RWR-24/2000

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU _______________________________________________________________________________________ 50-4 13 Wrocław, ul. Walońska 3-5 TelJFax (O-71) 34-05-922, Tel. Centtrala (O-71) 34-05-920 E-mail: wroc1aw@uokik.gov.pl _______________________________________________________________________________________ Wrocław, dnia 2 listopada 2000 roku RWR 532-S-2/99/EK Decyzja DL Wr 24/2000 Na podstawie: art. 105 § 2 kpa, po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Stowarzyszenia DzierŜawców ODRATRANS S.A. „KOTWICA” z siedzibą w Szczecinie ul. Jagiellońska 11/9, o nakazanie Firmie „Odratrans” S.A. z siedzibą we Wrocławiu ul. Kleczkowska 50 zaniechania praktyki monopolistycznej, polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku transportu towarów drogą wodną w relacjach krajowych, w wyniku narzucania DzierŜawcom statków bez obsady załogowej uciąŜliwego warunku umowy dzierŜawy, poprzez obowiązek ponoszenia kosztów: - potwierdzenia klasy pchaczy, barek motorowych, barek pchanych i remontów z tym związanych, - odnowienia klasy pchaczy, barek motorowych, barek pchanych i remontów z tym związanych - co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999 r. nr 52, poz. 547), umarza się postępowanie administracyjne. Uzasadnienie I. Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu wpłynął wniosek Stowarzyszenia DzierŜawców Odratrans S.A. „Kotwica” w Szczecinie ul. Jagiellońska 11/9 (zwanego dalej DzierŜawcą), zastąpionego przez radcę prawnego Annę Biel z Kancelarii Radców Prawnych w Szczecinie, o wszczęcie antymonopolowego postępowania administracyjnego przeciwko Firmie Odratrans S.A. z siedzibą we Wrocławiu ul. Kleczkowska 50 (zwanej dalej Spółką), zastąpionej przez radcę prawnego Zbigniewa Lepkę. W uzasadnieniu wniosku oraz w pismach uzupełniających Wnioskodawca poinformował, Ŝe Spółka stosuje praktyki monopolistyczne, polegające na narzucaniu DzierŜawcom obowiązku ponoszenia, kosztów: potwierdzenia klasy pchaczy, barek motorowych, barek pchanych i remontów z tym związanych oraz odnowienia klasy pchaczy, barek motorowych barek pchanych i remontów z tym związanych. Wskazał, Ŝe zarówno z potwierdzeniem klasy jak i odnowieniem, związana jest konieczność wykonania stosownych remontów jednostek pływających, w zakresie wskazanym przez urzędników Polskiego Rejestru Statków (PRS), którzy dokonują oględzin jednostki i wskazują co naleŜy wymienić i wyremontować. Koszty tych remontów w całości pokrywają DzierŜawcy. Spółka w umowie dzierŜawy narzuca DzierŜawcom obowiązek ponoszenia tych kosztów w okresie trwania umowy dzierŜawy jednostki pływającej. Jedynie gdy okres dzierŜawy danej jednostki jest krótszy niŜ okres trwania waŜności świadectwa zdolności Ŝeglugowej (np. dzierŜawca podpisał umowę w połowie waŜności świadectwa na okres np. 1 roku), to Spółka proporcjonalnie do tego okresu obciąŜa DzierŜawców kosztami potwierdzenia lub odnowienia klasy. Oprócz wydatków w postaci kosztów remontów związanych z uzyskaniem potwierdzenia bądź odnowienia klasy, DzierŜawcy w ramach tych kosztów zobowiązani są takŜe pokrywać koszty wydania przez PRS dokumentów z tym związanych (świadectwa). Postępowanie Spółki, zdaniem Wnioskodawcy, ma charakter niedozwolonych praktyk monopolistycznych, przynoszących jej nieuzasadnione korzyści w postaci braku ponoszenia jakichkolwiek kosztów związanych z — remontowaniem, utrzymywaniem, a takŜe podnoszeniem wartości (poprzez nakłady) swojego majątku trwałego, tj. jednostek pływających. DzierŜawcy, z uwagi na pozycję Spółki na rynku zmuszeni są podpisać umowy o określonej przez ten podmiot treści (dowód: karta: 1 -74b). II. Z uwagi na powyŜsze, organ antymonopolowy wszczął (dowód: karta 75) postępowanie administracyjne przeciwko Spółce „Odratrans” z siedzibą we Wrocławiu, w sprawie naduŜywania pozycji dominującej na rynku, w wyniku narzucania uciąŜliwych warunków umów, poprzez obowiązek ponoszenia przez DzierŜawców kosztów potwierdzenia i odnowienia klasy pchaczy, barek motorowych, barek pchanych i remontów z tym związanych, co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tj. Dz. U. z 1999 r., nr 52, poz. 547). W odpowiedzi na przedstawione zarzuty, Spółka podała, Ŝe w latach 1997 - 1998, w wyniku prowadzonych działań restrukturyzacyjnych około 285 statków rzecznych zostało oddanych do uŜywania i pobierania poŜytków pracownikom dotychczas zatrudnionym na stanowiskach marynarskich. DzierŜawcy zobowiązali się w umowach dzierŜawy między innymi do wykonywania usług przewozowych, zlecanych i rozliczanych przez Spółkę. Mają takŜe zapewnioną moŜliwość akwizycji usług przewozowych u obcych podmiotów gospodarczych. DzierŜawcy zobowiązali się takŜe do ponoszenia kosztów, wynikających z cyklów remontowych zgodnych z terminami przeglądów określonymi przez PRS. Uczestnik postępowania stwierdził, Ŝe sporne koszty potwierdzenia klasy oraz odnowienia klasy i remontów z tym związanych są rezultatem dobrowolnie przyjętego podziału frachtu (przewoźnego) w umowach pomiędzy Spółką i DzierŜawcami, tj: - 50% wpływów Spółka, 50% wpływów DzierŜawca - 25% wpływów Spółka, 75% wpływów DzierŜawca - 35% wpływów Spółka, 65% wpływów DzierŜawca W pierwszym wariancie koszty odnowienia klasy pokrywa uczestnik w 100% a fracht dzielony jest po połowie. W drugim i trzecim, koszty remontu odnowienia klasy pokrywają DzierŜawcy i Spółka proporcjonalnie do czasu eksploatowania statku, a fracht dzielony jest odpowiednio: 75%, 65% frachtu uzyskuje DzierŜawca, a 25%, 35% Spółka. Uczestnik postępowania twierdzi, Ŝe DzierŜawcy przyjęli na siebie powinność ponoszenia kosztów remontowych w związku z przekazaniem im znaczących wpływów do wysokości 75% stawki frachtowej. W umowach o takim podziale frachtu (25%/75%) DzierŜawcy ponoszą koszty remontów odnowienia klasy proporcjonalnie do czasu eksploatowania statków przez kaŜdą ze stron w okresie waŜności klasy, natomiast w umowach w których strony umówiły się co do podziału wpływów 50/50% koszty remontów odnowienia klasy ponosi uczestnik postępowania. Koszty potwierdzenia klasy i remontów z tym związanych ponoszą DzierŜawcy. Reasumując - DzierŜawca otrzymuje 25% frachtu z przeznaczeniem na remont dla odnowienia klasy zestawu lub barki motorowej, a 15% frachtu otrzymuje tylko na odnowienie klasy pchacza. Ostatecznie uczestnik postępowania twierdzi, iŜ nie naduŜył pozycji dominującej na rynku poprzez narzucenie DzierŜawcom uciąŜliwych warunków umów i nie uzyskuje w związku tym nieuzasadnionych korzyści. Chybiony jest zarzut Stowarzyszenia jakoby Spółka nie ponosiła jakichkolwiek kosztów związanych z remontami statków, ich utrzymaniem i podnoszeniem wartości. Nakłady Spółki na remonty i modernizację floty wyniosły w latach: - 1997 5 085 tys. zł -1998 4918tys.zł -1999 8144tys.zł Natomiast wpływy DzierŜawców wynikające z podziału frachtu (75% I 65%) wyniosły w 1999 r. 18 085 tys. zł i 1 950 tys. zł - i z tych kwot odpowiednio 25% i 15% stanowi fundusz remontowy, utworzony z udziałem Spółki, przeznaczonym na remonty odnowienia klasy. (Dowód: karta - 94-98). — III. Przeprowadzone przez organ antymonopolowy postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego sprawy: 1. Wnioskodawca - Stowarzyszenie DzierŜawców Odratrans S.A. „Kotwica,” zostało zarejestrowane postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie I Wydział Cywilny, z dnia 26 stycznia 1999 r. (dowód: karta: 31). Stowarzyszenie to zostało utworzone w celu wynegocjowania przez jego reprezentantów korzystniejszej pozycji wobec Spółki. 