie zaniżał wysokości kwoty zwrotu wcześniej pobran ych kosztów kredytu , w efekcie czego kredytobiorca otrzymywał kwotę w wysokości niższej od wartości , która zostałab y wyliczon a metodą liniową (opisana poniżej w pkt 19) . I nstrukcja przewidywała także możliwość zawarcia z kredytobiorcą tzw. Ugody, zgodnie z którą SKOK udziela ł konsumentowi kolejnej pożyczki na preferencyjnych warunkach, zaś konsument zrzeka ł się prawa d o dochodzenia zwrotu proporcjonalnej części kosztów zapłaconej prowizji i w związku z tym należna kwota z tego tytułu w ogóle nie była w takich przypadkach zwracana przez SKOK. W związku z powyższym, w dniu 6 października 20 22 r . , postanowieniem nr RWR 64 /20 22 , Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie stosowania przez SKOK praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego - udzielonego na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2023 r. poz. 1028 ze zm., dalej: ukk) - o proporcjonalną wartość tych kosztów (obliczonych tzw. metodą liniową), która dotyczy okresu o jaki skrócono czas obowiązywania umowy w związku ze spłatą kredytu przed terminem określ onym w umowie, co może naruszać art. 49 ust. 1 ukk oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konk urencji i konsumentów (Dz. U. z 202 3 r. poz. 1689 ze zm. - dalej: ustawa okik) . (dowód: postanowienie nr RWR 6 4/22 wraz z dokumentem przekazania sprawy Delegaturze Urzędu we Wrocławiu, kart y : 108 - 111 oraz 115 ) Ponadto – postanowieniem nr RWR 6 5 /20 22 z dnia 6 października 2022 r. - Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu mater iał dowodowy zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR .4 03 . 10. 2020. ZR ) , tj. wyszczególnione w tym postanowieniu dokumenty. (dowód: postanowienie nr RWR 6 5/22, karta : 112 ) 2 ) W pi śmie z dnia 4 listopada 2022 r. , Przedsiębiorca ustosunkow ując się do postawionego zarzutu wyjaśnił, iż w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie rozliczeniu podlega tylko prowizja , ponieważ „ nie pobiera opłaty przygotowawczej oraz kosztów usług dodatkowych o czym informuje klientów. U bezpieczenie natomiast jest ubezpieczeniem indywidualnym, rozliczanym pomiędzy kredytobiorcą a ubezpieczycielem ” . 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x . Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxx] Odnosząc się do stosowanego systemu ugód - co poruszono w uzasadnieniu postanowien ia RWR 64 /2022 - SKOK wyjaśnił , iż p ropozycja zawarcia ugody , była oferowana członkowi „ na etapie przyjmowania wniosku o nową pożyczkę przez pracownika punktu kasowego, gdy kredytobiorca sam nie podnosi kwestii zwrotu ” . SKOK w takim wypadku inform ował konsumenta o prawie do zwrotu oraz przedstawia ł alternatywę tzn. preferencyjne warunki nowej pożyczki. Przedstawiony projekt ugody inform ował klienta o wysokości kwoty zwrotu kosztów wcześniej spłaconych usług, wartości pobieranej prowizji z oferty specjal nej oraz wartości pobieranej prowizji oferty standardowej. Jak wyjaśnił SKOK , p racownik punktu kasowego przedstawia ł specjalną ofertę pożyczkową oraz inform ował o skutkach podpisania ugody , tj. rezygnacji z kosztów należnych za wcześniejszą całkowitą spłat ę wskazanych we wniosku usług pożyczkowych. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] SKOK wskazał ponadto, iż z dniem 01 października 2021 r. zaniechał obliczania zwrotu kosztów wcześniejszej całkowitej spłaty „metodą odsetkową ” oraz obniżania wysokości zwrotu o opłaty dotyczące zapytania BIK oraz koszty z tytułu czynności administracyjnych. (dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 4.11.2022 r., karty 119 - 121 ) 3) W piśmie z dnia 5 grudnia 2022 r. SKOK przedstawił propozycję „ zobowiązania do usunięcia uprawdopodobnionego naruszenia ” , [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. (dowód: pismo SKOK z dnia 5.12.2022 r., karty 258 - 259 ) Wobec stanowiska odmownego w zakresie pr o pozycji „zobowiązania do usunięcia uprawdopodobnionego naruszenia” (p ismo Prezesa Urzędu z dnia 2 lutego 2023 r., dowód: karta 262), SKOK w kolejnym piśmie (z dnia 15 lutego 2023 r.) , przedstawił zmodyfikowaną wersję propozycji zobowiązania . W skazywała ona na następujące działania , do których zobowiązywał się SKOK: 1. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. 3. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. 4. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. 5. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]: „ Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo Kredytowa „Śląsk" (dalej „Kasa") informuje o możliwości złożenia wniosku o zwrot środków przysługujących z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego, przez tych kredytobiorców, którzy po 16.05.2016 r. dokonali wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego zaciągniętego w Kasie, a którym nie została zwrócona proporcjonalna część kosztów pozaodsetkowych. Wniosek wraz z podaniem numeru umowy kredytu oraz numerem rachunku do zwrotu na leży złożyć osobiście w dowolnej placówce (adresy placówek dostępne na stronie https://www.skok.slask.pl/), przesłać pocztą na adres: Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa „Śląsk" ul. Kokota 169, 41 - 711 Ruda Śląska lub pocztą elektroniczną na adres e - mail: reklamacje@skok.slask.pl ." (dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 5.12.2022 r., karty 258 - 259 oraz pismo Przedsiębiorcy z dnia 15.02.2023 r., karty 26 3 - 264 ) Pismem z dnia 27 października 2023 r., Prezes Urzędu zawiadomił stronę postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów . Z tego prawa Przedsiębiorca nie skorzystał , jednocześnie przesyłając swoje stanowisko końcowe w sprawie, pismem z dnia 14 listopada 2023 r. . (dowód: zawiadomienie z dnia 27 października 2023 r. - karta nr 274 , pismo SKOK z dnia 14 listopada 2023 r. – karta nr 275 - 276 ). 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Prezes UOKiK ustalił następujący s tan faktyczny : 4) S półdzielcza Kasa O szczędnościowo - K redytowa „Śląsk ” w Rudzie Śląskiej jest spółdzielnią , wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: 00000 29957, z datą rejestracji : 26 lipca 2001 r . (dowó d: wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego, karta nr 99 - 107 ) 5) SKOK prowadzi d ziałalność w zakresie udzielania pożyczek/kredytów konsumenckich, poprzez zawieranie umów ze swoim i członk ami . SKOK działa głównie na obszarze województwa śląskiego, gdzie posiada 1 6 oddziałów. Ponadto posiada placówki na terenie województw: dolnośląskie go (3 oddziały), wielkopolskiego (1 oddział), kujawsko - pomorskiego (1 oddział) i łódzkiego (1 oddział). Łącznie SKOK posiada 2 2 oddziały w 16 miastach , a do Kasy należ y ok. 20 tysięcy członków. Członkiem SKOK może zostać każda osoba fizyczna, która podpisz e deklarację członkowską, opłaci wpisowe, wkład członkowski i wykupi jeden udział. (dowód; informacje przekazane przez przedsiębiorcę w piśmie z dnia 20.12.2021 r., karty 6 - 11, z dnia 4.11.2022 r., karty 116 - 117) 6) Przy udzielani u pożyczek/kredytów konsumenckich, SKOK posługuje się m.in. następującymi wzorcami umów: „Umowa pożyczki Nr …”, „Umowa pożyczki odnawialnej Nr …”, „Umowa kredytu ( kredyt konsumencki”), „Umowa pożyczki chwilowej”, „Umowa pożyczki płatnej w 1 racie”. Wzorce te zostały wprowadzone do obrotu konsumenckiego w lipcu 2020 r. , a ostatnie zmiany dotyczące wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego wprowadzon o dnia 20 grudnia 2021 r. i od tego czasu nie były już modyfikowane. Zgodnie z treścią tych wzorców um ów , pożyczkobiorca jest zobowiązany do poniesienia następujących kosztów kredytu : a) związanych z zawarciem umowy, tj. opłaty przygotowawczej i prowizji z tytułu udzielenia pożyczki, b) związanych z ustanowieniem zabezpieczeń, c) usług dodatkowych, d) inn ych . W ww. wz orcach umów, dotyczących kredytu konsumenckiego (w wersji obowiązującej od dnia 20 grudnia 2021 r.) , zamieszczono postanowienie umowne, zgodnie z którym: „Pożyczkobiorca/Kredytobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki/kredytu p rzed terminem określonym w umowie (…) . W przypadku spłaty całości lub części 1 kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy licząc od momentu spła ty pożyczki przed terminem. Rozliczenie z Pożyczkobiorcą/Kredytobiorcą z tytułu spłaty nastąpi w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty pożyczki/kredytu w całości. Pożyczkobiorca/Kredytobiorca ma prawo dokonać spłaty części Pożyczki/Kredytu przed upływem okresu spłaty. Nadpłacone środki Kasa zalicza na poczet 1 Zapis dotyczący spłaty części kredytu znajduje się we wzorcach umów dotyczących u mowy kredytu (Kredyt konsumencki) oraz umów dotyczących pożyczki chwilowej. We wzorcach dot. umowy pożyczki postanowienie to dotyczy tylko całości spłaty. 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl spłaty zadłużenia w terminach zapadalności kolejnych rat z zastrzeżeniem, że pomniejszenie całkowitego kosztu Pożyczki/Kredytu z tytułu wcześniejszej spłaty Pożyczki/Kredytu zostanie ro zliczone przez Kasę w momencie całkowitej spłaty Pożyczki/Kredytu. Pożyczkobiorca/Kredytobiorca poprzez złożenie oświadczenie, którego wzór stanowi załącznik nr 5 do Umowy, może złożyć odmienną dyspozycję w zakresie wcześniejszej spłaty pożyczki/kredytu”. (dowód: treść wzorców umów stosowanych przez SKOK, pkt 27 u mowy pożyczki – karta 15 i 33, pkt 28 u mowy kredytu – karta 55, pkt 28 u mowy kredytu (kredyt konsumencki) – karta 55 i 60 , pkt 26 u mowy pożyczki chwilowej – karta 90 i 93 oraz wyjaśnienia przedsiębiorcy : pismo z dnia 17.08.2023 r. – karta 269 ) Jednocześnie, zgodnie z § 30 ust. 2 „Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej Śląsk ” (wprowadzonym od 4 listopada 2021 r . ; dalej : Regul amin) , stanowiącym załącznik do umów pożyczek gotówkowych zawieranych z konsumentami: „W przypadku spłaty całości pożyczki/kredytu przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy/ kredytobiorcy całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby pożyczkobiorca/kredytobiorca poniósłby je przed tą spłatą”. Zgodnie zaś z § 30 u st. 3 Regulaminu: „W przypadku spłaty części pożyczki/kredytu przed terminem ok reślonym w umowie, postanowieni e ust. 2 stosuje się odpowiednio”. (dowód: tekst wzorca umowy stosowanego przez SKOK, § 30 Regulaminu – karta 24) W okresie od 1 października 2019 r. do końca lipca 2023 r. spłacono przed terminem 5798 umów o kredyt konsumencki (bez uwzględnienia pożyczek 1 - ratalnych i odnawialnych linii pożyczkowych): (dowód: dane przekazane przez Przedsiębiorcę w piśmie z dnia 20.12.2021 r., 4.11.2022 r. oraz 17.08.2023 r. – karty 10 - 11 , 119 i 271 ) 7) D o końca września 201 9 r., SKOK nie zwracał odpowiedniej części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z jego wcześniejszą spłatą. SKOK wyraził opinię , iż działał wówczas zgodnie z prawem, ponieważ „ w ówczesnej powszechnie uznawanej interpretacji ” zwroty dokonywane były na w niosek klienta – natomiast do SKOK „ nie złożono w tym okresie żadnego wniosku o zwrot ” . (dowód: wyjaśnienia przekazane przez Przedsiębiorcę w piśmie z dnia 4.11.2022 r., karta – 120) 8 ) Zmiana w przyjętym przez SKOK modelu działania nastąpiła po wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał) z dnia 11 września 2019 r. (w sprawie C - 383/18), dotyczącym treści art. 49 ukk. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx : xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx . 9) Z dniem 1 października 2021 r. SKOK ponownie zmienił zasady dotyczące rozliczania kosztów umowy kredytu konsumenckiego i od tego czasu wcześniej spłacone umowy rozliczane są zgodnie z dokumentem wewnętrznym pn. „Instrukcja działań wobec wcześniejszej spłaty/pożyczki” (wprowadzona uchwałą Zar ządu SKOK nr 3/187/2021 z dnia 27.09.2021 r. ; dalej: Instrukcja). Zgodnie z tym dokumentem, w odniesieniu do umów spłaconych od dnia 1.10 .2021 r. , SKOK rozlicza koszty kredytu konsumenckiego, w związku z jego wcześniejszą spłatą, bez konieczności składania wniosku , w ciągu 14 dni od daty wpływu środków na rachunek SKOK. Rozliczenie wszystkich kosztów następuje w oparciu o metodę liniową. (dowód: wyjaśnienia Przedsiębiorcy w piśmie z dnia 4.11.2022 r. – karta 117 oraz przykładowe wnioski konsumentów wraz z rozliczeniami karty nr 143 - 259 oraz wyjaśnienia przedsiębiorcy: pismo z dnia 17.08. 