RWR-19/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR-61-11/2013/WS Wrocław, 10 lipca 2013 r. DECYZJA nr RWR 19/2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i §5 ust. 1. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust.1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, w sytuacji zadłużenia nie przekraczającego 200 zł, na skutek informowania ich w toku windykacji pozasądowej o możliwości publikacji danych konsumentów w Krajowym Rejestrze Długów S.A. (biuro informacji gospodarczej), co narusza przepis art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 ze zm.), i przyjęciu przez wymienionego przedsiębiorcę zobowiązania do zaniechania tych działań poprzez : zaprzestanie wysyłania konsumentom przedsądowych wezwań do zapłaty zadłużenia nie przekraczającego 200 zł, zawierających informację o możliwości publikacji danych konsumentów w Krajowym Rejestrze Długów S.A. oraz przygotowanie i stosowanie nowego wzoru przedsądowego wezwania do zapłaty, który nie będzie zawierał treści informujących ww. konsumentów w toku windykacji pozasądowej o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów, - nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ww. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i §5 ust. 1 ww. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej 2 delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie 1 . Do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zwanego dalej również „Prezesem Urzędu”, wpłynęło w dniu 28 lutego 2013 r. zawiadomienie konsumenta z Wrocławia, którego przedmiotem była możliwość naruszenia przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, zwane dalej również „Spółką” lub „Przedsiębiorcą”, ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej również „ustawą o ochronie (…)”. Zawiadamiający poinformował, iż w jego ocenie Spółka bezpodstawnie zamieszcza w kierowanych do konsumentów wezwaniach informacje o możliwości wpisania ich danych osobowych do Krajowego Rejestru Dłużników. Konsument podkreślił, iż bez stosownych orzeczeń sądowych, w Rejestrze mogą być umieszczane jedynie zobowiązania o charakterze konsumenckim, których wartość przekracza 200 zł. Tymczasem zobowiązania konsumentów, którym Spółka zarzuca korzystanie z publicznych środków komunikacji bez ważnego biletu za przejazd, mają niższą wartość. Spółka tym samym wprowadza konsumentów w błąd co do możliwości umieszczenia ich danych osobowych w Krajowym Rejestrze Długów. 1.1. Na podstawie powyższych informacji, Prezes Urzędu, wszczął postanowieniem nr RWR 34/13 z dnia 1 marca 2013 r., postępowanie wyjaśniające w sprawie w stępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie (…), w szczególności jej art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, których kwota zadłużenia nie przekracza 200 zł, rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, na skutek informowania ich w toku windykacji pozasądowej o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów (biuro informacji gospodarczej), co może naruszać przepis art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 ze zm.). 1.2 W wyniku informacji uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403 – 7/13/WS, potwierdzających wstępnie zarzuty, sformułowane w Zawiadomieniu z dnia 28 lutego 2013 r., Prezes Urzędu postanowieniem nr RWR 81/2013 z dnia 22 kwietnia 2013 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust.1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), polegających na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, w sytuacji zadłużenia nie przekraczającego 200 zł, na skutek informowania ich w toku windykacji pozasądowej o możliwości publikacji danych konsumentów w Krajowym Rejestrze Długów S.A. (biuro informacji gospodarczej), co może naruszać przepis art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 ze zm.). Jednocześnie Prezes Urzędu na podstawie art. 123 k.p.a., w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…) oraz art.73 ust.1, 2 pkt 2) i ust. 6 tej ustawy, zaliczył w poczet dowodów całość 3 informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403 - 7/2013/WS. Dowód – postanowienie k. 1-2 akt RWR 61-11/13/WS, zwanych dalej również „aktami głównymi”; 1.3. W trakcie postępowania Spółka w piśmie z dnia 22 maja 2013 r., tj. w pierwszym złożonym przez siebie piśmie w toku postępowania, odniosła się do postawionych jej zarzutów i zobowiązała się do zaniechania zarzucanej jej praktyki, w tym opracowania nowego wzoru przedsądowego wezwania do zapłaty. