RWR-15/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-3/12/AJ/ Wrocław, 22 marca 2012 r. DECYZJA RWR 15/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczeniu w stosowanym wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, następujących postanowień: 1) „Należności regulowane będą przez Odbiorcę na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę za okresy rozliczeniowe, w terminie: (…) do 14 dni od daty wystawienia faktury - dotyczy pozostałych opłat i należności.”, 2) „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie energii cieplnej lub niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz ewentualne szkody z tego powodu wynikające w razie: przerw trwających krócej niż 24 godziny i ograniczeń trwających krócej niż 48 godzin, jeżeli łącznie ilość przerw i ograniczeń nie jest większa od dwóch w okresie rozliczeniowym.”, 3) „Wszelkie spory wynikłe z nieprzestrzegania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd właściwy dla siedziby Sprzedawcy.”, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyjęciu zobowiązania przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich, do zaniechania tych działań poprzez usunięcie lub zmianę zakwestionowanych postanowień w stosowanym wzorcu umowy oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania, poprzez zawieranie umów na podstawie wzorca umowy, w którym zgodnie z przyjętym przez przedsiębiorcę zobowiązaniem, 2 wykreślono zakwestionowane postanowienia oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, postanowień określających: 1) wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.); 2) rodzaj opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawę i sposób ich obliczania, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w § 33 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 194, poz.1291). i przyjęciu zobowiązania przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich, do zaniechania tych działań, poprzez stosowne uzupełnienie ww. wzorca umowy oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania, poprzez zawieranie umów na podstawie wzorca umowy, który uzupełniono o brakujące postanowienia, zgodnie z przyjętym przez przedsiębiorcę zobowiązaniem oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nakłada się na Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia decyzji. UZASADNIENIE 1. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zgodnie z kompetencjami przewidzianymi w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i 3 konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), dalej jako: ustawa o ochronie (…), przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 403-8/11/ET), analizę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców z obszaru województwa dolnośląskiego i lubuskiego, będących dostawcami energii cieplnej. Celem powyższego postępowania było ustalenie, czy przedsiębiorcy ci przestrzegają przepisów, m.in., w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). W wyniku wskazanych wyżej czynności wstępnie ustalono, iż w stosowanym przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich (dalej jako: PGK Sp. z o.o. lub Spółka) wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, zamieszczono postanowienia umowne, które mogą być tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 496, 1216 i 784. Zauważono również, że przedsiębiorca ten zaniechał umieszczenia w ww. wzorcu, postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), a także postanowień regulujących rodzaj opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawę i sposób ich obliczania, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w § 33 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 194, poz. 1291). Dowód: karta 5-12. 2. W związku z powyższym - postanowieniem nr 21/2012 z dnia 26 stycznia 2012 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie (…), polegającej na umieszczeniu w stosowanym wzorcu postanowień, które są wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (dalej jako: Rejestr), o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego oraz na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ponadto, zgodnie z punktem III ww. postanowienia, Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów sprawy, część materiałów uzyskanych w toku wymienionego już postępowania wyjaśniającego o sygn. RWR 403-8/11/ET. Dowód: karta 1-3. 3. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w postanowieniu 21/2012, Spółka - w pismach z dnia 7 lutego 2012 r. (F/R 315/12), uzupełnionym pismem z dnia 7 marca 2012 r. (F/AS/02/2012) – zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu dobro odbiorców, poprzez wprowadzenie nowych wzorców umów, które nie będą zawierały spornych postanowień oraz zostaną uzupełnione o brakujące kwestie, jak również do stosownego aneksowania wszystkich obecnie obowiązujących umów. Jednocześnie Spółka przedłożyła nowy wzór umowy, w którym uwzględniono proponowane zmiany. Jednocześnie PGK Sp. z o.o. wniosła o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zobowiązując się do podjęcia wszystkich ww. działań, zmierzających do zapobieżenia stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 4 Dowód: karta 57-60, 118-132. 4. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu zawiadomił, że zostało zakończone gromadzenie materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i poinformował, że Strona lub jej pełnomocnicy mogą zapoznać się z aktami sprawy, a następnie wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Dowód: karta 135. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 1. Strona postępowania: Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Strzelcach Krajeńskich jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Zielonej Górze, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS: 0000326968. Przedmiotem działalności Spółki jest, m.in., wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r., Spółka posiada 91 odbiorców indywidualnych, z którymi zawarła umowy na podstawie wzorca umowy objętego przedmiotowym postępowaniem. Dowód: karta 61-62. 2. W związku z prowadzoną działalnością, Spółka stosuje wzorzec umowy pod nazwą „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, który zawiera: 1) w § 6 pkt 5 lit. b, postanowienia o treści: „Należności regulowane będą przez Odbiorcę na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę za okresy rozliczeniowe, w terminie: (…) do 14 dni od daty wystawienia faktury-dotyczy pozostałych opłat i należności.”, 2) w § 9 ust. 3 tiret piąte, postanowienie o treści: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie energii cieplnej lub niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz ewentualne szkody z tego powodu wynikające w razie: przerw trwających krócej niż 24 godziny i ograniczeń trwających krócej niż 48 godzin, jeżeli łącznie ilość przerw i ograniczeń nie jest większa od dwóch w okresie rozliczeniowym.”, 3) w § 12 pkt 4, postanowienie o treści: „Wszelkie spory wynikłe z nieprzestrzegania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd właściwy dla siedziby Sprzedawcy.”. Omawiany wzorzec nie zawiera z kolei postanowień określających: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, a także postanowień określających rodzaj opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawę i sposób ich obliczania. Dowód: karta 6-12. 3. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zamieszczono między innymi następujące klauzule: 1) 496: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, 5 o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 marca 2005 r. sygn. akt XVII Amc 6/04); 2) 784: „Spory mogące wyniknąć na tle realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 107/04); 3) 1216: „Jeżeli okres niedotrzymania parametrów umownych będzie dłuższy niż 24 godziny, to Odbiorcy przysługują upusty za każdą rozpoczętą dobę niedogrzania w wysokości ustalonej w przepisach określonych w par. 2 pkt a umowy.” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt XVII AmC 40/06). Dowód: rejestr klauzul na oficjalnej stronie internetowej Urzędu: www.uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/niedozwolone_klauzule/rejestr_klauzul_niedozwol onych/ ). 5. W toku postępowania Spółka przedstawiła swoje stanowisko w sprawie postawionych jej przez Prezesa Urzędu zarzutów i zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie tym naruszeniom. W odniesieniu do zakwestionowanych postanowień Spółka wskazała, że: 1) postanowienie zawarte w § 6 pkt 5 lit. b wzorca umowy otrzyma nowe brzmienie: „w terminie oznaczonym na fakturze, przy czym Sprzedawca dostarczy Odbiorcy fakturę nie później niż 7 dni przed terminem płatności oznaczonym na fakturze, a termin płatności należności za sprzedane ciepło nie może być krótszy niż 14 dni od dnia wystawienia faktury. W przypadku, gdy określone wyżej terminy nie zostaną zachowane, Sprzedawca na wniosek Odbiorcy, odstąpi od naliczania odsetek za opóźnienie.”; 2) postanowienie zawarte w § 9 ust. 3 tiret piąty wzorca umowy zostanie wykreślone; 3) postanowienie zawarte w § 12 pkt 4 wzorca umowy otrzyma brzmienie: „Wszelkie spory wynikłe z nieprzestrzegania warunków niniejszej umowy rozstrzygane będą przez właściwy sąd.” Jednocześnie PGK Sp. z o.o. poinformowała, że do wzorca umowy - w celu wypełnienia nierealizowanego dotąd obowiązku informacyjnego - zostanie wprowadzona treść § 39, § 40 oraz § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, a także postanowienia regulujące rodzaj opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawę i sposób ich obliczania, określone w § 33 ww. rozporządzenia. Zostanie to dokonane w ten sposób, że § 6 ust. 2 otrzyma brzmienie: „2. Rodzaje opłat pobieranych od Odbiorcy oraz podstawy i sposób ich obliczania: a) miesięczna rata opłaty za zamówioną moc cieplną, pobierana w każdym miesiącu, stanowi iloczyn zamówionej mocy cieplnej oraz 1/12 ceny za zamówioną moc cieplną dla danej grupy taryfowej lub stawki opłaty miesięcznej za zamówioną moc cieplną dla danej grupy taryfowej, b) opłata za ciepło, pobierana za każdy miesiąc, w którym nastąpił pobór ciepła, stanowi iloczyn ilości dostarczonego ciepła, ustalonej na podstawie odczytów wskazań układu pomiarowo- rozliczeniowego zainstalowanego na przyłączu do węzła cieplnego lub do zewnętrznych instalacji odbiorczych albo w innych miejscach rozgraniczenia eksploatacji urządzeń i instalacji oraz ceny ciepła dla danej grupy taryfowej lub stawki opłaty za ciepło dla danej grupy taryfowej 6 zasilanej ze źródła ciepła, c) opłata za nośnik ciepła, pobierana za każdy miesiąc, w którym nastąpił pobór nośnika ciepła, stanowi iloczyn ilości nośnika ciepła dostarczonego do napełniania i uzupełnienia ubytków wody w instalacjach odbiorczych, ustalonej na podstawie odczytów wskazań układu pomiarowo- rozliczeniowego zainstalowanego w węźle cieplnym, oraz ceny nośnika ciepła dla danej grupy taryfowej, d) miesięczna rata opłaty stałej za usługi przesyłowe, pobierana w każdym miesiącu, stanowi iloczyn zamówionej mocy cieplnej oraz 1/12 stawki opłaty stałej za usługi przesyłowe dla danej grupy taryfowej, e) opłata zmienna za usługi przesyłowe, pobierana w każdym miesiącu, w którym nastąpił pobór ciepła, stanowi iloczyn ilości dostarczonego ciepła, ustalonej na podstawie odczytów wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego zainstalowanego na przyłączu do węzła cieplnego lub do zewnętrznych instalacji odbiorczych albo w innych miejscach rozgraniczenia eksploatacji urządzeń i instalacji, oraz stawki opłaty zmiennej za usługi przesyłowe dla danej grupy taryfowej.” Spółka wskazała również, że do § 9 wzorca umowy, wprowadzi następujące postanowienia: „2. Stosownie do treści § 39 rozporządzenia taryfowego, w przypadku niedotrzymania przez Sprzedawcę standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymania przez Odbiorcę warunków określonych w niniejszej umowie, wysokość opłat ustala się w następujący sposób: 1) jeżeli Sprzedawca bez zmiany postanowień niniejszej umowy : a) zwiększył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówioną moc cieplną przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za zamówioną moc cieplną przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu, c) podniósł temperaturę dostarczanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, w wysokości określonej w umowie, d) obniżył temperaturę dostarczanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się obniżoną temperaturę nośnika ciepła; 2) jeżeli Odbiorca, bez zmiany postanowień niniejszej umowy : a) zwiększył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówioną moc cieplną przyjmuje się zwiększone natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za: - ilość dostarczonego ciepła - przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu nośnika ciepła, - zamówioną moc cieplną - przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, c) podniósł temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, która jest zgodna z warunkami umowy, d) obniżył temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się obniżoną temperaturę nośnika ciepła. 7 3. Sprawdzenie dotrzymywania przez Sprzedawcę standardów jakościowych obsługi odbiorców i dotrzymywania przez Odbiorcę warunków umowy w zakresie określonym w ust. 2 jest dokonywane na podstawie średniego natężenia przepływu i temperatury nośnika ciepła w okresie doby. 4. Średnie natężenie przepływu i średnia temperatura nośnika ciepła, stanowią podstawę do ustalania opłat za zamówioną moc cieplną i ciepło oraz opłaty stałej i zmiennej za usługi przesyłowe, pobierane za miesiąc, w którym stwierdzono niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymanie przez Odbiorcę warunków umowy. 5. Stosownie do treści § 40 rozporządzenia taryfowego, Odbiorcy przysługują bonifikaty w przypadku niedotrzymania przez Sprzedawcę warunków umowy sprzedaży ciepła w zakresie: 1) terminów rozpoczęcia i zakończenia dostarczania ciepła w celu ogrzewania; 2) planowanych przerw w dostarczaniu ciepła w okresie letnim. 