2023 r. – karta 269) Odnośnie do wniosków dotyczących umów spłaconych w okresie pomiędzy 11.09.2019 r. a 30.09.2021 r. , SKOK , po dniu 1 października 2021 r., w dalszym ciągu stosował procedurę p.n. „Nadzór nad wyrobem niezgodnym” (dalej: Procedura) . W nioski składane po dniu 1 października 2021 r. (dotyczące umów wcześniej spłaconych przed tym dniem) były rozpatrywane pozytywnie , a kwota zwrotu wszystkich nadpła conych kosztów kredytu (tj. prowizji, opłat z tytułu zapytań do BIK oraz opłat administracyjnych) naliczana w oparciu o metod ę liniową . ( dowód: dane p rzekazane przez SKOK w piśmie z dnia 4 listopada 2022 r. - kart a nr 117 oraz w piśmie z dnia 15 sierpnia 2023 r. – karta nr 270 ) 1 0 ) W okresie od lutego 2023 r. do dnia 10 sierpnia 2023 r. SKOK przeprowadził korektę zwrotów obliczonych wcześniej przy użyciu metody odsetkowej, dla kredytów konsumenckich spłaconych przed termin em pomiędzy 11.09.2019 r. a 30.09.2021 r. (tj. datą wprowadzenia nowej procedury rozlicz ania wcześniej spłaconych umów według Instrukcji) . Dokonał także zwrotów pobranych opłat z tytułu zapytania do BIK i kosztów administracyjnych obsługi wniosku, których nie rozliczono wcześniej w odniesieniu do tych umów. Zwrot y te zostały zrealizowane i przekazane na rachunki klientów w odniesieniu do wszystkich umów spłaconych przed terminem w ww. okresie , bez konieczności składania przez konsumenta osobnego wniosku w tym zakresie . Z kolei, w odniesieniu do umów spłaconych przed terminem w okresie pomiędzy 16.05.2016 r. a 10.09.2019 r., SKOK wysłał listem zwykłym pisemną informację , łącznie do [xxx] klientów Kasy o możliwości o uzyskania zwrotu nadpłaconych kosztów . Do końca lipca 2023 r. również sami klienci wystąpili w tym przedmiocie z [xxx] wnioskami, które zostały zrealizowane przez SKOK. (dowód: dane przekazane przez Przedsiębiorcę w piśmie z dnia 17.08.2023 r. – karta 271) 1 1 ) Wprowadzona 1 październik a 2021 r. Instrukcja , przewidywała możliwość zawierania tzw. Ugód przez konsumentów , którzy dokonali spłaty kredytu przed tym dniem , wskazując, iż: „ dopuszcza się zawarcie z członkiem ugody, zgodnie z którą SKOK udziela konsumentowi kolejnej pożyczki na preferencyjnych warunkach, zaś konsument zrzeka się prawa do dochodzenia zwrotu proporcjonalnej części kosztów zapłaconej prowizji ” . SKOK wprowadził do obrotu opracowany na t ę okoliczność wzór Ugody (w wersjach obowiązujących do końca 2021 r. oraz od 1 stycznia 2022 r.) . Treść § 4 Ugody (w obu ww. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wersjach ) brzmi następująco: „Kasa na wniosek Pożyczkobiorcy celem poprawy sytuacji finansowej udziela mu pożyczkę z oferty specjalnej na preferencyjnych warunkach, zaś Pożyczkobiorca zrzeka się prawa do dochod zenia zwrotu proporcjonalnych – z uwagi na przedterminową spłatę – kosztów poniesionej prowizji, o których mowa w § 1 U gody, wraz z ewentualnymi roszczeniami o zwrot składek, uznając swoje prawo wskazane w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kre dycie konsumenckim (…) za zaspokojone i odstępuje od jego dochodzenia w przyszłości”. (dowód: dokument „Instrukcja działań wobec wcześniejszej spłaty/pożyczki”, karta – 98) W zory tekstów ugód, które SKOK p rzedkłada ł konsumentom do podpisania wyglądały nas tępująco : (dowód: dokument „Ugoda” , obowiązujący do końca 2021 r. - karta 96) 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W e wskazan ych powyżej wzorc ach umów kredytu konsumenckiego nie ma (i nie było) postanowień przewidują cych „ ugodow ą ” procedur ę rozliczania zwrotu prowizji. Z informacji przekazanych przez SKOK w toku postępowania wynika, iż proces rozliczenia i zwrotu kwoty prowizji przebiega ł w ten sposób, iż po wcześniejszej spłacie kredytu przez konsumenta, SKOK przedstawia ł mu do podpisania formularz „Ugody” z ofertą nowej pożyczki na preferencyjnych warunkach (tekst „Ugody” nie precyzuje na jakich). Według wyjaśnień SKOK , propozycja zawarcia Ugody jest składana jedynie członkom , którzy „ nie zwrócili się wcześniej o zwrot nadpłaconych kosztów kredytu ” . Według informacji SKOK, z awarto łącznie [xxx] ugód i były one stosowane tylko w odniesieniu do umów spłaconych przed terminem , przed dniem 1 października 2021 r. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. Formalna możliwość zawarcia ugody została zniesiona z dniem 16 sierpnia 2023 r. , kiedy to Zarząd SKOK – na mocy ww. Uchwały nr 1 /155/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r. – wprowadził do stosowania nową „ Instrukcj ę działań wobec wcześniejszej spłaty pożyczek/kredytu” , któr a nie przewiduje możliwości za stosowania ug ody . Instrukcja ta weszła w życie 16 sierpnia 2023 r. (dowód: dane przekazane przez SKOK w piśmie z dnia 20.12.2021 r. - karta nr 11 oraz w piśmie z dnia 15 sierpnia 2023 r. – karta nr 270 , dokument „Instrukcja działań wobec wcześniejszej spłaty pożyczek/kredytu” – karta 272, Uchwała nr 1/155/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r. – karta 273) 1 2 ) SKOK przedstawił dokument z ksiąg rachunkowych - „ Rachunek zysków i strat ”, zawierający dane o wysokości uzyskanych przychodów w 2022 r. Zgodnie z tym dokument em, w 202 2 r. SKOK osiągnął obrót o wartoś ci [xxxxxxxxxxx] zł . ( dowód: dokument „ Rachunek zysków i strat” Przedsiębiorcy za 2022 r.” - karta nr 265 ) Ocena prawna ustalon ego stanu faktycznego Naruszenie interesu publicznego 1 3 ) Treść art. 1 ust. 1 u stawy okik ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców – naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. SKOK udziela pożyczek tylko swoim członkom, co nie oznacza, iż w sprawie nie zachodzi zagrożen ie naruszenia interesu publicznego. Członkostwo w SKOK ma bowiem charakter otwarty i członkiem Kasy może zostać każda osoba pełnoletnia. Należy w tym miejscu przywołać także przepis art. 4 ustawy o s półdzielczych k asach o szczędnościowo - k redytowych z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1278 ze zm.) stanowiący, iż do stosunków zobowiązaniowych pomiędzy kasami a ich członkami stosuje się przepisy ustawy okik w zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Rozpatrywana sprawa ma zatem charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub mogą być klientami SKOK. Działania te nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualn y i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jedno cześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem w niniejszej sprawie uzasadnione było podjęcie działań przez Prezesa Urzędu. Naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 1 4 ) Zgodnie z art. 24 ust. 1 u stawy okik , zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jednocześnie zgodnie z art. 24 ust. 2 u stawy okik, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami z achowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorcy. Stwierdzenie przez Prezesa Urzędu stosowan ia przez SKOK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , wymaga łącznego zaistnienia następujących przesłanek: 1) kwestionowane zachowania są działaniami przedsiębiorcy, 2) zachowania te są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3) zachowan ia te godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy 1 5 ) Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ) u stawy okik , ilekroć w ustawie jest mo wa o przedsięb iorcy, rozumie się przez to p rzedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 20 2 3 r., poz. 221 ze zm. , dalej: Prawo przedsiębiorców ), a także m.in.: osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości pra wnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. SKOK , jako podmiot działający w formie spół dzielni, tj. spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, będący osobą prawną, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego - j est przedsiębiorcą prowadzącym we własnym imieniu działalność gospodarczą . Tym samym SKOK przy wykonywaniu d ziałalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie okik , a jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobr ymi obyczajami 1 6 ) Na gruncie u stawy okik sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Naruszenie pr zez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wy nikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Rozważenia wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne , czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego lub dobrymi obyczajami. Ustawodawca , w art. 24 ust. 2 u st awy okik , nie wskazuje konkretnie, jakiego rodzaju sprzeczność z prawem zachowania przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. P rzedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest wykazanie, że w ustalonym stanie fakty cznym SKOK dopuścił się naruszenia art. 49 ukk, 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl poprzez nieobniżanie - w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego - całkowitego kosztu kredytu o koszty prowizji , które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. 1 7 ) Zgodnie z art. 49 ust. 1 ukk, „W przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spła tą”. Powyższy przepis został zamieszczony w ukk w wyniku implementacji do polskiego porządku prawnego art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrek tywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s.66 , dalej: Dyrektywa). Zgodnie z art. 16 ust. 1 Dyrektywy, konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. 1 8 ) W kwestii interpretacji art. 49 ust. 1 ukk , Prezes UOKiK przedstawił stanowisko z dni a 16 maja 2016 r., które zostało opublikowane na stronie internetowej Urzędu , pod adresem: https://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=12368 . Zgodnie z nim , art. 49 ust. 1 ukk należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów składających się na całkowity koszt takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tym że redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie - i to stanowi jedyny ws kazany w ukk ogranicznik ustalenia redukcji kosztu kredytu związanego z jego wcześniejsz ą spłatą. Przedstawione rozważania dotyczące przedterminowej spłaty całego kredytu mają w pełni zastosowanie również w odniesieniu do przedterminowej spłaty części kred ytu (o której mowa w art. 49 ust. 2 ukk). Powyższe stanowisko Prezesa UOKiK, w przedmiocie wykładni art. 49 ust. 1 ukk, zostało potwierdzone przez TSUE . W wyroku z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt C - 383/18 (Lexitor), Trybunał wskazał, że art. 16 ust. 1 Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Jak wskazał Trybunał, obniżka całkowitego kosz tu kredytu obejmuje również koszty, których wysokość nie jest zależna od okresu obowiązywania umowy. Mając na uwadze zasadę prowspólnotowej wykładni prawa, w taki sam sposób rozumieć zatem należy art. 49 ukk. Należy wskazać, że zgodnie z literalnym brzmien iem art. 49 ust. 1 ukk, przepis ten obejmuje swoim zakresem całkowity koszt kredytu. Definicja całkowitego kosztu kredytu zawarta została z kolei w art. 5 pkt 6 tej ustawy i obejmuje: „wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z u mową o kredyt, w szczególności: A) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże , jeżeli są znane kredytodawcy , B) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na ofe rowanych 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl warunkach – z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta”. Tym samym art. 49 ust. 1 ukk nie wyłącza przedmiotowo możliwości obniżenia żadnego z rodzajów kosztów określonych w art. 5 pkt 6 tej ustawy. W ocenie Prezesa Urzędu nie jest uzasadniony pogląd, według którego ustawodawca na potrzeby tego przepisu wprowadza dwie kategorie kosztów: te, których wysokość lub powstanie zależy od okresu, na jaki udzielono kredytobiorcy kredytu, oraz te, które nie są zależne od tego okresu. 1 9 ) Dodatkowo zauważyć należy, że art. 49 ukk winien b y ć interpretowa ny w sposób możliwie najprostszy dla konsumentów, gdyż to ich ochronę, ze względu na słabszą pozycję, mają zapewniać zapisy Dyrektywy. Dlatego Prezes UOKiK stoi na stanowisku, że metoda obliczania kwoty obniżenia kosztów kredytu, która zapewni odpowiednio wysoki poziom ochrony konsumentów, to metoda liniowa . Jak już wcześniej wskazano , m etoda ta zakłada proporcjonalne obniżenie całkowitego kosztu kredytu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono okres kredytowania. Według słownika języka polskiego „proporcjonalny” oznacza: mający określony stosunek części do całości, wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości; pozostający w takim stosunku do innej wielkości, że gdy tę drugą zwiększymy lub zmniejszymy pewną liczbę razy, pierwsza zwiększy się lub zmniejszy taką samą liczbę razy. Formuła obliczenia kwoty obniżenia kosztów kredytu – przy użyciu metody liniowej – będzie wymagała ustalenia: • jaka część poniesionych koszt ów kredytu przypada na jeden dzień kalendarzowy; • liczby dni, o które