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do dokonania zaproponowanych czynności niezwłocznie od daty uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu wydanej na podstawie art. 28 ustawy o ochronie (…). Dowód – pismo Spółki k. 23 – 26 akt głównych. 2. Przeprowadzone przez Prezesa Urzędu postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego: 2.1. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu zawiązane zostało aktem założycielskim z 26 lipca 1996 r. Spółka zarejestrowana jest w Krajowym Rejestrze Sądowym – Rejestrze Przedsiębiorców przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej VI Wydział Gospodarczy pod nr KRS : 0000027173. Zasadniczym przedmiotem działalności Spółki, jest : - transport lądowy pasażerski miejski i podmiejski, - działalność taksówek osobowych, - wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, - pośrednictwo w sprzedaży czasu i miejsca na cele reklamowe, - inne. Dowód – pismo Spółki k. 8 – 11, odpis z KRS k. 12 – 16 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-7/2013/WS; 2.2. Spółka zajmuje się na bieżąco kontrolą dokumentów uprawniających osoby fizyczne do korzystania ze środków komunikacji miejskiej, w tym do przewozu bagażu. Zadanie to zostało powierzone Przedsiębiorcy w akcie założycielskim Spółki uchwałą nr 19/09 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego sp. z o.o. z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie zmiany aktu założycielskiego spółki z ograniczona odpowiedzialnością oraz § 1 Zarządzenia nr 6745/09 Prezydenta Wrocławia z dnia 1 lipca 2009 r. zmieniającym Zarządzenia nr 2346/07 Prezydenta Wrocławia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie zasad zlecania i rozliczania z realizacji zadań powierzonych do wykonania aktem założycielskim Spółce Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu. Dowód – pismo Spółki k. 8 – 9, Uchwała nr 19/09 NZW k. 26 – 27, Zarządzenie nr 2346/07 k. 29 – 58, Zarządzenie nr 5065/08 k. 59 – 70, Zarządzenie nr 6745/09 k. 71 – 73 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 7/2013/WS; Realizując powyższe zadania Spółka kontroluje fakt uiszczenia opłat za przewóz osób w środkami komunikacji miejskiej. W razie stwierdzenia, że pasażer nie opłacił przejazdu, kontroler wystawia „Wezwanie do zapłaty” (stanowiące wydruk z urządzenia mobilnego 4 „PSION” lub w razie jego awarii, napisane ręcznie). Brak zapłaty w terminie umieszczonym na wezwaniu wręczonym przez kontrolera skutkuje wysłaniem przez Spółkę „Przedsądowego wezwania do zapłaty”. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, „Przedsądowe wezwanie (…)” jest wysyłane w terminie od 30 do 60 dni od daty wystawienia wezwania do zapłaty przez kontrolera. „Przedsądowe wezwania do zapłaty” zostały wprowadzone, wg oświadczenia Spółki, w dniu 19 lutego 2013 r. Dowód – pismo Spółki k. 8 – 9 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 7/2013/WS, „Wezwanie do zapłaty” oraz „Przedsądowe wezwanie do zapłaty” k. 74 – 77 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 7/2013/WS; 2.3. Przedsądowe wezwania do zapłaty wysyłane są według jednolitego wzorca. Oprócz wskazania kwoty opłaty dodatkowej, odsetek, kosztów upomnienia i łącznej kwoty należności, zawierają w dolnej części drobniejszą, ale czytelną czcionką informację, iż „ Informacje o nieuregulowanych zobowiązaniach będą przekazane do Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej SA zgodnie z Ustawą z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych 51-214 Wrocław, ul. Armii Ludowej 21 www.krd.pl ”. Poniżej tej informacji, większą nieco czcionką „Przedsądowe wezwanie do zapłaty” m.in. informuje, iż „ Dane osobowe uzyskiwane w trakcie kontroli są przetwarzane zgodnie z ustawą z dnia 19.