RWR-32/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR-61-7/10/WS Wrocław, 20 grudnia 2010 r. DECYZJA nr RWR 32/2010 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko WEH Inwestycje Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów działania WEH Inwestycje Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, polegające na zamieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez : 1.) Informację, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, 2.) Informację, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, 3.) Informację, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, 4.) Informację, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych , 5.) Informację, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, co stanowi : 2 1. naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) a w konsekwencji równieŜ praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej wyŜej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), a w konsekwencji równieŜ praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej wyŜej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza ich zaniechanie z dniem 23 lutego 2010 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 powołanej w ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 2 powołanego wyŜej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko WEH Inwestycje Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na WEH Inwestycje Sp. z o.o. karę pienięŜną w wysokości 70 096 (słownie: siedemdziesiąt tysięcy dziewięćdziesiąt sześć) zł płatną do budŜetu państwa. 3 Uzasadnienie 1 . Pismem z dnia 26 października 2009 r. (data wpływu : 2 listopada 2009 r.) konsument ze Stargardu Gdańskiego poinformował Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym” , iŜ budzi jego zastrzeŜenia treść pism kierowana do niego przez „firmę windykacyjną WEH Koksztys Inwestycje Spółka z o.o. we Wrocławiu”. Konsument przytoczył szereg zarzutów pod adresem działań Spółki, w tym m.in.: - groŜenie mu przekazaniem danych „do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych”, - groŜenie wizytą w miejscu zamieszkania konsumenta, siedzibie/ miejscu pracy „windykatora terenowego, w celu oszacowania składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej”. Konsument pytał w treści swojego pisma o podstawy prawne takich działań Spółki zaznaczając, iŜ „szczególne wątpliwości” budzi moŜliwość oszacowania jego majątku przez windykatora terenowego. 1.1. Na podstawie powyŜszych informacji oraz własnej oceny dołączonej do pisma konsumenta korespondencji prowadzonej z WEH Koksztys Inwestycje Spółka z o.o., Prezes Urzędu, wszczął postanowieniem nr RWR 19/07 z dnia 26 stycznia 2010 r. postępowanie wyjaśniające w ww. sprawie (sprawa prowadzona pod sygn. akt RWR 403-9/2010/WS). Przedmiotem postępowania było wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przez WEH Koksztys Inwestycje Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, zwanej dalej równieŜ „Przedsiębiorcą” lub „Spółką”, przepisów ustawy, uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, na skutek stosowania procedur windykacyjnych, mogących naruszać zbiorowe interesy konsumentów, co w ocenie organu antymonopolowego stanowić mogło naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej równieŜ „ustawą o ochronie (…)”. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu ustalił m.in., iŜ Spółka stosowała w zakresie windykacji druki, w których informowała m.in., iŜ : - w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy odbędzie wizytę windykator terenowy (lub windykator terenowy wraz z rzeczoznawcą majątkowym), w celu oszacowania składników majątkowych pod katem egzekucji komorniczej”, - dług będzie egzekwowany nawet ze świadczeń emerytalnych konsumentów, - istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów, - „będzie zmuszona” przekazać dane osobowe konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych, - do zadłuŜenia doliczone zostaną „ewentualne koszty korespondencji (zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł (…)” W piśmie skierowanym w toku ww postępowania wyjaśniającego do Urzędu w dniu 23 lutego 2010 r. Spółka potwierdziła fakt wysyłania pism o treści jw. Jednocześnie jednak poinformowała, iŜ wprawdzie faktycznie nie przekazywała danych do biur informacji gospodarczej, to jest uprawniona formalnie do takiego działania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych - Dz. U. Nr 50, poz. 424 ze zm., jako Ŝe wzory pism stosowała odnośnie wierzytelności bankowych, zaś ponadto jej przedmiotem działania jest m.in. leasing finansowy. W ocenie ww Spółki 4 naleŜy ona zatem do kategorii przedsiębiorców uprawnionych, na podstawie ww przepisów ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, do przekazywania danych osobowych dłuŜników , w tym konsumentów, do biur informacji gospodarczej. W piśmie z dnia 15 marca 2010 r. Spółka poinformowała, iŜ stosuje ww wzory pism dotyczących informacji o przekazaniu danych dłuŜnika do biur informacji gospodarczej, jedynie odnośnie co do zakupionych pakietów wierzytelności bankowych w 2008 r., zaś nie stosuje takich wzorów w odniesieniu do pakietu wierzytelności kupionych w 2009 r. Odnośnie co do pism zawierających zawiadomienia o czynnościach terenowych windykatorów Spółka poinformowała, iŜ stosuje je w stosunku do wszystkich zakupionych pakietów wierzytelności. Pismem z dnia 22 marca 2010 r. Spółka poinformowała o zaprzestaniu stosowania z dniem 23 lutego 2010 r. wzorów pism : - „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, - „Zawiadomienie o czynnościach terenowych”, - „Ostateczne wezwanie do zapłaty”, - „Zawiadomienie o wszczęciu postępowania sądowego”, - „Przedegzekucyjne wezwanie do zapłaty”; zawierających klauzule opisane wyŜej. Jednocześnie Spółka poinformowała, iŜ jest w trakcie opracowywania nowej procedury windykacyjnej i wzorów dokumentów stosowanych w jej ramach, zaś do czasu zakończenia tego procesu stosuje nowe wzory pism, tj. : - - „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, - „Odmowa zgody na zaproponowany sposób spłaty zadłuŜenia”, - „Potwierdzenie spłaty zadłuŜenia”, - „Umowa ugody”, pozbawione zapisów, określonych wyŜej (tj. dotyczących wizyt w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy dłuŜnika windykatora terenowego lub windykator terenowy wraz z rzeczoznawcą majątkowym, zapisu o egzekwowaniu długu nawet ze świadczeń emerytalnych, moŜliwości ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów, moŜliwości przekazania danych osobowych konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych oraz doliczenia do zadłuŜenia kosztów korespondencji). Spółka oświadczyła ponadto, iŜ większość dotychczas stosowanych pism, wysyłana była do dłuŜników (konsumentów) do dnia 15 listopada 2009 r., zaś po tej dacie wysłano jeszcze ok. 300 „Przedsądowych wezwań do zapłaty” i ok. 1840 „Przedegzekucyjnych wezwań do zapłaty”. Niniejsze postępowanie wyjaśniające prowadzone pod sygn. akt RWR 403-9/2010/WS, zakończone zostało postanowieniem nr RWR 67/2010 z dnia 31 marca 2010 r. W jego wyniku wstępnie ustalono, iŜ następujące informacje mogły naruszyć przepisy, uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów : 1) Informacja, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta windykator terenowy (działający sam lub według innego wzoru wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej (co sugeruje prawne działanie windykatora i obowiązek konsumenta poddania się czynnościom oszacowania majątku), 5 2) Informacja, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to dług będziemy egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów - co sugeruje, iŜ zadłuŜenie moŜe być egzekwowane „doŜywotnio”, 3) Informacja, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, podczas gdy art. 491 2 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego uprawnienie to przyznaje wyłącznie dłuŜnikowi, 4) Informacja, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych - podczas gdy Spółka nie posiada statusu podmiotu uprawnionego do udostępniania informacji gospodarczych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych - Dz. U. Nr 50, poz. 424 ze zm.; 5) Informacja, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł (podczas gdy art. 98 § 1 kpc nie moŜe stanowić podstawy doliczenia do wymagalnej kwoty kosztów korespondencji). 1.2. W wyniku informacji uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403-9/2010/WS Prezes Urzędu postanowieniem nr 93/2010 z dnia 13 maja 2010 r., doręczonym Spółce w dniu 20 maja 2010 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów na skutek : zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez : 1). Informację, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod katem egzekucji komorniczej, 2). Informację, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, 3). Informację, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, 4). Informację, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych , 5). Informację, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, co stanowić moŜe, wedle wstępnej oceny organu antymonopolowego, praktykę naruszającą art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), a przez to równieŜ praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 6 Jednocześnie Prezes Urzędu na podstawie art. 73 ust. 1 i 6 o ochronie (…) zaliczył w poczet dowodów całość informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403-9/2010/WS. 1.3. W odpowiedzi na stawiane zarzuty, Spółka pismem z dnia 17 czerwca 2010 r. oświadczyła, iŜ „zobowiązuje się do zaniechania stosowania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez zaprzestanie zamieszczania w pismach kierowanych do dłuŜników (konsumentów) informacji, o których mowa w Postanowieniu Prezesa UOKiK nr 93/2010 i wnosi o wydanie w nn. sprawie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów”. Uzasadniając wniosek Przedsiębiorca stwierdził, iŜ jeszcze w styczniu 2010 r., niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, podjął niezwłocznie działania mające na celu weryfikację zasad postępowania oraz dokumentacji „tak, aby nie rodziła ona podejrzeń o zgodność z prawem” . Spółka podniosła, iŜ „z daleko posuniętej ostroŜności oraz woli jej organów prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z obowiązującym prawem, przy poszanowaniu praw wszystkich uczestników obrotu prawnego”, dokonała zmiany Uchwałą Zarządu nr 1/2010 z dnia 28 maja 2010 r. „stosowanej w Spółce” procedury obrotu wierzytelnościami oraz druków wysyłanych w jej toku do konsumentów pism. Zmiany miały uwzględniać m.in. zalecenia, jakie znalazły się w Kodeksie Dobrych Praktyk wprowadzonym przez Konferencję Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Kodeks ten został zaakceptowany przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz umieszczony, zgodnie z oświadczeniem Spółki, na liście kodeksów etycznych zgodnych z Kanonem Dobrych Praktyk Rynku Finansowego. Wprawdzie, jak zaznaczyła Spółka, nie jest ona członkiem Konfederacji Przedsiębiorstw Finansowych „lub innego stowarzyszenia, jak równieŜ nie zobowiązała się do stosowania Kodeksu dobrych praktyk przyjętego przez jakiekolwiek stowarzyszenie” to jednak chce poprzez dokonane zmiany procedury windykacyjnej „wolę zapewnienia naleŜytej gwarancji ochrony interesów swoich kontrahentów”. Spółka podkreśliła, iŜ zmienione wzorce pism, kierowanych do konsumentów, pozbawione są zapisów, ujętych w postanowieniu o wszczęciu postępowania nr 93/2010 z dnia 13 maja 2010 r., a w konsekwencji Spółka „wyeliminowała wszystkie działania, które w ocenie Prezesa UOKiK mogły naruszać zbiorowe interesy konsumentów”. Konkludując, Spółka uzasadniła zastosowanie w sprawie art. 28 ustawy o ochronie (…) faktem, iŜ : - zastrzeŜenia Prezesa UOKiK „dotyczyły zaledwie ograniczonej części procesu windykacji wierzytelności, a postanowienia, które mogły rodzić podejrzenie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, znalazły się jedynie w 3 rodzajach pism stosowanych przez Spółkę (wezwanie do zapłaty, zawiadomienie o czynnościach terenowych, zawiadomienie o wszczęciu postępowania sądowego)”, - forma naruszeń „nie była dotkliwa dla konsumentów, a w szczególności nie przyniosła Spółce jakichkolwiek nieuzasadnionych korzyści”, - Spółka niezwłocznie po otrzymaniu informacji o moŜliwości naruszenia prawa, podjęła działania, mające na celu wyeliminowanie zachowań, które „ewentualnie mogłyby rodzić podejrzenie takiego naruszenia”, Jednocześnie Spółka zadeklarowała, iŜ „gotowa jest przedłoŜyć Prezesowi stosowne sprawozdanie z wypełniania nałoŜonego na nią zobowiązania w terminie określonym przez Prezesa UOKiK”. 