skrócono okres kredytowania (liczba dni od daty faktycznej spłaty kredytu do określonego w umowie terminu spłaty kredytu). Kwota obniżenia powinna stanowić iloczyn kosztu przypadającego na 1 dzień kalendarzowy i liczby dni, o które skrócono okres kredytowania. Metoda liniowa powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie również w przypadku spłaty części kredytu przed terminem określonym w umowie. Zdaniem Prezesa UOKiK, taka metodologia jest zrozumiała i przejrzysta dla konsumentów. Warto też podkreślić, że analogiczne rozwiązanie (liniowy zwrot opłaty) znajduje zastosowanie w odniesieniu do produktów ubezpieczeniowych, w przypadku wypowiedzenia przez ubezpieczającego umowy ubezpieczenia w tra kcie okresu ochrony ubezpieczeniowej oraz związanym z tym zwrotem składki. Stosowanie różnych metod wprowadzałoby dodatkową konfuzję na rynku finansów osobistych. Powyższe potwierdza, że metoda liniowa jest nie tylko zrozumiała i łatwa do zastosowania, ale też – w ocenie Prezesa UOKiK – najlepiej oddaje równowagę stron, jak również zapewnia transparentność oraz niepodatność na manipulację w zakresie struktury rat kredytowych. 20 ) Mając na względzie doniosłość prawną ww. wyroku TSUE i jego znaczenie dla kons umentów (z uwagi na rozpatrywanie pytania prejudycjalnego, złożonego przez polski sąd), jak również zróżnicowaną praktykę podmiotów rynku finansowego, wynikającą z interpretacji tego orzeczenia – Prezes UOKiK przedstawił dnia 2 marca 2020 r. „Stanowisko w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 r. w sprawie C - 383/18 (Lexitor)”, opublikowane pod adresem: 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl https://finanse.uokik.gov.pl/kredyty - konsumenc kie/stanowisko - prezesa - uokik - ws - interpretacji - art - 49 - ustawy - o - kredycie - konsumenckim - w - kontekscie - wyroku - tsue/. Twierdzenia i ocena prawna zawarte w tym stanowisku odnoszą się również do sprawy będącej przedmiotem t ego postępowania w zakresie zarzutu ujęteg o w sentencji decyzji. 21 ) W ocenie Prezesa UOKiK, s tanowisko pierwotnie prezentowane przez SKOK (tj. do dnia wydania ww. wyroku TSUE) oraz o pisane działania SKOK w zakresie rozliczania kwot zwrotu , pozostawały w sprzeczności , zarówno z brzmieni em art. 49 ukk , jak i art. 16 ust. 1 Dyrektywy . Do października 2019 r. konsument był obciążany wszystkimi płatnościami (kosztami kredytu) niezależnie od tego, czy wcześniejsza spłata kredytu miała miejsce , czy też nie. Zmiany wprowadzone przez SKOK od października 2019 r. nie usunęły nieprawidłowości, ponieważ Przedsiębiorca stosował korzystniejszą dla siebie, odsetkową metodę obliczania kwoty zwrotu (tak według Procedury do dnia 1.10.2021 r.) , potrącał dodatkowo kwoty pobranych wcześniej opłat (tj. z tytułu zapytan ia do BIK oraz „czynności administracyjnych”) lub też nie dokonywał zwrotu nadpłaconej części kosztów kredytu poprzez system tzw. Ugód , przewidujących zrzeczenie się przez konsumenta uprawnienia wynikającego z art. 49 ukk. Formalna możliwość ich zaw ierania istniała do dnia 15 sierpnia 2023 r. (odnosiła się do umów spłaconych przed dniem 1.10.2021 r.) . SKOK , zamiast realiz ować z własnej inicjatywy ustawowy obowiązek rozliczenia i zwrotu konsumentom - w odpowiednim terminie - nadpłaconej części kosztów kredyt u konsumenckiego, proponował im zawarcie ugody, która w istocie stanowiła obejście tego obowiązku . Z treści U gody nie wynikało , jak a jest wysokoś ć zwrot u należnego konsumentowi w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki . Tym samym konsument nie wiedział , jak iej kwoty się zrzeka na mocy Ugody. Zgodnie z jej postanowieniami, korzyścią – wedle koncepcji SKOK - dla konsumenta było otrzymanie kolejnej pożyczki „ z oferty specjalnej na preferencyjnych warunkach” . Dodatkowo w tekście Ugody SKOK podawał, że udziela tej pożyczki „ celem poprawy sytuacji finansowej ” konsumenta. Ugod a nie wskaz ywała na czym polega „preferencyjność” warunk ów now ej pożyczki , na które konsument wyraża ł zgodę. Nie można zatem wykluczyć, iż korzyści konsumenta przystępującego do Ugody były il uzoryczn e, natomiast faktem jest, że nie otrzymywał - w odpowiedniej wysokości i terminie - należności z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki, przysługujących mu z mocy art. 49 ukk. Z kolei SKOK – dzięki Ugodzie - zyskiwał korzyści wynikające z zawarcia ko lejnej umowy pożyczki (odsetki, prowizja) i jednocześnie zaoszczędzał kwotę nadpłaconych kosztów kredytu konsumenckiego, którą musiałby wypłacić konsumentowi. Reasumując, opisane powyżej działani a SKOK , tj. brak dokonywania zwrotu nadpłaconych kosztów kredytu do czasu wprowadzenia Procedury (tj. do października 2019 r. ) , stosowanie metody odsetkowej do obliczania kwoty zwrotu oraz potrącania kosztów zapytania do BIK i opłat administracyjnej (w okresie od 1 października 2019 r . do 30 września 2021 r.) , a także stosowanie systemu tzw. Ugód przewidujących zrzeczeni e się przez konsumenta uprawnienia do uzyskania zwrotu nadpłaconych kosztów kredytu (w okresie od 1 października do sierpnia 2023 r.) - należy uznać za niezgodne z art. 49 ust. 1 ukk, a w konsekwe ncji za bezprawne. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zachowanie SKOK było zachowanie m bezprawnym , a tym samym spełniona została kolejna przesłanka umożliwiająca uznanie, iż przedsiębiorca stosował praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów . 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2 2 ) Przepisy u staw y okik nie podaj ą definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działani e przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz zostało skierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Ponadto nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym już sama możliwość wywołani a negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Wskazana praktyka SKOK dotyczy ła nieoznaczonej grupy konsumentów, którzy zawarli z Kasą umowę o kredyt konsumencki oraz zdecydowa li się na skorzystanie z uprawni enia do przedterminowej spłaty kredytu , a także tych , którzy mogli zdecydować się na wcześniejszą spłatę kredytu, ale w związku z kwestionowaną praktyką – ostatecznie nie skorzystali z takiej możliwości (z uwagi na brak możliwości rozliczenia części kosztó w pożyczki przed orzeczeniem TSUE z 2019 r. oraz z uwagi na konieczność złożenia wniosku w tym zakresie w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu przed datą 1 października 2021 r. ). W niniejszej sprawie SKOK narusz ył a majątkowy interes konsumentów poprzez niezwracanie im , w przypadku spłaty kredytów przed terminem określonym w umowach, tej części kosztów , któr e dotycz ą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umów , a po wprowadzeniu Procedury (w październiku 2019 r.), poprzez niezwracanie konsumentom pro wizji w należnym wymiarze ( w wyniku rozliczani a metodą odsetkową , potrącania kosztów zapytań do BIK i opłaty admin i stracyjnej oraz poprzez system Ugód) . Ponadto, uznać należy, że konsumenci pozbawieni zostali możliwości obniżenia poniesionych kosztów kredytu , któr a powinn a wiązać się dla nich ze spłatą pożyczki w części lub całości przed terminem jej obowiązywania. Mając powyższe na uwadze , uznać należy , że zachowanie SKOK godziło w zbiorowe interesy konsumentów , a tym samym spełniona została kolejna przesłanka umożliwiająca stwierdzenie , iż przedsiębiorca stosował praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie zaniechania stosowania przez SKOK praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów wskazanej w pkt I. sentencji decyzji . 2 3 ) Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy okik, w przypadku zaprzestania stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26 ustawy okik, natomiast Prezes Urzędu wydaje w tym przypadku decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie stwierdzając zaniechanie jej stosowania. W toku postępowania ustalono , iż SKOK w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki spłaconych przed terminem, począwszy od dnia 1 października 2021 r. zaczął rozliczać nadpłacone koszty kredytu metodą liniową, bez konieczności składania dodatkowego wniosku, w ciągu 14 dni od daty wpływu środków. Z kolei ostateczne wycofanie się z tzw. U gód nastąpiło od dnia 16 sierpnia 202 3 r. – na mocy uchwały Zarządu nr 1/155/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r. Do tego dnia SKOK miał możliwość składania propozycji ich zawarcia, w odniesieniu do pożyczek spłaconych przed dniem 1 października 2021 r. Reasumując, w sprawie istnieją przesłanki do stwierdzenia, że SKOK zaprzestał stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w pkt I . sentencji decyzji . 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Za datę zaniechania przyjęto 1 6 sierpnia 2023 r., tj. dzień wejścia w życie ww. uchwały znoszącej system tzw. Ugód. Maj ąc powyższe na względzie, orzeczono jak w pkt I. sentencji decyzji. Ocena wniosku SKOK o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy okik 2 4 ) Jak wskazano wyżej (w pkt 3 uzasadnienia decyzji), w toku postępowania SKOK wniósł o wydanie w sprawie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 u stawy okik, który stanowi, że jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub będą cych podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 u stawy okik, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających d o zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Jak wynika z powyższego, propozycje zobowiązań przedsiębiorcy nie są wiążące dla Prezesa Urzędu albowiem decyzja w tym zakresie należy do kat egorii decyzji uznaniowych. Zaistniały zatem okoliczności, aby poddać ocenie zasadność rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 28 ustawy okik. Podejmując decyzję o uwzględnieniu bądź nieuwzględnieniu wniosku przedsiębiorcy o wydanie decyzji zobowiązującej go do podjęcia lub zaniechania określonych działań, Prezes Urzędu bierze pod uwagę całokształt okoliczności rozstrzyganej sprawy, w tym rodzaj naruszeń przedsiębiorcy, jak również skutki uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Omawiając kwestię wydania decy zji w trybie art. 28 uokik należy pamiętać, że istotą wydania decyzji zobowiązującej jest podjęcie (lub zaniechanie) przez przedsiębiorcę - będącego stroną postępowania - określonych działań, które przysłużą się ochronie interesu publicznego. Zaś ostateczn e rozstrzygnięcie o ewentualnym zastosowaniu środka z art. 28 ustawy okik powinno być zgodne nie tyle z interesem przedsiębiorcy, co przede wszystkim z interesem konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK działanie zaproponowane przez SKOK u znać należ ało za niewystarczające. Propozycja zobowiązania nie prowadzi ła do całkowitego usunięcia skutków stosowanej praktyk i . W ocenie Prezesa UOKiK, propozycja przedstawiona w piśmie z dnia 4.11.2022 r. nie prowadziła do całkowitego wyeliminowania nieprawidłowości ( opisanych w postanowieniu nr RWR 64/2022 z dnia 6 października 2022 r.) przy rozliczaniu pozaodsetkowych kosztów kredytu, podlegających zwrotowi w zw iązku z wcześniejszą spłatą, ponieważ: • SKOK nie wycofała się z systemu ugód - przewidzianych dla umów spłac onych przed datą 1 października 2021 r. - w ramach którego wcześniej spłacona umowa, nie podl ega automatycznemu rozliczeniu, • zobowiązanie nie przewidywało samodzielnej korekty przez SKOK rozliczeń kwot zwrotu dla umów spłaconych pomiędzy wyrokiem TSUE z dn ia 11.09.2019 r. dotyczącym interpretacji art. 49 ukk a dniem 1.10.2021 r. (tj. datą wprowadzenia no wej procedury przez SKOK) – Przedsiębiorca w dalszym ciągu wymaga w tym zakresie składania wniosków przez kredytobiorców; • zobowiązanie nie przewidywało wysł ania pism do konsumentów z informacją o możliwości wnioskowania o zwrot kosztów kredytu w odniesieniu do umów spłaconych pomiędzy czerwcem 2016 r. (tj. po opublikowaniu stanowiska Prezesa UOKiK i 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Rzecznika Finansowego w sprawie interpretacji przepisu art. 49 ukk z dnia 16.05.2016 r.) a październikiem 2019 r. (tj. po wydaniu ww. wyroku TSUE); Po odmowie przyjęcia wniosku, SKOK zmodyfikował swój wniosek , w którym xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx . Niezależnie od powyższych okoliczności i deklaracji przedsiębiorcy , sam wniosek należ ało uznać z a dalece spóźniony, ponieważ – jak wskazano wyżej – praktyka (w odniesieniu do umów spłaconych przed dniem 1 października 2021 r.) trwa ła ponad 7 lat - licząc od opublikowania wspólnego stanowiska Prezesa UOKiK i Rzecznika Finansowego w maju 2016 r.) . W mi ędzyczasie, Przedsiębiorca miał możliwość podjęci a działań korygujących