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. nr 133 poz. 883 ze zm.) w celu dochodzenia roszczeń.(…)”. Dowód - „Przedsądowe wezwanie do zapłaty” k. 77 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 7/2013/WS; W 2013 r., wg stanu na dzień 22 maja 2013 r., Spółka wysłała konsumentom 43 897 „Przedsądowych wezwań do zapłaty”. Dowód – „Raport okresowy (…) k. 45 akt głównych”; 2.4. Spółka wyjaśniając przyczynę i cel zamieszczenia ww. informacji, stwierdziła w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403 – 7/2013/WS, iż : „ Pieczęć prewencyjna KRD S.A. umieszczana jest na przesądowych wezwaniach do zapłaty, gdyż jest to jedyna i ostatnia możliwość poinformowania dłużnika o możliwości umieszczenia jego danych w KRD. Przedsądowe wezwanie do zapłaty jest jedynym dokumentem wysyłanym przez Spółkę do dłużnika w toku prowadzonego postępowania windykacyjnego przesądowego. Treść pieczątki jest jedynie ostrzeżeniem o zamiarze przekazania do KRD BIG S.A. informacji gospodarczych o zobowiązaniach dłużnika będącego konsumentem. Pieczęć widnieje na wezwaniach przedsądowych również w przypadku, gdy zobowiązanie nie przekracza 200,00 zł. Używanie pieczęci na wezwaniach przedsądowych nie stanowi naruszenia przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 z późn. zm.), dalej UoUIGiDG, w szczególności art. 14 UoUIGiDG, jak i ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.), w szczególności art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy. 1) W pierwszej kolejności należy zauważyć, że treść klauzuli ostrzegającej o zamiarze przekazania danych dłużnika będącego konsumentem do KRD BIG S.A. wskazuje na to, że takie przekazanie odbędzie się na zasadach określonych w UoUIGiDG. Zgodnie z UoUIGiDG 5 jednym z warunków przekazania informacji gospodarczych do KRD BIG S.A. jest to, aby kwota zobowiązania wynosiła co najmniej 200,00 zł. Konsument, do którego kierowane jest wezwanie, jest zgodnie z domniemaniem powszechnej znajomości prawa, osobą, która posiada pełną świadomość, że informacja gospodarcza o jego zobowiązaniu będzie mogła być upubliczniona przez wierzyciela w KRD BIG S.A. dopiero wtedy, kiedy zostaną spełnione warunki określone w art. 14 ust. 1 UoUIGiDG. 2) Konsument, do którego kierowane jest takie wezwanie do zapłaty jest, według utrwalonego w orzecznictwie ETS i w ślad za nim w orzecznictwie sądów polskich, osobą rozsądną, uważną, należycie poinformowaną, która posiada określony zasób informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi go wykorzystać, dokonując prawidłowej analizy przekazów, które do niego docierają. Nie może być zatem mowy o tym, że treść klauzuli odnoszącej się do postanowień UoUIGiDG może wprowadzać w błąd konsumenta, który charakteryzuje się cechami wspomnianymi powyżej. 3) MPK Sp. z o.o. stosuje w wezwaniach do zapłaty klauzule ostrzegającą o zamiarze przekazania informacji gospodarczej o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem do KRD BIG S.A., którego zobowiązanie nie przekroczyło 200,00 zł, w tym celu aby wykonać na przyszłość obowiązek ustawowy wynikający z art. 14 ust. 1 pkt 3 UoUIGiDG. Ze wskazanego przepisu w żaden sposób nie wynika, że obowiązek informacyjny ma zostać wykonany dopiero wtedy, gdy kwota zobowiązania dłużnika przekroczy 200,00 zł. Wspomniany przepis stanowi jedynie, że obowiązek wysłania wezwania do zapłaty ma zostać wykonany co najmniej na miesiąc przed dokonaniem wpisu informacji gospodarczej do KRD BIG S.A. 4) MPK nie przekazuje do KRD BIG S.A. informacji gospodarczych, o zobowiązaniach dłużników będących konsumentami, których wysokość zobowiązań nie przekracza 200,00 zł. Takie zdarzenie ma miejsce dopiero wtedy, gdy łączna wysokość zobowiązań dłużnika przekracza wskazaną