6. Wysokość bonifikat, o których mowa w ust. 5, ustala się w następujący sposób: 1) jeżeli rozpoczęcie lub zakończenie dostarczania ciepła w celu ogrzewania nastąpiło z opóźnieniem w stosunku do ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło opóźnienie - za każdą rozpoczętą dobę opóźnienia; 2) jeżeli planowa przerwa w dostarczaniu ciepła w okresie letnim była dłuższa od ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło przedłużenie przerwy w dostarczaniu ciepła - za każdą rozpoczętą dobę przedłużenia tej przerwy. 7. Stosownie do treści § 44 rozporządzenia taryfowego, jeżeli z powodu niedotrzymania przez Sprzedawcę standardów jakościowych obsługi odbiorców nastąpiło ograniczenie mocy cieplnej, Odbiorcy przysługuje bonifikata, której wysokość oblicza się w następujący sposób: 1) jeżeli ograniczenie mocy cieplnej wynosi do 40%, wysokość bonifikaty oblicza się według wzorów: S u = S um + S uc S um = 0,25 (N t – N r ) x C n x h p : 365 S uc = 0,4 (N t – N r ) x 3,6 x 24 x h p x C c 2) jeżeli ograniczenie mocy cieplnej wynosi powyżej 40%, wysokości bonifikaty oblicza się według wzorów: S u = S um + S uc S um = 0,5 (N t – N r ) x C n x h p : 365 S uc = 0,8 (N t – N r ) x 3,6 x 24 x h p x C c gdzie poszczególne symbole oznaczają: S u - łączną bonifikatę za ograniczenia w dostarczaniu ciepła, S um - bonifikatę za ograniczenie mocy cielnej, S uc - bonifikatę za niedostarczone ciepło, N t - moc cieplną określoną na podstawie obliczeniowego natężenia przepływów i parametrów nośnika ciepła określonych w tabeli regulacji [w MW], N r - rzeczywistą moc cieplną, określoną na podstawie natężenia przepływu i rzeczywistych parametrów nośnika ciepła [w MW], 24 - mnożnik, oznaczający 24 godziny w ciągu doby [w h], h p - liczbę dni, w których wystąpiły ograniczenia w dostarczaniu ciepła, spowodowane niedotrzymaniem przez Sprzedawcę standardów jakościowych obsługi odbiorców, 8 C n - cenę za zamówioną moc cieplną dla danej grupy taryfowej [w zł/MW], C c - cenę ciepła dla danej grupy taryfowej [w zł/GJ]. Niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, wymaga potwierdzenia protokołem podpisanym przez strony, które zawarły umowę sprzedaży ciepła. W przypadku niestawienia się przedstawiciela jednej ze stron w uzgodnionym miejscu i czasie w celu sporządzenia protokołu, może on być sporządzony przez jedną ze stron i stanowi on podstawę do dochodzenia bonifikaty.” Dowód: karta 124-132. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publicznoprawny. Podstawą do rozstrzygania sprawy na podstawie przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Uzasadnione było zatem w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). Status przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, oznacza to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) stanowi, iż przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest, m.in., osoba prawna, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. PGK Sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego, posiada osobowość prawną i prowadzi działalność gospodarczą, a zatem jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy mają do niej bezpośrednie zastosowanie. Zbiorowy interes konsumentów. W myśl art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie PGK Sp. z o.o. nie dotyczy zatem interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz odnosi się do uprawnień określonego kręgu konsumentów, których 9 sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów Spółki. Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełniej informacji (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Z kolei do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), konieczne jest wykazanie, że przedsiębiorca – poprzez bezprawne działanie - naruszył ciążący na nim obowiązek udzielenia konsumentowi informacji, w zakresie określonym w przepisach szczególnych, w tym przypadku w ustawie Prawo energetyczne. Rozważania dotyczące rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I osnowy decyzji, tj. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w zakresie stosowania postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru: Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie umowy sprzedaży ciepła pomiędzy Spółką a klientami, zawierane są w oparciu o wzorzec umowny, a więc są identyczne zarówno co do formy, jak i treści (z drobnymi korektami). Tak więc klient ma jedynie możliwość wypowiedzenia się na temat przedłożonych przez Spółkę konkretnych postanowień określających jego zobowiązania, nie ma natomiast możliwości swobodnego kształtowania treści tych postanowień. Nie budzi zatem wątpliwości fakt, iż Spółka zawiera z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 k.c . Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do jego kompetencji należy uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją 10 umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał, m.in., że „(…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Jak już wskazano wyżej, przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia Umowy stosowanej przez Spółkę w obrocie konsumenckim, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycjami: 496, 784 i 1216. 