RWR-29/2013

J 1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-27/12/ZK Wrocław, 25 września 2013 r. DECYZJA RWR 29/2013 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorcy polegające na: 1. zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony następującego postanowienia: a „Usługodawca zastrzega sobie moŜliwość czasowego wyłączenia serwerów dostępowych z powodu przeprowadzania prac serwisowych i konserwacyjnych. Usługodawca zapewnia, Ŝe przerwy te nie będą łącznie trwały dłuŜej niŜ 48 godziny w ciągu 1 miesiąca. Usługodawca w miarę moŜliwości na witrynie WWW adresie określonym w załącznik nr 1 informował będzie o planowanym wyłączeniu serwerów.” (§ 5 ust. 5.3 wzorca); 2. zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899- 108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o J 2 świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony następujących postanowień: a „Operator nie ponosi odpowiedzialności materialnej za skutki spowodowane: brakiem sygnału, zakłóceniami oraz przerwami w remitowanym sygnale a) spowodowane między innymi: b) oddziaływaniem skrajnych warunków atmosferycznych c) bardzo intensywnymi opadami deszczu, śniegu lub gradu połączone z duŜym zachmurzeniem d) wiatry oraz wichury powyŜej 10m/s. e) zmian pozycji oraz rodzaju nadajników satelitarnych, systemu nadawania, f) konserwacji urządzeń nadawczych, przerw w dostawie energii elektrycznej, aktów wandalizmu, kradzieŜy urządzeń sieci TVK oraz innych g) zdarzeń losowych niezaleŜnych od woli Operatora.” (punkt 2.18 wzorca); b „W przypadku przerwy (przerw) w abonamencie dłuŜszej niŜ 1 doba powstałej z winy Operatora , Abonentowi przysługuje pomniejszenie opłaty abonamentowej w wysokości 1/30 za kaŜdy zaliczony dzień przerwy. Do okresu przerwy zalicza się pełne doby.” (punkt 4.9 wzorca), które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorcy polegające na: 1. zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony następujących postanowień: a „Usługodawca zapewnia stałą kwotę netto abonamentu, z moŜliwością rewaloryzacji o stopę inflacji tylko raz w danym roku kalendarzowym. O zmianach wysokości Opłaty Abonamentowej Usługodawca powiadomi Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej trzydziestu dni (30) dni. Zmiany Opłaty Abonamentowej nie stanowią zmian niniejszej Umowy.” (§ 4 ust. 4.2wzorca); b „Z zastrzeŜeniem punktu 9.2 poniŜej, odpowiedzialność Usługodawcy z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania Umowy z tytułu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyrządzonym w związku z wykonywaniem niniejszej Umowy ograniczona jest do obowiązku udzielenia przez Usługodawcę bonifikat, o których mowa w paragrafie 5 Umowy.” (§ 9 ust. 9.1 wzorca); J 3 c „Wyłącza się odpowiedzialność Usługodawcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi, jeŜeli nastąpiło ono na skutek siły wyŜszej, rozumianej jako nadzwyczajne zdarzenie, które nie zostało przewidziane przez strony, a której jest niemoŜliwe do zapobieŜenia mimo dołoŜenia ekonomicznie uzasadnionej naleŜytej staranności, takiej jak działanie sił przyrody, wojna, strajki generalne, wandalizm. Za siłę wyŜszą w rozumieniu niniejszej Umowy, wpływającą na jakość świadczonej usługi Elektrosat, naleŜy rozumieć takŜe jakość i stabilność węzłów sieci energetycznej oraz działania innych operatorów telekomunikacyjnych zapewniających dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet lub do węzłów lokalnych tej sieci.” (§ 9 ust. 2 wzorca); 2. zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899- 108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony następujących postanowień: a „Operator nie ponosi odpowiedzialności za czasowe pogorszenie jakości dostępu (przerwy) spowodowane czynnikami atmosferycznymi (tj. np. wyładowania atmosferyczne, opady gradu, zaniki lub wyłączenia prądu, powódź itp.) lub innymi, na które nie ma bezpośredniego wpływu.” (punkt 3.5 wzorca); b „Operator nie ponosi odpowiedzialności za: (…) b) wadliwe funkcjonowanie systemu spowodowane przyczynami od niego niezaleŜnymi, (…), awariami systemów i łączy innych dostawców; c) niemoŜliwość lub utratę zdolności świadczenia usług spowodowaną ingerencją instytucji administracji państwowej lub osiedlowej (samorządowej).” (punkt 6.1 wzorca); c „Operator i Administrator nie ponoszą odpowiedzialności za szkody pośrednie i bezpośrednie w tym równieŜ utracone korzyści spowodowane wystąpieniem (…) przyczyn niezaleŜnych od Operatora (np. zakłóceń dosyłu sygnału internetowego, przerwy w dostawie prądu oraz z tytułu konserwacji urządzeń lub linii transmisyjnych).” (punkt 6.2 wzorca); d „W przypadku rozwiązania Umowy Abonentowi przysługuje zwrot 100% nadpłaconych kwot abonamentu, o ile taka nadpłata istnieje. W przypadku zastosowania przez Operatora zapisów p-tu 5.2 zwrot takich Abonentowi nie przysługuje.” (punkt 5.6 wzorca), które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 3 grudnia 2012 roku. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorcy J 4 polegające na naruszenia obowiązku udzielenia prawdziwej, rzetelnej i pełnej informacji poprzez: 1. zaniechanie podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony informacji o: a zakresie obsługi serwisowej, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 14 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); b zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasadach i terminach jego wypłaty, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 15 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); c zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 16 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); d polubownych sposobach rozwiązywania sporów, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 17 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); 2. zaniechanie podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony informacji o: a trybie i warunkach dokonywania zmian umowy, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); b zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 16 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); c polubownych sposobach rozwiązywania sporów, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 17 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); 3. zaniechanie podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi telefonii VoIP informacji o: a terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminie rozpoczęcia świadczenia usług co narusza art. 56 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); b zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasadach i terminach jego wypłaty, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 15 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); c zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji, co narusza art. 56 ust. 3 pkt 16 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); d polubownych sposobach rozwiązywania sporów co narusza art. 56 ust. 3 pkt 17 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 3 grudnia 2012 roku. J 5 IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorcy polegające na zamieszczeniu we wzorcu umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony następujących postanowień: 1. § 3 ust. 2 pkt h) „Roszczenie zapłaty ulgi w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn ujętych w ust. 2 lit d) nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez Operatora od Abonenta roszczenia odszkodowawczego na zasadach ogólnych.”, które jest sprzeczne z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); 2. § 4 ust. 3 „Abonent przyjmuje aktualną wersję Regulaminu określoną w § 3 p-kt 2f) i zobowiązuje się do jego przestrzegania.” w zw. z § 4 ust. 4 „aktualne wersje dokumentów, w tym Specyfikacja techniczna określająca szczegółowe parametry transmisji dla poszczególnych abonamentów, dostępne są na stronie internetowej Operatora. W przypadku ich zmiany Operator zawiadomi Abonenta, a w przypadku braku zastrzeŜeń ze strony Abonenta w ciągu 14 dni – zmiany staną się dla stron wiąŜące.”, które jest sprzeczne z art. 60a ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); 3. § 4 ust. 5 „Zmiana (…) Regulaminu w zakresie dostosowywania do obowiązujących przepisów nie stanowi zmiany warunków niniejszej umowy. W przypadku ustanowienia prawa, będącego w sprzeczności lub konflikcie z postanowieniami niniejszej umowy albo Regulaminu, pierwszeństwo mają zapisy prawa, a dostosowanie postanowień umowy lub Regulaminu nie będzie uznawane za ich zmianę.”, które jest sprzeczne z art. 60a ust. 3a ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 3 grudnia 2012 roku. V. Na podstawie 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, J 6 umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na: 1. zaniechaniu podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi telefonii VoIP informacji o warunkach przedłuŜenia umowy, co mogło naruszać art. 56 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.); 2. zaniechaniu podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony informacji o terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci, co mogło naruszać art. 56 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) VI. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji karę pienięŜną w wysokości 852 zł (osiemset pięćdziesiąt dwa złote), płatną do budŜetu państwa. VII. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji karę pienięŜną w wysokości 1 590 zł (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt złotych), płatną do budŜetu państwa. VIII. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, J 7 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.1 sentencji decyzji, karę pienięŜną w wysokości 1 093 zł (tysiąc dziewięćdziesiąt trzy złote), płatną do budŜetu państwa; 2. nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.2 sentencji decyzji, karę pienięŜną w wysokości 894 zł (osiemset dziewięćdziesiąt cztery złote), płatną do budŜetu państwa; 3. nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III.3 sentencji decyzji, karę pienięŜną w wysokości 1 093 zł (tysiąc dziewięćdziesiąt trzy złote), płatną do budŜetu państwa. IX. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Romanowi Grzywaczewskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu -w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Romana Grzywaczewskiego, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie IV sentencji decyzji, karę pienięŜną w wysokości 994 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt cztery złote), płatną do budŜetu państwa. UZASADNIENIE Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zwanego dalej równieŜ Prezesem Urzędu], zgodnie z przewidzianymi w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów kompetencjami, przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 403- 35/12/ZK), analizę wzorców umowy stosowanych w obrocie konsumenckim przez Romana Grzywaczewskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu [zwanego dalej równieŜ „Elektrosat”]. W jego toku wstępnie ustalono, iŜ działalność ww. przedsiębiorcy moŜe odbywać się z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. J 8 Postanowieniem RWR nr 260/2012 z dnia 23 listopada 2012 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Romana Grzywaczewskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat we Wrocławiu, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej takŜe ustawą o ochronie (...)] polegającej na umieszczeniu w postanowieniach § 4 ust. 4.2, § 5 ust. 5.3, §9 ust. 9.1, § 9 ust. 2 wzorca umowy pn. „Umowa nr…/…/2012”, punktu 2.18, punktu 3.5, punktu 6.1, punktu 6.2, punktu 4.9, punktu 5.6 worca umowy p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” postanowień, które są zbieŜne z wpisanymi do rejestru postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Postanowieniem tym zarzucono równieŜ ww. przedsiębiorcy stosowanie praktyki opisanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów a polegającej na zaniechaniu podania w stosowanych w obrocie konsumenckim wzorcach umownych informacji, które na mocy art. 56 ustawy z dnia 16 lipca 2004 Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) powinny znaleźć się w treści umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Przedmiotowym postanowieniem zarzucono równieŜ ww. przedsiębiorcy, iŜ istnieje podejrzenie stosowania przez niego praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a polegającej na zamieszczeniu w§ 3 ust. 2 pkt h), § 4 ust. 3 i § 4 ust. 5 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony, postanowień, które mogą być sprzeczne z przepisem art. 57 ust. 6 i art. 60 a ust. 1 ww. ustawy Prawo telekomunikacyjne. dowód: karta 1-5 Ponadto — zgodnie z punktem 2 Postanowienia RWR Nr 260/2012 — Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów cześć materiałów uzyskanych podczas postępowań wyjaśniających prowadzonych pod sygn. RWR 403-20/2011/WS oraz RWR 403-35/12/ZK). dowód: karta 1-5 W trakcie postępowania, w pismach z dnia 3 grudnia 2012 roku oraz 18 stycznia 2013 roku Roman Grzywaczewski, działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wskazał, Ŝe zamieszczenie zdecydowanej większości zakwestionowanych zapisów w umowach oraz regulaminie wynika z jego braku świadomości, o obowiązujących w tym zakresie przepisach prawnych. Przedsiębiorca podniósł jednak, iŜ tam, gdzie świadczy on swoje usługi w oparciu o sieć radiową, na skuteczność przesyłanego przez niego sygnału, mogą mieć wpływ warunki atmosferyczne, takie jak: silny wiatr, opady deszczu lub śniegu. Nie ma on takŜe wpływu na zakłócenia oraz problemy techniczne wynikłe po stronie podmiotów, które udostępniają mu łącza internetowe, a które to okoliczności wpływają równieŜ na jakość świadczonych przez niego usług. Z tego względu, jego zdaniem, uzasadnionym było zamieszczenie w regulaminie świadczenia usług ograniczenia odpowiedzialności operatora w omawianym zakresie (pkt 2.18, J 9 3.5 Regulaminu). Przedsiębiorca podniósł równieŜ, Ŝe nigdy nie dokonał zmian opłat abonamentowych powołując się na występującą inflację, ani teŜ nie dokonał zmian umowy, które „nie stanowiły zmian zawartej z Abonentem umowy”. Wyjaśnił, Ŝe zapisy o przerwach w dostępie do świadczonej usługi podyktowane są koniecznością konfigurowania sieci, ze względu na jej stały rozrost. Przerwy te mają miejsce wyłącznie w godzinach nocnych i trwają nie więcej niŜ 30-90 minut. Zapis w umowie regulujący kwestię przerw w świadczeniu usługi odnosi się jedynie do moŜliwości wystąpienia awarii w sobotę około południa i konieczności zakupu nowego sprzętu w miejsce uszkodzonego lub skradzionego, co moŜliwe jest dopiero w poniedziałek około godziny 8 rano. Odnosząc się do naruszenia obowiązku udzielania pełnej i rzetelnej informacji, Roman Grzywaczewski podniósł, Ŝe wszystkie narzucone przepisami ustawy informacje są zamieszczone w regulaminie stanowiącym integralną część umowy, którą Abonent otrzymuje w formie papierowej. Przedsiębiorca podniósł, Ŝe „nie miał świadomości, Ŝe musi zawrzeć w umowie informację, Ŝe w regulaminie znajdują się” odpowiednie zapisy. Podsumowując swoje stanowisko Roman Grzywaczewski wskazał, Ŝe zgodnie z zaleceniami Urzędu dokonał zmian w stosowanych w obrocie konsumenckim wzorcach. Zmodyfikowane wzorce zaczął stosować od dnia 3 grudnia 2012 roku. Precyzując swoje stanowisko w piśmie z dnia 18 stycznia 2013 roku przedsiębiorca wniósł o umorzenie postępowania lub w razie nieuwzględnienia tego wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. dowód: pismo z 3.12.2012r.:k. 64-67, pismo z 18.01.2013r.: k. 76; I . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Roman Grzywaczewski jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Roman Grzywaczewski P.H.U. Elektrosat przy ul. Traugutta 103 we Wrocławiu m.in. w zakresie telekomunikacji przewodowej. Działalność ta prowadzona jest równieŜ na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Wpisu dokonano w dniu 30 czerwca 2009 roku pod nr 3 219 ww. rejestru. dowód: zaświadczenie o wpisie do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych: k. 9-10, wydruk z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wygenerowany w dniu 7.11.2012r.: k. 61; W ramach prowadzonej działalności Roman Grzywaczewski zawiera z konsumentami umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet oraz usługi telefonii VOIP. Umowa o świadczenie usług telefonii VOIP, aby mogła być realizowana musi zostać poprzedzona zawarciem umowy o świadczenie usług internetowych. Wzajemne prawa i obowiązki stron umów zawieranych przez ww. przedsiębiorcę z konsumentami określone są we wzorcach umów, którymi posługuje się Roman Grzywaczewski i które dotyczą umów o świadczenie usług internetowych zawartych na czas określony, umów o świadczenie usług internetowych zawartych na czas nieokreślony oraz umów o świadczenie usług telefonii VOIP. We wzorcu umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony zamieszczone są m.in. następujące postanowienia: J 10 a § 4 ust. 4.2 „Usługodawca zapewnia stałą kwotę netto abonamentu, z moŜliwością rewaloryzacji o stopę inflacji tylko raz w danym roku kalendarzowym. O zmianach wysokości Opłaty Abonamentowej Usługodawca powiadomi Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej trzydziestu dni (30) dni. Zmiany Opłaty Abonamentowej nie stanowią zmian niniejszej Umowy.”; b § 5 ust. 5.3 „Usługodawca zastrzega sobie moŜliwość czasowego wyłączenia serwerów dostępowych z powodu przeprowadzania prac serwisowych i konserwacyjnych. Usługodawca zapewnia, Ŝe przerwy te nie będą łącznie trwały dłuŜej niŜ 48 godziny w ciągu 1 miesiąca. Usługodawca w miarę moŜliwości na witrynie WWW adresie określonym w załącznik nr 1 informował będzie o planowanym wyłączeniu serwerów.”; c § 5 ust. 5.4 „W przypadku niedotrzymania przez Usługodawcę gwarantowanego czasu usunięcia awarii z przyczyn leŜących po jego stronie, Usługodawca udzieli Abonentowi bonifikaty w Opłacie Abonamentowej w wysokości 1/30 kwoty Opłaty Abonamentowej za kaŜdy dzień trwania awarii, licząc od momentu jej wystąpienia.”; d § 9 ust. 9.1 „Z zastrzeŜeniem punktu 9.2 poniŜej, odpowiedzialność Usługodawcy z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania Umowy z tytułu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyrządzonym w związku z wykonywaniem niniejszej Umowy ograniczona jest do obowiązku udzielenia przez Usługodawcę bonifikat, o których mowa w paragrafie 5 Umowy.”; e § 9 ust. 2 „Wyłącza się odpowiedzialność Usługodawcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi, jeŜeli nastąpiło ono na skutek siły wyŜszej, rozumianej jako nadzwyczajne zdarzenie, które nie zostało przewidziane przez strony, a której jest niemoŜliwe do zapobieŜenia mimo dołoŜenia ekonomicznie uzasadnionej naleŜytej staranności, takiej jak działanie sił przyrody, wojna, strajki generalne, wandalizm. Za siłę wyŜszą w rozumieniu niniejszej Umowy, wpływającą na jakość świadczonej usługi Elektrosat, naleŜy rozumieć takŜe jakość i stabilność węzłów sieci energetycznej oraz działania innych operatorów telekomunikacyjnych zapewniających dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet lub do węzłów lokalnych tej sieci.” We wzorcu tym brak jest równieŜ informacji o: terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci, trybie i warunkach dokonywania zmian umowy, zasadach, trybie i terminie składania oraz rozpatrywania reklamacji, polubownych sposobach rozwiązywania sporów. dowód: wzorzec umowy p.n. „ Umowa nr…/…/2012 ”: k. 37; Wzorzec umowny o nazwie „Umowa nr…/…/2012” regulujący prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony zawiera zaś następujące postanowienia: 1. § 3 ust. 2 pkt h) „Roszczenie zapłaty ulgi w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn ujętych w ust. 2 lit d) nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez Operatora od Abonenta roszczenia odszkodowawczego na zasadach ogólnych.”; 2. § 4 ust. 3 „Abonent przyjmuje aktualną wersję Regulaminu określoną w § 3 p-kt 2f) i zobowiązuje się do jego przestrzegania.” w zw. z § 4 ust. 4 „aktualne wersje dokumentów, w tym Specyfikacja techniczna określająca szczegółowe parametry transmisji dla poszczególnych abonamentów, dostępne są na stronie internetowej Operatora. W przypadku ich zmiany Operator zawiadomi Abonenta, a w przypadku braku zastrzeŜeń ze strony Abonenta w ciągu 14 dni – zmiany staną się dla stron wiąŜące; J 11 3. § 4 ust. 5 „Zmiana (…) Regulaminu w zakresie dostosowywania do obowiązujących przepisów nie stanowi zmiany warunków niniejszej umowy. W przypadku ustanowienia prawa, będącego w sprzeczności lub konflikcie z postanowieniami niniejszej umowy albo Regulaminu, pierwszeństwo mają zapisy prawa, a dostosowanie postanowień umowy lub Regulaminu nie będzie uznawane za ich zmianę”. We wzorcu tym brak jest równieŜ informacji o: zakresie obsługi serwisowej, zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasadach i terminach jego wypłaty, zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji, polubownych sposobach rozwiązywania sporów. dowód: wzorzec umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012”: k. 12-13; Jak wskazano juŜ powyŜej Roman Grzywaczewski posługuje się w obrocie konsumenckim równieŜ wzorcem umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…”, który reguluje prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi telefonii VoIP. We wzorcu tym brak jest informacji o: terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminie rozpoczęcia świadczenia usług, zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasadach i terminach jego wypłaty, zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji oraz polubownych sposobach rozwiązania sporów. dowód: wzorzec umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…”: k. 44; Jednocześnie we wzorcu umowy p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony zamieszczone są m.in. następujące postanowienia: 1. Punkt 2.18 „Operator nie ponosi odpowiedzialności materialnej za skutki spowodowane: brakiem sygnału, zakłóceniami oraz przerwami w remitowanym sygnale h) spowodowane między innymi: i) oddziaływaniem skrajnych warunków atmosferycznych j) bardzo intensywnymi opadami deszczu, śniegu lub gradu połączone z duŜym zachmurzeniem k) wiatry oraz wichury powyŜej 10m/s. l) zmian pozycji oraz rodzaju nadajników satelitarnych, systemu nadawania, m) konserwacji urządzeń nadawczych, przerw w dostawie energii elektrycznej, aktów wandalizmu, kradzieŜy urządzeń sieci TVK oraz innych n) zdarzeń losowych niezaleŜnych od woli Operatora.” 2. Punkt 3.5 „Operator nie ponosi odpowiedzialności za czasowe pogorszenie jakości dostępu (przerwy) spowodowane czynnikami atmosferycznymi (tj. np. wyładowania atmosferyczne, opady gradu, zaniki lub wyłączenia prądu, powódź itp.) lub innymi, na które nie ma bezpośredniego wpływu.” 3. Punkt 5.2 ”Operator ma prawo rozwiązać lub zawiesić Umowę w kaŜdym czasie ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Abonent wykorzystuje usługi świadczone przez Operatora do celów niezgodnych z prawem lub działanie Abonenta narusza postanowienia J 12 umowy i regulaminu, a w szczególności w zakresie obowiązku ponoszenia przez Abonenta opłat lub działania na szkodę Operatora.’ 4. Punkt 6.1 „Operator nie ponosi odpowiedzialności za: (…) b) wadliwe funkcjonowanie systemu spowodowane przyczynami od niego niezaleŜnymi, (…), awariami systemów i łączy innych dostawców; c) niemoŜliwość lub utratę zdolności świadczenia usług spowodowaną ingerencją instytucji administracji państwowej lub osiedlowej (samorządowej).”; 5. Punkt 6.2 „Operator i Administrator nie ponoszą odpowiedzialności za szkody pośrednie i bezpośrednie w tym równieŜ utracone korzyści spowodowane wystąpieniem (…) przyczyn niezaleŜnych od Operatora (np. zakłóceń dosyłu sygnału internetowego, przerwy w dostawie prądu oraz z tytułu konserwacji urządzeń lub linii transmisyjnych).” 6. Punkt 4.9 „W przypadku przerwy (przerw) w abonamencie dłuŜszej niŜ 1 doba powstałej z winy Operatora , Abonentowi przysługuje pomniejszenie opłaty abonamentowej w wysokości 1/30 za kaŜdy zaliczony dzień przerwy. Do okresu przerwy zalicza się pełne doby.” 7. Punkt 5.6 „W przypadku rozwiązania Umowy Abonentowi przysługuje zwrot 100% nadpłaconych kwot abonamentu, o ile taka nadpłata istnieje. W przypadku zastosowania przez Operatora zapisów p-tu 5.2 zwrot takich Abonentowi nie przysługuje.” dowód: wzorzec umowy p.n.: „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899- 108-53-02, REGON: 930676996”: k. 14-15; W rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych z niedozwolone znajdują się między innymi następujące postanowienia: - 398 o treści „Zmiana opłaty za doprowadzenie sygnału nie oznacza zmiany warunków umowy”; - 400 o treści „Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy”; - 1030 o treści „Operator zastrzega sobie równieŜ prawo do zablokowania uŜytkownikowi dostępu do sieci Internet na łączny okres miesięcznie nie większy niŜ 48 godzin, w celu dokonania niezbędnej konserwacji i kontroli swojego sprzętu.”; - 3272 o treści "Odpowiedzialność Operatora za wszelkie awarie nie moŜe przekraczać kwoty proporcjonalnej do czasu trwania awarii oraz wysokości jednej opłaty abonamentowej."; - 354 o treści „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienaleŜytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyŜszej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezaleŜnego od woli stron uniemoŜliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski Ŝywiołowej jak poŜar, powódź, huragan, sadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotaŜu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z duŜym prawdopodobieństwem moŜe wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaŜy energii elektrycznej, który zagraŜa, lub z duŜym prawdopodobieństwem moŜe zagraŜać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobieŜenia lub usunięcia skutków awarii w sieci”; J 13 - 639 o treści „Usługodawca nie ponosi Ŝadnej odpowiedzialności za szkody i straty Abonentów wynikłe na skutek przerwania połączenia, braku połączenia, nieotrzymania poczty elektronicznej, braku dostępu do Internetu.”; - 601 o treści „Abonent nie moŜe wnosić Ŝadnych roszczeń w stosunku do Operatora w związku z brakiem moŜliwości dostępu do sieci Internet z powodu trudności technicznych lub braku moŜliwości technicznych wykonania usługi w umownym terminie.”; - 1163 o treści „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyŜszej, lub pracy nadajników w pobliŜu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów.”; - 1029 o treści „Operator nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie szkody poniesione przez UŜytkownika w czasie trwania umowy, powstałe z przyczyn od Operatora niezaleŜnych (ze szczególnym uwzględnieniem przerw w dostępie do sieci Internet.”; - 1340 o treści "W przypadku awarii trwającej dłuŜej niŜ jeden dzień Abonentowi przysługuje bonifikata w wysokości 1/30 opłaty abonamentowej, za kaŜdy pełny dzień awarii"; - 1374 o treści "Rozwiązanie umowy z przyczyn leŜących po stronie UŜytkownika nie powoduje zwrotu wniesionych przez UŜytkownika serwisu iplay.pl opłat." W załączeniu do pisma z dnia 3 grudnia 2012 roku Roman Grzywaczewski przedstawił zmienione wzorce umowy, które rozpoczął stosować do umów nowo zawieranych z konsumentami od dnia 3 grudnia 2012 roku. W zmienionych wzorcach umowy Roman Grzywaczewski dokonał następujących modyfikacji: 1. Zmiany dokonane we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony: - Dodano § 2 ust. 2.5 o treści: „strony ustaliły termin uruchomienia usługi i podłączenia Abonenta do sieci na dzień … (nie później niŜ w dniu wykonania instalacji albo oczekiwany termin…)”; - § 4 ust. 4.2 otrzymał brzmienie: „Usługodawca zapewnia stalą kwotę netto abonamentu, z moŜliwością rewaloryzacji o stopę inflacji tylko raz w danym roku kalendarzowym. O zmianach wysokości opłaty abonamentowej Usługodawca powiadomi Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej trzydziestu (30) dni. Zmiany opłaty abonamentowej stanowią zmianę niniejszej umowy i dla ich skuteczności konieczne jest zawarcie aneksu do umowy podpisanego przez obie strony umowy.”; - § 5 ust. 5.3 otrzymał brzmienie: „Usługodawca zastrzega sobie moŜliwość czasowego wyłączenia serwerów dostępowych z powodu przeprowadzania koniecznych prac serwisowych, konserwacyjnych lub usuwania nagłych awarii. Usługodawca zapewnia, Ŝe przerwy te nie będą łącznie trwały dłuŜej niŜ 48 godziny w ciągu 1 miesiąca. Usługodawca w miarę moŜliwości na witrynie WWW o adresie określonym w załączniku nr 1 informował będzie o planowanym momencie wyłączenia serwerów. W takim przypadku Abonentowi przysługuje ulga w opłatach abonamentowych zgodnie z pkt 5.4 niniejszej umowy.”; - § 9 ust. 9.1 został wykreślony w całości; - § 9 ust. 9.2 został zastąpiony ust. 9.1 w brzmieniu: „W przypadku niewykonania lub nienaleŜytego wykonania usługi przez Usługodawcę, które nastąpiło na skutek siły wyŜszej, rozumianej jako nadzwyczajne zdarzenie, które nie zostało przewidziane przez Strony, a które jest niemoŜliwe do zapobieŜenia mimo dołoŜenia ekonomicznie uzasadnionej naleŜytej staranności, takie jak działanie sił przyrody, wojna, strajki generalne, wandalizm, lub brak J 14 stabilności węzłów sieci energetycznej oraz działania innych operatorów telekomunikacyjnych zapewniających dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet lub do węzłów lokalnych tej sieci Abonentowi przysługuje bonifikata, o której mowa w paragrafie 5 Umowy.”; - dodano § 10 ust. 10.10 o treści: „Abonent przyjmuje aktualną wersję Regulaminu określoną w § 3 pkt 2-f) i zobowiązuje się do jego przestrzegania. Regulamin zawiera w szczególności pełną informację na temat zakresu obsługi serwisowej; zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz terminach jego wypłaty; zasadach, trybie i terminie składania i rozpatrywania reklamacji; polubownych sposobach rozwiązywania sporów oraz trybie i warunkach dokonywania zmian niniejszej umowy.” 2. Zmiany dokonane we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony: - § 4 ust. 3 otrzymał brzmienie: „Abonent przyjmuje aktualną wersję Regulaminu określoną w § 3 p-kt 2f) i zobowiązuje się do jego przestrzegania. Regulamin zawiera w szczególności pełną informację na temat zakresu obsługi serwisowej; zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz terminach jego wypłaty; zasadach, trybie i terminie składania i rozpatrywania reklamacji oraz polubownych sposobach rozwiązywania sporów.”; - § 3 ust. 2 pkt h został wykreślony w całości; - § 4 ust. 4 otrzymał brzmienie: „Aktualne wersje dokumentów, w tym Specyfikacja techniczna określająca szczegółowe parametry transmisji dla poszczególnych abonamentów, dostępne są na stronie internetowej Operatora.”; - § 4 ust. 5 otrzymał brzmienie „Zmiana przydzielonych Abonentowi danych identyfikacyjnych lub dostępowych, numerów telefonów lub adresów email do kontaktu z Operatorem nie stanowi zmiany niniejszej umowy. 3. Zmiany dokonane we wzorcu umowy o nazwie „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…”, który reguluje prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi telefonii VIP: - W §1 Umowy w zamieszczonej tam tabeli dodano pozycję o nazwie „Data rozpoczęcia usługi”, wobec powyŜszego treść przyjęła następujące brzmienie: Plan taryfowy Nr telefonu Uwagi: Data rozpoczęcia usługi -Dodano postanowienie § 6 ust. 4 o treści: „Regulamin zawiera w szczególności pełną informację na temat zakresu obsługi serwisowej; zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz terminach jego wypłaty; zasadach, trybie i terminie składania i rozpatrywania reklamacji oraz polubownych sposobach rozwiązywania sporów.”; - § 5 ust. 4 otrzymał brzmienie „Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony i moŜe zostać rozwiązana z terminem jednomiesięcznym na koniec miesiąca kalendarzowego przez kaŜdą J 15 ze stron.” 4. Zmiany dokonane we wzorcu umowy o nazwie „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony: - Punkt 2.18 przyjął następujące brzmienie: 1.„Operator oświadcza, Ŝe nie ma bezpośredniego wpływu na czasowe przerwy w dostarczaniu sygnału, zakłóceń lub przerw w remitowanym sygnale spowodowane: a) oddziaływaniem skrajnych warunków atmosferycznych, b) bardzo intensywnymi opadami deszczu, śniegu lub gradu połączonymi z duŜym zachmurzeniem, c) wiatrami oraz wichurami o prędkościach powyŜej 10 m/s. d) zmianach pozycji oraz rodzaju nadajników satelitarnych, systemu nadawania, e) konserwacji urządzeń nadawczych, przerw w dostawie energii elektrycznej, aktów wandalizmu, kradzieŜy urządzeń sieci TVK oraz innych f) zdarzeń losowych niezaleŜnych od woli Operatora.” 