kwotę. Zobowiązania z tytułu braku biletu na przejazd są zobowiązaniami, do których doliczane są należności uboczne, tj. z mocy prawa odsetki ustawowe oraz koszty postępowań, które w odpowiedniej wysokości powiększają należność” Dowód – pismo Spółki k. 11 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 7/2013/WS; 2.5. Konsekwencje finansowe przejazdu bez ważnego biletu, określa § 8 Uchwały nr VIII/275/99 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie zasad odpłatności za usługi przewozowe świadczone środkami lokalnego transportu zbiorowego. w wersji znowelizowanej Uchwałą Nr XXII/470/12 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie zmiany uchwały nr VIII/275/99 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie zasad odpłatności za usługi przewozowe świadczone środkami lokalnego transportu zbiorowego. Zgodnie § 8 ust. 1 i 2 znowelizowanej Uchwały nr VIII/275/99 Rady Miejskiej Wrocławia, za przejazd osoby lub przewóz bagażu bez ważnego biletu, pobierana jest opłata dodatkowa. Zapłata opłaty dodatkowej nie zwalnia z obowiązku uiszczenia należności za przewóz. Opłatę dodatkową ustala się w wysokości : a) 50 – krotności ceny pełnego biletu jednorazowego, tj. 150 zł – gdy płatność opłaty dodatkowej następuje w terminie powyżej 7 dni, b) 120 zł – gdy płatność opłaty dodatkowej następuje w terminie do 7 dni, c) 20 – krotność ceny pełnego biletu jednorazowego, tj. 60 zł – za przewóz bagażu i zwierząt niezgodnie z zasadami odpłatności. Dowód – Uchwała Nr XXII/470/12 k. 32 – 34 akt głównych; 6 Ceny biletów jednorazowych w komunikacji miejskiej na terenie Wrocławia określa aktualnie Uchwała nr XXI/681/08 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie opłat za usługi przewozowe transportu zbiorowego świadczone przez Gminę Wrocław w wersji znowelizowanej Uchwałą nr XXII/469/12 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie zmiany Uchwały nr XXI/681/08 Rady Miejskiej Wrocławia (…) Zgodnie z taryfą, stanowiącą załącznik do ww., znowelizowanej Uchwały nr XXI/681/08, opłaty, stanowiące podstawę naliczania opłat dodatkowych, wynoszą : 1) Bilet jednorazowy na linie normalne oraz podmiejskie – 3,00 zł (100%) i 1,50 zł (50%), 2) Bilet jednorazowy na linie pospieszne oraz nocne - 3,20 zł (100%) i 1,60 zł (50%), 3) Opłata za jednorazowy przewóz jednej sztuki bagażu lub zwierzęcia jednym środkiem transportu - 1,50 zł Dowód – Uchwała nr XXI/681/08 k. 35 – 36, Uchwała nr XXII/469/12 k. 41 – 42 akt głównych; Ponieważ zapłata opłaty dodatkowej nie zwalnia z obowiązku uiszczenia należności za przewóz, kwota zobowiązania konsumenta z tytułu przejazdu osoby lub przewozu bagażu bez ważnego biletu, stanowi sumę opłaty dodatkowej oraz opłaty za przejazd. W konsekwencji poszczególne należności, w przypadku przejazdu jednorazowego na liniach normalnych oraz podmiejskich, wyniosą : 1) 153,00 zł (100%) i 151,50 zł (50%) - – gdy płatność opłaty dodatkowej następuje w terminie powyżej 7 dni, 2) 123 zł (100%) i 121,50 zł (50%) – gdy płatność opłaty dodatkowej następuje w terminie do 7 dni. Dowód – opracowanie własne na podstawie danych k. 41-42 akt głównych; 2.6. Przykładowe obliczenie okresu czasu, po upływie którego dług konsumentów przekroczy poziom 200 zł w przypadku przejazdu jednorazowego na liniach normalnych oraz podmiejskich, przedstawia tabela nr 1. Tab. 1. Obliczenie okresu czasu, po upływie którego dług konsumentów przekroczy poziom 200 zł w przypadku przejazdu jednorazowego na liniach normalnych oraz podmiejskich (gdy płatność opłaty dodatkowej następuje w terminie powyżej 7 dni) Kwota [w PLN] Ilość dni Lata Odsetki [w PLN] Razem [w PLN] 153,00 863 2 lata 4 m-ce 47,03 200,03 151,50 899 2 lata 5 m-cy 48,51 200,01 (Opracowanie własne na podstawie pisma Spółki k. 44 akt głównych); Z przedstawionych w Tab. 1 informacji wynika, iż w przypadku przejazdu osoby na liniach normalnych oraz podmiejskich bez ważnego biletu, łączna kwota należności przekroczy poziom 200 zł dopiero po 863 lub 899 dniach (w zależności od uprawnień konsumenta) od daty wymagalności opłaty za przejazd i opłaty dodatkowej. 