RWR-16/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DELEGATURA WE WROCŁA WIU 50- 224 Wrocław, pl. Strzelecki 25 tel. 71/323 63 80, fax 71/323 63 98 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-2/15/ET Wrocław, 30 październik a 2015 r. DECYZJA RWR 16/2015 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015 r., poz.184 t. j.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 r ozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji w Oławie Sp. z o.o. - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego prze dsiębiorcę praktyk naruszają cych zbiorow e interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczaniu w stosowanym przez te go przedsiębiorcę wzorcu umowy pn. „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem , pomieszczenia lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymanie tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza główn ego przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów na prawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wynik u nie zabezpieczenia przed dział aniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi.” , które naruszają art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); - „ 1.Przeds tawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia mają prawo wst ępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w ce lu przeprowadzenia kontroli urzą dz enia pomiarowego, wodomierza głó wnego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…) 3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizow ania przez U sługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia”. oraz ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.”, które narusza ją art . 8 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbior owym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); 2 - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na po dstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomie rza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, które narusza przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886 ) i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorcy do zaniechania t ych działań poprzez : 1) wprowadzenie zmian w dotychczasowym wzorcu umownym polegających na zmianie postanowień : - postanowieni a o treści : - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymanie tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpi eczenia wodomierza głównego przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” na postanowienie o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej, przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymanie tych pomieszczeń w należytym stanie.” - postanowienia o treści: „Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi . ” na postanowienie o treści: „Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza ( w tym i za zerwanie plomby wodomierza) oraz przyłącza wodociągowego powstałych z winy Usługobiorcy”. - postanowienia o treści: - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed st wierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, na posta nowienie o treści: „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie śr edniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.” - oraz wykreśleniu - z postanowienia o treści: - „1.Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…) 3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia.” zapisu o treści: „ 3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez U sługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia” - z postanowienia o tr eści: ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.” zapisu o treści: „(…) b) 3 przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalend arzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy (…)”. 2) podpisywanie umów z nowymi odbiorcami usług w oparciu o tak zmieniony wzorzec umowy oraz wycofanie z obiegu prawn ego umów podpisanych z d otychczasowymi odbiorcami usług i zastąpienie ich umowami podpisanymi w oparciu o zmieniony wzorzec umowy. nakłada się na Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Oławie Sp. z o.o. , - obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: zawi eranie umów w oparciu o nowy wzorzec umowny, zmodyfikowany zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem oraz wymianę umów już zawartych na nowe, zawierane w oparciu o ten wzorzec II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015r. poz. 184 t. j. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę – Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Oławie Sp. z o.o. , obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji p rzyjętych zobowiązań poprzez: - przesłanie w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, nowego zmodyfikowanego zgodnie z przyjętym zobowiązaniem wzorca umownego ; - przekazanie w terminie do 31 grudnia 2015 r. informacji o liczbie umów z awartych na podstawie tego wzorca; - przesłanie do dnia 31 marca 2016 r. informacji z iloma aktualnymi odbiorcami usług nie zostały podpisane umowy na podstawie nowego wzorca i z jakich przyczyn. UZASADNIENIE Dokonana w toku postępowania wyjaśniającego o sygn. RWR 400 -19/14/ET analiza wzorca umowy pn. „Umowa Nr…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków.” stosowanego przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Oławie Sp. z o.o. (dalej: ZWiK) , wykazała, że zawiera on m.in. postanowienia, które mogą naruszać zapisy art. 8 ust 1 pkt1-4 i art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i z biorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.) , dalej: „ustawa o zbiorowym (…)”, oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886 ), dalej: „rozporządzenie tary fowe.” W