stosowaną praktykę , tj. bezpośrednio po wydaniu orzeczeni a TSUE w październiku 2019 r., następnie po wydaniu kolejnego stanowiska przez Prezesa UOKiK w marcu 2020 r. 2 , następnie po kon troli UKNF w 2021 r., który zwrócił się do Przedsiębiorcy o usunięcie nieprawidłowości w z wiązku z rozliczani em pozadsetkowych kosztów kredytu na podstawie art. 49 ukk, i wreszcie po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez Prezesa UOKiK, podjętego m.in . w związku z informacją od UKNF w tym zakresie . Ma jąc zatem na względzie wskazane wyżej powody , Prezes Urzędu zdecydował się o nieprzyjęciu propozycji zobowiązania przedstawionej przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową „Śląsk” z siedzibą w Rud zie Śląskiej. Rozstrzygnięcie o karze pieniężnej w pkt II. sentencji decyzji 2 5 ) Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 u stawy okik, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie kary za stosowanie praktyki na ruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt . I. sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 u stawy okik, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % ob rotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 u stawy okik. Art. 106 ust. 3 u stawy okik, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewid uje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 u stawy okik , w związku z art. 13 ustawy z d nia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 852 – dalej : „ustawa zmieniająca” ), stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałoż enia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót 2 Stanowisko Prezesa UOKiK ws. interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim w kontekście wyroku TSUE - https://finanse.uokik.gov.pl/kredyty - konsumenckie/stanowisko - prezesa - uokik - ws - interpretacji - art - 49 - ustawy - o - kredycie - konsum enckim - w - kontekscie - wyroku - tsue/ 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obroto wych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 u stawy okik przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5 (w zw. z art. 13 ustawy zmieniającej) , lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro. Z przedstawionego przez przedsiębiorc ę dokumentu wynika, iż obrót SKOK w roku 202 2 wyniósł [xxxxxxxxxxx] zł , co - uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 202 2 r., tj. 4, 6899 zł - stanowi po zaokrągleniu równowartość [xxxxxxx] euro. Obrót ten jest więc wyższy niż 100 000 euro, co uzasadnia zastosowanie przy nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 u stawy okik, bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary , przewidzianych w ust. 5 (w zw. z art. 13 ustawy zmieniają cej) i ust. 6 tego przepisu. Zgodnie z art. 106 ust. 1 u stawy okik, kara pieniężna może być nałożona, w przypadku gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło co najmniej nieumyślnie. Zgodnie z art. 111 ust. 1 pkt 1 u stawy okik, wysokość nakładanej kary pieniężnej ustalana jest z uwzględnieniem w szczególności okoliczności naruszenia przepisów tej ustawy oraz uprzedniego naruszenia, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes UOKiK oce nia, biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wys tąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 u stawy okik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęc iu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkni ętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 u stawy okik wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego n aruszenia oraz umyślność naruszenia. 2 6 ) W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wymierzania kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Co więcej, kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dolegliwość dla strony niniejszego postępowania uzasadnioną stwierdzen iem naruszenia interesów konsumentów. Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w pkt . I II . sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił przede wszystkim ujawnione w toku niniejszego postępowania okoliczności skutkujące naruszeniem przepisów u stawy o kik, a także korzyści uzyskane przez Przedsiębiorcę poprzez stosowanie przedmiotowej praktyki oraz okres jej stosowania. Prezes Urzędu miał również na uwadze, czy SKOK dotychczas nie podejmował działań naruszających przepisy u stawy okik. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl O ceniając stopień szkodliwości praktyki należy przypomnieć, że dotyczy ła ona całego modelu działalności prowadzonej przez SKOK oraz przyjętej strategii biznesowej. Naruszenie określone w pkt . I . niniejszej decyzji ujawnia ło się na etapie wykonywania umowy, a działalność przedsiębiorcy adresowana jest do szerokiego grona odbiorców, członków SKOK (w liczbie ok. 20 tys. członków ). Przedsiębiorca, poprzez swoje zachowanie, wprowadzał kredytobiorców (konsumentów) w błąd co do ich sytuacji faktycznej i prawnej, w wyniku czego mogło dojść do zniekształcenia ich zachowania, w szczególności do odstąpienia od dochodzenia zwrotu faktycznie należnej części prowizji oraz pozostałych kosztów kredytu naliczanych przez SKOK . Oznacza to, że istotą zachowania SKOK było działan ie polegające na wykorzystaniu przewagi kontraktowej a skutkiem zachowania sprzecznego z prawem przedsiębiorcy mogło być podjęcie przez konsumentów decyzji dotyczących umowy, ekonomicznie dla nich niekorzystnej. Należy podkreślić, iż w zakresie praktyki op isanej w pkt . I. sentencji decyzji przedmiotem ochrony jest ważny interes konsumentów wyrażający się w prawie konsumenta do obniżenia, w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego, całkowitego kosztu kredytu o koszty, które dotyczą okresu, o k tóry skrócono czas obowiązywania umowy. Takie uprawnienie konsumenta wynika – co potwierdził TSUE w wyroku w sprawie C - 383/18 – wprost z przepisów prawa. Na pozaodsetkowe koszt y kredytów udzielanych przez SKOK składa się prowizja i inne opłaty pobierane pr zy zawieraniu umowy , któr e w przypadku spłaty przez konsumenta pożyczki przed terminem nie był y zwracan e zarówno w odpowiednim terminie, jak i w zakresie proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Należy przy tym zaznaczyć, że w ą tpliwości interpretacyjne podmiotu nie mają znaczenia dla oceny, czy jego zachowanie