1) postanowienie umowne nieprawidłowo określające termin płatności. W stosowanym przez PGK Sp. z o.o. wzorcu umowy znajduje się postanowienie o treści: „Należności regulowane będą przez Odbiorcę na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę za okresy rozliczeniowe, w terminie: (…) do 14 dni od daty wystawienia faktury - dotyczy pozostałych opłat i należności.” Poddając analizie powyższe postanowienie należy podnieść, że wyrokiem z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 6/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru w dniu 15 lipca 2005 r., pod pozycją 496. Uzasadniając powyższy wyrok SOKiK podzielił argumenty Prezesa Urzędu, który był powodem w sprawie, że przedmiotowa klauzula powoduje, że przy zawieraniu umowy na podstawie wzorca, konsument nie posiada wiedzy o terminie płatności należności za świadczone usługi, gdyż umowa takiego terminu nie określa. Czyni to wyłącznie faktura, doręczona po zawarciu umowy. Powyższe może z pewnością powodować szereg negatywnych konsekwencji dla konsumenta, np. konieczność zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie, w wyniku otrzymania faktury pocztą po terminie płatności, bądź też wyznaczenie zbyt krótkiego terminu płatności z 11 uwagi na opóźnienie doręczenia faktury. Dzięki zastosowaniu przedmiotowej klauzuli, przedsiębiorca zastrzega sobie wyłączne uprawnienie do ustalania terminu płatności należności. Z tych przyczyn klauzula ta jest niedozwolona w świetle art. 385 3 pkt 8 i pkt 9 k.c. W opinii Prezesa UOKiK, ustalając termin obowiązku zapłaty faktury od daty jej wystawienia, Spółka naraża konsumenta na negatywne konsekwencje, w postaci choćby konieczności zapłaty odsetek za opóźnienie lub zbyt krótki termin na zapłatę płatności w razie zbyt późnego doręczenia faktury. Przyczyny, z powodu których konsument otrzyma fakturę z opóźnieniem nie muszą nawet być zawinione przez Spółkę, a również w takiej sytuacji omawiane postanowienie będzie uprawniało ją do żądania od konsumenta odsetek za opóźnienie. Podsumowując podkreślić należy, iż jest to rozwiązanie niekorzystne dla konsumentów, w sposób rażący naruszające ich interes ekonomiczny i będące wyrazem przewagi kontraktowej przez przedsiębiorcę w stosunkach konsumenckich. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż cel, jakiemu służyła klauzula wpisana do Rejestru pod poz. nr 496 oraz skutek jej stosowania, jest identyczny jak stosowanego przez PGK Sp. z o.o. postanowienia zamieszczonego we wzorcu umowy p.n. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów, stwierdzić należy tożsamość porównywanego zapisu z niedozwoloną klauzulą umowną wpisaną do Rejestru pod poz. 496. 2) postanowienie narzucające właściwość sądu przypadku wystąpienia sporów: W wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 107/04), Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „Spory mogące wyniknąć na tle realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy”, które następnie zostało wpisane pod poz. 784 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Z kolei wyrokiem z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Wszelkie sprawy jakie mogą powstać w związku z realizacją umowy strony będą rozstrzygać w drodze negocjacji, a w przypadku niemożności osiągnięcia porozumienia przez Sąd miejscowo właściwy dla siedziby ZEORK S.A”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycją 353. Tego typu postanowienia były wielokrotnie kwestionowane przez SOKiK, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 6/04) stwierdził, iż postanowienie zamieszczone przez przedsiębiorcę we wzorcu umownym, które jako sąd właściwy wskazuje zawsze sąd jego siedziby, jest niedozwolonym postanowieniem umownym, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Takie rozwiązanie wymusza, aby sądem właściwym na przyszłość był zawsze sąd najdogodniejszy dla przedsiębiorcy, co pozbawia konsumenta prawa do wyboru innego sądu i naraża go na ewentualne dodatkowe niedogodności związane z dotarciem do nieraz odległej siedziby sądu. Stosowane przez Spółkę postanowienie w sposób tożsamy, jak przytoczona powyżej klauzula abuzywna, wskazuje jako jedynie właściwy dla rozstrzygania sporów sąd powszechny właściwy dla siedziby Spółki. Wprowadzono zatem do „Umowy sprzedaży ciepła nr…” rozwiązanie, które - jak to wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumentów. Rozwiązanie to wyłącza bowiem konsumentom możliwość wyboru sądu właściwego według właściwości przemiennej (art. 34 k.p.c.), zmuszając ich do wytoczenia ewentualnego powództwa do sądu