7 1.4.W ww piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. Spółka ustosunkowała się równieŜ merytorycznie do stawianych jej zarzutów „z Daleko posuniętej ostroŜności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia ww zobowiązania przez Prezesa UOKiK”. W szczególności Spółka przedstawiła następujące stanowisko : 1) Odnośnie do zarzutu dotyczącego wizyty windykatora terenowego i innych współdziałających z nim osób : W ocenie Spółki legalne są działania przedsiębiorców, zajmujących się windykacją wierzytelności, polegające na wysyłaniu do dłuŜników przedstawicieli, zwanych powszechnie windykatorami. Zdaniem Spółki działaniem legalnym jest równieŜ pisemne informowanie dłuŜnika o takiej wizycie, czego dowodem jest m.in. § 58 Kodeksu Dobrych Praktyk wprowadzonego przez Konferencję Przedsiębiorców Finansowych, który dopuszcza wprost takie wizyty. Przedsiębiorca powołał się równieŜ na pkt I.f decyzji Prezesa UOKiK nr DDK – 8/2008 argumentując, iŜ Prezes uznał, iŜ nie narusza interesów konsumentów skierowana do dłuŜnika informacja o treści : „Dla zapewnienia skuteczności egzekucji, PTC moŜe zlecić doświadczonemu windykatorowi ustalenia Państwa miejsca zamieszkania, źródeł przychodów i posiadanego majątku celem poinformowania komornika przeprowadzającego egzekucje. Ewentualna egzekucja komornicza Państwa długu zwiększonego o odsetki, koszty sądowe i egzekucyjne, moŜe spowodować zajęcie wynagrodzenia lub Państwa majątku oraz moŜe spowodować niekorzystny odbiór Państwa wizerunku jako niewypłacalnych dłuŜników”. W ocenie Spółki formułowany przez nią zapis o wizycie windykatora „nie stanowił ponadto realnego zagroŜenia lub naruszenia interesów konsumenta. Z treści wezwań zawierających informacje o wizycie windykatora terenowego nie wynikało bowiem, ze korzysta on z takich samych uprawnień jak komornik sądowy, w związku z czym dłuŜnik nie powinien obawiać się, Ŝe windykator terenowy dokona zajęcia mienia czy teŜ podejmie inne działania, skutkujące bezpośrednim wszczęciem egzekucji ze składników majątkowych dłuŜnika”. Zdaniem Spółki, działania windykatorów były ukierunkowane na ogólne ustalenie majątku dłuŜników, celem podjęcia decyzji, czy zasadne i celowe jest wszczęcie postępowania sądowego i następnie egzekucyjnego. Spółka podniosła, iŜ „Ŝaden przepis prawa nie zabrania udania się do miejsca zamieszkania dłuŜnika, w celu dokonania wywiadu dotyczącego jego stanu majątkowego, o czym świadczą, ww akty prawne „organów publicznych”. Ustalenie sytuacji majątkowej dłuŜnika moŜe być dokonane przez wstępne oględziny nieruchomości, co nie musi wiązać się z wejściem na jej teren. „Obecność (…) rzeczoznawcy majątkowego czy uprawnionej osoby słuŜyłaby zapewnieniu rzetelności oszacowania składników majątku i w istocie stanowiła ochronę interesów dłuŜnika, nie zaś jego zagroŜenie.” W ocenie Spółki tego rodzaju działania są racjonalne „z punktu widzenia gospodarczych interesów kaŜdego przedsiębiorcy”. Spółka oświadczyła, iŜ nie zgadza się z twierdzeniem, Ŝe przedmiotowe zapisy mogły sugerować konsumentom obowiązek poddania się czynnościom szacowania majątku, gdyŜ nie informowała o uprawnieniach, „które faktycznie jej nie przysługują, absolutnie w Ŝaden sposób nie wskazywała teŜ, aby na dłuŜniku ciąŜył jakikolwiek obowiązek związany z wyjawieniem majątku”. 2) Odnośnie do zarzutu egzekwowania długu ze świadczeń emerytalnych : Spółka wyjaśniła, iŜ podstawą egzekucji świadczeń emerytalnych jest art. 833 § 4 kpc., wobec czego Spółka nie narusza prawa ani zasad współŜycia społecznego zawierając we wniosku egzekucyjnym Ŝądanie. W tej sytuacji „uznała, iŜ celowe jest poinformowanie dłuŜnika o nieuchronności wyegzekwowania długu tj. poprzez wskazanie, iŜ świadczenia emerytalne tak 8 jak i inne wierzytelności podlegają zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. (…) Zapis, którym posłuŜyła się Spółka, stanowił zatem dla konsumenta jedynie informację, Ŝe jeŜeli wierzyciel nie uzyska zaspokojenia w inny sposób, zmuszony będzie skierować ją do świadczeń emerytalnych. Postanowienie, którym posługiwała się Spółka nie mogło zatem stanowić sposobu zastraszania dłuŜnika, czy wywarcia na nim presji, skoro wierzyciel mógł legalnie prowadzić egzekucję ze świadczeń emerytalnych. Zapisu tego nigdy nie interpretowano jako kierowanej do dłuŜnika informacji o doŜywotnim dochodzeniu roszczeń”. Spółka wskazała, iŜ kolejny akapit pism, zawierających informacje o egzekwowaniu długu ze świadczeń emerytalnych zawierał informacje o 10 –cio letnim okresie przedawnienia roszczeń. Ponadto moŜliwość wieloletniego prowadzenia działań egzekucyjnych przewiduje w ocenie Spółki art. 123 § 1 pkt 1 kc, zgodnie z którym „bieg przedawnienia przerywa się przez kaŜdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju (…) przedsięwziętą bezpośrednio w celu (…) zaspokojenia (…) roszczenia”. 3) Odnośnie do zarzutu informowania, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów : Spółka wyjaśniła, iŜ umieszczając w pismach kierowanych do konsumentów (dłuŜników) tego rodzaju zapis miała ona „jedynie na celu poinformowanie dłuŜników o moŜliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej, jako nowej instytucji.” W ocenie Spółki postępowanie to korzystne jest dla wierzyciela (m.in. dlatego, iŜ nie musi on ponosić dodatkowych kosztów, jakie wiąŜą się z przeprowadzeniem postępowania sądowego i egzekucyjnego). Spółka oświadczyła, Ŝe „nie zgadza się z zarzutem, iŜ kierowana przez nią do dłuŜników informacja mogła sugerować istnienie po stronie Spółki praw do wszczęcia postępowania upadłościowego wobec konsumenta.” Spółka poinformowała takŜe, iŜ poniewaŜ jej przewidywania „co do woli dłuŜników składania wniosków o upadłość” nie sprawdziły się, juŜ w czerwcu 2009 r. zrezygnowała z posługiwania się tymi wzorami. 4) Odnośnie do zarzutu zagroŜenia przekazywaniem danych konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczej : Spółka wskazała, iŜ dnia 14 czerwca 2010 r. weszła w Ŝycie nowa ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530), która zezwala juŜ kaŜdemu wierzycielowi, w tym firmom windykacyjnym, faktoringowym i funduszom sekurytyzacyjnym na przekazanie do wybranego przez siebie biura informacji gospodarczej o dłuŜniku. Spółka wyjaśniła, iŜ na gruncie dotychczasowej ustawy do przekazania informacji o dłuŜnikach do biur informacji gospodarczej uprawnione były m.in. banki. Spółka nabyła wszystkie posiadane i poddane procesowi windykacji wierzytelności wyłącznie od banków i były to wierzytelności powstałe z tytułu umów o kredyt konsumencki, spełniające warunki, o których mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji gospodarczej (tj. powstały z tytułu umowy o kredyt konsumencki, łączna kwota zobowiązań konsumenta wobec przedsiębiorcy wynosiła kaŜdorazowo co najmniej 200 zł i świadczenia były wymagalne od ponad 60 dni). Spółka wskazała, iŜ zgodnie z KRS przedmiotem jej działalności jest m.in. leasing finansowy, zaś wg art. 7 ust. 1 pkt 7 ww ustawy, przedsiębiorcy świadczący usługi leasingu mogą przekazywać informacje gospodarcze o zobowiązaniach konsumentów do biur informacji gospodarczej. Przedsiębiorca wyraził pogląd, iŜ w razie wątpliwości interpretacyjnych co do tego, czy dany podmiot naleŜy do katalogu podmiotów uprawnionych do zgłaszania informacji o dłuŜnikach do biur informacji gospodarczej, naleŜy 9 przyjąć wykładnię, zgodnie z którą wystarczy, Ŝe dany podmiot w ramach swojej działalności prowadzi równieŜ działalność określoną w katalogu art. 7 ww ustawy. 5) Odnośnie do zarzutu informowania dłuŜnika o istnieniu prawnej moŜliwości, zgodnie z art. 98 § 1 kpc, doliczania do wymaganej kwoty kosztów wynikających z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika kosztów korespondencji w wysokości 10 zł : Spółka wyjaśniła, iŜ „w działalności niektórych sądów funkcjonowała praktyka polegająca na pobieraniu zaliczek od powoda na koszt korespondencji sądowej związanej ze sprawą, zaś w myśl art. 98 § 1 kpc strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego Ŝądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu)”. Zdaniem Spółki, w sytuacji, w której sąd pobierał od powoda zaliczkę na koszty korespondencji, kwota ta w końcowym orzeczeniu dodawana była do kosztów, którymi obciąŜany był dłuŜnik przegrywający sprawę, gdyŜ na podstawie art. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, koszty opłat pocztowych związanych z doręczeniem korespondencji sądowej naleŜą do wydatków. Z uwagi na powyŜsze „w pismach kierowanych do dłuŜników znalazł się kwestionowany (…) zapis”. W ocenie Spółki ww zapis nie narusza art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ani art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, gdyŜ „nie jest bowiem uzasadnione twierdzenie, Ŝe uwaga o moŜliwości poniesienia dodatkowych kosztów w kwocie 10 zł mogłaby wpłynąć na dłuŜnika w sposób skutkujący podjęciem przez niego działań naruszających jego słuszne interesy w postaci np. zapłaty przedawnionego roszczenia”. Ponadto Spółka w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. wyjaśniła, iŜ przedsądowe wezwanie do zapłaty, zawiadomienie o czynnościach terenowych, zawiadomienie o wszczęciu postępowania sądowego faktycznie wysyłane były do 15 listopada 2009 r. z tym, iŜ po tej dacie wysłanych było jeszcze ok. 300 „Przedsądowych wezwań do zapłaty” i ok. 1840 „Przedegzekucyjnych wezwań do zapłaty”. W ocenie Spółki z dniem 23 lutego 2010 r. ostatecznie zaprzestała ona wysyłania kwestionowanych przez organ antymonopolowy pism. Na dowód tego Spółka przedłoŜyła m.in. oświadczenie Zarządu Spółki z dnia 16 czerwca 2010 r., iŜ „Spółka zaprzestała stosowania „Procedury zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” oraz wzorów pism przekazanych Prezesowi UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403-9/2010/WS” oraz przedłoŜyła 10 przykładowych akt spraw windykacyjnych. Pismem z dnia 28 września 2010 r. (data wpływu : 4 października 2010 r.), pełnomocnik Spółki przedłoŜył odpis KRS z którego wynika, iŜ Spółka zmieniła nazwę z „WEH Koksztys Inwestycje sp. z o.o.” na „WEH Inwestycje sp. z o.o.”. 2. Przeprowadzone przez organ antymonopolowy postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego: 2.1. WEH Koksztys Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu zarejestrowana jest w Krajowym Rejestrze Sądowym – Rejestrze Przedsiębiorców przez Sąd Rejonowy dla M. St. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS : 0000293401 od dnia 23 listopada 2007 r. Uchwałą nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 22 czerwca 2010 r. zmieniona została nazwa Spółki, z obowiązującej uprzednio nazwy „WEH Koksztys Inwestycje sp. z o.o.” na „WEH Inwestycje sp. z o.o.”. oraz częściowa zmiana m.in. przedmiotu jej działalności. Zgodnie z wpisem w KRS formalnie 10 przedmiotem deklarowanej działalności Spółki do dnia 7 września 2010 r. (data wpisu do KRS zmian wprowadzonych ww uchwałą NZW Spółki) było m.in. : - leasing finansowy, - pozostałe pośrednictwo pienięŜne, -pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych, - in. Po dniu 7 września 2010 r. w opisie przedmiotu działalności Spółki wykreślono m.in. leasing finansowy, jednakŜe faktyczny przedmiot działalności Spółki nie uległ zmianie. Dowód – odpis z KRS, stanowiący załącznik nr 1 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, pismo Spółki k. 41 i odpis KRS k. 112 – 119 akt głównych; Siedziba Spółki i jej struktury wewnętrzne mieszczą się we Wrocławiu. Spółka nie posiada jednostek terenowych i oddziałów. Faktycznym przedmiotem działalności Spółki jest nabywanie wierzytelności a następnie prowadzenie ich windykacji (pozostały, wpisany do KRS przedmiot działalności, nie jest faktycznie wykonywany). Spółka nabywa zarówno wierzytelności mające charakter konsumencki jak i inne. W zakresie wierzytelności konsumenckich Spółka dokonała zakupu trzech portfeli wierzytelności o charakterze konsumenckim, wszystkie od banków : - w czerwcu 2008 r. od Banku Millenium S.A. (3 411), - w listopadzie 2008 r. od Banku Zachodniego WBK S.A. (8 202), - w styczniu 2009 r. od HSBC Bank Polska S.A. (5 918) - łącznie 17 531 wierzytelności. Ww portfele dotyczyły wierzytelności w stosunku do osób fizycznych (konsumentów) z terenu całego kraju. Spółka nie prowadzi windykacji na rzecz podmiotów trzecich. Przedmiotem zakupu, oprócz samych wierzytelności, były teŜ wszystkie odnoszące się do nich zabezpieczenia i inne związane z nimi prawa, w szczególności roszczenia o zaległe odsetki, kary umowne i zwrot kosztów. Dowód - – pismo Spółki k. 26 – 36, k. 41-46 i k. 66 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, pismo Spółki k. 41 i zał. nr 6 (dwa tomy)-, 7, 8 do akt głównych; 2.2. W procesie windykacji, w ramach struktury organizacyjnej Spółki, bezpośredni udział biorą trzy Zespoły, zajmujące się poszczególnymi etapami windykacji : - Zespół Windykacji Przedsądowej, zajmujący się windykacją na etapie polubownym; Zespół nawiązuje kontakt z dłuŜnikiem oraz negocjuje spłatę zadłuŜenia, - Zespół Postępowania Sądowego, kierujący sprawy na drogę postępowania sądowego oraz na bieŜąco nadzorujący jego przebieg; w ramach tego Zespołu pełnomocnik Spółki uczestniczy w rozprawach sadowych, - Zespół Egzekucji, sporządzający i składający do właściwego komornika sądowego wnioski egzekucyjne oraz monitorujący na bieŜąco przebieg postępowania egzekucyjnego. Spółka nie zatrudnia licencjonowanych detektywów. 