7 2.7. W trakcie postępowania Spółka – pismem z dnia 22 maja 2013 r. - przedstawiła swoje stanowisko w sprawie postawionych jej zarzutów przez Prezesa Urzędu i zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie tym naruszeniom. W szczególności Przedsiębiorca zobowiązał się do zaniechania działań, polegających na informowaniu w toku windykacji pozasądowej konsumentów, których zadłużenie nie przekracza 200 zł, o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów, poprzez zaprzestanie wysyłania tym konsumentom przedsądowych wezwań do zapłaty, zawierających informację o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów S.A. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do przygotowania nowego wzoru przedsądowego wezwania do zapłaty, który nie będzie zawierał treści informujących konsumentów w toku windykacji pozasądowej o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów. Powyższe zmiany Przedsiębiorca zobowiązał się wykonać niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji Prezesa UOKiK nakładającej obowiązek wykonania złożonego przez Spółkę zobowiązania. Dowód –pismo Spółki k. 12 – 13 akt głównych; 2.8. Pismem z dnia 25 czerwca 2013 r. Spółka została powiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i możliwości skorzystania z prawa wglądu w akta sprawy. Spółka z prawa tego skorzystała. Dowód – zawiadomienie k. 46 akt głównych, notatka służbowa k. 48; 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: 3.1. Interes publicznoprawny Przede wszystkim rozważenia wymaga, czy w sprawie niniejszej naruszony został interes publicznoprawny. Zgodnie z celem ustawy o ochronie (…) opisanym w art. 1 ust. 1, określa ona m.in. „zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów (…) konsumentów”. Tak określony cel ustawy pozwala przyjąć, iż ma ona charakter publiczny i służy ochronie ogólnospołecznego interesu. Powyższe przesądza o wyłączeniu możliwości podejmowania przez organ antymonopolowy działań w celu ochrony wyłącznie interesów indywidualnych. Należy zatem stwierdzić, że nie każde naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje sprawę do postępowania w trybie ww. ustawy. Odmiennie niż to ma miejsce w postępowaniu cywilnym ukierunkowanym na ochrone praw podmiotowych stron, postępowanie w trybie ustawy o ochronie (…) ma za swój przedmiot ochronę interesu publicznoprawnego, a więc ma to miejsce wtedy, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, bądź gdy wywołują one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagające ingerencji ze strony organów działających w trybie tej ustawy. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczy zarzutów naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a zatem potencjalnie skutkami zarzucanych działań dotknięty jest szeroki krąg osób, wobec których Spółka prowadzi czynności windykacyjne. Wynika stąd wniosek, iż w sprawie mógł zostać naruszony interes publicznoprawny. 3.2. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast 8 art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu jest spółką prawa handlowego i prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 0000027173. A zatem - w świetle powyższego – Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy odnoszą się do ww. Spółki wprost. 3.4 . Uprawdopodobnienie zarzutu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) 1) Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, iż jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy o ochronie (...) stanowi z kolei, iż w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu może określić termin wykonania tych zobowiązań, natomiast ust. 3 ww. przepisu stanowi, iż w decyzji, o której mowa w ust. 1 Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. W toku postępowania Spółka zobowiązała się do likwidacji naruszenia ustawy o ochronie (…), przedstawiając szczegółowe propozycje w tym zakresie. Zdaniem Prezesa Urzędu