właściwego według siedziby Spółki. Nie ulega wątpliwości, że występujące we wzorcu umownym stosowanym przez Spółkę postanowienie o treści: „Wszelkie spory wynikłe z nieprzestrzegania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd właściwy dla siedziby Sprzedawcy.”, w ten sam sposób kształtuje stosunki między stronami umowy w zakresie właściwości sądowej w przypadku występowania 12 sporów. Narzucają bowiem rozpoznanie sprawy przez sąd, który nie zawsze będzie miejscowo właściwy i może stanowić dolegliwość dla konsumentów. W związku z tym również w przypadku tego postanowienia można stwierdzić jednoznaczność jego treści, m.in., z klauzulą nr 784 zawartą w Rejestrze, której nie naruszają odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów. 3) postanowienie dotyczące braku bonifikat i upustów w razie ograniczeń mocy cieplnej: W stosowanym przez PGK Sp. z o.o. wzorcu umowy objętym niniejszym postępowaniem, znajduje się postanowienie o treści: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie energii cieplnej lub niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz ewentualne szkody z tego powodu wynikające w razie: przerw trwających krócej niż 24 godziny i ograniczeń trwających krócej niż 48 godzin, jeżeli łącznie ilość przerw i ograniczeń nie jest większa od dwóch w okresie rozliczeniowym.” Wyrokiem z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 40/06) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Jeżeli okres niedotrzymania parametrów umownych będzie dłuższy niż 24 godziny, to Odbiorcy przysługują upusty za każdą rozpoczętą dobę niedogrzania w wysokości ustalonej w przepisach określonych w par. 2 pkt a umowy”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru w dniu 22 sierpnia 2007 r. pod pozycją 1216. Uzasadniając powyższy wyrok SOKiK podzielił argumentację Prezesa Urzędu, który był powodem w sprawie, że przedmiotowa klauzula wypełnia hipotezę art. 385 3 pkt 2 i pkt 22 k.c. i stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził: „Umowa dostawy energii cieplnej jest umową wzajemną, na podstawie której w zamian za świadczenie przedsiębiorcy polegające na dostawie energii cieplnej o określonych w umowie parametrach konsument zobowiązany jest spełnić świadczenie polegające na zapłacie określonej sumy pieniężnej. Przedmiotowe postanowienie zaś zakłada, że nawet w sytuacji, gdy przedsiębiorca nienależycie wykona swoje zobowiązania, czyli dostarczona przez niego energia cieplna nie będzie spełniała parametrów umownych, nie będzie ponosił z tego tytułu odpowiedzialności względem konsumenta, czyli postanowienie to wypełnia hipotezę art. 385 3 pkt 2 k.c. Jednocześnie postanowienie to skutkuje tym, że konsument nadal będzie musiał spełnić swoje świadczenie w całości, mimo iż przedsiębiorca wykonał swoje zobowiązanie nienależycie. Tym samym wypełnia również hipotezę art. 385 3 pkt 22 k.c.”. Sąd zauważył ponadto, że takie ukształtowanie obowiązków stron nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, tj. rozporządzeniu wykonawczym do ustawy Prawo energetyczne. Zauważyć trzeba, że wprawdzie rozporządzenie taryfowe, obowiązujące w dniu wydania powyższego wyroku, zostało zastąpione aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz.U. Nr 194, poz. 1291), dalej jako: rozporządzenie taryfowe, jednak również ono nie określa okresu, po upływie którego powinny być stosowane rozliczenia z tytułu niedotrzymania standardów jakościowych w dostawie ciepła. Zdaniem Sądu „arbitralne wyznaczenie przez przedsiębiorcę okresu, w którym wyłącza on swoją odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy zachowując obowiązek konsumenta do spełnienia całości jego świadczenia, które nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta i jako takie stanowi niedozwolone postanowienie umowne.” Treść objętego zarzutem postanowienia stosowanego przez Spółkę również ustanawia zasadę, że nie ponosi ona odpowiedzialności za niedostarczenie energii cieplnej lub niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz ewentualne szkody z tego powodu wynikające w razie: przerw trwających krócej niż 24 godziny i ograniczeń trwających krócej niż 48 godzin, jeżeli łącznie ilość przerw i ograniczeń nie jest większa od dwóch w okresie rozliczeniowym.”, co oznacza, że konsumentowi nie przysługują w takich przypadkach 13 roszczenia za nienależyte wykonanie umowy, w tym bonifikaty i upusty. Analogicznie zatem jak w klauzuli wpisanej do Rejestru, postanowienie objęte zarzutem skutkuje tym, że konsument będzie musiał spełnić swoje świadczenie w całości (tj. zapłacić fakturę), mimo że przedsiębiorca wykonał swoje zobowiązanie nienależycie (wprowadził przerwy lub ograniczenia w dostawie energii cieplnej). Takie ukształtowanie obowiązków stron nie znajduje uzasadnienia