11 Zakres działania poszczególnych Zespołów regulowała procedura wewnętrzna „Procedura zarządzania zakupionymi wierzytelnościami”. Zgodnie z zawartym na jej wstępie opisem celu procedury, „osoby, którym są powierzone czynności dotyczące wierzytelności, działają w granicach upowaŜnienia i umowy (…) by proces windykacyjny przebiegał z uwzględnieniem następujących zasad : I. uczciwości i przejrzystości działań, II. poszanowania prawa, III. efektywności działań, IV. moŜliwie szybkiego zakończenia egzekucji, V. poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień, VI. najwyŜszej ochrony tajemnicy zawodowej i danych osobowych.” Zgodnie z Częścią II („Organizacja zespołu”), Rozdział 1 („Obowiązki w zakresie zarządzania wierzytelnościami”) ust. 2 („ Zespół Windykacji Przesądowej” ) pkt 2.2., do zakresu czynności Negocjatorów zatrudnionych w ww Zespole naleŜało m.in. 2.2.4. Uzyskanie informacji o stanie majątkowym dłuŜnika, jego źródłach dochodu oraz o innych zobowiązaniach, 2.2.6. Wykonywanie wizyt terenowych, 2.2.8. Zlecanie Asystentowi wydruku wezwań do zapłaty oraz wyszukiwania pism kierowanych do DłuŜników, Zgodnie z pkt 2.3. do zakresu czynności Asystentów Negocjatorów naleŜało m.in. : 2.3.2. Wydruk wezwań do zapłaty oraz wszelkich pism kierowanych do dłuŜników, Zgodnie z Częścią II („Organizacja zespołu”), Rozdział 1 („Obowiązki w zakresie zarządzania wierzytelnościami”) ust. 3 („ Zespół Postępowania Sądowego” ) pkt 3.2.10, do zakresu działania zatrudnionego w ww Zespole prawnika naleŜało m.in. : 3.2.10. Wysyłanie wezwań do zapłaty po otrzymaniu tytułu wykonawczego, Zgodnie z Częścią III („Proces windykacji naleŜności”), ust. 1 – 4 („1. Rozpoczęcie windykacji”; „2. Negocjacje”; „3. Postępowanie Sądowe”; „4. Postępowanie egzekucyjne”) rozpoczęcie czynności windykacyjnych następowało po zaimportowaniu danych do systemu i załoŜeniu akt sprawy. W trakcie importu poszczególne sprawy były przypisywane do właściwych Zespołów i do pracowników tych Zespołów. Pierwszą czynnością Zespołu było pisemne poinformowanie dłuŜnika o zakupie wierzytelności i wezwanie go do zapłaty. Ponadto na tym etapie do kaŜdej sprawy zakładane były odrębne akta. Następnie Zespół Windykacji Przedsądowej starał się poprzez kontakt telefoniczny i bezpośredni z dłuŜnikiem oraz poprzez pisma : informacja o cesji wierzytelności oraz wezwania do zapłaty, uzyskać polubowne załatwienie sprawy. Po upływie 90 dni sprawa była przekazywana do Zespołu Postępowania Sądowego celem wszczęcia postępowania sądowego. Po otrzymaniu tytułu wykonawczego Prawnik Zespołu Postępowania Sądowego kierował do dłuŜnika kolejne wezwanie do dobrowolnej zapłaty, po czym – w razie braku zapłaty – przekazywał sprawę do Zespołu Postępowania Egzekucyjnego. Dowód - „Procedura zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” k. 74 – 91, pismo Spółki k. 27 - 29 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; Podziałowi na ww Zespoły odpowiadał podział czynności windykacyjnych na trzy etapy : - etap pierwszy, czyli windykację przesądową, 12 - etap drugi czyli postępowanie sądowe, - etap trzeci, czyli sądowe postępowanie egzekucyjne. W etapie pierwszym (windykacja przesądowa) następowało poinformowanie dłuŜnika o fakcie nabycia wierzytelności przez Spółkę, wysłanie wezwania do zapłaty, ustalenie numeru telefonu dłuŜnika i pierwszy kontakt telefoniczny, celem poinformowania o podstawie nabycia wierzytelności oraz kwocie zadłuŜenia. W razie rozmów telefonicznych negocjowana była równieŜ spłata zadłuŜenia. W razie niemoŜności nawiązania z dłuŜnikiem kontaktu telefonicznego, odmowy dłuŜnika dokonania spłaty lub jej nierealizowania zgodnie z zobowiązaniem ustnym, do dłuŜnika wysyłane było kolejne wezwanie z informacją o czynnościach terenowych. Na tym etapie wyjaśniane były równieŜ zarzuty dłuŜników związane z dochodzoną od niego wierzytelnością, w tym m.in. nieistnienia zobowiązana, nie zaciągania przez konkretną osobę zobowiązania w banku, kradzieŜy dokumentów itp. W razie wątpliwości Spółka zwracała się do dłuŜnika o przedstawienie dodatkowych dowodów, potwierdzających jego zarzuty. W razie ich potwierdzenia, Spółka dokonywała cesji zwrotnej wierzytelności na rzecz banku (zawierane przez Spółkę umowy z bankami zawierają klauzulę dopuszczającą taką moŜliwość). W etapie drugim, w razie braku zapłaty przez dłuŜnika, Spółka kierowała sprawę na drogę postępowania sądowego. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego Spółka ponownie nawiązywała kontakt z dłuŜnikiem. W trzecim etapie, Spółka kierowała do komorników sądowych wnioski egzekucyjne. Pracownicy Spółki nadzorowali przebieg postępowania egzekucyjnego poprzez kontakt z komornikami. Dowód – pismo Spółki k. 26 – 29 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.3 . Oprócz ww „Procedury zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” Spółka opracowała i stosowała wobec osób fizycznych (konsumentów) w procesie windykacji pozasądowej ujednolicone wzory pism. Pisma te nosiły róŜne nazwy m.in: - „Wezwanie do zapłaty”, - „Zawiadomienie o czynnościach terenowych”, - „Ostateczne wezwanie do zapłaty”, - „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, - „Zawiadomienie o wszczęciu postępowania sądowego”, - „Przedegzekucyjne wezwanie do zapłaty”. Druki „Wezwania do zapłaty”, „Zawiadomienie o czynnościach terenowych”, „Ostateczne wezwanie do zapłaty”, „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, Zawiadomienie o wszczęciu postępowania sądowego” były wysyłane do dłuŜników na etapie postępowania przedsądowego przez Zespół Windykacji Przedsądowej. Druki „Przedegzekucyjne wezwanie do zapłaty” wysyłane były na etapie postępowania sądowego przez Zespół Postępowania Sądowego. 13 Dowód – wzory pism – zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, pismo Spółki k. 30 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; Zasadą było stosowanie jednej procedury dochodzenia wierzytelności w stosunku do wszystkich prowadzonych spraw. W odniesieniu do wierzytelności nabytych od HSBC oraz Millennium / BZ WBK obowiązywały odmienne wzory pism takich jak „Przedsądowe wezwanie do zapłaty” i „Zawiadomienie o czynnościach terenowych”. Dowód – pismo Spółki k. 47-50 i wzory pism k. 52, 53, 54, 55 akt RWR 403 – 9/2010/WS, pismo Spółki k. 42 i kopie akt postępowań windykacyjnych stanowiące zał. nr 10, 11, 12 akt głównych; 2.4. W toku czynności windykacyjnych, kierowane były do dłuŜników pisma, w których Spółka informowała m.in., iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej. Pisma te zatytułowane były „ZAWIADOMIENIE O CZYNNOŚCIACH TERENOWYCH”, „OSTATECZNE WEZWANIE DO ZAPŁATY”, „PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY”, „WEZWANIE DO ZAPŁATY”. Pisma miały ujednolicony wzór i zawierały informacje, iŜ: 1) „ZAWIADOMIENIE O CZYNNOŚCIACH TERENOWYCH” a) Wersja pisma stosowana w procedurze windykacji wierzytelności zakupionych od BZ WBK SA oraz Banku Millenium SA zawierała informację, iŜ : „W związku z nabyciem na mocy umowy sprzedaŜy wierzytelności dnia………od..z siedzibą we…….wierzytelności wynikających z tytułu umowy………z dnia…….oraz ich nieuregulowaniem do dnia dzisiejszego w kwocie……. informujemy, Ŝe w dniach od….do…odbędą wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOR TERENOWY wraz z RZECZOZNAWCĄ MAJĄTKOWYM których zadaniem będzie szczegółowy spis i wycena posiadanych przez Państwa składników majątkowych. Jedynie zapłata wskazanej kwoty w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania wstrzyma czynności terenowe (…)”. Dowód – pismo Spółki k. 48, wzór pisma k. 54 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403- 9/2010/WS, zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; b) Wersja pisma stosowana w procedurze windykacji wierzytelności zakupionych od HSBC Bank Polska SA zawierała informację, iŜ : 14 „ W związku z nabyciem na mocy Umowy Cesji z dnia 2009-01-289 od HSBC Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie wierzytelności wynikających z tytułu umowy numer…………..z dnia……………udzielonej zgodnie z zawartą umową na cel poŜyczka oraz ich nieuregulowaniem do dnia dzisiejszego w kwocie………. informujemy, Ŝe w dniach od….do…odbędą wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOR TERENOWY wraz z OSOBĄ UPRAWNIONĄ DO WERYFIKACJI PAŃSTWA STANU MAJĄTKOWEGO działający w oparciu o przepisy prawa bezwzględnie obowiązującego celem ustalenia Państwa składników majątkowych. Jedynie zapłata wskazanej kwoty w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania wstrzyma czynności terenowe (…)”. Dowód – pismo Spółki k. 48, wzór pisma k. 55 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403- 9/2010/WS, zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2) „OSTATECZNE WEZWANIE DO ZAPŁATY” Pisma te zawierały m.in. następujące informacje : „Brak reakcji na nasze wcześniejsze propozycje spłaty powoduje, iŜ ponownie przypominamy o konieczności uregulowania istniejącego zadłuŜenia w kwocie…………… Wynikającego z umowy ……………wobec WEH KOKSZTYS INWESTYCJE sp. z o.o. w terminie do dnia…………….. W przypadku niezapłacenia naleŜnej kwoty Wierzycielowi w wyznaczonym powyŜej terminie, podjęte zostaną działania zmierzające do oszacowania aktualnej wartości nieruchomości, celem ustalenia ceny wywoławczej w przypadku konieczności przeprowadzenia licytacji komorniczej. Informujemy, Ŝe zlecono wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOROWI TERENOWEMU Jedynie zapłata wskazanej kwoty jest jedyną szansą rozwiązania problemu na drodze polubownej oraz uniknięcia dodatkowych kosztów procesowych i egzekucyjnych . (…)” „OSTATECZNE WEZWANIE DO ZAPŁATY”wysyłane było do dłuŜników (konsumentów) w procesie windykacji wszystkich wierzytelności konsumenckich, tj. zakupionych od Banku Millenium S.A., BZ WBK S.A. oraz HSBC Bank Polska S.A. Dowód – pismo Spółki k. 49 i k. 71, wzór pisma k. 56 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 3) „PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY” 15 Wysyłane były do dłuŜników wierzytelności zakupionych od Banku Millenium SA i od Banku Zachodniego WBK SA. Pisma te zawierały m.in. następujące informacje : „W związku z nabyciem na mocy umowy sprzedaŜy wierzytelności dnia………od..z siedzibą we…….wierzytelności wynikających z tytułu umowy………z dnia…….oraz ich nieuregulowaniem do dnia dzisiejszego wzywamy Państwa do natychmiastowej zapłaty kwoty……….. (…) Jednocześnie informujemy, iŜ w najbliŜszym terminie – w przypadku braku dobrowolnej zapłaty – odbędzie wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOR TERENOWY W celu oszacowania składników majątkowych pod katem egzekucji komorniczej (…)” Dowód – pismo Spółki k. 49, wzór pisma k. 57 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403- 9/2010/WS, zał. nr 2 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 4) „WEZWANIE DO ZAPŁATY”. Pisma te zawierały m.in. następujące informacje : „W związku z nabyciem na mocy umowy sprzedaŜy wierzytelności dnia………od..z siedzibą we…….wierzytelności wynikających z tytułu umowy………z dnia…….oraz ich nieuregulowaniem do dnia dzisiejszego wzywamy Państwa do natychmiastowej zapłaty kwoty……….. (…) Jednocześnie informujemy, iŜ w najbliŜszym terminie – w przypadku braku dobrowolnej zapłaty – odbędzie wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOR TERENOWY w celu oszacowania składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej (…)”. Dowód –wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.5. W toku czynności windykacyjnych, kierowane były do dłuŜników pisma, w których Spółka informowała równieŜ m.in., iŜ Spółka będzie dług egzekwować nawet ze świadczeń emerytalnych konsumentów. Pisma te zatytułowane były „WEZWANIE DO ZAPŁATY”. Pisma miały ujednolicony wzór i zawierały m.in. informacje, poza opisanymi wyŜej w pkt. 2.4. 4) iŜ: „ Prosimy pamiętać, Ŝe celem firmy, która kupiła Państwa długi, jest ich odzyskanie bez względu na koszty i czas trwania postępowania windykacyjno – egzekucyjnego. Jeśli będzie to konieczne, to dług będziemy egzekwować nawet z Państwa świadczeń emerytalnych. Informujemy takŜe, Ŝe w przypadku umorzenia przez komornika postępowania egzekucyjnego, nie odstąpimy od dochodzenia naszej naleŜności i doprowadzimy do 16 wszczęcia kolejnej sprawy – nawet w okresie 10 lat od poprzedniego umorzenia egzekucji” Dowód –wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.6. W toku czynności windykacyjnych, kierowane były do dłuŜników pisma, w których Spółka informowała równieŜ m.in., iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów. Pisma te zatytułowane były „WEZWANIE DO ZAPŁATY”. Pisma miały ujednolicony wzór i zawierały m.in. informacje, poza opisanymi wyŜej w pkt. 2.4. 4) pkt. 2.5., iŜ : „Wskazujemy jednocześnie, iŜ na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych istnieje moŜliwość ogłoszenia Państwa upadłości jako konsumentów (…)”. Dowód –wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.7. W toku czynności windykacyjnych, kierowane były do dłuŜników pisma, w których Spółka informowała równieŜ m.in., iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka przekaŜe dane konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych. Pisma te zatytułowane były „PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY”. Wysyłane były przez Zespół Windykacji Przedsądowej Spółki do dłuŜników wierzytelności zakupionych od Banku Millenium SA i od Banku Zachodniego WBK SA. Pisma miały ujednolicony wzór i zawierały m.in. informacje, poza opisanymi wyŜej w pkt. 2.4. 3), iŜ : „Ponadto w przypadku braku przedmiotowej spłaty zmuszeni będziemy przekazać Państwa dane – jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych. Informacje otrzymywane z biur informacji gospodarczej są niezbędne dla banków, firm pośrednictwa kredytowego, operatorów telekomunikacyjnych i internetowych oraz innych przedsiębiorstw świadczących usługi masowe przy zawieraniu wszelkiego rodzaju umów, a w szczególności umów kredytowych, najmu i dzierŜawy, długoterminowych dostaw energii, gazu itp. (…)”. Dowód – pismo Spółki k. 48, wzór pisma k. 52 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403- 9/2010/WS, wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.8. W toku czynności windykacyjnych, kierowane były do dłuŜników pisma, w których Spółka informowała równieŜ m.in., iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone zgodnie z art. 98 § 1 kpc koszty ewentualne korespondencji – 10 zł. Pisma te zatytułowane były „ZAWIADOMIENIE O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO”. Pisma miały ujednolicone wzory i zawierały m.in. informacje, iŜ : „W związku z niedokonaniem potwierdzenia spłaty zadłuŜenia z tytułu umowy….z dnia…..w kwocie….. oraz brakiem odpowiedzi na wezwanie do zapłaty przyjmujemy, Ŝe uznali Państwo zasadność roszczenia, jednak nie zamierzają go dobrowolnie spłacić. 17 WEH Koksztys Inwestycje Sp. z o.o., jako obecny właściciel wymienionych naleŜności zgodnie z Umową Cesji z dnia……..informuje, iŜ w ciągu 7 dni skieruje do sądu pozew o zapłatę naleŜności zgodnie z wymogami zawartymi w art. 187 Kodeksu Postępowania Cywilnego. Informujemy, Ŝe do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika :
opłaty skarbowej (zgodnie z ustawą z dnia 16.11.2006r. art. 1 pkt 2) – 17 zł
opłaty sądowej (zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c.) - ….zł
zastępstwa procesowego (zgodnie z art. 98 § 2 k.p.c.) - ….zł
ewentualne koszty korespondencji (zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c.) – 10 zł
koszty postępowania egzekucyjnego (zgodnie z art. 770 k.p.c.) - ….zł Po doliczeniu wszystkich kosztów zadłuŜenie będzie wynosiło ok………..zł. Polubowne załatwienie sprawy jest moŜliwe wyłącznie w przypadku wpłaty całości naleŜności do dnia ……..na poniŜej podane konto (…)”. „ZAWIADOMIENIE O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO” wysyłane było przez Zespół Windykacji Przedsądowej Spółki do dłuŜników (konsumentów) w procesie windykacji wszystkich wierzytelności konsumenckich, tj. zakupionych od Banku Millenium S.A., BZ WBK S.A. oraz HSBC Bank Polska S.A. Dowód – pismo Spółki k. 49 – 50 i k. 70 - 71, wzór pisma k. 60 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, wzory pism w zał. nr 2 i przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; 2.9. W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403 – 9/2010/WS Spółka, na wezwanie organu antymonopolowego, przekazała kopie skarg i pism interwencyjnych Rzeczników Konsumentów skierowanych do niej w 2009 r. a dotyczących zastrzeŜeń wobec sposobu prowadzonych czynności windykacyjnych (w tym treści kierowanych do konsumentów pism). SkarŜący zarzucali m.in. : - „Ja….odpisuję Panu na to pismo, które otrzymałem z pogróŜkami, ze przyjeŜdŜa Pan swoją ekipą robić zajęcia osobiste mojego majątku za nie spłacony kredyt bankowy (…). Szanowny panie, panie kierowniku straszy mnie pan, Ŝe w razie nie spłacenia w ciągu 7 dni wkracza pan siłą do mojego mieszkania swoją ekipą traperską – tak ją nazwałem. A zatem (ostrzegam). Jestem starcem, 87 siedmio latkiem, do tego Inwalidą Wojennym II giej Wojny Światowej (…); Dowód – skarga konsumenta z Pabianic z dnia 8 czerwca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 4; - „KaŜdy pisze, co mu pasuje, roŜne opłaty, aby się utrzymać. WEH Koksztys pisze co innego jakieś głupie opłaty, a z sądu przesyłają co innego (…)”. Dowód – skarga konsumentki z Warszawy z dnia 10 października 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 9; - „Jednocześnie Rzecznik Konsumentów wzywa do zmiany treści pism kierowanych do konsumentów. Pisma zawierające zapowiedź wizyty windykatora terenowego i rzeczoznawcy 18 majątkowego, których celem jest określenie wartości majątku dłuŜnika, są informacjami wprowadzającymi Konsumentów w błąd oraz wywołującymi w nich lęk. Zgodnie bowiem z obowiązującym stanem prawnym o kosztach postępowania czy ujawnienia majątku moŜe zdecydować tylko sąd, Ŝaden bowiem przedsiębiorca nie posiada takich uprawnień (…)”. Dowód – pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Jaworznie z dnia 24 listopada 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 18; - „(…) podnoszę, iŜ zamierzone „czynności terenowe”, o których Państwo informujecie w „zawiadomieniu o czynnościach terenowych” z dnia 06.03.2009 r., nie mają Ŝadnego uzasadnienia prawnego. Wskazuję, Ŝe jedynym uprawnionym podmiotem do dokonania spisu inwentarza i jego oszacowania jest komornik sądowy bądź komornik skarbowy (…). „Windykator terenowy wraz z rzeczoznawcą majątkowym”, o których piszecie Państwo w piśmie kierowanym do mojej Mandantki, nie mają prawa nachodzić mojej Klientki ani tym bardziej dokonywać spisu i wyceny posiadanych przez nią składników majątkowych”. Dowód - pismo pełnomocnika konsumentki z Opola z dnia 24 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 23; - „Firma straszy mnie przyjazdami, jeśli będzie nadal to robić powiadomię o tym Prokuraturę i Policję a takŜe Urząd Skarbowy, aby wnikliwie i skrupulatnie sprawdziła majątek firmy. Poza tym, jak mi wiadomo, firma windykacyjna nie ma prawa mnie nachodzić, do tego upowaŜnione są inne urzędy”. Dowód - pismo konsumenta z Gostynia z dnia 30 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 31; - „W ramach przygotowań do sporządzenia skargi p. (…) uzyskał dostęp do decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr RWA – 27/2009 z dnia 1 października 2009 r., nakładającej na EOS KSI Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie karę pienięŜna w wysokości 194.804,00 zł za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów m.in. w postaci : - umieszczania w treści pism kierowanych do konsumentów informacji o wizycie inspektora w celu dokonania ustalenia, oszacowania majątku i sporządzenia dokumentacji fotograficznej potwierdzającej rzeczywisty stan majątkowy dłuŜnika (…), - umieszczaniu w treści pism kierowanych do konsumentów informacji o zamierzonym przekazaniu danych dłuŜnika do Biura Informacji Gospodarczej (…). (…) działania EOS KSI Polska Sp. z o.o. (…) są toŜsame z działaniami podjętymi w niniejszej sprawie przez WEH Koksztys Inwestycje Sp. z o.o. (…)”. Dowód - pismo pełnomocnika konsumenta z Wrocławia z dnia 12 listopada 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 37; - „Dodatkowo oświadczam, iŜ straszenie mnie wizytą „windykatora terenowego” jest chyba przekroczeniem uprawnień Państwa Firmy, gdyŜ nie wyobraŜam sobie, aby bez nakazu Policji czy teŜ Prokuratury Państwa pracownik śmiał zakłócać mój mir domowy, a co dopiero mówić o jakiejkolwiek ingerencji w mój majątek, poprzez wtargnięcie do domu. W przypadku dalszego nękania mnie jakimikolwiek pismami, wezwaniami, telefonami czy teŜ wizytami w miejscu mojego zamieszkania – zawiadomię o tym Policję, a takŜe Powiatowego Rzecznika Konsumenta o stosowaniu niedopuszczalnych praktyk”. 19 Dowód - pismo konsumentki z dnia 7 kwietnia 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 43; - „(…) zasięgnęłam porady prawnej z której wynika, Ŝe do jakichkolwiek czynności windykacyjnych i wyceny posiadanych składników majątkowych (…) jest upowaŜniony jedynie Komornik Sądowy, prawomocnym Wyrokiem Sądowym, jeŜeli tak zarządzi sąd. Tak więc (…) proszę o (…) zaprzestanie szykanowania mnie i mojej byłej rodziny (…)”. Dowód - pismo pełnomocnika konsumentki z dnia 17 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 44; - „(…) co do zapowiedzi wizyty windykatora terenowego, to Pan (..) został pouczony : a. o znamionach przestępstw zmuszania oraz groźby karalnej, b. o bezprawności szacowania składników majątkowych przez „windykatorów terenowych” w miejscu zamieszkania dłuŜnika, c. oraz o trybie postępowania w ww wypadkach”. Dowód - pismo pełnomocnika konsumenta z Kalisza z dnia 28 stycznia 2010 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 48; - ‘W związku z zawiadomieniem windykatora terenowego i rzeczoznawcy majątkowego uprzejmie informuję, Ŝe niniejsza wizyta w moim mieszkaniu stanowić będzie naruszenie miru domowego. Windykator terenowy nie jest organem uprawnionym do przeprowadzenia egzekucji świadczeń pienięŜnych”. Dowód - pismo konsumenta z Gdyni z dnia 16 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 56; - „Jednocześnie informuję, iŜ zamierzone „czynności terenowe” nie mają Ŝadnego uzasadnienia prawnego. Wskazuję, Ŝe jedynym podmiotem uprawnionym do dokonywania spisu inwentarza i jego oszacowania jest komornik sądowy bądź komornik skarbowy (…). W przypadku naruszenia miru domowego mojego Klienta przez „windykatora terenowego wraz z rzeczoznawcą majątkowym” nie zawaham się zawiadomić organów ścigania”. Dowód - pismo pełnomocnika konsumentki z Opola z dnia 6 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 58-59; - „Informuję, Ŝe jakakolwiek wizyta w miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy będzie traktowana jako naruszenie prywatności i zostanie powiadomiony odpowiedni organ o naduŜyciu przez Państwa Firmę swoich uprawnień.” Dowód - pismo konsumentki z Lubina z dnia 27 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 61; - „W piśmie z dnia 9 marca 2009 r. informują Państwo, Ŝe Windykator Terenowy wraz z Rzeczoznawcą Majątkowym odbędą wizytę w miejscu zamieszkania, siedzibie, miejscu pracy w określonym terminie celem dokonania szczegółowego spisu i wyceny posiadanych przez mojego Mocodawcę składników majątkowych. (…) Mój Mocodawca odebrał to pismo jako 20 powaŜną groźbę zmierzającą do naruszenia jego elementarnych praw zarówno majątkowych jak i osobistych.” Dowód - pismo pełnomocnika konsumenta z Wrocławia z dnia 2 kwietnia 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 63; - „Przedostatni akapit wezwania do zapłaty : „Jednocześnie informujemy, iŜ w najbliŜszym terminie – w przypadku braku dobrowolnej zapłaty – odbędzie wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy windykator terenowy w celu oszacowania składników majątkowych pod katem egzekucji komorniczej” jest niezgody z prawem, stosowanie takich praktyk zostało równieŜ zakazane na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie przeciwko PRESCO z 28-03-2008 r. Wspomniane wezwanie do zapłaty odebrałem jako próbę zastraszenia mnie, bezpodstawnie i bez stosownych wyjaśnień usiłowanie uzyskania spłaty długu wynikającego z umowy kredytowej.” Dowód - pismo konsumenta z Poznania z dnia 24 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 71; - „W związku z otrzymanymi groźbami i próbą zastraszenia mnie (…) informuję, iŜ znam swoje prawa jakie obowiązują w naszym Państwie. Do lokalu w którym mieszkam mam obowiązek wpuścić jedynie Prokuratora, Policję i Komornika – i to teŜ na podstawie przedstawionego mnie nakazu lub prawomocnego wyroku sądowego ! Protestuję przeciwko próbie zastraszania mnie i wypowiadanych gróźb pod moim adresem – co jest przestępstwem !!!” Dowód - pismo konsumentki w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403- 9/2010/WS na k. 72; - „Zgodnie z KPC tylko sąd moŜe domagać się ujawnienia wartości stanu posiadania dłuŜnika”. Dowód - pismo konsumenta z Chorzowa z dnia 30 czerwca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 73; - „Dalsze pisma i nasyłanie na mnie terenowych windykatorów wraz z rzeczoznawcami majątkowymi będą nielegalne bo będą zawierały znamiona czynu karalnego z Kodeksu Karnego jako „Podstępne matactwa celem wyłudzenia ode mnie nienaleŜnych korzyści w kwocie 407,88 zł”, z zastosowaniem nękania mnie pismami i zastraszanie indykatorem terenowym.” Dowód - pismo konsumenta z Łodzi z dnia 18 listopada 2008 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 82; - „Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego oszacowanie składników majątkowych dokonuje komornik i tylko jego mam obowiązek wpuścić do mieszkania, tak więc windykatora przysłanego przez Państwa nie muszę wpuścić i nie wpuszczę, bo nie jest to osoba uprawniona (…). Na podstawie wspomnianej ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wniosek o ogłoszenie upadłości mogę (złoŜyć) tylko ja, a nie Państwo, co zresztą juŜ zrobiłam (…)” 21 Dowód - pismo konsumentki z Pucka z dnia 25 czerwca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 89 - 90; - „(…) w imieniu mojego Mandanta informuję, Ŝe nie planuje On Ŝadnych spotkań z Państwa przedstawicielami, mając nadzieję, Ŝe uszanowana zostanie jego prywatność” Dowód - pismo pełnomocnika konsumenta z Warszawy z dnia 11 marca 2009 r. w zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS na k. 120; NiezaleŜnie od ww zarzutów skargi zawierały w większości zarzuty dotyczące windykowania długów bądź w ogóle nie istniejących bądź teŜ przedawnionych. Część konsumentów dotkniętych działaniami Spółki zmuszona była skorzystać w kontaktach z nią z