związku z powyższym - Postanowieniem nr 67/2015 z dnia 30 marca 2015 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez ZWiK, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsument ów, określo nych w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dalej: „ ustawy o ochronie (…), polegających na zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy pn. „Umowa Nr…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków.” postanowień o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego 4 przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wynik u nie zabezpieczenia przed dział aniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi .” które może narusza ć art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); - „Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…)3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia .” oraz ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.”, które może narusza ć art . 8 ust. 1 pkt 1 – 4 ust awy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, które może narusza ć przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprow adzanie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886 ) ( dowód: karta1 -2, ) W trakc ie postępowania ZWiK odnió sł się d o postawionych mu zarzutów , uzn ając ich zasadność i zobowiązał się do wprowadzenia do obrotu prawnego nowego wzorca, w którym postanowienia naruszaj ą ce obowią zujące przepisy prawne zostaną zmodyfikowane bądź wykreślone jak podano w osnowie. Jednocześnie ZWiK zobowiązał się do zawierania nowych umów na podstawie wzorca zmodyfikowanego zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem oraz do wycofania z obiegu prawnego umów podpisanych z dotychczasowymi odbiorcami i podpisania z nimi umów w oparciu o nowy zmieniony wzorzec. (dowód: karty 28 -29 ) ZWiK został pow iadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. (dowód: kar ta 37 ) I. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 1. Stosowany od 30.01.2015 r. wzorzec umowny pn. „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” zawiera między innymi postanowienia o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (… ) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz 5 utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego przed zalaniem, skut kami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” (§ 8 ); oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed dzi ałaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi”. (§ 16 ); - „Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…)3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania p rzez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia. ” (§ 19), oraz ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przy padku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.” (§ 21); - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.” (§ 11). ( Dowód : karty 6-9 ) 2. W pismach z dnia 17.04.2015 r. i 16.06.2015 r. ZWiK uznając zasadność post awionych przez Prezesa Urzędu zarzutów zobowiązał się do modyfikacji lub wykreślenia kwestionowanych postanowień. I tak: -p ostanowienie o treści: - „ Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymanie tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” m a zastąpić postanowieniem o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej, przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymanie tych pom ieszczeń w należytym stanie.” -postanowienie o treści: „Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi.” m a zastąpić postanowienie o treści: „Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza ( w tym i za zerwanie plomby wodomierza) oraz przyłącza wodociągowego powstałych z winy Usługobiorcy”. -postanowienia o tre ści: - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, m a zastąpić postanowienie o treści: „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.” - - z postanowienia o treści: - „ 1. Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbow ej i pisemnego upoważnienia mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, 6 kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…) 3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwieni a z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia.” w ykreślony zostanie zapis o treści : „ 3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia” - z postanowienia o treści: ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.” w ykreślony zostanie zapis o treści : „(…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy prz ez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy (…)”. Jedn ocześnie ZWiK podał, że zakres złożonego przez niego zobowiązania dotyczy nie tylko zmiany we wzorcu umownym w oparciu o który podpisywane będą umowy z nowymi odbiorcami , ale również dotyczy wymiany umów podpisanych z aktualnymi odbiorcami jego usług na nowe obejmujące wynikające z przyjętego zobowiązania zmiany . ( Dowód : karty :12-13 i 28-29) 3. PWiK świadczy usługi dostawy wody i odbioru ścieków na podstawie ok. 3500 umów zawartych z odb iorcami usług . ( Dowód : kart a: 38) 4. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym (…): „ Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanaliza cyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych.” Natomiast art. 15 ww. ust awy o zbiorowym (…) stanowi: „ Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo -kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - o dbiorca usług ” 5. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego: „ W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza , a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.” II. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: 7 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznopr awny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, zgodnie z którym „Ustawa określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów”. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub w przyszłości będą klientami ZWiK. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest równoznaczne z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego de finicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa kons umenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, obecnych i przyszłych klientów ZWiK , którzy korzys tają lub zamierzają korzystać z jego usług w zakresie dostarczania wody i odbioru ścieków na podstawie umowy zawartej w oparciu o wzorzec umowny pn. „Umowa Nr…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków.” Aktualnie z usług ZWiK korzysta ok. 3500 kontra hentów, których interesy naruszają kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia wzorca umowy . Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie ZWiK nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Zatem uzasa dnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). St rona postę powania Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także osobę fizyczną, osobę prawną, oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publ icznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2015 poz 584 t.j ) [zwanej dalej: ustawą o swobodzie działalności], definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ww. ustawy o swobodzie działalności jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Re jestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. ZWiK jest spółką prawa handlowego i prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 0000 136724 A zatem - w świetle 8 powyższego – jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy odnoszą się do Spółki wprost. Rozstrzyg nięcie zawarte w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej spraw ie, ponieważ ZWiK zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia analizowanemu naruszeniu i zmiany lub wykreślenia kwestionow anych przez Prezesa Urzę du postanowień. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno zmianę we wzorcu umownym stosowanym przy nowo podpisywanych umowach, jak i umów aktualnie obowiązujących . Zdaniem Prezesa Ur zędu, przedstawiona przez ZWiK propozycja zmiany umowy wyeliminuje naruszenia o bowiązujących przepisów. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…). W ramach niniejszego postępowania ZWiK postawiono zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki, naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie (…), polegającej na stosowaniu we wzorcu umownym pn. Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego przed zalan iem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed dzi ałaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi.” , które mogą naruszać art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); - „Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia maja prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowa nych w lokalu i dokonania ich odczytu (…)3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowied zenia”. oraz ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.”, które mogą naruszać art . 8 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 139 j. t.); - „W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość dostarczonej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności 9 wodomier za, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, które może naruszać przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886 ). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępowania cy wilnego ( …); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji.” Praktyką o której mowa w art. 24 ust. 2 może być zatem każde zachowanie (działanie, zaniechan ie) przedsiębiorcy , jeśli ma ono charakter bezprawny, a ponadto godzi w zbiorowe interesy konsumentów . Wskazane w przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) przykłady praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mają jedynie przykładowy charakte r. Nie wyczerpują one zachowań przedsiębiorców, które mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…). Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie (…), „ za praktyki naruszające zb iorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów ” 1 . Aby doszło do uprawdopodobnienia naruszenia przez ZWiK ww. przepisów ustawy o ochronie (…) , muszą więc kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Bezprawność jest to sprzeczność zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami współżycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Pojęcie porządek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Przy ocenie bezprawności rozważenia wymaga kwestia, czy czyn był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowiązującego a także z nakazami i zakazami wynikającymi z zasad współżycia społecznego. Przepisy ustawy o ochronie (…) nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…), [którego odpowiednikiem w ustawi e z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2] , nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinie n być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębi orcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 10 Przedmiotem niniejszego postęp owania jest uprawdopodobnienie , że stosowane prze z ZWiK postanowienia o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usług obiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi”., narusza ją art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1 39 j. t.); Zgodnie ze stosowanym przez ZWiK