w przepisach ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, które nie określa minimalnego okresu, po upływie którego powinny być stosowane rozliczenia z tytułu niedotrzymania standardów jakościowych w dostawie ciepła. Zatem skutek stosowania kwestionowanego postanowienia jest taki sam, jak umieszczonego w Rejestrze pod poz. 1216, co w tym wypadku przesądza o tożsamości obu zapisów, pomimo odmienności wynikających z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. Reasumując powyższe, należy uznać za uprawdopodobnione , iż wymienione w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia, mieszczą się w hipotezach klauzul wpisanych do Rejestru, tj.: 1) klauzuli zamieszczonej pod nr 496 odpowiada postanowienie o treści: „Należności regulowane będą przez Odbiorcę na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę za okresy rozliczeniowe, w terminie: (…) do 14 dni od daty wystawienia faktury-dotyczy pozostałych opłat i należności.”, 2) klauzuli zamieszczonej pod nr 1216 odpowiada postanowienie o treści: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie energii cieplnej lub niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz ewentualne szkody z tego powodu wynikające w razie: przerw trwających krócej niż 24 godziny i ograniczeń trwających krócej niż 48 godzin, jeżeli łącznie ilość przerw i ograniczeń nie jest większa od dwóch w okresie rozliczeniowym.”, 3) klauzuli zamieszczonej pod nr 784 odpowiada postanowienie o treści: „Wszelkie spory wynikłe z nieprzestrzegania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd właściwy dla siedziby Sprzedawcy.” Rozważania dotyczące rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II osnowy decyzji, tj. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w zakresie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W ramach niniejszego postępowania, postawiono Spółce również zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, a także rodzaj opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawę i sposób ich obliczania, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne i w § 33 rozporządzenia taryfowego Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.” Do stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 14 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), dalej jako: Prawo energetyczne, dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, o którym mowa w art. 7, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji i umowy o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych lub umowy o świadczenie usług skraplania gazu. Jak stanowi art. 5 ust. 2 pkt 1 Prawa energetycznego, umowa sprzedaży powinna zawierać co najmniej: postanowienia określające: miejsce dostarczenia paliw gazowych lub energii do odbiorcy i ilość tych paliw lub energii w podziale na okresy umowne, moc umowną oraz warunki wprowadzania jej zmian, cenę lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej ceny i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania. Z kolei § 33 rozporządzenia taryfowego wskazuje, że „rodzaje opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawy i sposób ich obliczania powinny być określone w umowie sprzedaży ciepła (…)” W niniejszej sprawie przeprowadzono analizę treści wzorca umowy pn. „Umowa sprzedaży ciepła nr …”, ustalając, że Spółka nie zawarła w niej wszystkich wymaganych składników, tj. postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, a także rodzaje opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawy i sposób ich obliczania. W § 9 ust. 1 i ust. 2 przedmiotowy wzorzec umowy odsyła wprawdzie do przepisów § 39, § 43 i § 44 rozporządzenia taryfowego (dotyczących bonifikat za niedotrzymanie przez sprzedawcę warunków umowy oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców), trzeba jednak podkreślić, iż odesłanie to jest niewystarczające i nie ma znaczenia przy ocenie wzorca. Przedmiotowe kwestie – zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 Prawa energetycznego – powinny być uregulowane wprost w umowie. Skoro – co stwierdzono powyżej – Spółka nie zawarła w stosowanym wzorcu wymaganych regulacji, to takie działanie należy uznać za naruszające interesy konsumentów, ponieważ konsumenci nie są informowani o przysługujących im prawach. W praktyce obrotu z konsumentami przyjmuje się, że „obowiązkowe” postanowienia (w sprawie: obejmujące kwestie określone w art. 5 ust. 2 pkt 1 Prawa energetycznego i § 33 rozporządzenia taryfowego) powinny być zamieszczone w umowie. Innym rozwiązaniem może być zawarcie takich informacji w formie załącznika do umowy, przy czym umowa musi wyraźnie wskazywać, że załącznik stanowi jej integralną część. W stosowanym wzorcu umowy Spółka nie zawarła również informacji dotyczących rodzajów