przyjęte przez Spółkę zobowiązanie zmierza do usunięcia zarzucanego jej naruszenia art. 24 ust.2 pkt2) ustawy o ochronie (…) . W myśl art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…) warunkiem nałożenia przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę zobowiązania zmierzającego do zapobieżenia naruszeniom, o którym mowa w art. 24 tej ustawy jest uprawdopodobnienie naruszenia ww. przepisów na podstawie m.in. okoliczności sprawy lub informacji będących podstawą do wszczęcia postępowania z urzędu. W związku z tym, dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie (…) zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność uprawdopodobnienia naruszenia przez Spółkę przepisów ww. ustawy poprzez rozważenie wszystkich przesłanek określonych w art. 24 ustawy o ochronie (…) w odniesieniu do postawionego jej zarzutu. 2) Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Natomiast zgodnie z normą art. 24 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów 9 rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, a w szczególności naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Odnośnie omawianego zarzutu Prezes Urzędu pojęcie bezprawności wiąże z faktem naruszenia przez Przedsiębiorcę art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 ze zm.). . Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (...), w realiach niniejszej sprawy, konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1. bezprawność działań przedsiębiorcy, rozumiana jako naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, zwanej dalej również „ustawą o udostępnianiu informacji (…)” 2. działanie to musi naruszać zbiorowy interesy konsumentów. Ad. 1) Bezprawność działań przedsiębiorcy Naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji (…) Ustawa o udostępnianiu informacji (…) określa zasady udostępniania informacji gospodarczych dotyczących wiarygodności płatniczej. Pojęcie informacji gospodarczej zostało precyzyjnie zdefiniowane w art. 2 ust. 1 ustawy poprzez enumeratywne wskazanie wszystkich elementów składających się na jej zakres przedmiotowy, ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 6 tej ustawy, przez udostępnianie informacji gospodarczych rozumie się przekazywanie przez wierzyciela informacji gospodarczych do biura informacji gospodarczej, zwanego dalej również „Biurem” oraz ujawnianie tych informacji przez to Biuro. Ustawa przewiduje zasadę wyłączności biur informacji gospodarczych w odniesieniu do udostępniania informacji gospodarczych osobom nieoznaczonym w chwili przeznaczenia tych danych do udostępnienia (art. 4). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy, przedmiotem działalności gospodarczej Biura jest pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych, polegające na przyjmowaniu informacji gospodarczych od wierzycieli, przechowywaniu i ujawnianiu tych informacji. Warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby wierzyciel mógł przekazać do Biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem, określa art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji (…). Zgodnie z normą art. 14 ust. 1 tej ustawy, wierzyciel może przekazać do Biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy są spełnione łącznie następujące warunki: 1) zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy o kredyt konsumencki oraz umów, o których mowa w art. 187 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. 5) ); 2) łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika będącego konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 200 złotych oraz są one wymagalne od co najmniej 60 dni; 3) upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi będącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika będącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres miejsca zamieszkania, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. 