pomocy profesjonalnych pełnomocników (adwokatów lub radców prawnych) lub teŜ interwencji rzeczników konsumentów. Dowód - zał. nr 4 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS; W 2010 r. do dnia 17 czerwca 2010 r. wpłynęły do Spółki 3 skargi na sposób prowadzenia przez nią czynności windykacyjnych, z czego jedna dotyczyła zarzutu prowadzenia czynności w odniesieniu do wierzytelności przedawnionych. Dowód – pisma w zał. nr 9 do akt postępowania głównego; 2.10 . Z dniem 23 lutego 2010 r. Spółka zaniechała stosowania następujących wzorów pism : - „Zawiadomienia o cesji”. - „Przedsądowego wezwania do zapłaty” „Zawiadomienia o czynnościach terenowych” - Ostatecznego wezwania do zapłaty” - „Zawiadomienia o wszczęciu postępowania sadowego” - „Przedegzekucyjnego wezwania do zapłaty”. Jednocześnie Spółka rozpoczęła opracowywanie nowej procedury windykacyjnej i nowych wzorów dokumentów. W okresie przejściowym Spółka faktycznie stosowała w procesie windykacji pisma : „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, „Odmowa zgody na zaproponowany sposób spłaty zadłuŜenia”, „Potwierdzenie spłaty zadłuŜenia” i „Umowa ugody” nie zawierające zapisów, o których mowa w pkt. 2.4. – 2.8. niniejszej Decyzji. Nowy wzór „Przedsądowego wezwania do zapłaty” zawierał jedynie informacje o wierzytelności i jej wysokości oraz wezwanie do zapłaty pod rygorem rozpoczęcia przez Spółkę działań „zmierzających do uzyskania sądowego tytułu wykonawczego”. Dowód – pismo Spółki k. 71 i wzory pism k. 99 – 107 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, przykładowe akta windykacyjne w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, pismo Spółki k. 31 i 39 i oświadczenie członków Zarządu stanowiące zał. nr 2 do akt głównych, akta postępowań windykacyjnych stanowiących zał. nr 4 do akt głównych, rejestr poczty wychodzącej za dni od 22 do 25 lutego 2010 r. stanowiący zał. nr 5 do akt głównych; 22 Uchwałą Zarządu Spółki Nr 1/2010 z dnia 28 maja 2010 r. zatwierdzona została nowa „Procedura zarządzania wierzytelnościami konsumenckimi”. Procedura wprowadzała do stosowania w procesie windykacji nowe wzory następujących pism : - „Zawiadomienia o zakupie wierzytelności” stanowiący zał. nr 1 do Procedury, - „Wezwania do zapłaty” stanowiący zał. nr 2 do Procedury, - wzór pisma odmawiającego zwarcia ugody z dłuŜnikiem stanowiący zał. nr 3 do Procedury, - „Potwierdzenia spłaty zadłuŜenia” stanowiący zał. nr 4 do Procedury, - „Zawiadomienie o wizycie windykatora” stanowiący zał. nr 5 do Procedury, - „Przedsądowego wezwania do zapłaty” stanowiący zał. nr 6 do Procedury, - „Przedegzekucyjnego wezwania do zapłaty” stanowiący zał. nr 7 do Procedury, - wzór ugody z zabezpieczeniem wekslowym stanowiący zał. nr 8 do Procedury, - wzór ugody bez zabezpieczenia wekslowego stanowiący zał. nr 9 do Procedury. Ww pisma nie zawierały, podobnie jak pisma stosowane w Spółce w okresie od 23 lutego 2010 r., w swojej treści zapisów, będących podstawą wszczęcia niniejszego postępowania. W szczególności pisma nie zawierały zapisów, : - w których Spółka wcześniej informowała m.in., iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej. - w których Spółka wcześniej informowała m.in., iŜ Spółka będzie dług egzekwować nawet ze świadczeń emerytalnych konsumentów, - w których Spółka wcześniej informowała m.in., iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów, - w których Spółka wcześniej informowała m.in., iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka przekaŜe dane konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych, - w których Spółka wcześniej informowała m.in., iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone zgodnie z art. 98 § 1 kpc koszty ewentualne korespondencji – 10 zł. Ww Uchwałą Zarządu Spółki nr 1/2010 Dyrektor ds. Windykacji został zobowiązany do wdroŜenia przedmiotowej „Procedury (…)” do dnia 7 czerwca 2010 r. Wewnętrznym e- mailem z dnia 31 maja 2010 r. pracownicy Spółki poproszeni zostali o „niezwłoczne dostosowanie treści korespondencji wychodzącej do wymagań procedury”. Dowód - Procedura i wzory pism w załączniku nr 1 do akt głównych, pismo Spółki k. 12 – 14 i k. 21 – 23, 42 akt głównych, e-mail stanowiący zał. nr 3 do akt głównych; 2.11 . Ilość spraw windykacyjnych prowadzonych przez Spółkę z uwzględnieniem poszczególnych grup wiekowych przedstawia tabela nr 1. Tab. Nr 1 Ilość spraw windykacyjnych z uwzględnieniem poszczególnych grup wiekowych WIEK 18 – 35 lat 36 – 50 lat PONAD 50 lat ILOŚĆ SPRAW 4528 6749 6113 23 Źródło – dane zawarte w piśmie Spółki k. 43 akt głównych; Z przedstawionych wyŜej danych wynika, iŜ na łączną ilość 17 390 poddanych działaniom windykacyjnym Spółki dłuŜników (osób fizycznych) 26,04% osób naleŜy do grupy wiekowej 18 – 35 lat, zaś łącznie 64,85 % naleŜy do grupy wiekowej 18 – 50 lat. Osoby względnie starsze (umownie za takie uznano osoby powyŜej 50 roku Ŝycia) stanowią jedynie ok. 35 % dłuŜników, a więc widoczną mniejszość. 2.12. Spółka opracowując „Procedurę zarządzania wierzytelnościami konsumenckimi” kierowała się m.in. chęcią uwzględnienia zaleceń,, jakie znalazły się w Kodeksie Dobrych Praktyk wprowadzonym przez Konferencję Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Kodeks ten został zaakceptowany przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz umieszczony przez ten organ na liście kodeksów etycznych zgodnych z Kanonem Dobrych Praktyk Rynku Finansowego. Elementem ww Kodeksu są „Zasady Dobrych Praktyk Windykacyjnych”, będących częścią (Księga Trzecia) ww Zasad Dobrych Praktyk. Zgodnie z § 58 „Wizyty u dłuŜnika w innym miejscu niŜ miejsce zamieszkania naleŜy prowadzić w sposób zapewniający poszanowanie prawa dłuŜnika do ochrony prywatności. Mogą być podejmowane one tylko wówczas, gdy miejsce zamieszkania nie jest znane albo dłuŜnika nie moŜna tam zastać. Ponadto windykatorzy nie powinni, bez uprzedniej zgody dłuznika, kontaktować się z osobami trzecimi w sprawie dochodzonej wierzytelności.” Część V „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych” nosi nazwę „Praktyki zakazane i niedozwolone”. W § 75 pkt 3, 6, 8, 11 i ww dokumentu, w ramach praktyk zakazanych w windykacji znajdują się m.in. : - uŜywanie jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), - przedstawienie nieprawdziwych danych dotyczących długu, w szczególności określających charakter, wielkość i status prawny długu (pkt 6), - przekazywanie nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8), - groŜenie w jakikolwiek sposób lub podejmowanie działań zmierzających do naruszenia własności lub posiadania (pkt 11). Dowód - Kodek Dobrych Praktyk k. 127 – 140 i pismo Spółki k. 29 akt głównych; 2.13 .W toku postępowania administracyjnego Spółka zadeklarowała wolę pełnej współpracy z Prezesem Urzędu, czego skutkiem było m.in. spotkanie przedstawicieli Spółki w dniu 1 września 2010 r. z przedstawicielami organu antymonopolowego – w Delegaturze we Wrocławiu. Jednocześnie Spółka poinformowała o usunięciu ze stosowanych wzorów kwestionowanych przez organ antymonopolowy zapisów, jak równieŜ doprowadziła do zbycia udziałów przez wspólnika, odpowiedzialnego za wprowadzenie i stosowanie kwestionowanych wzorów pism. Dowód – pismo Spółki k. 56 – 57 oraz dokumentacja dotycząca zbycia udziałów k. 60 – 71 i notatka słuŜbowa k. 75 akt głównych. 2.14 . Przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku podatkowym 2009 w rozumieniu ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) wyniósł [ tajemnica przedsiębiorstwa] zł. 24 Dowód – Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 01.01.2009 – 31.12.2009 – k. 120-123 akt głównych; 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje: 3.1.Określenie zarzutów Prezes Urzędu wszczął z urzędu, przeciwko Przedsiębiorcy, postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów polegające na zamieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez : 1.) Informację, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod katem egzekucji komorniczej, 2.) Informację, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, 3.) Informację, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, 4.) Informację, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych , 5.) Informację, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, co stanowić moŜe : naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) oraz naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), a przez to równieŜ praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej wyŜej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3.2 . Naruszenie interesu publicznoprawnego . Przede wszystkim rozwaŜenia wymaga, czy w sprawie niniejszej naruszony został interes publicznoprawny. Zgodnie z celem ustawy o ochronie (…) opisanym w art. 1 ust. 1, określa ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Z treści art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) wynika, iŜ celem jej jest m.in. ochrona konsumentów przed eksploatacją za strony silniejszych uczestników rynku. PowyŜsze przesądza o wyłączeniu moŜliwości podejmowania przez organ antymonopolowy działań w celu ochrony wyłącznie interesów indywidualnych. NaleŜy zatem stwierdzić, Ŝe nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje sprawę do 25 postępowania w trybie ww. ustawy. Odmiennie niŜ to ma miejsce w postępowaniu cywilnym ukierunkowanym na ochrone praw podmiotowych stron, postępowanie w trybie ustawy o ochronie (…) ma za swój przedmiot ochronę interesu publicznoprawnego, a więc ma to miejsce wtedy, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, bądź gdy wywołują one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagające ingerencji ze strony organów działających w trybie tej ustawy. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczy zarzutów naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a zatem potencjalnie skutkami zarzucanych działań dotknięty jest szeroki krąg osób, przeciwko którym WEH Inwestycje sp. z o.o. prowadzi lub zamierza prowadzić czynności windykacyjne. Wynika stąd wniosek, iŜ w sprawie mógł zostać naruszony interes publicznoprawny, a więc wszczęcie niniejszego postępowania było w świetle interesu publicznoprawnego w pełni uzasadnione. 3.3. Status przedsiębiorcy Przedmiotem postępowania są praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, przez które rozumie się godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorców (art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie…). Definicja legalna pojęcia „ przedsiębiorca ” zawarta jest w art. 4 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z art. 4 pkt. 1 powołanego artykułu, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to co do zasady przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Jak wynika z odpisu KRS Spółki, jest ona przedsiębiorcą wedle przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - O swobodzie działalności gospodarczej (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z póź. zm.), a zatem uznać ją naleŜy za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). 3.4 . Przesłanki zastosowania art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) - wprowadzenie. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, Ŝe zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei art. 24 ust. 2 wskazuje, Ŝe „ przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy ”. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych oraz zasadami współŜycia społecznego i dobrymi obyczajami. Powołany art. 24 ust. 2 zawiera przykładowe wyliczenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich m.in. w pkt. 3 nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji, godzące w interesy konsumentów. Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, Ŝe spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu : a) nieuczciwych praktyk rynkowych lub b) czynów nieuczciwej konkurencji, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Bezprawność działań przedsiębiorcy tradycyjnie rozumieć naleŜy jako działanie sprzeczne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa 26 powszechnie obowiązującego oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współŜycia społecznego (dobre obyczaje). O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu NajwyŜszego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok SN I PKN 267/2001). Sąd NajwyŜszy wskazał równieŜ, Ŝe o bezprawności działania moŜna mówić wówczas , gdy nie zachodzi Ŝadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie. W ocenie Sądu NajwyŜszego okolicznościami tymi są : działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok SN z dnia 19 października 1989 r.,II CR 419/89, OSP 1990/11-12 poz. 377). Powołany przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) pojęcie bezprawności odnosi do nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji. Zawarte w powyŜszej definicji pojęcie „nieuczciwych praktyk rynkowych” naleŜy utoŜsamiać z praktykami opisanymi w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), zwanej dalej „UPNPRU”. Z kolei pojęcie „czynów nieuczciwej konkurencji” naleŜy odnieść do czynów opisanych w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), dalej „UZNK”. W sprawie niniejszej w ocenie organu antymonopolowego zarzucane Spółce czyny naruszają obie z ww ustaw, a przez to wyczerpują przesłanki uznania ich za bezprawne. Ad. 2) Punkt 2 preambuły implementowanej do ustawy o ochronie (…) Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego i Rady brzmi: „Zbiorowe interesy oznaczają interesy, które nie stanowią skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia”. Nie jest zatem zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów, choćby liczba pokrzywdzonych konsumentów była bardzo duŜa. PowyŜszy zapis implementowany został w art. 24 ust.2 i ust. 3. ustawy o ochronie (…) stanowiącym, iŜ przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…)), przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…)). Zdaniem Prezesa Urzędu oceniając działanie przedsiębiorcy pod kątem tej przesłanki naleŜy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy takŜe nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć kaŜdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy moŜe być dotknięty kaŜdy konsument w analogicznych okolicznościach (wyrok SOKiK z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt XVII Ama 26/08 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09). Podobnie rzecz ujmuje doktryna wskazując, iŜ zbiorowy interes konsumentów(…) oznacza interes szerokiego kręgu (niezindywidualizowanych co do liczby i toŜsamości) konsumentów – zarówno aktualnych, jak i potencjalnych – adresatów bezprawnych praktyk stosowanych przez przedsiębiorcę oraz interesy grupy konsumentów, która jest dostatecznie liczna i charakteryzuje się wspólną cechą 27 (M. Sieradzka „Wykładnia pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” na tle orzecznictwa”. Teza 1 Glosa 2008/3/102; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09). Zdaniem Sądu NajwyŜszego Wydawane orzeczenie ma (…) wymiar znacznie szerszy, pełni takŜe funkcję prewencyjną, słuŜy bowiem ochronie takŜe nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów (Wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01.). Akcentowanie potencjalnego zagroŜenia interesów konsumentów jako istoty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów znalazło swój wyraz równieŜ w art. 3 lit. k rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 27 października 2004 r. nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów, określającego te interesy jako interesy pewnej liczby konsumentów, które doznały lub mogą doznać uszczerbku w wyniku naruszenia . PowyŜszy pogląd jest juŜ ugruntowany w orzecznictwie sądów polskich. Przykładowo jedynie powołać naleŜy tezę, iŜ dla uznania określonego działania za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne wystąpienie określonego skutku, ale sama moŜliwość jego wywołania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09). W sprawie niniejszej zwaŜywszy na rodzaj i charakter prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej w zakresie windykacji pozasądowej (w 2008 r. i na początku 2009 r. nabyła od banków łącznie 17 531 wierzytelności w stosunku do osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej z terenu całego kraju) uprawniony jest wniosek, iŜ kaŜdy konsument będący dłuŜnikiem moŜe być dotknięty praktykami tego Przedsiębiorcy. Kwestią kluczową do rozstrzygnięcia pozostaje jednak zagadnienie, czy relacje pomiędzy Spółką a osobami, wobec których prowadzi ona czynności windykacyjne, naleŜą wogóle do relacji konsumenckich. Zgodnie z art. 22¹ k.c. „Za konsumenta uwaŜa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”. Oznacza to, iŜ status konsumenta osoba fizyczna uzyskuje z chwilą dokonania czynności prawnej i zachowuje go dopóki ta czynność prawna wywołuje skutki, a więc równieŜ na etapie windykacji długu. Podnieść naleŜy, Ŝe Spółka dochodzi roszczeń, które mają swoje źródło w kontraktach cywilnoprawnych, jakie jej mocodawcy lub cedenci zawarli z konsumentami. W związku z tym naleŜy stwierdzić, Ŝe Spółka prowadząc działalność gospodarczą dokonuje windykacji długów konsumenckich. PowyŜszy pogląd znalazł równieŜ aprobatę w dotychczasowym orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt XVII AmA 95/05 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził m.in., iŜ w sytuacji windykacji pozasądowej „nie dochodzi (...) do powstania nowego stosunku prawnego, a jedynie do egzekucji zobowiązania konsumenta. Skoro roszczenia dochodzone przez powoda mają podstawę w czynności prawnej dokonywanej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem (art. 22 1 kc), to mają charakter konsumencki. Trzeba mieć na uwadze, Ŝe w dotychczasowej praktyce orzeczniczej tutejszego Sądu przyjęto szeroką wykładnię pojęcia konsumenta i dlatego, takŜe z tego względu, nie moŜna dokonać zawęŜającej wykładni tego pojęcia ”. W wyroku z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt VI ACa 1098/07 Sąd Apelacyjny w Warszawie wyraził podobny pogląd argumentując, iŜ Status konsumenta nie jest przypisany na stałe kaŜdej osobie fizycznej, lecz zaleŜy od okoliczności prawnych i faktycznych związanych z dokonaniem z przedsiębiorcą będącym profesjonalnym uczestnikiem obrotu prawnego czynności prawnej, niezwiązanej z działalnością gospodarczą lub zawodową konsumenta. Roszczenia, których dochodzi (…) Spółka mają swoje źródło w umowie o charakterze cywilnoprawnym jaką jej mocodawca lub 28 cedent zawarł z konsumentem. Konsument nie traci swego statusu na etapie egzekwowania naleŜności. (…) nie moŜna odmówić dłuŜnikom, którzy nie wywiązali się ze swoich zobowiązań wynikających z umowy, ochrony, jaką zapewnia konsumentom ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Powódka nie zawierała z dłuŜnikiem – konsumentem odrębnej umowy, egzekucja długu odbywa się bowiem na podstawie wcześniej zawartej umowy dokonywanej pomiędzy przedsiębiorcą i konsumentem. W ocenie Sądu Apelacyjnego dokonany przez przedsiębiorcę – byłego wierzyciela przelew wierzytelności nie skutkuje utratą statusu konsumenta, gdyŜ (…) celem umowy cesji wierzytelności jest przeniesienie na cesjonariusza przysługujących cedentowi praw, co nie zmienia sytuacji prawnej dłuŜnika skutkującej utratą przez niego statusu konsumenta. Wypada równieŜ podnieść, iŜ pogląd, Ŝe relacje pomiędzy firmami windykacyjnymi a osobami, wobec których przedsiębiorcy ci prowadzą czynności windykacyjne, naleŜą do relacji konsumenckich – jest równieŜ ukształtowany na gruncie dotychczasowego orzecznictwa Prezesa Urzędu (np. decyzja nr RWR 15/2005 z dnia 7 kwietnia 2005 r.; decyzja nr 20/2005 z dnia 25 lipca 2005 r., decyzja nr RWR 52/2007 z dnia 31 grudnia 2007 r., decyzja nr DDK 23/2007 z dnia 31 grudnia 2007 r. i in.). Naruszenie interesów konsumentów moŜe mieć zarówno wymiar ekonomiczny jak równieŜ wymiar pozaekonomiczny. Wg E. Łętowskiej „ NaleŜy tu teŜ uwzględniać niewygodę organizacyjną , mitręgę, stratę czasu , nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, a takŜe naruszenie prywatności” ( Prawo Umów Konsumenckich, wydanie 2, C.H. Beck 2002 r., str. 341). 3.5. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) a w konsekwencji naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…). 3.5.1.Wprowadzenie Jak to juŜ wskazano w pkt 3.4. niniejszej Decyzji, do stwierdzenia praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, Ŝe spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca w tym przypadku na stosowaniu czynów nieuczciwej konkurencji, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. W ocenie organu antymonopolowego ww przesłanki zastosowania art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (...) zostały w sprawie spełnione. 3.5.2. Bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu czynów nieuczciwej konkurencji. Analizując pierwszą przesłankę, naleŜy odwołać się do aktu prawnego, którego naruszenie zarzuca się Spółce. Jest nim ustawa z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), zwana dalej „UZNK”. Ustawa ta, w art. 3 ust. 1 wskazuje, Ŝe czynem nieuczciwej konkurencji, jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeŜeli zagraŜa lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta . Pod pojęciem „klienta” naleŜy równieŜ rozumieć konsumenta w rozumieniu ustawy o 29 ochronie (…) (por. wnioski wynikające z wyroku SOKiK w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt XVII AmA 95/07 – rozwinięcie tej tezy znajduje się w ust. 3.4 niniejszej Decyzji). Przepis ten stanowi tzw. klauzulę generalną, odsyłającą do systemu ocen i norm pozaprawnych – „dobrych obyczajów”. Pojęcie to nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak „zasady współŜycia społecznego”, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych (np. wyrok SA we Wrocławiu z 13.11.1991r., I ACr 411/91, Wokanda 1992/4) oraz opracowań doktryny, nie tylko prawniczej (zob. np. J. Szwaja w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz , Warszawa 2000, str. 122-133, R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim , Przegląd Prawa Handlowego, 2002/5). Wskazuje się w nich, Ŝe dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno- moralnym. Kolejny przepis art. 3, tj. ust. 2 wymienia szereg czynów nieuczciwej konkurencji, opisanych następnie szczegółowo w rozdziale 2 ustawy. Wyliczenie to nie jest wyczerpujące i ma charakter przykładowy, poniewaŜ nie jest moŜliwe ustalenie wyczerpującej i zamkniętej listy czynów nieuczciwej konkurencji (Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod redakcją Janusza Szwaji). Podkreślenia wymaga, iŜ brak określenia w rozdziale 2. UZNK działalności przedsiębiorcy jako czynu nieuczciwej konkurencji nie przesądza jeszcze o charakterze tej działalności. JeŜeli bowiem określone działanie nie mieści się w katalogu czynów wyraźnie zakazanych przez ustawę naleŜy na podstawie przewidzianej w art. 3 ustawy klauzuli generalnej, jako uniwersalnego zakazu nieuczciwej konkurencji, ocenić charakter tego działania z uwzględnieniem przesłanek przewidzianych w tym przepisie (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 31 lipca 1995 r. sygn. akt I ACr 308/95). A zatem co do zasady czynem nieuczciwej konkurencji moŜe być naruszenie ogólnej normy art. 3 ust. 1 UZNK. W zakresie określenia istoty poszanowania dobrych obyczajów orzecznictwo odwołuje się m.in. do istoty dobrego obyczaju jako szeroko rozumianego szacunku dla drugiego człowieka. Przy takim załoŜeniu sprzeczne z dobrym obyczajem jest m.in. niedoinformowanie konsumenta (vide : wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt VI ACa 774/2004). Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących m.in. przedmiotu świadczenia, a takŜe powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania (Ewa Łętowska. Prawo umów konsumenckich. Wydanie 2. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, strona 215-216). W doktrynie, przybliŜając treść omawianego pojęcia, zwraca się uwagę na fakt, iŜ wedle tradycyjnego stanowiska dobre obyczaje były oceniane z punktu widzenia zasad etycznych i moralnych, podstawą orzekania zaś miało być „poczucie godności ogółu ludzi, myślących sprawiedliwie i słusznie” . Miarę tych wymogów stanowił poziom moralny właściwy godziwemu Ŝyciu zarobkowemu i gospodarczemu. Posługiwano się w tym ujęciu pewnym wzorcem w postaci przeciętnego członka danej społeczności, a takŜe odwołaniem do pewnych wartości poŜądanych i akceptowanych w obrocie rynkowym (zob. A. Kraus, F. Zoll, Polska ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Poznań 1929, s. 26 i 171). Dopuszcza się m.in. dokonywanie stosownych ocen na podstawie norm środowiskowych, a więc o węŜszym zasięgu oddziaływania. Konsekwentnie za naruszające dobre obyczaje przyjmuje się przekroczenie postanowień zawartych w kodeksach etycznych opracowywanych dla poszczególnych grup zawodowych (M. Kępiński, Problemy ogólne nowej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , RPEiS 1994, nr 2, s. 7). W realiach niniejszej sprawy wskazać naleŜy, iŜ jej przedmiotem są ogólnie rzecz ujmując działania windykacyjne WEH Inwestycje sp. z o.o. W powszechnym odczuciu słowo 30 „windykacja” wywołuje raczej negatywne skojarzenia, podobnie zresztą jak „egzekucja”. Z tą jednak róŜnicą, Ŝe egzekucja jest prawnie uregulowana i moŜliwe jest sprawdzenie w odpowiednich aktach prawnych, na czym polega i jaki jest jej przebieg. Natomiast windykacja nie została dotąd uregulowana, stąd brak znajomości jej zasad rodzi niepewność, stanowiąc pole do domysłów osób poddanych windykacji, a takŜe naduŜyć ze strony windykatorów. W ocenie Prezesa Urzędu działalność windykacyjna moŜe i powinna być zatem oceniana równieŜ w kontekście moŜliwości naruszenia dobrych obyczajów. Analizując normę art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji naleŜy uznać, iŜ aby jakiś czyn mógł zostać uznany za czyn nieuczciwej konkurencji na podstawie ww przepisu, musi on spełniać następujące przesłanki : 1) sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami , 2) zagraŜanie lub naruszanie interesu innego przedsiębiorcy lub klienta. Podkreślenia ponownie wymaga, iŜ pod pojęciem „klienta” naleŜy równieŜ rozumieć konsumenta w rozumieniu ustawy o ochronie (…) PoniŜej omówione zostanie spełnienie ww przesłanek art. 3 ust. 