2. W przypadku zaistnienia przerw oraz awarii lub zakłóceń w świadczonej przez Operatora usłudze Abonentowi przysługują uprawnienia ujęte w pkt 4.9.”; - Punkt 3.5 w dotychczasowym brzmieniu został wykreślony w całości; - Punkt 4.9 przyjął następujące brzmienie: „W przypadku przerwy (przerw) w abonamencie wynoszącej co najmniej 1 dobę powstałej z winy Operatora, Abonentowi przysługuje pomniejszenie opłaty abonamentowej w wysokości 1/30 za kaŜdy zaliczony dzień przerwy.”; - Punkt 5.6 przyjął następujące brzmienie: „W przypadku rozwiązania Umowy Abonentowi przysługuje zwrot 100% nadpłaconych kwot abonamentu, o ile taka nadpłata istnieje.” - Punkt 6.1 przyjął następujące brzmienie: „Operator nie ponosi odpowiedzialności za: a) niezgodne z prawem wykorzystywanie przez Abonenta usług świadczonych przez Operatora lub inne działania podejmowane przez Abonenta przy wykorzystaniu sieci lub urządzeń Operatora, w tym za szkody wyrządzone osobom trzecim; b) wykreślony w całości; c) wykreślony w całości; - Punkt d) otrzymał nazwę b) i treść: „niemoŜliwość dostarczenia korespondencji (w tym tradycyjnej pocztowej) w przypadku zmiany adresu Abonenta i niedokonania przez Abonenta skutecznego powiadomienia Operatora o tej zmianie. Wiadomość (przesyłkę) nadaną na ostatni znany Operatorowi adres uwaŜa się za nadaną prawidłowo;” punkt e) otrzymał nazwę c) i treść: „niemoŜliwość dostarczenia korespondencji elektronicznej w przypadku zaistnienia przeszkód technicznych, na które Operator nie ma bezpośredniego wpływu (np. działania filtrów antyspamowych, wyłączenie konta lub innych ograniczeń związanych z kontem Abonenta).” - Punkt 6.2 został wykreślony w całości; - Dodano następujące postanowienia: • Punkt 8.1 o treści: „Operator świadczy na rzecz Abonentów bezpłatną i płatną obsługę serwisową.” J 16 • Punkt 8.2 o treści: „Do bezpłatnej obsługi serwisowej zalicza się: a) diagnostykę i usuwanie niesprawności w sprzęcie Operatora, o ile do niesprawności nie przyczyniły się działanie lub zaniechanie działań przez Abonenta, do których był On zobowiązany; b) zmianę ustawienia lub zmianę parametrów eksploatacyjnych infrastruktury technicznej (sieci komputerowej) Operatora.” • Punkt 8.3 o treści: „Do płatnej obsługi serwisowej zalicza się: a) diagnostykę lub modyfikacje ustawień w wykorzystywanym przez Abonenta sprzęcie lub oprogramowaniu; b) zmianę parametrów technicznych dostępu Abonenta, wykonywaną na jego zlecenie (dyspozycję); c) instalację nowych urządzeń lub elementów albo zmianę funkcjonalności istniejących urządzeń (usług), chyba, Ŝe zawarta z Abonentem umowa ustala inaczej; d) usuwanie niesprawności lub przywracanie funkcjonalności infrastruktury technicznej Operatora powstałej z winy Abonenta lub na skutek zaniechania działań, do których był on zobowiązany.” • Punkt 8.4 o treści: „Prace (działania) techniczne realizowane są: a) w systemie 5/7, w godz. 8-16, a w odniesieniu do elementów montowanych na zewnątrz budynków – dodatkowo nie później niŜ do zmierzchu i pod warunkiem nie występowania ograniczonej przejrzystości powietrza; b) z zastrzeŜeniem nieistnienia warunków atmosferycznych uniemoŜliwiających albo istotnie utrudniających poprawne oraz bezpieczne zdiagnozowanie i ewentualne usunięcie usterki; c) z zastrzeŜeniem nieistnienia utrudnienia w dostępie do nieruchomości Abonenta albo jej części uniemoŜliwiającego lub utrudniającego dostęp do zainstalowanych u Abonenta elementów sieci Operatora oraz bezpieczne, wydajne i skuteczne wykonywanie czynności technicznych. • Punkt 8.5 o treści: „Szczegóły informacji o zakresie świadczonej pomocy technicznej i usługach dodatkowych oraz ich ceny znajdują się w cenniku dostępnym na stronie internetowej Operatora.” dowód: wzorce umowy o nazwie „Umowa nr…/…/2012”: k. 69-71; wzorzec umowy p.n.: „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”: k. 73-74; wzorzec umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…”: k. 72; W piśmie z dnia 18 stycznia 2013 roku Roman Grzywaczewski wskazał, iŜ wzorce w zmienionym brzmieniu stosuje od dnia 3 grudnia 2012 roku. Na ich podstawie zawiera nowe umowy z konsumentami. W załączeniu do powyŜszego pisma przedsiębiorca nadesłał kserokopie zawartych w dniach 11, 12 oraz 21 grudnia 2012 roku umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. dowód: umowy z konsumentami: k. 79-120; Zgodnie z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 Roman Grzywaczewski osiągnął, z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej przychód w wysokości (…) zł. W piśmie z dnia 29 marca 2013 roku J 17 Roman Grzywaczewski wskazał ponadto, iŜ z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet jego przychód wyniósł w 2012 roku (…) zł. dowód: PIT-36L: 124-126, PIT/B: k. 127-128, e-mail z 26.03.2012r.: k. 130 II. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: ZagroŜenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagroŜony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, Ŝe to nastąpiło pozwała na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąŜe się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Romana Grzywaczewskiego. Interes publicznoprawny przejawia się takŜe w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznaczenie przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorcy naleŜy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a takŜe działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W myśl zaś art. 4 ust. 2 tej ustawy za przedsiębiorców uznaje się takŜe wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy przedsiębiorca moŜe podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Roman Grzywaczewski prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. A zatem - w świetle powyŜej przytoczonych przepisów prawnych – jest on przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do których przepisy tej ustawy odnoszą się wprost. J 18 Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania postawiono Romanowi Grzywaczewskiemu zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczeniu w stosowanych w obrocie konsumenckim wzorcach umownych postanowień toŜsamych z postanowieniami umownymi wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentó stanowi, iŜ „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iŜ „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. (...).” Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, Ŝe spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - bezprawność działań przedsiębiorcy Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a takŜe sprzeczne z zasadami współŜycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyŜej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uwaŜa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego”. NaleŜy w tym miejscu wskazać, iŜ wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezaleŜnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy teŜ nie były zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu naleŜy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. J 19 Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, Ŝe posłuŜenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, Ŝe od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. PowyŜsze stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu NajwyŜszego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iŜ „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kp.c., moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyŜszej uchwały Sąd uznał m.in., Ŝe „(..) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje równieŜ przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeŜeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, Ŝe jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliŜonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecieŜ tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (..). Przyjęta powyŜej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.ok.ik. znajduje równieŜ uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a takŜe orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (..) „. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą takŜe takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest m.in. wykazanie, Ŝe zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia wzorców umowy pn. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony oraz „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony stosowanych przez Romana Grzywaczewskiego przy zawieraniu umów o świadczenie usług dostępu do sieci Internet, są toŜsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycjami 398, 400, 1030, 3272, 354, 639, 601, 1163, 1029, 1340, 1374. Postanowienia zamieszczone we wzorcu umowy o nazwie „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony. 1. W omawianym wzorcu umowy w § 4 ust. 4.2 zamieszczone jest następujące postanowienie: „Usługodawca zapewnia stałą kwotę netto abonamentu, z moŜliwością rewaloryzacji o stopę inflacji tylko raz w danym roku kalendarzowym. O zmianach wysokości Opłaty Abonamentowej Usługodawca powiadomi Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej trzydziestu dni (30) dni. Zmiany Opłaty Abonamentowej nie stanowią zmian niniejszej Umowy.” J 20 W wyroku z dnia 19 stycznia 2005r. (sygn. akt XVII Amc 2/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienia, które następnie zostały wpisane pod poz. 398 i 400 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Zmiana opłaty za doprowadzenie sygnału nie oznacza zmiany warunków umowy” oraz „ Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy. ”. W uzasadnieniu do powołanego powyŜej wyroku Sąd uznał za swoją argumentację Prezesa Urzędu, według której, w powyŜszych przypadkach wbrew treści art. 384 1 k.c., pomimo zmiany głównego świadczenia obciąŜającego konsumenta, nie zostało mu jednocześnie przyznane prawo do wypowiedzenia łączącej strony umowy. Zapisy powyŜsze przewidując uprawnienie przedsiębiorcy do jednostronnej zmiany istotnych warunków umowy bez zagwarantowania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy naruszają dobre obyczaje takie jak: zaufanie stron, poszanowanie prawa i rzetelność przedsiębiorcy, prowadząc do raŜącego naruszenia jego interesów. Zapisy takie stanowią niedozwolone postanowienia umowne opisane w treści art. 385 3 pkt 10, 19 oraz 20 k.c. Treść wyŜej zacytowanego postanowienia stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego równieŜ ustanawia po stronie przedsiębiorcy uprawnienie do zmiany cennika świadczonych usług. Jednocześnie w pozostałych zapisach stosowanych przez tego przedsiębiorcę wzorców umownych brak jest zastrzeŜenia w takim wypadku prawa konsumenta do wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony. Opłata abonamentowa, którą cennik usług dostępu do sieci internet obejmuje, w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych jest głównym świadczeniem, do którego zobowiązuje się konsument. Tym samym, skoro pomiędzy konsumentem a Romanem Grzywaczewskim istnieje stosunek prawny o charakterze ciągłym, zgodnie z treścią art. 384 2 k.c. w przypadku zmiany jego istotnych postanowień konsumentowi winno przysługiwać bezwzględne prawo do wypowiedzenia umowy. W przedmiotowym przypadku, tak jak i w powołanych powyŜej klauzulach niedozwolonych uprawnienie takie konsumentowi nie przysługuje. Nie jest bowiem wystarczającym zapisanie w umowie zobowiązania przedsiębiorcy do poinformowania o planowanej zmianie cennika. Przyznanie przedsiębiorcy uprawnienia do jednostronnej zmiany umowy poprzez podwyŜszenie wynagrodzenia za świadczone usługi, gdy jednocześnie konsument jest związany dokonaną zmianą, prowadzi do niedozwolonego uprzywilejowania przedsiębiorcy. Mając powyŜsze na uwadze uznać naleŜy, iŜ skutek stosowania omawianego postanowienia jest toŜsamy ze skutkiem wywoływanym przez klauzule abuzywne wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 398 i 400. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z uŜytych zwrotów i wyrazów stwierdzić naleŜy toŜsamość porównywanych zapisów. 2. W omawianym wzorcu umowy w § 5 ust. 5.3 zamieszczone jest następujące postanowienie: „Usługodawca zastrzega sobie moŜliwość czasowego wyłączenia serwerów dostępowych z powodu przeprowadzania prac serwisowych i konserwacyjnych. Usługodawca zapewnia, Ŝe przerwy te nie będą łącznie trwały dłuŜej niŜ 48 godziny w ciągu 1 miesiąca. Usługodawca w miarę moŜliwości na witrynie WWW adresie określonym w załącznik nr 1 informował będzie o planowanym wyłączeniu serwerów.” Wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 roku (sygn. akt XVII AmC 138/05) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1030 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Operator zastrzega sobie równieŜ prawo do zablokowania uŜytkownikowi dostępu do sieci Internet na łączny okres miesięcznie nie większy niŜ 48 godzin, w celu dokonania niezbędnej konserwacji i kontroli swojego sprzętu ”. W orzeczeniu tym Sąd uznał za uzasadnioną J 21 argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą usługa dostępu do internetu polega na nieprzerwanym zapewnieniu konsumentowi dostępu do sieci www w zamian za określoną opłatę abonamentową. W sytuacji, gdy przerwa w świadczeniu usługi jest powodowana przyczynami technicznymi, zachodzi po stronie przedsiębiorcy niemoŜliwość świadczenia spowodowana okolicznościami, za które moŜe nie ponosić on odpowiedzialności. W takiej sytuacji winien znaleźć zastosowanie przepis art. 495§ 2 k.c. stanowiący, iŜ jeŜeli świadczenie jednej ze stron stało się niemoŜliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. PowyŜej zacytowane postanowienie ustanawia po stronie przedsiębiorcy uprawnienie do zarządzania przerw w świadczeniu usługi dostępu do internetu jednocześnie nie przewidując w takim wypadku odpowiedniego zmniejszenia świadczenia po stronie konsumentów. Prowadzi to z jednej strony do uiszczenia przez konsumenta opłaty za świadczenie, którego nie uzyskał, z drugiej zaś do bezpodstawnego wzbogacenia przedsiębiorcy. Takie postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym, o którym mowa w art. 385 3 pkt 22 k.c. Treść § 5 ust. 5.3 wzorca umowy stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego równieŜ, jak powyŜej zacytowana klauzula abuzywna zastrzega dla przedsiębiorcy uprawnienie do przerwania dostarczania sygnału internetowego do konsumentów, z powodu przeprowadzania prac serwisowych i konserwacyjnych. Jednocześnie, ani w omawianym postanowieniu, ani teŜ w innych zapisach stosowanych przez przedsiębiorcę wzorców umownych nie ma regulacji, która w takiej sytuacji przewidywałaby zmniejszenie świadczenia po stronie konsumentów. Tym samym skutek stosowania omawianego postanowienia jest toŜsamy ze skutkiem stosowania niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do Rejestru pod nr 1030. Biorąc powyŜsze pod uwagę, mimo róŜnic w sformułowaniu treści, naleŜy stwierdzić toŜsamość porównywanych powyŜej zapisów. 3. W omawianym wzoru umowy w § 9 ust. 9.1 zamieszczone jest następujące postanowienie: „Z zastrzeŜeniem punktu 9.2 poniŜej, odpowiedzialność Usługodawcy z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania Umowy z tytułu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyrządzonym w związku z wykonywaniem niniejszej Umowy ograniczona jest do obowiązku udzielenia przez Usługodawcę bonifikat, o których mowa w paragrafie 5 Umowy.” Wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 roku (sygn. akt XVII AmC 5397/11) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 3272 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Odpowiedzialność Operatora za wszelkie awarie nie moŜe przekraczać kwoty proporcjonalnej do czasu trwania awarii oraz wysokości jednej opłaty abonamentowej.” Postanowienie, stosowane przez Romana Grzywaczewskiego, w uznaniu Prezesa Urzędu jest toŜsame co do celu i skutku z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe porównywane postanowienia dotycząc tej samej sytuacji, tj. ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorcy telekomunikacyjnego z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy. Postanowienie stosowane przez Romana Grzywaczewskiego odnosi się równieŜ do ograniczenia odpowiedzialności za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku przedsiębiorca ogranicza swoją odpowiedzialność, w przypadku Romana Grzywaczewskiego do udzielenia bonifikat przewidzianych w paragrafie 5 wzorca umowy – to jest do udzielenia bonifikaty w wysokości 1/30 abonamentu za kaŜdy dzień niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy (§ 5 ust. 5.4 wzorca), w drugim przypadku, do wysokości jednej opłaty abonamentowej. Tymczasem, jak wynika z art. 104 ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne do odpowiedzialności przedsiębiorców telekomunikacyjnych za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi telekomunikacyjnej stosuje się przepisy J 22 Kodeksu cywilnego. Tym samym, ustalenie wysokości odszkodowania powinno odbywać się według reguł ogólnych Kodeksu cywilnego, w tym według art. 361 i n. k.c.. Z powyŜszych przepisów wynika między innymi zasada pełnego odszkodowania, która przejawia się w tym, Ŝe naprawienie szkody obejmuje zarówno straty, jakie poszkodowany poniósł, jak i korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Analizowane postanowienie wprowadzają zaś zasady, zgodnie z którymi odszkodowanie za szkody powstałe dla konsumentów w związku ze świadczoną usługą nie mogą przekroczyć określonych wartości. Skutki obu analizowanych klauzul uznać zatem naleŜy za zbieŜne, podobnie jak ich cel sprowadzający się do ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorców. Mając na uwadze powyŜsze, nie ulega wątpliwości, iŜ analizowane postanowienia są toŜsame, czego nie przekreślają róŜnice w sformułowaniu ich treści. 4. W omawianym wzoru umowy w § 9 ust. 2 zamieszczone jest następujące postanowienie: „Wyłącza się odpowiedzialność Usługodawcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi, jeŜeli nastąpiło ono na skutek siły wyŜszej, rozumianej jako nadzwyczajne zdarzenie, które nie zostało przewidziane przez strony, a której jest niemoŜliwe do zapobieŜenia mimo dołoŜenia ekonomicznie uzasadnionej naleŜytej staranności, takiej jak działanie sił przyrody, wojna, strajki generalne, wandalizm. Za siłę wyŜszą w rozumieniu niniejszej Umowy, wpływającą na jakość świadczonej usługi Elektrosat, naleŜy rozumieć takŜe jakość i stabilność węzłów sieci energetycznej oraz działania innych operatorów telekomunikacyjnych zapewniających dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet lub do węzłów lokalnych tej sieci.” Wyrokiem z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03, dotyczącym pozwu przeciwko Przedsiębiorstwu Energetycznemu Okręgu Radomsko-Kieleckiego S.A. w SkarŜysku Kamiennej), Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za postanowienie niedozwolone, które następnie zostało wpisane do Rejestru pod poz. 354 postanowienie o treści: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienaleŜytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyŜszej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezaleŜnego od woli stron uniemoŜliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski Ŝywiołowej jak poŜar, powódź, huragan, sadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotaŜu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z duŜym prawdopodobieństwem moŜe wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaŜy energii elektrycznej, który zagraŜa, lub z duŜym prawdopodobieństwem moŜe zagraŜać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobieŜenia lub usunięcia skutków awarii w sieci” . NaleŜy w tym miejscu zaznaczyć, iŜ ustawodawca posługuje się pojęciem „siły wyŜszej” w wielu miejscach k.c., lecz nie wprowadza jego definicji ustawowej. Siła wyŜsza traktowana jest jako zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne i niezaleŜne od woli stron uniemoŜliwiające wykonanie umowy w całości lub części. Taki sposób zdefiniowania siły wyŜszej znajduje akceptację tak w doktrynie 1 , jak i orzecznictwie 2 . Stan określany w ten sposób powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być widoczny i sprawdzalny dla obserwatora. Odnośnie oceny stopnia wpływu tego zdarzenia na działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, przewaŜa tzw. teoria obiektywna 1 Np. G. Bieniek w: G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. śuławska, Komentarz do k.c. Księga trzecia Zobowiązania, Warszawa 1996, tom 1, s. 310. 2 Np. wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r., IV CKN 629/00, publik. Lex, nr 54332, postanowienie Sądu NajwyŜszego z dnia 12 marca 2002 r., IV CKN 1697/00, publik. Lex, nr 54373. J 23 niedopuszczająca, aby miarodajna była wyłącznie ocena podmiotu powołującego się na siłę wyŜszą. Stosowanie tej teorii musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna być dokonywana "z zewnątrz", ale przy uwzględnieniu konkretnej sytuacji ocenianego. Zakwestionowane postanowienie zamieszczone we wzorcu umowy stosowanym przez Romana Grzywaczewskiego podobnie jak postanowienie wpisane do Rejestru z góry przyznaje nazwanym przez siebie zjawiskom cechy właściwe sile wyŜszej. W zakwestionowanym postanowieniu, pośród zdarzeń będących siłą wyŜszą wymieniono działanie sił przyrody, wandalizm oraz jakość i stabilność węzłów sieci energetycznej oraz działania innych operatorów telekomunikacyjnych zapewniających dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet lub do węzłów lokalnych tej sieci. Dla przykładu wskazać tu moŜna, Ŝe jeŜeli chodzi o działanie sił przyrody, nie wszystkie one mogą być uznane za siłę wyŜszą, a w szczególności te, których moŜna się spodziewać choćby z tego powodu, Ŝe występują corocznie na terenie kraju (np. burze, deszcz, śnieg, grad). Przedsiębiorca formułując w taki sposób postanowienie wzorca umowy, uzyskuje uprawnienie do uznawania danej okoliczności będącej przyczyną niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania jako okoliczności niezaleŜnej od niego, nieprzewidywalnej i której nie mógł zapobiec. Oznacza to, Ŝe w wielu przypadkach Roman Grzywaczewski, powołując się na postanowienie umowy, będzie mógł zwolnić się od odpowiedzialności argumentując, iŜ za daną okoliczność odpowiedzialności nie ponosi. Tym samym prowadzić to moŜe do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Takie działanie narusza dyspozycję art. 385 3 pkt 2 k.c. - zgodnie z którym za niedozwolone postanowienia umowne - uwaŜa się w razie wątpliwości postanowienia umowne, które wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy. Wywołuje ono toŜsame skutki, jak klauzula abuzywna wpisana do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 354 i pomimo róŜnic w sformułowaniu treści, naleŜy stwierdzić toŜsamość porównywanych powyŜej zapisów. Postanowienia zamieszczone we wzorcu umowy p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony i nieokreślony. 1. W omawianym wzorcu umowy, w jego punktach 2.18, 3.5, 6.1 oraz 6.2 zostały zamieszczone postanowienia regulujące kwestię odpowiedzialności Romana Grzywaczewskiego z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Postanowienia te przyjęły następujące brzmienia: - „ Operator nie ponosi odpowiedzialności materialnej za skutki spowodowane: brakiem sygnału, zakłóceniami oraz przerwami w remitowanym sygnale a) spowodowane między innymi: b) oddziaływaniem skrajnych warunków atmosferycznych c) bardzo intensywnymi opadami deszczu, śniegu lub gradu połączone z duŜym zachmurzeniem d) wiatry oraz wichury powyŜej 10m/s. e) zmian pozycji oraz rodzaju nadajników satelitarnych, systemu nadawania, f) konserwacji urządzeń nadawczych, przerw w dostawie energii elektrycznej, aktów wandalizmu, kradzieŜy urządzeń sieci TVK oraz innych J 24 g) zdarzeń losowych niezaleŜnych od woli Operatora.”; - „Operator nie ponosi odpowiedzialności za czasowe pogorszenie jakości dostępu (przerwy) spowodowane czynnikami atmosferycznymi (tj. np. wyładowania atmosferyczne, opady gradu, zaniki lub wyłączenia prądu, powódź itp.) lub innymi, na które nie ma bezpośredniego wpływu.”; - „Operator nie ponosi odpowiedzialności za: (…) b) wadliwe funkcjonowanie systemu spowodowane przyczynami od niego niezaleŜnymi, (…), awariami systemów i łączy innych dostawców; c) niemoŜliwość lub utratę zdolności świadczenia usług spowodowaną ingerencją instytucji administracji państwowej lub osiedlowej (samorządowej).”; - „Operator i Administrator nie ponoszą odpowiedzialności za szkody pośrednie i bezpośrednie w tym równieŜ utracone korzyści spowodowane wystąpieniem (…) przyczyn niezaleŜnych od Operatora (np. zakłóceń dosyłu sygnału internetowego, przerwy w dostawie prądu oraz z tytułu konserwacji urządzeń lub linii transmisyjnych). ”. W rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się szereg klauzul abuzywnych, które dotyczą kwestii wyłączenia przez operatora telekomunikacyjnego swej odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy. W wyroku z dnia 12 marca 2007r. (sygn. akt XVII Amc 1/07) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1163 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyŜszej, lub pracy nadajników w pobliŜu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz innych Operatorów.” Nadto w wyroku z dnia 17 października 2005r. (sygn. akt XVII Amc 75/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie które następnie zostało wpisane pod poz. 601 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Abonent nie moŜe wnosić Ŝadnych roszczeń w stosunku do Operatora w związku z brakiem moŜliwości dostępu do sieci Internet z powodu trudności technicznych wykonania usługi w umownym terminie. ”. Jednocześnie w wyroku z dnia 21 listopada 2006 roku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1029 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Operator nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie szkody poniesione przez UŜytkownika w czasie trwania umowy, powstałe z przyczyn od Operatora niezaleŜnych (ze szczególnym uwzględnieniem przerw w dostępie do sieci Internet).” Postanowienie o treści „Usługodawca nie ponosi Ŝadnej odpowiedzialności za szkody i straty Abonentów wynikłe na skutek przerwania połączenia, braku połączenia, nieotrzymania poczty elektronicznej, braku dostępu do Internetu.” zostało zaś wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod poz. 639 na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 kwietnia 2005 roku. W powyŜszych orzeczeniach Sąd Okręgowy uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwach, zgodnie z którą powyŜsze postanowienia są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, o których mowa w art. 385 3 pkt 2 k.c oraz art. 385 1 § 1 k.c. W świetle tego przepisu niedozwolone jest postanowienie, które wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Do umów providerskich, których przedmiotem jest zapewnienie dostępu do sieci www, stosuje się ogólne przepisy dotyczące odpowiedzialności za szkodę. Tytułem do J 25 występowania przez abonenta przeciwko operatorowi o naprawienie wyrządzonej szkody moŜe być zarówno czyn niedozwolony (art. 415 k.c. i nast.), jak i niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania (art. 471 k.c. i nast.). KaŜde ewentualne roszczenie abonenta o naprawienie szkody powinno jednak podlegać indywidualnej ocenie, z uwzględnieniem wszystkich występujących w sprawie okoliczności, w tym takŜe przesłanek wyłączających odpowiedzialność operatora. Podkreślić naleŜy, iŜ w kaŜdym przypadku operator moŜe podnieść zarzuty egzoneracyjne (wyłączające odpowiedzialność), jak np. siła wyŜsza, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą operator nie ponosi odpowiedzialności. Tymczasem powyŜsze postanowienia z góry wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak dostępu do sieci, abstrahując od zasad odpowiedzialności przewidzianych w kodeksie cywilnym prowadząc nawet do całkowitego wyłączenia odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody. Ponadto zakres wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy został w nich określony bardzo szeroko. UŜyte sformułowanie są nieprecyzyjne. MoŜe to prowadzić do rozszerzenia przez operatora wyłączenia jego odpowiedzialności poza zakres dozwolonych przesłanek egzoneracyjnych, a nawet w ogóle wyłączyć jego odpowiedzialność. W konsekwencji zachowanie przedsiębiorcy, który - korzystając z posiadanej przewagi kontraktowej – ogranicza a priori (tj. przed zaistnieniem ewentualnej szkody), poprzez odpowiednie postanowienie wzorca umownego, odpowiedzialność za ewentualne szkody poniesione przez abonenta na skutek korzystania z usług operatora, moŜe zostać ocenione jako naruszające dyspozycję art. 385 3 pkt 2 k.c. Treść punktu 2.18, punktu 3.5, punktu 6.1 oraz punktu 6.2 wzorca umowy stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego w podobny sposób kształtuje odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wskazać przede wszystkim naleŜy, iŜ przedsiębiorca w omawianych postanowieniach wzorców umownych wyłącza juŜ z góry swoją odpowiedzialność za szkody wynikłe z niewykonania lub nienaleŜytego wypełniania swoich zobowiązań wynikających z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podnieść trzeba, Ŝe kaŜde ewentualne roszczenie abonenta o naprawienie wyrządzonej szkody powinno podlegać indywidualnej ocenie, z uwzględnieniem wszystkich występujących w sprawie okoliczności, w tym takŜe przesłanek wyłączających odpowiedzialność operatora. Tymczasem przedsiębiorca w analizowanych postanowieniach wyłączył z góry – tj. przed zaistnieniem ewentualnych szkód – swoją odpowiedzialność za: szkody „materialne” (punkt 2.18), „czasowe pogorszenie jakości dostępu (przerwy)” (punkt 3.5), „wadliwe funkcjonowanie systemu”, „niemoŜliwość lub utratę zdolności świadczenia usług” (punkt 6.1), „szkody pośrednie i bezpośrednie w tym równieŜ utracone korzyści” (punkt 6.2), to jest wszelkie szkody wyrządzone w trakcie korzystania ze świadczonej usługi dostępu do Internetu. W omawianych postanowieniach Roman Grzywaczewski wyłącza ponadto swoją odpowiedzialność nie tylko za szkody będące wynikiem zdarzeń od niego niezaleŜnych, ale równieŜ te, które mogą wystąpić w związku z podejmowanymi przez niego działaniami: konserwacja urządzeń nadawczych, konserwacja urządzeń lub linii transmisyjnych. Określając przykładowy katalog przypadków wyłączających jego odpowiedzialność czyni to w sposób zbyt ogólnikowy, niesprecyzowany. Wśród tych okoliczności wymienione są ponadto okoliczności, które mogą być niezaleŜne od samego przedsiębiorcy lecz przez niego zawinione np.: ingerencja instytucji administracji państwowej lub osiedlowej (samorządowej). Mając powyŜsze na uwadze uznać naleŜy, iŜ skutek stosowania omawianych postanowień Regulaminu stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego jest identyczny jak skutek stosowania klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr.639, 601, 1163 i 1029. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z uŜytych zwrotów i wyrazów stwierdzić naleŜy toŜsamość porównywanych zapisów. J 26 2. W omawianym wzorcu umowy, jego punkcie 4.9 znajduje się postanowienie o treści: „W przypadku przerwy (przerw) w abonamencie dłuŜszej niŜ 1 doba powstałej z winy Operatora , Abonentowi przysługuje pomniejszenie opłaty abonamentowej w wysokości 1/30 za kaŜdy zaliczony dzień przerwy. Do okresu przerwy zalicza się pełne doby.” Wyrokiem z dnia 16 maja 2007 roku (sygn. akt XVII AmC 88/07) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1340 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „W przypadku awarii trwającej dłuŜej niŜ jeden dzień Abonentowi przysługuje bonifikata w wysokości 1/30 opłaty abonamentowej, za kaŜdy pełny dzień awarii.” Postanowienie stosowane przez Romana Grzywaczewskiego w uznaniu Prezesa Urzędu jest toŜsame co do celu i skutku z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru. ZauwaŜyć naleŜy, Ŝe porównywane postanowienia dotyczą tej samej sytuacji, tj. wystąpienia awarii skutkującej niemoŜnością świadczenia usługi przez okres dłuŜszy niŜ jeden dzień. Na podstawie analizowanych postanowień przedsiębiorcy przyznają konsumentom odszkodowanie/bonifikatę za kaŜdy zaliczony dzień przerwy/za kaŜdy pełny dzień awarii w tej samej wysokości, tj. 1/30 opłaty abonamentowej. I tak, w przypadku awarii trwającej półtora dnia (32 godziny), konsument ma moŜliwość uzyskania odszkodowania tylko za dzień przerwy (24 godziny). Skutki obu analizowanych klauzul uznać zatem naleŜy za zbieŜne, podobnie jak ich cel sprowadzający się do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców za nienaleŜyte świadczenie usług, wynikające z awarii trwającej przez okres krótszy niŜ jeden dzień. Mając na uwadze powyŜsze, nie ulega wątpliwości, iŜ analizowane postanowienia są toŜsame, czego nie przekreślają róŜnice w sformułowaniu ich treści. 3. W stosowanym przez Romana Grzywaczewskiego Regulaminie świadczenie usług, w jego punkcie 5.6 zamieszczono ponadto postanowienie o treści: „W przypadku rozwiązania Umowy Abonentowi przysługuje zwrot 100% nadpłaconych kwot abonamentu, o ile taka nadpłata istnieje. W przypadku zastosowania przez Operatora zapisów p-tu 5.2 zwrot takich Abonentowi nie przysługuje.” Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2007 roku (sygn. akt XVII AmC 99/07) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1374 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Rozwiązanie umowy z przyczyn leŜących po stronie UŜytkownika nie powoduje zwrotu wniesionych przez UŜytkownika serwisu iplay.pl opłat.” Postanowienie stosowane przez Romana Grzywaczewskiego, w uznaniu Prezesa Urzędu, jest toŜsame co do celu i skutku z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru. Odwołanie się w nim do punktu 5.2 wzorca umowy wskazuje, Ŝe będzie ono miało zastosowanie, gdy to przedsiębiorca rozwiąŜe zawartą umowę z przyczyn takich, jak: wykorzystywanie przez konsumenta usług świadczonych przez Operatora do celów niezgodnych z prawem, działanie konsumenta naruszające postanowienia umowy i regulaminu, w szczególności w zakresie obowiązku ponoszenia przez niego opłat, działanie przez konsumenta na szkodę przedsiębiorcy. Porównywane postanowienia regulują zatem tą samą kwestię, to jest rozliczeń uiszczonego abonamentu/opłat w przypadku rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z powodu okoliczności leŜących po stronie konsumenta. Oba postanowienia przewidują, Ŝe w takim przypadku wpłacone juŜ przez konsumenta kwoty nie są jemu zwracane. Skutki porównywanych postanowień są zatem toŜsame i sprowadzają się do zatrzymania przez przedsiębiorcę opłat, za usługę, która na skutek rozwiązania umowy, nie będzie juŜ przez niego J 27 świadczona. Takie rozwiązanie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i raŜąco narusza interes konsumentów, gdyŜ prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania przedsiębiorcy, który uprawniony jest do zatrzymania nienaleŜnego mu świadczenia. Mając na uwadze powyŜsze, nie ulega wątpliwości, iŜ analizowane postanowienia są toŜsame, czego nie przekreślają róŜnice w sformułowaniu ich treści. Mając powyŜsze na względzie, Prezes Urzędu uznał, iŜ kwestionowane powyŜej zapisy umowne mieszczą się w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone: • treść § 4 ust. 4.2. wzorca umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony, w treści klauzul z poz. 398 i 400; • treść § 5 ust. 5.3. wzorca umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony, w treści klauzul z poz. 1030; • treść § 9 ust. 9.1. wzorca umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony, w treści klauzuli z poz. 3272; • treść § 9 ust. 2 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony, w treści klauzuli z poz. 354; • treść punktów 2.18, 3.5, 6.1 oraz 6.2 wzorca umowy p.n. „„Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, w treści klauzul z poz. 1163, 639, 601 i 1029; • treść punktu 4.9 wzorca umowy p.n. „„Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, w treści klauzuli z poz. 1340; • treść punktu 5.6 wzorca umowy p.n. „„Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, w treści klauzuli z poz. 1374; Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) – godzenie w zbiorowy interes konsumentów. W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” naleŜy zaznaczyć, iŜ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, Ŝe nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, poniewaŜ niekiedy jeden ujawniony J 28 przypadek naruszenia prawa konsumenta moŜe być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Romana Grzywaczewskiego, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nim umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając powyŜsze na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, Ŝe zostało udowodnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania postawiono przedsiębiorcy takŜe zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie podania w umowach o świadczenie usług telekomunikacyjnych informacji, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 3, 8, 11, 13, 14 i 15 ustawy Prawo telekomunikacyjne (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 stycznia 2013 r.). W dniu 21 stycznia 2013 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012, poz. 1445). Artykuł 1 ww. ustawy zmienił treść ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne między innymi nadając nowe brzmienie art. 56 ust. 3. Na mocy tego przepisu umowa o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinna określać m.in.: -termin oczekiwania na przyłączenie do sieci lub termin rozpoczęcia świadczenia usług (art. 56 ust. 3 pkt 3); -tryb i warunki dokonywania zmian umowy oraz warunki jej przedłuŜenia i rozwiązania (art. 56 ust. 3 pkt 9); -zakres usług serwisowych (art. 56 ust. 3 pkt 14); -zakres odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokość odszkodowania oraz zasady i terminy jego wypłaty (art. 56 ust. 3 pkt 15); -zasady, tryb i terminy składania oraz rozpatrywania reklamacji (art. 56 ust. 3 pkt 16); -informację o polubownych sposobach rozwiązywania sporów (art. 56 ust. 3 pkt 17). RównieŜ, na mocy art. 1 powyŜszej ustawy, art. 56 ust. 5 ustawy Prawo telekomunikacyjne otrzymał brzmienie:„Dane, o których mowa w ust. 3 pkt 6-8 i 10-21, na podstawie wyraźnego J 29 postanowienia umowy, mogą być zawarte w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych.” Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iŜ „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 określa, iŜ „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: (…) 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; (…).” Aby doszło do naruszenia ww. przepisów prawa muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – bezprawność działań przedsiębiorcy Zaniechanie zamieszczenia w stosowanych wzorach umów prawem nakazanych informacji moŜe stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Wskazać naleŜy, iŜ przepis art. 56 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne, w brzmieniu obowiązującym zarówno przed dniem 21 stycznia 2013 r., jak i w brzmieniu obowiązującym po tej dacie, ustanawia minimalne wymagania dotyczące treści stosunku prawnego, który łączy dostawcę usług telekomunikacyjnych z odbiorcą końcowym. Brak rozstrzygnięć w kwestiach w nim wymienionych stanowi naruszenie ustawy i odbywa się z naruszeniem praw konsumentów. W myśl art.56 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne świadczenie usług telekomunikacyjnych odbywa się na podstawie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zawieranej w formie pisemnej, określającej w szczególności ww. informacje dotyczące: -terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia usług (art. 56 ust. 3 pkt 3); -trybu i warunków dokonywania zmian umowy oraz warunków jej przedłuŜenia i rozwiązania (art. 56 ust. 3 pkt 9); -zakresu usług serwisowych (art. 56 ust. 3 pkt 14); -zakresu odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasad i terminów jego wypłaty (art. 56 ust. 3 pkt 15); -zasad, trybu i terminów składania oraz rozpatrywania reklamacji (art. 56 ust. 3 pkt 16); -informacji o polubownych sposobach rozwiązywania sporów (art. 56 ust. 3 pkt 17). Zgodnie z wolą ustawodawcy umowa zawierana pomiędzy abonentem a przedsiębiorcą obligatoryjnie powinna zawierać regulacje, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 2, 3 i 9 ustawy Prawo telekomunikacyjne (przed dniem 21 stycznia 2013 r. były to punkty 3, 8 i 9). Natomiast dane, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 6-8 i 10-21 ww. ustawy, na podstawie wyraźnego postanowienia umowy, mogą być zawarte w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych (art. 56 ust. 5). W analizowanych wzorcach umownych p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas J 30 określony, „Umowa nr…2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony oraz „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…” brak jest poszczególnych danych wymaganych ww. przepisem prawnym. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iŜ wzorzec umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulujący prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony nie zawiera w swojej treści informacji określających: zakres usług serwisowych, zakres odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokość odszkodowania oraz zasady i terminy jego wypłaty a takŜe zasady, tryb i terminy składania oraz rozpatrywania reklamacji oraz informacji o polubownych sposobach rozwiązywania sporów. Co prawda ze stanu faktycznego sprawy wynika, Ŝe powyŜsze informacje zamieszczone są we wzorcu p.n. „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, jednakŜe w samej umowie brak jest postanowienia, które zgodnie z wymogami ustawy prawo telekomunikacyjne odsyłałoby w sposób wyraźny do tego wzorca. Za takie nie moŜna bowiem uznać wskazania, Ŝe regulamin ten stanowi integralną część umowy. Wyraźne odesłanie polega bowiem na określeniu zakresu informacji, których konsument powinien poszukiwać w regulaminie. We wzorcu o nazwie „Umowa nr…2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony brak jest elementów, które we wzorcu tym powinny się znaleźć bezwzględnie (tryb i warunki dokonywania zmian umowy), jak i informacji, które przy spełnieniu dodatkowych warunków mogą zostać zamieszczone w regulaminie świadczenia usług (zasady, tryb i terminy składania oraz rozpatrywania reklamacji oraz informacja o polubownych sposobach rozwiązywania sporów). Stwierdzając naruszenie obowiązków informacyjnych opisanych aktualnie w treści art. 56 ust. 3 pkt 16 i 17 ustawy Prawo telekomunikacyjne, Prezes Urzędu miał na uwadze, Ŝe w przedmiotowym wzorcu brak jest nie tylko powyŜszych informacji, ale choćby postanowienia, które w sposób wyraźny wskazywałoby, Ŝe informacje te moŜna odnaleźć w Regulaminie świadczenia usług. Za takie nie moŜna bowiem uznać wskazania, Ŝe regulamin ten stanowi integralną część umowy. Wyraźne odesłanie polega bowiem na określeniu zakresu informacji, których konsument powinien poszukiwać w regulaminie. We wzorcu umowy o nazwie „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi telefonii VoIP informacji brak jest natomiast informacji o: terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminie rozpoczęcia świadczenia usług, zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasadach i terminach jego wypłaty, a takŜe zasadach, trybie i terminach składania oraz rozpatrywania reklamacji i polubownych sposobach rozwiązywania sporów. We wzorcu tym brak jest równieŜ postanowienia, które w sposób wyraźny wskazywałoby, Ŝe informacje te moŜna odnaleźć w Regulaminie świadczenia usług. Zdaniem Prezesa Urzędu za takie postanowienie nie moŜna uznać wskazania, Ŝe konsument potwierdza, Ŝe pobrał ze strony internetowej regulamin świadczenia usług i zapoznał się z jego treścią. Wyraźne odesłanie polega bowiem na określeniu zakresu informacji, których konsument powinien poszukiwać w regulaminie. J 31 Mając powyŜsze na uwadze uznać naleŜy, iŜ Roman Grzywaczewski, nie zamieszczając w omawianych wzorcach umownych, stosowanych w obrocie z konsumentami, powyŜszych informacji, uchybił obowiązkowi udzielania swoim kontrahentom (konsumentom) rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Zatem takie działanie uznać naleŜy za bezprawne. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu uznał za udowodnione, Ŝe powyŜsze działania przedsiębiorcy spełniają pierwszą z dwóch ww. przesłanek, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy, polegającą na naruszeniu powyŜej powołanych przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne, co jednocześnie stanowi uchybienie ustawowemu obowiązkowi udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – godzenie w zbiorowy interes konsumentów Analizując drugą przesłankę zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naleŜy stwierdzić, iŜ opisane działanie przedsiębiorcy, naruszające ww. przepisy prawne niewątpliwie godzi w interes konsumenta i rodzi po jego stronie niekorzystne skutki. Podkreślić bowiem naleŜy, iŜ nałoŜenie przez ustawodawcę na przedsiębiorcę obowiązku podawania w treści umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych lub regulaminu (na podstawie wyraźnego postanowienia tej umowy) ww. informacji słuŜy zapewnieniu konsumentom źródła wiedzy na temat przysługujących im uprawnień oraz spoczywających na nich obowiązkach. Zaniechanie umieszczenia przez Romana Grzywaczewskiego w stosowanych wzorcach informacji dotyczącej zasad oraz trybu rozpatrywania reklamacji, w szczególności terminu oraz formy, w jakich reklamacja moŜe zostać złoŜona oraz obowiązków ciąŜących na przedsiębiorcy w przypadku jej złoŜenia, narusza prawo konsumentów do pełnej i nie wprowadzającej w błąd informacji o przysługujących im uprawnieniach związanych z nienaleŜytym wykonaniem zobowiązania przez przedsiębiorcę. Takie działanie co najmniej utrudnia dochodzenie zasadnych roszczeń przeciwko przedsiębiorcy. Ustawa obliguje równieŜ przedsiębiorców do informowania konsumentów o zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasad i terminów jego wypłaty. W umowie powinny się znaleźć postanowienia dotyczące wysokości odszkodowania ("kar umownych") w przypadku niewykonania lub nienaleŜytego wykonania usługi telekomunikacyjnej przez uŜytkownika, ale równieŜ w przypadku, gdy umowa jest naruszana przez przedsiębiorcę. Brak powyŜszych informacji uniemoŜliwia określenie konsumentom skutków finansowych swoich decyzji ale i równocześnie wysokości przysługujących im względem przedsiębiorcy roszczeń. Precyzyjnemu określeniu tych roszczeń słuŜy równieŜ zobowiązanie przedsiębiorców do zamieszczenia w umowach informacji na temat terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia usług czy teŜ zakresu obsługi serwisowej. Tylko bowiem w przypadku dokładnego wskazania tych informacji, konsument będzie posiadał pełną i precyzyjną informację na temat treści zobowiązania kontrahenta i ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu nienaleŜytego wykonania umowy. ZauwaŜyć takŜe naleŜy, iŜ umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych powinna zawierać informację dotyczącą trybu i warunków dokonywania zmian tej umowy. Zaniechanie udzielenia takich informacji godzi w interes konsumentów szczególnie w sytuacji gdy wprowadzane do stosunku prawnego zmiany zmierzają do pogorszenia sytuacji prawnej odbiorców usług. Zaniechanie przez Romana Grzywaczewskiego umieszczenia w stosowanych wzorcach J 32 umownych przedmiotowych informacji pozbawiło konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, świadomego i czynnego uczestnictwa w rynku. Konsumenci którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących trybu dochodzenia przysługujących im roszczeń, najprawdopodobniej nie skorzystają z przewidzianych prawem instrumentów, w szczególności jeśli według treści zawartych z nimi umów, wobec braku zawarcia w nich informacji na temat polubownych sposobów rozwiązania sporów, musieliby oni ich dochodzić w sformalizowanym i kosztownym postępowaniu sądowym. Jak juŜ powyŜej wskazywano w niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Romana Grzywaczewskiego, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nim umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Tym samym zostało udowodnione spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie ww. działaniami w zbiorowy interes konsumentów - niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyŜsze na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, Ŝe zostało udowodnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust.1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania, postawiono równieŜ przedsiębiorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczeniu we wzorcu umownym p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony postanowień sprzecznych z art. 57 ust. 6 oraz art. 60a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne w brzmieniu obowiązującym przed 21 stycznia 2013 roku. Treść ww. przepisów ustawy, w wyniku nowelizacji, nie uległa zmianie w zakresie, który czyniłby nieaktualnym postawione przedsiębiorcy zarzuty. Obecnie art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne przyjął brzmienie: „W przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, związanego z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, nie moŜe przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Roszczenie nie przysługuje w przypadku rozwiązania przez konsumenta umowy przed rozpoczęciem świadczenia usług, chyba Ŝe przedmiotem ulgi jest telekomunikacyjne urządzenie końcowe.” Treść art. 60a ust. 1 ww. ustawy przyjęła brzmienie: J 33 „Dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych doręcza na piśmie abonentowi treść kaŜdej