opłat pobieranych od obiorów oraz podstaw i sposobu ich obliczania, podczas gdy takie postanowienia powinny być umieszczone w umowie sprzedaży ciepła, gdyż taki wymóg wynika z treści § 33 rozporządzenia taryfowego. W powyższym zakresie nie wystarczy samo odesłanie w umowie do aktualnie obowiązującej taryfy, która nie jest wymieniona jako integralna część tej umowy i nie jest dostarczana przy zawieraniu umowy z konsumentem. Zakwestionowane działanie Spółki należało zatem uznać za bezprawne i naruszające interesy konsumentów, ponieważ naruszenie obowiązku informacyjnego wyznaczonego przez art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne oraz § 33 rozporządzenia taryfowego prowadzi do obejścia przepisów chroniących konsumentów. W związku z powyższym, należało uznać za uprawdopodobnione, iż opisane wyżej zachowanie Spółki wypełnia pierwszą przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie 15 (…), gdyż jest zachowaniem bezprawnym, polegającym na niewykonaniu obowiązku opisanego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne. Ad 2. Analizując drugą przesłankę należy stwierdzić, iż opisane zachowanie Spółki, naruszające przepis art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne i § 33 rozporządzenia taryfowego, niewątpliwie godzi w interes konsumentów i rodzi po ich stronie niekorzystne konsekwencje. Na skutek omawianego naruszenia, Spółka ogranicza możliwość dochodzenia przez nich ewentualnych roszczeń z tytułu nienależytego wykonywania umowy przez Spółkę i uzyskania w związku z tym konkretnych upustów przy płatnościach. Ponadto konsumenci powinni mieć wprost i jednoznacznie przekazaną informację, iż Sprzedawca ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie warunków umowy. Pozbawiono ich także informacji o podstawowym elemencie mającym wpływ na podejmowane decyzje - opłatach jakie pobiera PGK Sp. z o.o. za świadczone na ich rzecz usługi i sposobie ich obliczania . Z powyższego wynika, że Spółka zastosowała regulację, która niewątpliwie godzi w ekonomiczne interesy konsumentów, ograniczając ich prawa gwarantowane przepisami Prawa energetycznego oraz rozporządzenia taryfowego. Tym samym zostało uprawdopodobnione spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów, niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek koniecznych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...). Zobowiązanie Strony postępowania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Spółka zobowiązała się do usunięcia kwestionowanych postanowień i wprowadzenia dodatkowych, których wcześniej nie było, choć powinny być. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno zmiany we wzorcach umów stosowanych przy nowo podpisywanych umowach, jak i aktualnie obowiązujących. Oznacza to konieczność aneksowania wszystkich umów istniejących w obrocie prawnym. Po zapoznaniu się z propozycją PGK Sp. z o.o. co do zakresu zmian we wzorcach umów, Prezes Urzędu uznał, iż przyjęte zobowiązanie uwzględnia zarzuty przedmiotowego postępowania. Treść wprowadzonych do wzorca postanowień nie budzi wątpliwości co do ich poprawności i zgodności z prawem. Jak opisano w stanie faktycznym, abuzywne postanowienia objęte zarzutami postępowania zostaną zmienione lub wykreślone z wzorca, a w stosunku do zarzutu naruszenia obowiązku informacyjnego, Spółka zobowiązała się wprowadzić do wzorców umów informację o wysokości bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz za niedotrzymanie warunków umowy, a także o rodzajach opłat pobieranych od odbiorców ciepła oraz podstawach i sposobie ich obliczania. Mając na uwadze, że na podstawie wzorca umowy objętego przedmiotowym postępowaniem PGK Sp. z o.o. zawarła 91 umów, a także ze względu na zakres zmian, Prezes Urzędu uznał, że okres trzech miesięcy od daty 16 doręczenia decyzji będzie odpowiedni dla wprowadzenia proponowanych zmian i aneksowania 91 umów. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I i II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w wyznaczonym w sentencji decyzji terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zważywszy, że w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, Spółka ma obowiązek wykonać zobowiązanie, polegające na usunięciu lub zmianie zakwestionowanych postanowień oraz aneksowaniu wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji, uznano, że termin miesiąca od dokonania powyższych czynności będzie wystarczający. Po wykonaniu zobowiązania Spółka będzie posiadała informacje o stopniu jego realizacji, a jednocześnie ww. termin zapewni jej możliwość sporządzenia sprawozdania w tej sprawie. W związku z powyższym, należało orzec jak w pkt III sentencji decyzji. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. Gorzowska 15 66-500 Strzelce Krajeńskie