1 UZNK, a tym samym przesłanki bezprawności w odniesieniu do stawianych Spółce poszczególnych zarzutów naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…). Ad. 1) Sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami A) Zarzut zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej. Sprzeczność z dobrymi obyczajami 1) Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, czy na gruncie obowiązującego prawa moŜliwe, co do zasady, jest przeprowadzenie w toku windykacji pozasądowej wizyty w miejscu zamieszkania, siedzibie czy miejscu pracy konsumenta, wbrew jego woli, celem oszacowania majątku. Ustosunkowując się do tego zagadnienia naleŜy przede wszystkim stwierdzić, iŜ w przeciwieństwie do postępowań egzekucyjnych prowadzonych w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (dalej : „kpc”) czy teŜ ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), tzw. windykacja pozasądowa nie jest pojęciem prawnym i występuje wyłącznie w języku potocznym. Nie jest ona regulowana Ŝadnymi sformalizowanymi procedurami prawnymi, zaś do oceny prawidłowości jej prowadzenia zastosowanie mają ogólne przepisy prawa, w tym akty prawne regulujące działalność stosujących te procedury przedsiębiorców, wśród nich Kodek spółek handlowych oraz ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Przepisy ww 31 aktów dotyczących postępowań egzekucyjnych zezwalają na dokonanie zajęć ruchomości lub nieruchomości dłuŜników jedynie w toku silnie sformalizowanych procedur, szczegółowo opisanych zwłaszcza przepisami kpc lub ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy ww aktów dają dłuŜnikom moŜliwość zaskarŜania czynności organów egzekucyjnych (np. art. 767 kpc czy teŜ art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), gwarantując jednocześnie nadzór sądowy nad prawidłowością prowadzenia postępowania egzekucyjnego i działań podejmowanych przez organy egzekucyjne. Poza trybem egzekucyjnym przepisy kpc przewidują w art. 913 – 920 1 procedurę tzw. wyjawienia majątku. Zgodnie z normą art. 913, jeŜeli zajęty w egzekucji majątek dłuŜnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych naleŜności lub jeŜeli wierzyciel wykaŜe, Ŝe na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swej naleŜności, moŜe on Ŝądać zobowiązania dłuŜnika do złoŜenia wykazu majątku z wymienieniem rzeczy i miejsca, gdzie się znajdują, przypadających mu wierzytelności i innych praw majątkowych oraz do złoŜenia przyrzeczenia według roty: "Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, Ŝe złoŜony przeze mnie wykaz majątku jest prawdziwy i zupełny.". Wierzyciel moŜe Ŝądać wyjawienia majątku takŜe przed wszczęciem egzekucji, jeŜeli uprawdopodobni, Ŝe nie uzyska zaspokojenia w pełni swej naleŜności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłuŜnikowi bieŜących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy. PowyŜsze uprawnienie wierzyciela zabezpieczone jest środkami przymusu, przewidzianego art. 916 kpc. Zgodnie z powyŜszym przepisem jeŜeli dłuŜnik bez usprawiedliwionej przyczyny nie stawi się do sądu w celu złoŜenia wykazu lub przyrzeczenia albo stawiwszy się wykazu nie złoŜy lub odmówi odpowiedzi na zadane mu pytanie albo odmówi złoŜenia przyrzeczenia, sąd moŜe skazać go na grzywnę lub nakazać przymusowe doprowadzenie oraz moŜe zastosować areszt nieprzekraczający miesiąca. O skutkach tych dłuŜnik powinien być pouczony w wezwaniu na posiedzenie. śadna z wyŜej opisanych prawnych moŜliwości władczej ingerencji w sferę majątkową dłuŜników (konsumentów) nie występuje w przypadku windykacji pozasądowej. Tzw. windykator ani Ŝadna inna osoba wykonująca czynności na zlecenie firmy windykacyjnej (w niniejszej sprawie chodzi o Spółkę) nie posiada prawnego umocowania do wejścia na teren nieruchomości czy teŜ lokalu zajmowanego przez dłuŜnika (konsumenta), jak równieŜ do miejsca jego pracy. W konkluzji tego wątku rozwaŜań stwierdzić naleŜy zatem, iŜ brak jest podstawy prawnej do wizyt w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta windykatora Spółki (w zaleŜności od wzoru - działającego samodzielnie lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych dłuŜników (konsumentów) pod kątem egzekucji komorniczej. 2) Jak to juŜ wskazano wyŜej czynem nieuczciwej konkurencji, na podstawie art. 3 ust. 1 UZNK , jest działanie sprzeczne m.in. z dobrymi obyczajami, jeŜeli zagraŜa lub narusza m.in. interes klienta. Przechodząc do określenia istoty naruszenia dobrych obyczajów odnośnie omawianego zarzutu naleŜy podnieść, jak to wskazano juŜ wyŜej (w pkt. 3.5.2. niniejszej decyzji), iŜ w zakresie określenia istoty poszanowania dobrych obyczajów orzecznictwo odwołuje się m.in. do istoty dobrego obyczaju jako szeroko rozumianego szacunku dla drugiego człowieka. W ocenie Prezesa Urzędu dobre obyczaje, o których mowa wyŜej, zostały w sprawie niniejszej naruszone na skutek zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu ich 32 zastraszenie, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu. Przede wszystkim, jak to opisano wyŜej, brak jest nie tylko podstawy prawnej przeprowadzania w toku windykacji pozasądowej wizyt w miejscach zamieszkania, siedzibach czy miejscach pracy konsumentów, wbrew ich woli, celem oszacowania majątku, ale wręcz nie jest wykluczone uznanie gróźb takich działań lub samych czynów za przestępstwa opisane w kk. Trudno przypuszczać, aby podmiot profesjonalnie trudniący się działalnością windykacyjną nie miał świadomości tego stanu rzeczy. W ocenie Prezesa Urzędu fakt zamieszczania w pismach zat. „ZAWIADOMIENIE O CZYNNOŚCIACH TERENOWYCH”, „OSTATECZNE WEZWANIE DO ZAPŁATY”, „PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY”, „WEZWANIE DO ZAPŁATY” zapisów dotyczących moŜliwości tego rodzaju wizyt słuŜyć miał zatem nie celom informacyjnym (gdyŜ Spółka wiedziała, Ŝe Ŝadnych tego rodzaju czynności bez zgody dłuŜnika lub orzeczenia właściwego organu nie moŜe przeprowadzić), ale wywieraniu presji na osobach, przeciwko którym prowadzone były czynności windykacyjne, ukierunkowanej na zmuszeniu ich do zapłaty. Cel ten, tj. doprowadzenie do zapłaty istniejącego, wg Spółki, długu, zrealizowany został poprzez: - zastraszenie konsumentów, - presję psychiczną oraz - wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki. PowyŜsze wnioski moŜna wyprowadzić w powiązaniu z następującymi faktami : a) PosłuŜenie się we wszystkich wzorach ww pism określeniem WINDYKATOR TERENOWY, RZECZOZNAWCA MAJĄTKOWY, OSOBA UPRAWNIONA DO WERYFIKACJI STANU MAJĄTKOWEGO pisanym pogrubioną czcionką znacznie większą, aniŜeli tekst pism – a więc w ten sposób wyeksponowanym spośród ich treści. Przede wszystkim zwaŜyć naleŜy, iŜ takie pojęcia jak „windykator”, „rzeczoznawca majątkowy”, „osoba uprawniona do weryfikacji stanu majątkowego” mogą kojarzyć się ludziom, nie mającym wykształcenia prawniczego, z działaniem uprawnionej władzy i mogą oddziaływać na ich wyobraźnię. PowyŜsze ma na celu, w ocenie Prezesa Urzędu, w oczach przeciętnego odbiorcy uwiarygodniać podane w piśmie informacje, w tym zagroŜenia ewidentnie niemoŜliwe do realizacji przez Spółkę bez zgody samych dłuŜników (konsumentów). Wobec tego świadczy to o zamiarze zastraszenia konsumentów poprzez odwołanie się do działań osób o bliŜej nieokreślonych kompetencjach, wywołanie w nich uczucia lęku, presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień osób, wykonujących czynności windykacyjne w imieniu Spółki; b) PosłuŜenie się w ww pismach formą kategoryczną zawiadomienia o wizytach windykatorów i innych osób ( np. „informujemy, iŜ w dniach od…do… odbędą wizytę w Państwa miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy WINDYKATOR TERENOW wraz z RZECZOZNAWCĄ MAJĄTKOWYM…”), podaniem nawet daty wizyt. PowyŜsze mogło stwarzać wraŜenie nieuchronności tego typu działań, a w konsekwencji je uwiarygodniać. Tego typu przekaz zawierał ukrytą sugestię, nie tylko o tym, Ŝe pozyskanie informacji o stanie majątkowych dłuŜników (konsumentów) w ich miejscu zamieszkania, pracy, jest w ogóle moŜliwe – ale równieŜ sugestię, Ŝe nastąpi to szybko. PowyŜsze zestawienie – skoro nie niosło ze sobą w istocie Ŝadnej prawdziwej informacji - wprowadzało konsumentów w błąd co do faktycznych kompetencji osób prowadzących terenowe działania windykacyjne na zlecenie Spółki i mogło mieć jedynie na celu zastraszenie konsumentów, wywołanie w nich 33 uczucia lęku oraz presji psychicznej – ukierunkowanych na wymuszenie zapłaty kwot, stanowiących – w ocenie Spółki – zadłuŜenie tych konsumentów. c) PosłuŜenie się w ww pismach wyŜej opisaną (w pkt b) formą kategoryczną, zawierało ukryty przekaz, zgodnie z którym czynności spisu i wyceny składników majątkowych osób fizycznych, poddanych czynnością windykacyjnym Spółki, nie zaleŜało w Ŝaden sposób od woli tych osób. śadne z pism nie informowało o prawie konsumentów do nie wyraŜenia na nie zgody, zaś jako jedyną formę zwolnienia się od tych czynności wskazywano zapłatę długu (np. „Jedynie zapłata wskazanej kwoty w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania wstrzyma czynności terenowe”). d) Zamieszczenie w „ZAWIADOMIENIU O CZYNNOŚCIACH TERENOWYCH” zapisu, iŜ windykator terenowy działający wraz z osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego „działają w oparciu o przepisy prawa bezwzględnie obowiązującego”. W powiązaniu z przekazaną w formie kategorycznej informacją o dacie czynności ustalania składników majątkowych w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumentów dodatkowo mogło uprawdopodobnić legalność działań ww osób. Z kolei w powiązaniu z informacją o moŜliwości wstrzymania tych czynności w razie zapłaty długu zapis ten mógł wywierać dodatkową presję ukierunkowaną na zapłatę. e) Podanie jako celu działania windykatorów terenowych i innych osób konieczności „oszacowania aktualnej wartości nieruchomości, celem ustalenia ceny wywoławczej w przypadku konieczności przeprowadzenia licytacji komorniczej” (OSTATECZNE WEZWANIE DO ZAPŁATY) czy teŜ „oszacowania składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej” (PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY) – co mogło sugerować, iŜ ich działania pozostają w jakimś związku formalnym, czy teŜ wręcz stanowią część procedury egzekucji sądowej. PowyŜsze zapisy mogły w ocenie organu antymonopolowego sugerować, wbrew stanowisku Spółki wyraŜonym w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r., iŜ jej pracownicy korzystają z podobnych czy wręcz takich samych uprawnień, jak komornicy sądowi. NaleŜy stwierdzić, Ŝe opisane metody działania Spółki w zakresie posługiwania się informacją o wizytach windykatorów terenowych, rzeczoznawców majątkowych i osób uprawnionych do weryfikacji stanu majątkowego mają określoną formę i treść nie po to, aby były zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i aby rzetelnie informowały konsumentów o faktycznych, moŜliwych skutkach uchylania się m.in. od zapłaty istniejącego zadłuŜenia, ale przeciwnie - wykorzystują ich nieświadomość po to, aby konsumentów zastraszyć, wprowadzić w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, poddać ich presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. O takim celu świadczy zamieszczenie informacji, Ŝe ww czynności wstrzymać moŜe jedynie spłata zadłuŜenia. Pisma te w poddanej analizie części mają znikomy walor informacyjny, zaś informacje, które są w nich zawarte są tendencyjne i niepełne oraz w Ŝaden sposób nie wyjaśniają w rzetelny i prawdziwy sposób faktycznych konsekwencji braku zapłaty długu. Nie ma w sprawie zastosowania – wbrew wywodom Spółki w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. - pkt I.f decyzji Prezesa UOKiK nr DDK – 8/2008 o treści : „Dla zapewnienia skuteczności egzekucji, PTC moŜe zlecić doświadczonemu windykatorowi ustalenia Państwa miejsca zamieszkania, źródeł przychodów i posiadanego majątku celem poinformowania komornika przeprowadzającego egzekucje. Ewentualna egzekucja komornicza Państwa długu zwiększonego o odsetki, koszty sądowe i egzekucyjne, moŜe spowodować zajęcie wynagrodzenia lub Państwa majątku oraz moŜe spowodować niekorzystny odbiór Państwa 34 wizerunku jako niewypłacalnych dłuŜników”. Wskazać naleŜy, Ŝe w cytowanej sprawie prawidłowo Prezes uznał, Ŝe dopuszczalne jest ustalanie adresu dłuŜników, majątku i źródeł dochodów. Tymczasem w sprawie niniejszej chodzi o groŜenie konsumentom fizycznymi wizytami w miejscu zamieszkania lub pracy, do czego Spółka nie ma Ŝadnego upowaŜnienia w obowiązujących przepisach. Spółka w sposób świadomy wprowadzała w błąd konsumentów, gdyŜ nie istniała prawna moŜliwość prowadzenia czynności terenowych w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumentów bez ich zgody lub zgody kierowników zakładów pracy. Trudno powaŜnie przyjąć, iŜ profesjonalna firma windykacyjna mogłaby świadomości tej nie posiadać. GroŜenie wizytami windykatorów w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy mogło dodatkowo wywierać presję na zapłatę długu poprzez potencjalną przynajmniej obawę konsumentów o moŜliwość zepsucia im opinii w miejscu zamieszkania lub pracy. Postępowanie dowodowe wykazało, Ŝe czasem procedury windykacyjne są wszczynane w stosunku do osób, których zobowiązanie nie istniało lub