proponowanej zmiany warunków umowy, w tym określonych w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, chyba Ŝe abonent złoŜył Ŝądanie określone w ust. 1 b. (…) Jednocześnie abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian, przy czym termin na realizację tego prawa nie moŜe być krótszy niŜ do dnia wejścia tych zmian w Ŝycie.” Podkreślić jednak naleŜy, iŜ w wyniku ww. nowelizacji ustawy Prawo telekomunikacyjne zamieszczono w niej art. 60a ust. 3a o treści: „W przypadku, gdy proponowana zmiana warunków umowy określonych w regulaminie świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych wynika bezpośrednio ze zmiany przepisów prawa, powoduje obniŜenie cen usług telekomunikacyjnych, dodanie nowej usługi lub wynika z decyzji Prezesa UKE dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych podaje do publicznej wiadomości treść proponowanych zmian, z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesiąca przed wprowadzeniem ich w Ŝycie. Okres ten moŜe być krótszy, jeŜeli publikacja aktu prawnego, z którego wynika konieczność wprowadzenia zmian następuje z wyprzedzeniem krótszym niŜ miesiąc przed jego wejściem w Ŝycie lub okres taki wynika z decyzji Prezesa UKE. Jednocześnie abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian, przy czym termin na realizację tego prawa nie moŜe być krótszy niŜ do dnia wejścia tych zmian w Ŝycie”. Jak juŜ powyŜej wskazano, zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jednocześnie według art. 24 ust. 2 przedmiotowej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Aby doszło do naruszenia ww. przepisów prawa muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: -określone działanie przedsiębiorcy musi nosić znamiona bezprawności oraz -działanie to musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Zamieszczenie we wzorcu umownym postanowień sprzecznych z przepisami ustaw lub rozporządzeń moŜe zatem stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, jeśli jednocześnie godzi to w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – bezprawność działań przedsiębiorcy 1. § 3 ust. 2 pkt h) „Roszczenie zapłaty ulgi w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn ujętych w ust. 2 lit d) nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez Operatora od Abonenta roszczenia odszkodowawczego na zasadach ogólnych.” PowyŜej zacytowane postanowienie zostało zamieszczone przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcu umownym stosowanym w obrocie konsumenckim p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony. Jak juŜ powyŜej wskazano, przepis art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne zastrzega, Ŝe w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług J 34 telekomunikacyjnych związanej z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta nie moŜe przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Postanowienie zamieszczone w stosowanym przez Romana Grzywaczewskiego wzorcu umowy zastrzega zaś, iŜ w przypadku jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta przed upływem okresu jej obowiązywania (co wynika z odesłania do ust. 2 lit d) wzorca) przedsiębiorca będzie uprawniony nie tylko do Ŝądania zwrotu wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania lecz takŜe do dochodzenia odszkodowania wartość tę przekraczającego. Postanowienie to wprowadza zatem do stosunku konsumenckiego rozwiązanie wprost sprzeczne z powyŜej przytoczonym przepisem ustawy. 2. § 4 ust. 3 „Abonent przyjmuje aktualną wersję Regulaminu określoną w § 3 p-kt 2f) i zobowiązuje się do jego przestrzegania.” w zw. z § 4 ust. 4 „aktualne wersje dokumentów, w tym Specyfikacja techniczna określająca szczegółowe parametry transmisji dla poszczególnych abonamentów, dostępne są na stronie internetowej Operatora. W przypadku ich zmiany Operator zawiadomi Abonenta, a w przypadku braku zastrzeŜeń ze strony Abonenta w ciągu 14 dni – zmiany staną się dla stron wiąŜące.” PowyŜej przytoczone postanowienia zostały zamieszczone przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcu umownym stosowanym w obrocie konsumenckim p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony. Z uregulowania zawartego w art. 60a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne wynika, Ŝe przedsiębiorca telekomunikacyjny zobowiązany jest doręczyć na piśmie abonentowi będącemu stroną umowy zawartej w formie pisemnej lub elektronicznej treść kaŜdej proponowanej zmiany warunków umowy, w tym, określonych w regulaminie świadczenia usług. Zawiadomienie to powinno nastąpić z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesiąca przed wprowadzeniem tych zmian w Ŝycie. Jedynie, w przypadku, o którym mowa w art. 60a ust. 1b ww. ustawy dostarczenie treści proponowanej zmiany warunków umowy moŜe nastąpić drogą elektroniczną. Takie doręczenie moŜe nastąpić tylko, gdy abonent zgłosił takie Ŝądanie. W takim przypadku dostarczenie zmian następuje na wskazany adres poczty elektronicznej abonenta. Roman Grzywaczewski zawiera umowy z konsumentami w formie pisemnej. Podnieść naleŜy, Ŝe omawiany wzorzec umowy zawiera postanowienie, zgodnie z którym konsument moŜe wyrazić zgodę „na otrzymywanie korespondencji drogą elektroniczną”. Zdaniem Prezesa Urzędu wyraŜenie takiej zgody jest jednak niewystarczające dla wypełnienia przesłanek, o których mowa w art. 60a ust. 1b ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przepisie tym mowa bowiem wyraźnie o Ŝądaniu abonenta (złoŜeniu wniosku, wyraŜeniu zgody) otrzymywania w formie elektronicznej treści proponowanej zmiany warunków umowy, nie zaś o wyraŜeniu ogólnej zgody na otrzymywanie kaŜdej korespondencji w takiej formie. Co więcej z treści omawianego wzorca umowy nie wynika, aby wyraŜenie takiej zgody było obligatoryjne. Tym samym, w uznaniu Prezesa Urzędu, kaŜda proponowana przez Romana Grzywaczewskiego zmiana warunków zawartej umowy powinna być doręczona konsumentom na piśmie. Tymczasem, treść postanowień § 4 ust. 3 w zw. § 4 ust. 4 wzorca umowy ustanawia zasadę, zgodnie z którą zmiany warunków umowy, które polegają na dokonaniu zmian w Regulaminie świadczenia usług oraz w Specyfikacji technicznej świadczenia usług nie będą doręczane J 35 konsumentom ani na piśmie, ani w formie elektronicznej, lecz przedsiębiorca będzie zobowiązany jedynie do powiadomienia konsumentów o ich dokonaniu, zaś same zmienione wzorce dostępne będą do wglądu na prowadzonej przez niego stronie internetowej. Takie rozwiązanie uchybia nie tylko ustawowej formie zawiadamiania konsumentów o zamiarze wprowadzenia zmian warunków zawartej umowy lecz równieŜ obowiązkowi dokonywania tej czynności w sposób zindywidualizowany. 3. § 4 ust. 5 „Zmiana (…) Regulaminu w zakresie dostosowywania do obowiązujących przepisów nie stanowi zmiany warunków niniejszej umowy. W przypadku ustanowienia prawa, będącego w sprzeczności lub konflikcie z postanowieniami niniejszej umowy albo Regulaminu, pierwszeństwo mają zapisy prawa, a dostosowanie postanowień umowy lub Regulaminu nie będzie uznawane za ich zmianę.” PowyŜsze postanowienie zamieszczone zostało przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcu umownym stosowanym w obrocie konsumenckim p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony. Zdaniem Prezesa Urzędu było ono sprzeczne z obowiązującym przed dniem 23 stycznia 2013 roku przepisem art. 60a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne w zakresie, w jakim przesądzało, Ŝe zmiany Regulaminu polegające na dostosowywaniu jego treści do obowiązujących przepisów prawnych nie stanowią zmiany zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem umowy, co jednocześnie znaczyło, Ŝe w takim przypadku konsumentowi nie przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy. Tymczasem, z treści ww. przepisu ustawy wynikało, Ŝe obowiązkiem dostawcy usług telekomunikacyjnych jest doręczenie na piśmie abonentowi kaŜdej proponowanej zmiany warunków umowy, w tym określonych w regulaminie i jednocześnie, Ŝe w takim wypadku konsumentowi przysługuje prawo wypowiedzenia umowy w braku akceptacji przedstawionych zmian. Uprawnienie takie przysługuje konsumentowi takŜe w przypadku, gdy zmiana wynika bezpośrednio ze zmiany przepisów prawa, w tym równieŜ usunięcia niedozwolonych postanowień umownych. Obecnie kwestię tę reguluje art. 60a ust. 3a ustawy Prawo telekomunikacyjne, który wskazuje, Ŝe w przypadku, gdy proponowana zmiana warunków umowy wynika bezpośrednio ze zmiany przepisów prawa dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych podaje do publicznej wiadomości treść proponowanych zmian, z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesiąca przed wprowadzeniem ich w Ŝycie. Jednocześnie abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian, przy czym termin na realizację tego prawa nie moŜe być krótszy niŜ do dnia wejścia tych zmian w Ŝycie. Dokonana zmiana ustawy Prawo telekomunikacyjne wprowadziła zatem przepis uszczegóławiający obowiązki przedsiębiorcy oraz uprawnienia konsumenta na wypadek wprowadzania przez operatora zmian do stosunku umownego, w związku ze zmianą przepisów prawnych. W takim przypadku nadal konsumentowi przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy. Postanowienie § 4 ust. 5 wzorca umownego stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego wskazuje zaś, iŜ takie zmiany nie będą poczytywane za jej zmianę, co konsekwencji pozbawia konsumentów prawa wypowiedzenia umowy. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu uznał za udowodnione, Ŝe powyŜsze działania przedsiębiorcy spełniają pierwszą z dwóch ww. przesłanek, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy, polegającą na stosowaniu we wzorcu umownym postanowień sprzecznych z przepisem art. 57 ust. 6, art. 60a ust. 1 oraz art. 60a ust. 3a ustawy Prawo J 36 telekomunikacyjne. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – godzenie w zbiorowy interes konsumentów Analizując drugą przesłankę zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naleŜy stwierdzić, iŜ opisane działanie przedsiębiorcy, naruszające przepisy art. 57 ust. 6, art. 60a ust. 1 oraz art. 60a ust. 3a ustawy Prawo telekomunikacyjne, niewątpliwie godzą w interesy konsumentów i rodzą po jego stronie niekorzystne skutki. Przede wszystkim postanowienia te ograniczają, lub nawet wyłączają ustawowe uprawnienia konsumentów do wypowiedzenia umowy. Wprowadzone przez Romana Grzywaczewskiego rozwiązania osłabiają ich pozycję kontraktową i mogą prowadzić do sytuacji, gdy pomimo jednostronnego wprowadzenia, niekorzystnych dla konsumentów zmian, nie będą oni mogli rozwiązać zawartej umowy. Postanowienia te wprowadzają równieŜ moŜliwość dochodzenia przez przedsiębiorcę od konsumentów nienaleŜnych świadczeń. Zapis § 3 ust. 2 pkt h) omawianego wzorca umowy, moŜe stanowić swoistego rodzaju przestrogę dla konsumentów, którzy chcieliby zdecydować o rozwiązaniu umowy przed umówionym terminem jej obowiązywania. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Romana Grzywaczewskiego, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nim umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Tym samym udowodniono wypełnienie drugiej z przesłanek niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, to jest godzenie powyŜej opisanymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Wobec powyŜszego Prezes Urzędu stwierdził, Ŝe udowodniono spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań przedsiębiorcy jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeŜeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24. Jednocześnie, po myśli art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. Rozstrzygając sprawę, Prezes Urzędu miał na uwadze, iŜ w toku niniejszego J 37 postępowania Roman Grzywaczewski przedstawił zmienione wzorce umowne, które są przez niego stosowane w obrocie konsumenckim począwszy od dnia 3 grudnia 2012 roku. Postanowienia zamieszczone w nowym wzorcu umowy zostały poddane analizie w niniejszym postępowaniu, co miało wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. I tak, uznać naleŜy, iŜ zmieniony wzorzec umowy p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulujący prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony nadal zawiera postanowienie toŜsame z klauzulą abuzywną wpisaną do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr. 1030. Zmienione postanowienie § 5 ust. 5.3. wskazuje bowiem, Ŝe w przypadku czasowego wyłączenia serwerów dostępowych z powodu przeprowadzania prac serwisowych i konserwacyjnych konsumentom przysługuje bonifikata określona w § 5 ust. 5.4. Z treści § 5 ust. 5.4 wynika jednak, Ŝe bonifikata przysługiwać będzie jedynie w przypadku, gdy brak świadczenia usługi z powodu prac konserwacyjnych lub serwisowych przekroczy 48 godziny w ciągu 1 miesiąca (w przypadku niedotrzymania przez Usługodawcę gwarantowanego czasu usunięcia awarii). Tym samym, w przypadku, gdy łączne przerwy będą trwały poniŜej 48 godzin, konsument będzie zobowiązany do świadczenia pomimo braku świadczenia wzajemnego ze strony przedsiębiorcy. Podobnie, zmieniony wzorzec umowny o nazwie „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996” nadal zawiera postanowienia toŜsame z klauzulami abuzywnymi. Zmiany treści punktów 2.18 oraz 4.9 ww. wzorca umowy nie znoszą ich toŜsamości z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru pod nr. 1340 oraz 639, 601. Zmienione postanowienie punktu 4.9 uprawnia bowiem nadal przedsiębiorcę do wyłączenia się od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy polegające na braku świadczenia usług przez okres krótszy niŜ 1 doba. Jednocześnie zmiana punktu 2.18 prowadzi do wskazania, iŜ w przypadku wystąpienia wymienionych w nim okoliczności konsumentom przysługuje bonifikata ustalana na podstawie punktu 4.9. Zmiana zatem prowadzi do usunięcia postanowienia, zgodnie z którym przedsiębiorca zwalniał się od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy w kaŜdym przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w postanowieniu za wszelkie szkody i zastąpienia go postanowieniem, które jednak umoŜliwia zwolnienie się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za takie zachowanie, jeŜeli przerwa w dostawie Internetu będzie trwała poniŜej 1 doby. Mając powyŜsze na uwadze Prezes Urzędu uznał, iŜ Roman Grzywaczewski nadal stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w zakresie określonym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, co wiązało się z nałoŜeniem na przedsiębiorcę jednoczesnego obowiązku zaniechania ich stosowania. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II, III i IV sentencji decyzji Jak juŜ powyŜej wskazywano, zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 , w takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Jednocześnie, po myśli art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i J 38 konsumentów cięŜar udowodnienia okoliczności, iŜ przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tymŜe przedsiębiorcy. Stanowi to konsekwencję tego, iŜ to przedsiębiorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczności, o której mowa w przedmiotowym przepisie. W toku niniejszego postępowania Roman Grzywaczewski przedstawił zmienione wzorce umowne, wskazując, iŜ od dnia 3 grudnia 2012 roku są one podstawą do zawierania umów z konsumentami. Przedsiębiorca przedłoŜył nadto zawarte juŜ po tej dacie umowy z konsumentami, które uwzględniają wdroŜone przez niego zmiany. Analiza przedłoŜonych zmienionych wzorców umowy wykazała jednocześnie, iŜ zmiany te spowodowały zniesienie toŜsamości postanowień z klauzulami abuzywnymi, ich sprzeczność z poszczególnymi przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz spowodowały wypełnienie obowiązków informacyjnych, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji. Prezes Urzędu stwierdził zatem, iŜ Roman Grzywaczewski zaniechał stosowania praktyk ograniczających zbiorowe interesy konsumentów z dniem 3 grudnia 2013 roku. Mając powyŜsze na uwadze naleŜało orzec, jak w punkcie II, III i IV sentencji decyzji Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie V sentencji decyzji Stosownie do art. 83, w związku z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach w niej nieuregulowanych, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się – z wyłączeniem spraw dotyczących dowodów – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, iŜ organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iŜ ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewaŜ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym naleŜy, iŜ przesłanka umorzenia postępowania moŜe istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a moŜe ona powstać takŜe w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie juŜ zawisłej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, Ŝe brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie moŜna wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie postawiony został Romanowi Grzywaczewskiemu zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielenia rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie podania we wzorcu umowy o nazwie „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji /VoIP/ Umowa nr…/…” informacji o warunkach przedłoŜenia umowy, co mogło naruszać art. 56 ust. 3 pkt 8 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Obecnie obowiązek zamieszczenia tego typu informacji w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych statuuje art. 56 ust. 3 pkt 9 ww. ustawy. W J 39 toku prowadzonego postępowania ustalono, iŜ umowa o świadczenie usług telefonii VoIP jest umową zawieraną na czas nieokreślony. Z tego powodu uznać naleŜy, Ŝe brak zamieszczenia w niej informacji określających warunki przedłuŜenia umowy nie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Podobny zarzut, dotyczący naruszenia obowiązku opisanego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, został równieŜ postawiony odnośnie braku zamieszczenia przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcu o nazwie „Umowa nr…2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony informacji o terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci, co mogło naruszać art. 56 ust 3 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Obecnie obowiązek zamieszczenia tego typu informacji w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych reguluje ten sam przepis, który stanowi, Ŝe umowa ta powinna określać termin oczekiwania na przyłączenie do sieci lub termin rozpoczęcia świadczenia usług. Przeprowadzona w toku niniejszego postępowania analiza wzorca umowy stosowanego przez Romana Grzywaczewskiego wykazała, iŜ co prawda nie określa on terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci, to jednak zawiera informację określającą termin rozpoczęcia świadczenia usług. Wykładnia przepisu art. 56 ust 3 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne prowadzi zaś do wniosku, Ŝe naleŜyte wypełnienie obowiązku w nim określonego polegać moŜe na zamieszczeniu w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych jednej z dwóch informacji w nim wymienionych. Skoro Roman Grzywaczewski ten obowiązek wypełnił, to uznać naleŜy, Ŝe brak zamieszczenia w niej informacji określających termin oczekiwania na przyłączenie do sieci nie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Mając powyŜsze na uwadze uznać naleŜy, iŜ brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami ww. informacji nie moŜe być poczytane za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, gdyŜ nie godzi w ich interesy, nie powoduje dla nich ujemnych skutków a zatem prowadzenie postępowania w omawianym zakresie było bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy naleŜało stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć – wszczęte w niniejszej sprawie – postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyŜsze na uwadze, naleŜało orzec jak w punkcie V sentencji decyzji Odmowa zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Rozstrzygając niniejszą sprawę Prezes Urzędu miał na uwadze, Ŝe w piśmie z dnia 18 stycznia 2013 roku Roman Grzywaczewski, zaznaczając, Ŝe zmienione wzorce umowne zostały juŜ wprowadzone w Ŝycie, złoŜył wniosek o umorzenie postępowania, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odnosząc się do powyŜszego wskazać naleŜy, iŜ fakt wprowadzenia w Ŝycie zmienionych wzorców umowy nie mógł być podstawą do umorzenia niniejszego postępowania, a jedynie do wydania decyzji w trybie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie wskazanym w punktach II-IV sentencji niniejszej decyzji. Zaniechanie stosowania praktyki J 40 naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest bowiem przesłanką świadczącą o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. Odnosząc się zaś do wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazać zaś naleŜy, iŜ zgodnie z tym przepisem, jeŜeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąŜe się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieŜenia tym naruszeniom, to Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Podkreślić naleŜy, iŜ przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyraźnie wskazuje, iŜ wydanie decyzji w trybie w nim określonym, nawet w przypadku zaistnienia opisanych w nim przesłanek, jest w kaŜdym wypadku fakultatywne. Tak bowiem, po jego myśli, Prezes Urzędu moŜe, lecz nie musi, w drodze decyzji nałoŜyć na przedsiębiorcę obowiązek wykonania określonych zobowiązań. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał, iŜ uwzględnienie złoŜonego przez Romana Grzywaczewskiego wniosku byłoby nieuzasadnione. Treść złoŜonego w niniejszej sprawie zobowiązania przedsiębiorcy wywieść moŜna jedynie z zaprezentowanego przez niego stanowiska o uwzględnieniu przedstawionych zarzutów i wprowadzeniu zmian do obowiązujących wzorców umowy. Takie działania przedsiębiorcy nie prowadzą zaś do zniesienia ujemnych skutków stosowanych przez niego praktyk, które trwają nadal w przypadku zawartych juŜ i pozostających w obrocie prawnym umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Aby je wyeliminować Roman Grzywaczewski powinien aneksować wszystkie ww. umowy. Takie zobowiązanie zaś nie zostało przez przedsiębiorcę złoŜone. Wskazać ponadto naleŜy, iŜ jedynie część wprowadzonych w Ŝycie zmian, w uznaniu Prezesa Urzędu, doprowadziło do wyeliminowania stwierdzonych naruszeń. W zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji przypisane przedsiębiorcy naruszenia mają nadal miejsce, to jest trwają takŜe w przypadku nowych umów zawieranych z konsumentami na podstawie zmienionych wzorców umownych. Kara pienięŜna Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z treści przepisu wynika, iŜ ww. kara ma charakter fakultatywny. W związku z tym Prezes Urzędu w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy zasadne jest w danej sprawie nałoŜenie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzaleŜniona jest decyzja o nałoŜeniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jedynie wskazano, iŜ ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punktach I- IV sentencji decyzji stwierdzono, Ŝe Roman Grzywaczewski naruszył zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, zatem nie istnieją przesłanki natury prawnej, które umoŜliwiały zalegalizowanie tych praktyk. J 41 Spełniona jest zatem podstawowa przesłanka warunkująca nałoŜenie kary pienięŜnej. Prezes Urzędu uznał więc za uzasadnione w niniejszej sprawie, wobec uznania, iŜ Roman Grzywaczewski stosował praktyki opisane w punktach I-IV sentencji decyzji nałoŜenie na niego kary pienięŜnej za przypisane praktyki. Prezes Urzędu dostrzegł konieczność odniesienia się, przy nakładaniu administracyjnych kar pienięŜnych, do kwestii umyślności bądź nieumyślności zachowania przedsiębiorcy. Konieczność uwzględnienia tych okoliczności jest zgodna z tezami formułowanymi w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych i cywilnych. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, kaŜdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa ciąŜy tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Dokonując oceny strony podmiotowej praktyk Romana Grzywaczewskiego wskazanych w sentencji decyzji Prezes Urzędu zwaŜył przede wszystkim, czy miał on zamiar ich stosowania czy teŜ praktyki te były jedynie skutkiem niezachowania przez niego ostroŜności wymaganej w danych okolicznościach. Zdaniem Prezesa Urzędu ogół okoliczności sprawy kaŜe przyjąć, Ŝe praktyki spowodowane były niedołoŜeniem przez Romana Grzywaczewskiego wystarczających starań przy redagowaniu stosowanych przez niego w obrocie konsumenckim wzorców umowy. by prezentowane przez nią materiały reklamowe spełniały wymogi zawarte w pnpr. W stanie faktycznym sprawy, brak jest podstaw do uznania, Ŝe praktyki te stosowane były przez Romana Grzywaczewskiego umyślnie. Jednocześnie jednak, w ocenie Prezesa Urzędu, brak jest podstaw do uznania, Ŝe przedsiębiorca ten nie miał moŜliwości przewidzenia, Ŝe podejmowane przez niego działania mają charakter bezprawny. Jest on przedsiębiorcą posiadającym dostęp do profesjonalnej obsługi prawnej. Wiedzę w tym zakresie posiada takŜe z racji przedmiotu działalności jaką prowadzi. Przedsiębiorca taki ma moŜliwość przewidzenia, Ŝe stosowane przez niego postanowienia wzorców umowy stać mogą w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. W świetle powyŜszego, naleŜy stwierdzić, Ŝe stosując zarzucane praktyki Roman Grzywaczewski działał nieumyślnie, co w konsekwencji skutkuje wypełnieniem przesłanki z art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, umoŜliwiającej nałoŜenie kary pienięŜnej. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu licznych okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Wskazać naleŜy, iŜ fakt nałoŜenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pienięŜna nakładana przez Prezesa Urzędu pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Z uwagi na róŜnorodność stosowanych przez przedsiębiorcę praktyk, oraz ustalony w sprawie J 42 stan faktyczny konieczne stało się wymierzenie czterech kar pienięŜnych. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VI sentencji decyzji Pierwsza z kar pienięŜnych określonych w niniejszej decyzji wymierzona została za stosowanie praktyk polegających na zamieszczeniu przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcach umownych p.n. „Umowa nr…/…/2012” oraz „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, regulujących prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet na czas nieokreślony, postanowień toŜsamych z postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycjami 1030, 639 i 1340. Przy wymierzaniu kary za powyŜsze praktyki przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu postanowień umownych toŜsamych z klauzulami abuzywnymi. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do niego z zamiarem podpisania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorców to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera w swojej treści zapisy toŜsame z zapisami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji Konsumentów za niedozwolone. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy nie ma moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąŜy obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. W niniejszej decyzji, w jej punkcie I zakwestionowano trzy postanowienia zamieszczone we wzorcach umownych określających jeden stosunek prawny umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wpływały one w istotny sposób na sytuację prawną konsumentów, w szczególności na ich interes finansowy, ograniczając odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od listopada 2011 roku – w odniesieniu do regulaminu świadczenia usług, a od sierpnia 2012 roku – w przypadku wzorca umowy o świadczenie usług. Mając powyŜsze na uwadze Prezes Urzędu uznał, iŜ waga omawianych naruszeń w niniejszej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 852 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego jednak nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, które mogłyby spowodować złagodzenie lub teŜ zaostrzenie kary. W szczególności za okoliczność łagodzącą nie naleŜało przyjąć faktu, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z J 43 prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Wskazać bowiem trzeba, Ŝe art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mówi o przychodzie przedsiębiorcy osiągniętym w poprzednim roku rozliczeniowym, z czego wynika, iŜ karę pienięŜną określa się w odniesieniu do przychodu z całej prowadzonej działalności. Ponadto z przedstawionych przez przedsiębiorcę informacji wynika, Ŝe przychód z tytułu świadczenia usług dostępu do sieci Internet stanowi aŜ (…)% jego ogólnego przychodu. Wynika z tego, Ŝe działalność ta jest jego główną działalnością. Przemawia to za nieuwzględnieniem ww. okoliczności jako łagodzącej wymiar kary. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie VI sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie VI sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VII sentencji decyzji Druga z kar pienięŜnych określonych w niniejszej decyzji wymierzona została równieŜ za stosowanie praktyk polegających na zamieszczeniu przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcach umownych p.n. Umowa nr…/…/2012” oraz „Regulamin korzystania z sieci komputerowych (systemów autonomicznych) administrowanych przez: P.H.U. „Elektrosat” Roman Grzywaczewski, ul. Traugutta 103, 50-419 Wrocław NIP: 899-108-53-02, REGON: 930676996”, regulujących prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet na czas nieokreślony, postanowień toŜsamych z postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycjami 398, 400, 3272, 354, 601, 1163, 1029 i 1374. Przy wymierzaniu kary za powyŜsze praktyki przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu postanowień umownych toŜsamych z klauzulami abuzywnymi. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do niego z zamiarem podpisania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorców to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera w swojej treści zapisy toŜsame z zapisami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji Konsumentów za niedozwolone. Konsument J 44 podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy nie ma moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąŜy obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. W niniejszej decyzji, w jej punkcie II zakwestionowano siedem postanowień zamieszczonych we wzorcach umownych określających jeden stosunek prawny umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wpływały one w istotny sposób na sytuację prawną konsumentów, w szczególności na ich interes finansowy, ograniczając odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy, uprawniając przedsiębiorcę do podnoszenia opłaty abonamentowej bez przyznania konsumentom prawa do odstąpienia od umowy czy zastrzegając dla przedsiębiorcy moŜliwość zatrzymania nadpłaconych kwot abonamentu. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od listopada 2011 roku – w odniesieniu do regulaminu świadczenia usług, a od sierpnia 2012 roku – w przypadku wzorca umowy o świadczenie usług. Mając powyŜsze na uwadze Prezes Urzędu uznał, iŜ waga omawianych naruszeń w niniejszej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 2 271 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu przyjął zaniechanie stosowania przez Romana Grzywaczewskiego przypisanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów juŜ w początkowym okresie prowadzenia niniejszego postępowania. Jednocześnie, z powodów wskazanych juŜ powyŜej prezes Urzędu uznał, iŜ za taką okoliczność nie moŜe być poczytane, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenia kary. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności łagodzącej spowodowało obniŜenie ww. kwoty bazowej o (…)%, to jest o kwotę (po zaokrągleniu do złotówki) 681 zł, do kwoty 1 590 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie VI.2 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (...) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. J 45 Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie VII sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VIII sentencji decyzji. Kolejne z kar pienięŜnych określonych w niniejszej decyzji wymierzone zostały za stosowanie praktyk polegających na zaniechaniu zamieszczenia przez Romana Grzywaczewskiego w umowach z konsumentami informacji na temat: zakresu obsługi serwisowej, terminu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminu rozpoczęcia świadczenia usług, polubownych sposobów rozwiązania sporów, zasad, trybu oraz terminu składania i rozpatrywania reklamacji, zakresu odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasad i terminów jego wypłaty, co narusza obowiązek wynikający z art. 56 ust. 3 pkt 3, 9, 14 i 15, 16, 17 ustawy z dnia 16 lipca 2004 roku Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2004 roku, Nr 171, poz. 1800 ze zm.). Podkreślić naleŜy, iŜ wszystkie wskazane powyŜej zakazane praktyki naruszały toŜsamą zasadę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, jednak odnosiły się do róŜnych wzorców umowy kształtujących róŜne stosunki prawne. Mając to na uwadze, Prezes Urzędu wymierzył trzy róŜne kary za stosowanie praktyk opisanych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VIII.1 sentencji decyzji Wymierzając przedmiotową karę przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez Romana Grzywaczewskiego zbiorowych interesów konsumentów polegało na braku udzielenia konsumentom pełnej i rzetelnej informacji wymaganej odpowiednimi przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do biura z zamiarem podpisania umowy i skorzystania z usługi dostępu do sieci internet oferowanej przez przedsiębiorcę, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca Umowy, który nie zawiera w swojej treści zapisów nakazanych obowiązującymi regulacjami prawnymi. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi więc na etapie zawierania kontraktu. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o nierzetelny wzorzec umowy, nie mając moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień, nie otrzymuje wszystkich informacji istotnych dla jego sytuacji prawnej, co moŜe wpłynąć w przyszłości na brak realizacji przysługujących mu uprawnień. W niniejszej sprawie przedsiębiorca zaniechał umieszczenia w stosowanym wzorcu umownym p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas określony licznych informacji dotyczących przysługujących konsumentom uprawnień i odpowiadających im obowiązków dostawcy usług. I tak, Roman Grzywaczewski zaniechał umieszczenia w tym wzorcu informacji o obsłudze serwisowej, zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, czy teŜ informacji dotyczących wysokości przysługujących konsumentom odszkodowań za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy a takŜe ich praw i obowiązków w przypadku dochodzenia roszczeń w rybie reklamacyjnym oraz odpowiadających im w tym zakresie obowiązków i praw dostawców usług. Ponadto konsumenci J 46 zostali równieŜ pozbawieni informacji o innych sposobach rozwiązywania ewentualnych sporów to jest o prawie dochodzenia Ŝądań w postępowaniu mediacyjnym lub w postępowaniu przed sądem polubownym. Konsumenci, którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących trybu dochodzenia przysługujących im roszczeń, najprawdopodobniej nie skorzystają z przewidzianych prawem instrumentów, w szczególności jeśli według treści zawartych z nimi umów musieliby oni ich dochodzić w sformalizowanym i kosztownym postępowaniu sądowym. Wszystkie powyŜej wskazane uchybienia w zakresie zapewnienia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji spowodowały nierównomierne ukształtowanie praw i obowiązków stron umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podnieść równieŜ naleŜy, iŜ powyŜej wskazane zaniechania składające się na praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie III.1 sentencji niniejszej decyzji wzajemnie się wzmacniają i zmierzają do utrudnienia konsumentom egzekwowania swych praw od przedsiębiorcy, to jest pośrednio do ograniczenia jego odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od listopada 2011 roku. Wszystkie powyŜej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 1 562 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu przyjął zaniechanie stosowania przez Romana Grzywaczewskiego przypisanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów juŜ w początkowym okresie prowadzenia niniejszego postępowania. Jednocześnie, z powodów wskazanych juŜ powyŜej Prezes Urzędu uznał, iŜ za taką okoliczność nie moŜe być poczytane, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenia kary. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności łagodzącej spowodowało obniŜenie ww. kwoty bazowej o (…)%, to jest o kwotę (po zaokrągleniu do złotówki) 469 zł, do kwoty 1 093 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie VIII.1 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w J 47 branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie VIII.1 sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VIII.2 sentencji decyzji Wymierzając przedmiotową karę przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez Romana Grzywaczewskiego zbiorowych interesów konsumentów polegało na braku udzielenia konsumentom pełnej i rzetelnej informacji wymaganej odpowiednimi przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do biura z zamiarem podpisania umowy i skorzystania z usługi dostępu do sieci internet oferowanej przez przedsiębiorcę, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca Umowy, który nie zawiera w swojej treści zapisów nakazanych obowiązującymi regulacjami prawnymi. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi więc na etapie zawierania kontraktu. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o nierzetelny wzorzec umowy, nie mając moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień, nie otrzymuje wszystkich informacji istotnych dla jego sytuacji prawnej, co moŜe wpłynąć w przyszłości na brak realizacji przysługujących mu uprawnień. W niniejszej sprawie przedsiębiorca zaniechał umieszczenia w stosowanym wzorcu umownym p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci Internet zawartej na czas nieokreślony licznych informacji dotyczących przysługujących konsumentom uprawnień i odpowiadających im obowiązków dostawcy usług. I tak, Roman Grzywaczewski zaniechał umieszczenia w tym wzorcu informacji o zakresie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania umowy, czy teŜ informacji dotyczących wysokości przysługujących konsumentom odszkodowań za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy oraz praw i obowiązków konsumentów w przypadku dochodzenia roszczeń w rybie reklamacyjnym oraz odpowiadających im w tym zakresie obowiązków i praw dostawców usług. Ponadto konsumenci zostali równieŜ pozbawieni informacji o innych sposobach rozwiązywania ewentualnych sporów to jest o prawie dochodzenia Ŝądań w postępowaniu mediacyjnym lub w postępowaniu przed sądem polubownym. Konsumenci, którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących trybu dochodzenia przysługujących im roszczeń, najprawdopodobniej nie skorzystają z przewidzianych prawem instrumentów, w szczególności jeśli według treści zawartych z nimi umów musieliby oni ich dochodzić w sformalizowanym i kosztownym postępowaniu sądowym. Zostali oni równieŜ pozbawieni informacji o przysługujących im uprawnieniach w przypadku dokonywania przez przedsiębiorcę zmian umowy i przysługujących im w takich przypadkach uprawnieniach. Wszystkie powyŜej wskazane uchybienia w zakresie zapewnienia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji spowodowały nierównomierne ukształtowanie praw i obowiązków stron umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podnieść równieŜ naleŜy, iŜ powyŜej wskazane zaniechania składające się na praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie III.2 sentencji niniejszej decyzji J 48 wzajemnie się wzmacniają i zmierzają do utrudnienia konsumentom egzekwowania swych praw od przedsiębiorcy, to jest pośrednio do ograniczenia jego odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od listopada 2011 roku. Wszystkie powyŜej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 1 277 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu przyjął zaniechanie stosowania przez Romana Grzywaczewskiego przypisanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów juŜ w początkowym okresie prowadzenia niniejszego postępowania. Jednocześnie, z powodów wskazanych juŜ powyŜej prezes Urzędu uznał, iŜ za taką okoliczność nie moŜe być poczytane, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenia kary. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności łagodzącej spowodowało obniŜenie ww. kwoty bazowej o (…)%, to jest o kwotę (po zaokrągleniu do złotówki) 383 zł, do kwoty 894 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie VIII.2 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej, jak w punkcie VIII.2 sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VIII.3 sentencji decyzji Wymierzając przedmiotową karę przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez Romana Grzywaczewskiego zbiorowych interesów konsumentów polegało na braku udzielenia konsumentom pełnej i rzetelnej informacji wymaganej odpowiednimi przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której J 49 konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do biura z zamiarem podpisania umowy i skorzystania z usługi telefonii VoIP oferowanej przez przedsiębiorcę, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który nie zawiera w swojej treści zapisów nakazanych obowiązującymi regulacjami prawnymi. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi więc na etapie zawierania kontraktu. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o nierzetelny wzorzec umowy, nie mając moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień, nie otrzymuje wszystkich informacji istotnych dla jego sytuacji prawnej, co moŜe wpłynąć w przyszłości na brak realizacji przysługujących mu uprawnień. W niniejszej sprawie przedsiębiorca zaniechał umieszczenia w stosowanym wzorcu umownym p.n. „Umowa o świadczenie usług telefonii nowej generacji/VoIP/ Umowa nr…/…” licznych informacji dotyczących przysługujących konsumentom uprawnień i odpowiadających im obowiązków dostawcy usług. I tak, Roman Grzywaczewski zaniechał umieszczenia w tym wzorcu informacji o terminie oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminie rozpoczęcia świadczenia usług, praw i obowiązków konsumentów w przypadku dochodzenia roszczeń w rybie reklamacyjnym oraz odpowiadających im w tym zakresie obowiązków i praw dostawców usług. Ponadto konsumenci zostali równieŜ pozbawieni informacji o innych sposobach rozwiązywania ewentualnych sporów to jest o prawie dochodzenia Ŝądań w postępowaniu mediacyjnym lub w postępowaniu przed sądem polubownym. Konsumenci, którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących trybu dochodzenia przysługujących im roszczeń, najprawdopodobniej nie skorzystają z przewidzianych prawem instrumentów, w szczególności jeśli według treści zawartych z nimi umów musieliby oni ich dochodzić w sformalizowanym i kosztownym postępowaniu sądowym. Zostali oni równieŜ pozbawieni informacji o przysługujących im uprawnieniach w przypadku dokonywania przez przedsiębiorcę zmian umowy i przysługujących im w takich przypadkach uprawnieniach. Wszystkie powyŜej wskazane uchybienia w zakresie zapewnienia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji spowodowały nierównomierne ukształtowanie praw i obowiązków stron umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podnieść równieŜ naleŜy, iŜ powyŜej wskazane zaniechania składające się na praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie III.3 sentencji niniejszej decyzji wzajemnie się wzmacniają i zmierzają do utrudnienia konsumentom egzekwowania swych praw od przedsiębiorcy, to jest pośrednio do ograniczenia jego odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od co najmniej kwietnia 2011 roku. Wszystkie powyŜej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 1 562 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu przyjął zaniechanie stosowania przez Romana Grzywaczewskiego przypisanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów juŜ J 50 w początkowym okresie prowadzenia niniejszego postępowania. Jednocześnie, z powodów wskazanych juŜ powyŜej prezes Urzędu uznał, iŜ za taką okoliczność nie moŜe być poczytane, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenia kary. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności łagodzącej spowodowało obniŜenie ww. kwoty bazowej o (…)%, to jest o kwotę (po zaokrągleniu do złotówki) 469 zł, do kwoty 1 093 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie VIII.3 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie VIII.3 sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IX sentencji decyzji Ostatnia z kar pienięŜnych określonych w niniejszej decyzji wymierzona została za stosowanie praktyk polegających na zamieszczeniu przez Romana Grzywaczewskiego we wzorcu umownym p.n. „Umowa nr…/…/2012” regulującym prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usługi dostę pu do sieci Internet zawartej na czas określony postanowień sprzecznych z art. 57 ust. 6 oraz art. 60a ust. 1 i ust. 3a ustawy Prawo telekomunikacyjne. Prezes Urzędu uznał za stosowne wymierzyć jedną karę za stosowanie ww. praktyk, gdyŜ wiąŜą się one ze stosowaniem jednego wzorca umownego, ujawniają się na tym samym etapie kontraktowym i polegają na narzuceniu konsumentom postanowień wzorca umownego, które naruszają ich interesy. Przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu postanowień umownych sprzecznych z przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do biura z zamiarem podpisania umowy i skorzystania z usługi dostępu do sieci internet oferowanej przez przedsiębiorcę, zatem wyraŜa zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera w swojej treści zapisy sprzeczne z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi więc na etapie zawierania kontraktu. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy nie ma moŜliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim J 51 postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąŜy obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. W niniejszej decyzji, w jej punkcie IV zakwestionowano trzy postanowienia zamieszczone we wzorcu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wpływały one w istotny sposób na sytuację prawną konsumentów umoŜliwiając zawyŜenie odszkodowania naleŜnego przedsiębiorcy w przypadku przedwczesnego rozwiązania umowy zawartej na czas określony oraz umoŜliwiając przedsiębiorcy wprowadzanie zmian warunków umowy bez wymaganej formy oraz bez przyznania konsumentom prawa do wypowiedzenia umowy. Wpływać to mogło na brak podejmowania przez konsumentów decyzji o wcześniejszym rozwiązaniu umowy pomimo tego, iŜ z jakichś powodów pragnęli podjąć taką decyzję lub teŜ o kierowaniu wobec niego roszczeń odszkodowawczych. Wprowadzone przez Romana Grzywaczewskiego rozwiązania osłabiały pozycję kontraktową konsumentów i mogły prowadzić do sytuacji, gdy pomimo jednostronnego wprowadzenia, niekorzystnych dla konsumentów zmian, nie mogli oni rozwiązać zawartej umowy. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę równieŜ fakt, iŜ stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od listopada 2011 roku. Wszystkie powyŜej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie przemawia za ustaleniem kwoty bazowej kary na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…)% przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 1 420 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na przedsiębiorcę Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu przyjął zaniechanie stosowania przez Romana Grzywaczewskiego przypisanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów juŜ w początkowym okresie prowadzenia niniejszego postępowania. Jednocześnie, z powodów wskazanych juŜ powyŜej prezes Urzędu uznał, iŜ za taką okoliczność nie moŜe być poczytane, iŜ tylko część przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usługi dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu nie dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenia kary. Uwzględnienie powyŜszej okoliczności łagodzącej spowodowało obniŜenie ww. kwoty bazowej o (…)%, to jest o kwotę (po zaokrągleniu do złotówki) 426 zł, do kwoty 994 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Romana Grzywaczewskiego w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pienięŜna orzeczona w punkcie IX sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest teŜ jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branŜy przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. J 52 Przyjmując wspomniane powyŜej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie IX sentencji decyzji. Sumarycznie ujęte kary nałoŜone na Romana Grzywaczewskiego w punktach VI-IX sentencji decyzji wynoszą 6 516 zł. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. otrzymuje: r.pr. (…) Kancelaria Prawna (…) Al. Armii Krajowej 6 D/5 50-541 Wrocław