postanowieniem, odbiorcy usług ponoszą koszty zabezpieczenia wodomierza głównego przed: zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym co należy uznać za jednoznaczne z ponoszeniem kosztów jego utrzymania. Tymczasem z dyspozycji art. 15 ust 3 ustawy o zbiorowym (…) wynika , że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Oznacza to, że według bezwzględnie obowiązującego prawa na przedsiębio rstwie, a w niniejszym przypadku ZWiK-u ciążyć powinny wszelkie koszty związane z nabyciem (na własny koszt i rachunek), instalacją i utrzymaniem wodomierza głównego. Obowiązek utrzymania wodomierza głó wnego związany jest bezpośrednio z wymogiem określonym w art. 5 ust. 1 u stawy o zbiorowym zaopatrzeniu ( … ) , nakazującym przedsiębiorstwu wodociągowo -kanalizacyjnemu zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem w sposób ciągły i niezawodny. Wynika z tego, że ni e zawodność urządzeń, ale też wodomierza głównego, musi zagwarantować dostawca usług, czyniąc to na własny koszt. W ww. wzorcu umownym ZWiK umieścił także postanowienia o treści: - „Przedstawiciele Usługodawcy, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia maja prawo wstępu na teren nieruchomości lub pomieszczeń każdego, kto korzysta z usług w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu i dokonania ich odczytu (…)3. Po zakończeniu dwóch okresów obrachunkowych, w przypadku dalszego nie umożliwienia z winy Usługobiorcy realizowania przez usługodawcę ustaleń ust. 1, Usługodawca ma prawo rozwiązać umowę niezwłocznie bez wypowiedzenia”. oraz ”Umowa może być rozwiązana: (…) b) przez Usługodawcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę, za wyjątkiem określonym w § 19 ust.3 umowy. (…) 3. Wygaśnięcie umowy skutkuje zastosowaniem przez usługodawcę środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług.” Punktem wyjścia w ocenie, czy w związku z posługiwaniem się ww. postanowieniami, w umowach zawieranych przez ZWiK z konsumentami, doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, są przepisy ustawy o zbiorowym (…), które określają zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. Powołać tu należy w pierwszej kolejności art. 8 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o zbiorowym (…), który określa, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usł ug na rzecz odbiorcy. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeżeli: a) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) odbio rca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszko dzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 11 d) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formu łując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitraln ie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w treści umowy. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbi orowym zaopatrzeniu w wodę. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie przytoczonych powyżej postanowień umownych nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym (…). Zdarzenia, o których mowa w hipotezie powołanego przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego. Kwestionowane postanowienia umowne statuują natomiast możliwość przekroczenia przez ZWIK jego ustawowych kompetencji jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienia przewidują bowiem możliwość podjęcia działań powodujących odcięcie dostaw wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym (…). Zamieszczenie w umowach ww. postanowień jest zatem sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym (…). Zakres okoliczności, które na podstawie umowy mogą skutkować jej rozwiązaniem przez ZWiK, a w konsekwenc ji zastosowaniem przez niego środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z jego usług ( np. odcięciem dostawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego) wykracza poza zakres przewidziany w powołanym przepisie. Skoro ustawodawca w treści ww. przepisu przewidział określone sankcje za określone naruszenia, za niedopuszczalne należy uznać, aby ZWiK w treści umowy określał możliwość stosowania takich sankcji za inne naruszenia. Kwestionowane zapisy wprowadzają zatem odbiorców w błąd co do uprawnień i obowiązków spoczywających na przedsiębiorcy w zakresie możliwości zastosowania środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług przez odbiorcę. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego: „W przypadku stwierdzenia niepraw idłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogic znym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza”. Przepis ten nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. W razie braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyżej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza możliwość ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niesprawności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Przyjęcie takiego sposobu rozliczenia ilości zużytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo -kanalizacyjnego, a w związku z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym (…), takie postanowienie przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne ma obowiązek zamieścić w umowie. W te j sytuacji przyjęcie przez ZWiK w przypadku nieprawidłowego działania wodomierza głównego, innego sposobu ustalenia ilości pobranej wod y ( średniego zużycia wody 12 w okresie 6 miesięcy) niż przewiduje to § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego jest działaniem bezprawnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu uznał za uprawdop odobnione, iż kwestionowane w prowad zonym postępowaniu postanowie nia narusza ją odpowiednio przepisy art. 15 ust 3 i art. 8 ust 1 ustawy o zbiorowym (…), a także § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego , co świ ad czy o bezprawności działań ZWiK i wypełnieniu pierwszej przesłanki praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 2) ZWiK stosując postanowienia o treści: - „Usługobiorca zobowiązuje się do: (…) 2) wydzielenia, zgodnie z projektem, pomieszczenia lub studni wodomierzowej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenia wodomierza głównego przed zalaniem, skutkami niskich temperatur, uszkodzeniem mechanicznym oraz dostępem osób niepowołanych.” oraz „ Usługobiorca zobowiązuje się do pokrywania kosztów naprawy uszkodzeń wodomierza (…) powstałych z winy Usługobiorcy, w wyniku nie zabezpieczenia przed działaniem niskich temperatur lub uszkodzeniami mechanicznymi” nakłada na swoich kontrahentów obowiązki, których przepisy prawa nie prze widują, regulując w ten sposób relacje z nimi w sposób dla nich niekorzystny, a więc uciążliwy i godzący w ich interesy. Korzyścią jaką ZWiK osiąga w ten sposób jest możliwość uzyskania kosztem odbiorców usług, świadczeń (związanych z ponoszeniem kosztów np. zabezpieczenia wodomierza głównego przez zalaniem cz y działaniem niskich temperatur ), do spełniania których ci ostatni, zgodnie z prawem, nie są zobowiązani. Analizując postanowienia sprzeczne z przepisami zawartymi w art. 8 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o zbiorowym (…) , z punktu widzenia spełnienia drugiej z przesłanek należy mieć na uwadze szczególny charakter usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków oraz fakt, iż są one świadczone w warunkach monopolu naturalnego. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym (…), przedsiębiorstwo wodociągowo – kanaliz acyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Jednocześnie zważyć należy, że art. 6 ust. 3 pkt 6) ustawy o zbiorowym (…) stanowi, że umowa, na podstawie której odbywa się dostawa wody i odbiór ścieków, powinna zawierać postanowienia dotyczące odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki wypowiedzenia. Mając jednak na względzie treść art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, a także okoliczności opisane w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, zważyć należy, że wypowiedzenie umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne powinno być dopuszczane tylko w wyjątkowych sytu acjach. W ocenie Prezesa Urzędu możliwość rozwiązywania umowy w innych przypadkach (np. w przypadku uniemożliwienia odczytu licznika lub dowolnego nienależytego wykonania umowy przez Usługobiorcę) godzi w interesy konsumentów, albowiem nakłada na nich ciężar większy od powszechnie przyjętego w stosunkach danego rodzaju. Kolejnym d ziałaniem godzącym w zbiorowe interesy konsumentów jest stosowanie przez ZWiK , innego niż przewiduje to § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego sposobu ustalania ilości pobranej wo dy, w przypadku awarii wodomierza głównego. Na podstawie ilości pobranej wod y ZWiK oblicza bowiem należność za wodę i ścieki do uiszczenia której zobowiązany jest konsument. Może więc dojść do sytuacji, w której wykazane przez ZWiK zużycie wody (stanowiące podstawę do wyliczenia zapłaty), będzie wyższe od zużycia wyliczonego zgodnie z ww. rozporządzeniem w sprawie określenia taryf. W takim przypadku konsumenci poniosą wyższe opłaty za wodę i ścieki niż wynikałoby to z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Tym samym zostało uprawdopodobnione spełnienie drugiej z przesłanek - niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. 13 Mając powyższe na względzie , Pre zes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek koniecznych do zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust . 2 ustawy o ochronie (…) i dlateg o należało orzec, jak w pkt I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy , a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań . W toku niniejszego postępow ania ZWiK, u znając zasadność postawionych zarzutów zob owiązał się do dokonania zmian, o których mowa w uzasadnieniu niniejszej decyzji . Zdaniem Prezesa Urzędu, d okonując modyfikacji stosowanego wzorca umownego ZWiK uwzględnił obowiązujące przepisy prawa, w szczególności art. 8 ust. 1, art. 15 ust 1 ustawy o zbiorowym (…) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. W związku z powyższym przedstawiony przez niego projekt zmian może być zastosowany w obrocie z konsumentami, a wprowadzenie go zarówno w nowo podpisywanych umowach jak i w aktualnie obowiązujących, Prezes Urzędu uznał za działanie wystarczające do usunięcia naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…). Jednocześnie Prezes Urzędu postanowił dzień 31.03.2016 r. uznać za końcowy termin realizacji wymiany aktualnie obowiązujących umów na nowe. Mając powyższe na uwadze należało orzec, jak w pkt I I sentencji decyzji. Z kolei s tosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu nakłada na ZWiK obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z tym przepisem oraz mają c na względzie złożone przez ZWiK w niniejszej sprawie zobowiązanie Prezes Urzędu zobowiązał ZWiK do: - przesłania w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, nowego zmodyfikowanego zgodnie z przyjętym zobowiąz aniem wzorca umownego; - przekazania w terminie do 31 grudnia 2015 r. informacji o liczbie umów zawartych na podstawie tego wzorca; - przesłania do dnia 31 marca 2016 r. informacji z iloma aktualnymi odbiorcami usług nie zostały podpisane umowy na podsta wie nowego wzorca i z jakich przyczyn. Mając powyższe na uwadze, należało orzec, jak w punkcie II I sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsum entów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. 3-Maja 30 55- 200 Oława