2. „Odratrans” jest spółką akcyjną wpisaną do rejestru handlowego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej Wydział IV Gospodarczy, z dnia 16 marca 1992 r.(dowód: karta - 117). Przedmiotem przedsiębiorstwa Spółki jest między innymi: przewóz towarów i ich kompleksowa obsługa na śródlądowych drogach krajowych wodnych krajowych i zagranicznych, przeładunek towarów w portach, obsługa przewozowa i przeładunkowa kruszywa na zbiornikach wodnych, spedycja towarów przeznaczonych do transportu wodnego i na inne rodzaje transportu, najem i dzierŜawa statków towarowych i innych składników majątkowych. 3. Spółkę wiąŜą z DzierŜawcami, prowadzącymi na własny rachunek działalność gospodarczą, umowy dzierŜawy statków bez obsady załogowej (pchacze, barki). W oparciu o wydzierŜawione na podstawie tych umów barki i pchacze DzierŜawcy świadczą na rzecz Spółki usługi przewozu ładunków drogą wodną. Świadczenie tych usług nie jest objęte odrębną umową. W umowie dzierŜawy znajduje się klauzula polegająca na zobowiązaniu DzierŜawcy do realizowania usług przewozowych zlecanych i rozlicznych przez WydzierŜawiającego. 4. Niniejszy spór dotyczy narzucania przez Spółkę w umowach dzierŜawy obowiązku ponoszenie przez DzierŜawców kosztów remontów głównych do odnowienia klasy pchaczy, barek oraz remontów do potwierdzenia ich klasy. W trakcie toczonego przed organem antymonopolowym postępowania, DzierŜawcy pismem z dnia 23 października 2000 r. poinformowali organ antymonopolowy, iŜ strony niniejszego postępowania doszły do porozumienia. Strony wspólnie uzgodniły, następnie sporządziły i załączyły do akt sprawy projekt nowej umowy dzierŜawy i przewozu. Zgodnie z zapisem § 1 pkt 11 tej umowy, WydzierŜawiający ponosić będzie koszty odnowienia, przedłuŜenia i potwierdzenia klasy. Stowarzyszenie DzierŜawców „Kotwica” wniosło o umorzenie przedmiotowego postępowania (dowód: karta 240-246). Uczestnik postępowania zaś nie zgłosił sprzeciwu wobec, takiego wniosku (dowód: karta — 247). IV. Biorąc pod uwagę powyŜsze, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Zgodnie z art. 105 § 2 kpa organ administracji państwowej moŜe umorzyć postępowanie, jeŜeli wystąpi o to strona, na której Ŝądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Przesłanki umorzenia postępowania na podstawie powołanego przepisu kpa są następujące: - Ŝądanie wnioskodawcy, - brak sprzeciwu pozostałych stron, - brak sprzeczności z interesem społecznym. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne niniejszej sprawy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza, iŜ wszystkie obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania zostały spełnione. Wnioskodawca wystąpił z Ŝądaniem umorzenia postępowania, „ODRATRANS” S.A. nie zgłosiła sprzeciwu ~1 wobec tego Ŝądania. Zaś umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Przeciwnie prowadzone przed organem antymonopolowym postępowanie doprowadziło do skutecznego wyeliminowania konfliktu zgłoszonego wcześniej organowi do rozstrzygnięcia. Strony w drodze wzajemnych negocjacji ustaliły treść spornej dotychczas umowy dzierŜawy w części dotyczącej obowiązku ponoszenia kosztów odnowienia i potwierdzenia klasy pchaczy i barek. Obecnie koszty te będą obciąŜały WydzierŜawiającego. Wynika to wprost z § 1 pkt 11 nowej umowy dzierŜawy i przewozu. W tym stanie rzeczy cel postępowania został osiągnięty. Mając na uwadze powyŜsze naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, w terminie dwutygodniowym od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Dyrektor Zbigniew Jurczyk