naruszało prawo, czy nie. Wagę praktyki należy określić jako poważną, ze względu na poważne skutki, które wywoł ywała w sferze interesów konsumentów. W ocenie Prezesa Urzę du naruszenie, o jakim mowa powyżej zostało popełnione co najmniej nieumyślnie. Kasa n ie zachowała należytej ostrożności i staranności wymaganej w danych okolicznościach. Jako profesjonalista działający na rynku usług finansowych SKOK powinien był przewidzieć, iż podejmowane przez niego działania – względem nawet niewielkiej grupy klientów - mogą stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów . Biorąc to pod uwagę, uzasadnione jest twierdzenie, iż stwierdzona praktyka miała charakter co najmniej nieumyślny, co nie zwalnia jednak SKOK z odpowiedzialności za jej stosowanie. Ustalając wysokość kary pieniężnej wzięto pod uwagę ponad siedmioletni czas trwania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów (tj. co najmniej od maja 2016 r., czyli od daty publikacji stanowiska Prezesa UOKiK i Rzecznika Finansowego). Trzeba przy tym zaznaczyć, że skala przypisanego SKOK naruszenia nie była w tym czasie jednakowa. J uż po dacie wydania wyroku TSUE (tj. 11.09.2019 r.), SKOK zaczął s topniowo zmieniać politykę dotyczącą zasad postępowania i wyliczania zwrotu bezodsetkowych kosztów kredytu. Najbardziej dotkliwe z punktu widzenia naruszenia interesów konsumentów działania zostały zaprzestane w październiku 2021 r. wraz z przyjęciem przez SKOK, iż właściwą dla obliczana wartości zwrotu będzie metoda liniowa. Uwzględniono zatem okoliczność , że w dacie wszczęcia postępowania przez Prezesa UOKiK (tj . 6 października 2022 r.) , praktyka dotyczyła tylko niewielkiej części klientów Kasy, tj. osób którym SKOK proponował ugody i które przedterminowo spłaciły kredyt przed dniem 1 października 2021 r. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględniono także, iż w odniesieniu do przedsiębiorcy nie stwierdzono uprzednio naruszenia przepisów ustawy okik. Wzi ęto także pod uwagę lokalny zasięg działania SKOK: głównie miasto Ruda Śląska i miasta sąsiednie. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na poziomie [xxx] % obrotu przedsiębiorcy, tj. [xxxx] zł. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał zaniechanie zarzucanej praktyki. Chociaż dotyczyło niewielkiej części klientów, to jednak m iało miejsce na końcowym etapie postępowania . Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uwzględnił także podjęcie przez SKOK działań usuwających skutki narusze ń i dokonanie prawidłowych rozliczeń w odniesieniu do umów rozliczonych wcześniej metodą odsetkową oraz wobec umów, które zostały wcześniej spłacone w okresie od maja 2016 r. do września 2019 r. Omawiane okoliczności łagodzące uzasadniają łączne obniżenie kwoty bazowej o [xxx] %, tj. po zaokrągleniu do 1 zł, do kwoty 16 0 515 zł. Jednocześnie nie stwierdzono okoliczności obciążających. Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu ustalił wysokość kary za stosowanie praktyki określonej w pkt . I. sentencji decyzji na kwot ę 1 60 515 ,00 zł (słownie złotych: sto sześ ćdziesiąt tysięcy pięćset piętnaście 0 /100). K wota ustalonej kary stanowi ok. [xxx] % obrotu osiągniętego przez p rzedsiębiorcę w 20 2 2 r. , tj. [xx] % maksymalnego wymiaru kary przewidzian ego w art. 106 ust. 1 ustawy okik. Kara ta jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy okik i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt . II . sentencji decyzji. Nałożoną karę pieniężną SKOK obowiązany jest wpłacić - zgodnie z przepisem art. 112 ust. 2 i 3 u stawy okik - na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : NBP O/O Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000, w t erminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o k osztach postępowania w pkt III. sentencji decyzji 2 7 ) Zgodnie z art. 80 ustawy okik, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy okik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Art. 83 ustawy okik stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. ; dalej: kpa) . S tosow nie do treści przepisu art. 264 § 1 - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postano wienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowa nia – zgodnie z art. 263 § 1 kpa - zalicza się również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie sto sowania przez SKOK praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu , a w jego wyniku Prezes Urzędu stwi erdził naruszenie przepisów ustawy okik. Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną i w związku z tym postanowiono obciążyć SKOK kosztami postępowania w wysokości 40,60 zł (słownie złotych: czterdzi eści 60/100). Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I II . decyzji. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Koszty postępowania SKOK obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. POUCZENIE Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy okik w związku z art. 479 28 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2023 r. poz. 1550 ze zm. ; dalej : kpc) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wrocławiu (dane adresowe: pl. Strzelecki 25, 50 - 224 Wrocław). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1144 ze zm. ; dalej : uksc), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 103 ust. 1 i ust. 2 uksc, Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecz nych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 uksc, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści ar t. 117 § 1 kpc strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie art. 117 § 3 kpc stanowi, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 117 § 4 zd. 1 kpc. wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. W przypadku jednak k westionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie I I I decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy okik w związku z art. 479 32 § 1 i 2 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wrocławiu (dane adresowe: pl. Strzelecki 25, 50 - 224 Wrocław). Zgodni e z art. 3 ust. 2 pkt 9 uksc w zw. z art. 32 ust. 2 uksc, zażalenie od postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegat ury UOKiK we Wrocławiu Agnieszka Jacyszyn Otrzymuje: Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa „ Śląsk ” ul. E. Kokota 169 , 41 - 711 Ruda Śląska