10 Wymieniony w ww. przepisie art. 187 1 k.p.c. dotyczy umów o : 1) świadczenie usług pocztowych i telekomunikacyjnych, 2) przewóz osób i bagażu w komunikacji masowej , 3) dostarczanie energii elektrycznej, gazu i oleju opałowego, 4) dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, 5) wywóz nieczystości, 6) dostarczanie energii cieplnej Informacje, które w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji (…) mogą być przekazane Biuru, określone są w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Są to następujące dane konsumentów : a) imiona i nazwisko, b) adres miejsca zamieszkania lub adres do doręczeń, c) numer PESEL lub inny numer potwierdzający tożsamość, d) seria i numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość; Oceniając działanie Spółki należy stwierdzić, iż : 1. Nie budzi wątpliwości, iż co do zasady zobowiązania konsumentów wobec MPK Sp. z o.o. z tytułu przejazdów bez ważnych biletów należą do kategorii zobowiązań, o których mowa w art. 187 1 pkt 2 k.p.c., gdyż dotyczą przewozu osób i bagażu w komunikacji masowej a zatem dane o tych zobowiązaniach mogą być przekazywane do biur informacji gospodarczych (zgodnie z normą art. 774 kc przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy). 2. Możliwość przekazania ww. informacji uzależniona jest jednak m.in. od spełnienia wymogów formalnych opisanych szczegółowo w art. 14, do których należy m.in. wymóg, aby łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika będącego konsumentem wobec wierzyciela wynosiła co najmniej 200 złotych . 3. Spółka, jak sama to przyznała m.in. w piśmie z dnia 19 marca 2013 r., informuje konsumentów (dłużników) o przekazaniu ich danych do biur informacji gospodarczych, na wezwaniach przedsądowych, również w przypadku, gdy zobowiązanie nie przekracza 200,00 zł. Jak ustalono w toku postępowania dowodowego, w przypadku przejazdu osoby na liniach normalnych oraz podmiejskich bez ważnego biletu, łączna kwota należności przekroczy poziom 200 zł dopiero po 863 lub 899 dniach (w zależności od uprawnień konsumenta) od daty wymagalności opłaty za przejazd i opłaty dodatkowej. Tymczasem Spółka informuje konsumentów o możliwości umieszczenia ich danych w biurze informacji gospodarczej już 30 – 60 dni po dacie wysłania wezwań do zapłaty. Skoro wezwania do zapłaty wystawiane są w dacie zdarzenia, powodującego obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd i opłaty dodatkowej, przyjąć należy, że przedsądowe wezwania do zapłaty wystawiane są 30 – 60 dni od daty tego zdarzenia. Tym samym informacja o możliwości umieszczenia w biurze informacji gospodarczej danych konsumentów, którzy nie opłacili należności za przejazd, udzielana jest na ponad 800 dni od daty faktycznej możliwości umieszczenia przez Biuro tych danych w ogólnodostępny sposób. 4. Powyższe należy ocenić jako ewidentne naruszenie obowiązków udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, a zatem naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…). Jednym z podstawowych celów prawa konsumenckiego jest ochrona możliwości dokonania przez konsumenta swobodnego i świadomego wyboru towarów lub usług, zgodnie z potrzebami konsumenta. Wybór 11 towarów jest świadomy wtedy, gdy konsument dysponuje informacjami potrzebnymi do przeprowadzenia selekcji dostępnych towarów (usług). Jak wskazał SN w wyroku z dnia 11 lipca 2002 r. „ Zasób zrozumiałej, jasnej i dostępnej informacji dla konsumenta spełnia niezbędne wymagania warunkujące możliwość dokonywania przez niego niezakłóconego i racjonalnego wyboru” (sygn. akt I CKN 1319/00). Wybór towaru jest swobodny przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorca nie wywiera na konsumentów nadmiernej presji. W realiach niniejszej sprawy wybór dotyczy swobodnego podjęcia decyzji odnośnie regulowania zobowiązań. Swoboda ta jest ograniczona poprzez fakt nierzetelnej, nieprawdziwej i niepełnej informacji o możliwości publikacji danych osobowych konsumentów, których wartość zobowiązań nie przekracza 200 zł, w biurze informacji gospodarczej. Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących m.in. przedmiotu świadczenia, a także powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania (Ewa Łętowska. Prawo umów konsumenckich. Wydanie 2. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, strona 215-216). W sprawie niniejszej zasady te zostały przez Spółkę naruszone. 5. Chybione są próby usprawiedliwienia ww. działań faktem obowiązku znajomości prawa przez konsumentów oraz rzekomą troską o uzmysłowienie konsekwencji niezapłacenia długu, jak również koniecznością wykonania ustawowego obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji (…). Gdyby istotnie Spółka kierowała się ww. racjami, po prostu zawarłaby w treści wezwań dodatkową informację o kryteriach przekazania informacji o zadłużeniu do biura informacji gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż uprawdopodobnione zostało spełnienie pierwszej z przesłanek uznania kwestionowanych działań Spółki za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie (…). Ad . 2) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Jak wskazywano już powyżej, w myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami grupy konsumentów, korzystających z przejazdów środkami transportu Spółki. Fakt, iż osoby te dokonały przejazdu, wg oceny Przedsiębiorcy, bez ważnej opłaty za przejazd, nie zwalnia Spółki z dochowania przynajmniej minimalnych aktów staranności w obrocie, polegających na obowiązku udzielania im rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji odnośnie konsekwencji nie uiszczenia spłaty zobowiązań. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Przedsiębiorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z 12 uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów Przedsiębiorcy. Podsumowując powyższe uznać należało, iż uprawdopodobnione zostało spełnienie wszystkich przesłanek uznania wyżej opisanego działania Spółki za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4. Uzasadnienie zastosowania w sprawie art. 28 ustawy o ochronie (…) Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) , jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W toku postępowania uprawdopodobnione zostało stosowanie przez Spółkę praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie, zaś Spółka zobowiązała się podjąć działania zapobiegające wzmiankowanym naruszeniom poprzez dokonanie określonych zmian w stosowanych wzorach „Przedsądowego wezwania do zapłaty”, szczegółowo opisanym w pkt. 2.7. niniejszej Decyzji. Po zapoznaniu się z propozycją Spółki, Prezes Urzędu uznał, iż przyjęte zobowiązanie uwzględnia zarzuty przedmiotowego postępowania. Treść zobowiązań nie budzi wątpliwości co do ich poprawności i zgodności z prawem. W konsekwencji, mając na względzie złożone przez Spółkę zobowiązanie, Prezes UOKiK zobowiązał ww. przedsiębiorcę do zanierzania zarzucanych mu praktyk oraz przygotowanie i stosowanie nowego wzoru przedsądowego wezwania do zapłaty, który nie będzie zawierał treści informujących ww. konsumentów, których zadłużenie nie przekracza 200 zł, o możliwości publikacji ich danych w Krajowym Rejestrze Długów S.A. Dodać należy, iż za zastosowaniem instytucji opisanej art. 28 ustawy o ochronie (…) przemawia zasygnalizowanie przez Spółkę, już przy pierwszej czynności w postępowaniu w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zamiaru zaniechania ww. czynów i podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom. Zatem zasady ekonomiki postępowania (art. 12 kpa w zw. z art. 83 ustawy o ochronie (…)) przemawiają za ww. rozwiązaniem. 5. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…), w decyzji wydanej na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…), Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Za termin wystarczający do realizacji tego obowiązku Prezes Urzędu uznał jeden miesiąc od daty uprawomocnienia się decyzji. W związku z powyższym, należało orzec jak w pkt. II sentencji decyzji. 13 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: MPK sp. z o.o. ul. Bolesława Prusa 75 - 79 50 – 316 Wrocław