wygasło. ZałoŜyć naleŜy, Ŝe zdarza się, Ŝe klienci Spółki, z załoŜenia wierzyciele, przekazują jej błędne dane o osobach, które dłuŜnikami juŜ nie są lub nigdy nie były. W ten sposób Spółka wprowadza w błąd równieŜ osoby, nie będące faktycznie dłuŜnikami, lub teŜ osoby, w stosunku do których wygasła moŜliwość skutecznej windykacji sądowej na skutek przedawnienia dochodzenia roszczeń. Wszystkie te osoby - tj. faktyczni dłuŜnicy, osoby nie będące dłuŜnikami oraz osoby, w stosunku do których roszczenia uległy przedawnieniu Spółka wprowadzała w błąd co do faktycznych jej uprawnień w zakresie moŜliwości skutecznego przeprowadzania czynności w miejscu zamieszkania lub pracy konsumentów, mogące ich zastraszyć i wywołać presję psychiczną ukierunkowaną na spłatę zadłuŜenia. PowyŜsze narusza dobry obyczaj w postaci wymogu zachowania w działalności przedsiębiorców na rynku szacunku zarówno dla kontrahenta będącego przedsiębiorcą jak równieŜ dla drugiego człowieka w ogóle. PowyŜsze wywody wskazują, Ŝe działanie Spółki narusza dobre obyczaje, których istotą jest wszakŜe szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Przy takim załoŜeniu, jak wskazano to wcześniej, odwołując się do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sprzeczne z dobrymi obyczajami jest m.in. niedoinformowanie konsumenta (vide : wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt VI ACa 774/2004). W sprawie niniejszej Spółka nie tylko posługiwała się niedoinformowaniem, ale wręcz świadomie wprowadzała w błąd co do faktycznych jej uprawnień w zakresie moŜliwości prowadzenia bez zgody dłuŜników czynności oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, co mogło wywołać u osób poddanych takiej windykacji (konsumentów) uczucia lęku i presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. PowyŜsze nie tylko zagraŜa, ale wręcz faktycznie narusza interesy klientów (konsumentów), gdyŜ są oni poddani presji ze strony Spółki wymuszającej zapłatę nawet nie istniejącego w chwili windykacji długu. O faktycznym, a nie jedynie potencjalnym poddaniu presji konsumentów, ukierunkowanej na spłatę długu, świadczy treść skarg kierowanych na działalność windykacyjną Spółki (ustalenia w pkt 2.9 niniejszej Decyzji). Ze skarg tych jednoznacznie wynika, iŜ zapis o moŜliwości przeprowadzenia czynności terenowych w miejscu zamieszkania lub pracy konsumentów został przez nich potraktowany jako realna groźba, skutkująca koniecznością zasięgnięcia profesjonalnej porady prawnej. Nie od rzeczy będzie ponownie przytoczyć doktrynalny pogląd, reprezentowany m.in. przez M. Kępińskiego, a aprobowany równieŜ przez Prezesa Urzędu, iŜ za naruszające dobre 35 obyczaje przyjmuje się przekroczenie postanowień zawartych w kodeksach etycznych opracowywanych dla poszczególnych grup zawodowych. Z tego punktu widzenia naleŜy uznać, iŜ Spółka naruszyła dobre obyczaje w zakresie praktyk windykacyjnych, na skutek naruszenia „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych”, będących częścią (Księga Trzecia) Zasad Dobrych Praktyk przedsiębiorstw zrzeszonych w Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. W szczególności Spółka naruszyła § 75 pkt 3, pkt 8 i pkt 11 Części V. „Zasad (...)” tj. „Praktyki zakazane i niedozwolone” stanowiącej, iŜ zakazane w windykacji są praktyki, polegające na uŜywaniu jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), przekazywaniu nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8), groŜeniu w jakikolwiek sposób lub podejmowanie działań zmierzających do naruszenia własności lub posiadania (pkt 11). Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje fakt, iŜ nie jest ona sygnatariuszem ww Zasad, skoro jak sama przyznała poczuwa się do ich przestrzegania, zaś Zasady uznać naleŜy za opinię środowiska dotycząca m.in. określenia, które zachowania uznaje się za etyczne, a które za takie się nie uznaje w zakresie zawodowej, profesjonalnej działalności windykacyjnej. Wreszcie podkreślenia wymaga, iŜ Spółka nie przestrzegała nawet własnych norm etycznych, naruszając przewidziane własną „Procedurą zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” zasady uczciwości i przejrzystości działań (pkt I), poszanowania prawa (pkt II), poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień (pkt V). W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu przyjmuje, iŜ spełniona jest pierwsza przesłanka art. 3 ust. 1 UZNK w postaci sprzeczności działań Spółki - dotyczących informowania konsumentów, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej – z dobrymi obyczajami. B) Zarzut zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet ze świadczeń emerytalnych konsumentów. Sprzeczność z dobrymi obyczajami 1) Przede wszystkim wskazać naleŜy, iŜ podstawową zasadą dotyczącą roszczeń o charakterze majątkowym jest zasada wyraŜona w art. 117 § 1 kc, zgodnie z którą roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Ratio legis instytucji przedawnienia wynika z pewnych wartości, przyjętych przez cały system prawa, którego normy działają niezaleŜnie, a czasem nawet wbrew woli i interesom osób uprawnionych, poprzez zmniejszenie ochrony przysługujących uprawnionym praw podmiotowych. Ustawodawca uznał, Ŝe takie rozwiązanie z punktu widzenia zasad państwa prawa, takich jak obiektywna przewidywalność skutków zachowań podmiotów prawa cywilnego oraz pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, jest waŜniejsze od etycznych wątpliwości, jakie mogą jawić się na tle przyjętych rozwiązań w zakresie przedawnienia. Te wymienione wyŜej wartości całego systemu prawnego legły u podstaw regulacji całej instytucji przedawnienia (A. Kidyba (red.), K. 36 Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX, 2009, kom. do art. 117 kc). Przedmiotem przedawnienia nie są same prawa podmiotowe, ale roszczenia, które słuŜą ochronie tych praw. Procesowym następstwem skutecznego podniesienia zarzutu przedawnienia przez dłuŜnika będzie oddalenie przez organ orzekający, powództwa wniesionego przez wierzyciela. JeŜeli jednak dłuŜnik (konsument) nie podniósł zarzutu przedawnienia, to pomimo upływu terminu przedawnienia sąd uwzględni roszczenie wierzyciela (jeŜeli oczywiście zachodzą pozostałe przesłanki do zasądzenia roszczenia). Wynika to z faktu, iŜ przedawnienie roszczenia nie powoduje jego wygaśnięcia. Zgodnie z art. 117 § 2 kc po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, moŜe jedynie uchylić się od jego zaspokojenia, powodując się na upływ czasu. Zasadą jest dziesięcioletni okres przedawnienia, jednakŜe m.in. dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej okres ten skrócony został do trzech lat (art. 118 kc). Art. 125 § 1 kc stanowi , iŜ roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak równieŜ roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu , chociaŜby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. JeŜeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe naleŜne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu. PoniewaŜ Spółka nabyła windykowane wierzytelności od banków, naleŜy przyjąć zasadniczo, iŜ windykowane przez nią wierzytelności podlegają trzyletniemu okresowi przedawnienia. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1) bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez kaŜdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Po kaŜdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 kc). 2) Omawiane działanie Spółki sprzeczne jest w ocenie organu antymonopolowego z dobrymi obyczajami. Odwołując się do istoty dobrego obyczaju jako szeroko rozumianego szacunku dla drugiego człowieka, naleŜy wskazać, iŜ zamieszczanie informacji o egzekwowaniu długów nawet ze świadczeń emerytalnych moŜe mieć na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu. W ocenie Prezesa Urzędu fakt zamieszczania w pismach zat. „WEZWANIE DO ZAPŁATY” zapisów dotyczących moŜliwości tego rodzaju egzekwowania długu słuŜyć miało nie celom informacyjnym, ale wywieraniu presji na osobach, przeciwko którym prowadzone były czynności windykacyjne, ukierunkowanej na zmuszeniu ich do zapłaty. Cel ten, tj. doprowadzenie do zapłaty istniejącego, wg Spółki, długu, zrealizowany został poprzez: - zastraszenie konsumentów, - presję psychiczną oraz - wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki. PowyŜsze wnioski moŜna wyprowadzić w powiązaniu z następującymi faktami : 37 a) „WEZWANIE DO ZAPŁATY” zawiera informację o egzekwowaniu długu. UŜycie określenia „egzekwowanie długu” rodzi skojarzenia z egzekucją. Jak to juŜ podkreślono wyŜej w pkt A), w przeciwieństwie do postępowań egzekucyjnych prowadzonych w trybie przepisów kpc czy teŜ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tzw. windykacja pozasądowa nie jest pojęciem prawnym i występuje wyłącznie w języku potocznym. Nie jest ona regulowana Ŝadnymi sformalizowanymi procedurami prawnymi, zaś do oceny prawidłowości jej prowadzenia zastosowanie mają ogólne przepisy prawa. Informacja, iŜ Spółka będzie egzekwować dług nawet ze świadczeń emerytalnych moŜe wprowadzać zatem konsumentów w błąd odnośnie faktycznych uprawnień Spółki i konsekwencjach niezapłacenia długu. Przede wszystkim podstawą egzekucji na gruncie kpc jest co do zasady tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 kpc). Zgodnie z art. 777 § 1 kpc tytułami egzekucyjnymi są: 1) orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak równieŜ ugoda zawarta przed sądem; 1 1 ) orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, 2) wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem; 2 1 ) ugoda przed mediatorem, 3) inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej; 4) akt notarialny, w którym dłuŜnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pienięŜnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie oznaczonych, albo teŜ obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomości lub statku wpisanego do rejestru gdy termin zapłaty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany; 5) akt notarialny, w którym dłuŜnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pienięŜnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa warunki, które upowaŜniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłuŜnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak równieŜ termin, do którego wierzyciel moŜe wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności; 6) akt notarialny, w którym właściciel nieruchomości albo wierzyciel wierzytelności obciąŜonych hipoteką, niebędący dłuŜnikiem osobistym, poddał się egzekucji z obciąŜonej nieruchomości albo wierzytelności, w celu zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, jeŜeli wysokość wierzytelności podlegającej zaspokojeniu jest w akcie określona wprost albo oznaczona za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, i gdy akt określa warunki, które upowaŜniają wierzyciela do prowadzenia egzekucji o część lub całość roszczenia, jak równieŜ wskazany jest termin, do którego wierzyciel moŜe wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności. Tymczasem Spółka informuje o prowadzeniu egzekucji ze świadczeń emerytalnych na etapie postępowania przedsądowego (ustalenia w pkt. 2.3. niniejszej Decyzji), tj. wówczas, gdy nie tylko nie posiada tytułu wykonawczego ale nawet nie wszczęła jeszcze Ŝadnego postępowania mającego na celu jego uzyskanie. MoŜliwość prowadzenia zatem przez Spółkę postępowania egzekucyjnego nie istnieje co do zasady, zaś moŜliwość jego wszczęcia w oparciu o procedury kpc uznać naleŜy za zdarzenie przyszłe i niepewne. NaleŜy zwrócić uwagę, iŜ jak podała Spółka w piśmie z dnia 23 lutego 2010 r., na etapie windykacji przedsądowej wyjaśniane są m.in. zarzuty dłuŜników związane z dochodzonymi od konsumentów wierzytelnościami, w tym m.in. zarzuty nieistnienia zobowiązana, nie zaciągania przez konkretną osobę zobowiązania w banku, kradzieŜy dokumentów itp. W razie wątpliwości Spółka zwraca się do dłuŜnika o przedstawienie dodatkowych dowodów, potwierdzających 38 jego zarzuty. W razie ich potwierdzenia, Spółka dokonuje cesji zwrotnej wierzytelności na rzecz banku (zawierane przez Spółkę umowy z bankami zawierają klauzulę dopuszczającą taką moŜliwość) – ustalenia w pkt 2.2. niniejszej Decyzji. Tymczasem pisma groŜące egzekwowaniem długu nawet ze świadczeń emerytalnych wysyłane są wszystkim dłuŜnikom (konsumentom), takŜe tym, którzy znajdują się w sytuacji opisanej wyŜej i w stosunku do których dokonywana jest następnie cesja zwrotna na rzecz banków. Ponadto pisma te wysyłane są konsumentom, w stosunku do których roszczenia uległy przedawnieniu. W takich przypadkach Spółka ma niewielkie szanse na uzyskanie tytułu egzekucyjnego i następnie opatrzenie go klauzulą wykonalności. W konsekwencji istnieje w takich przypadkach niewielkie prawdopodobieństwo przeprowadzenia egzekucji w ogólności, zaś egzekucji ze świadczeń emerytalnych w szczególności. Reasumując, takie działanie wprowadzać moŜe konsumentów w błąd odnośnie do faktycznych uprawnień Spółki, rodzić błędne przekonanie o moŜliwości prowadzenia przez nią czynności zastrzeŜonych wyłącznie dla organów egzekucyjnych oraz moŜliwości prowadzenia praktycznie doŜywotnio czynności windykacyjnych. b) Jak wynika to z ustaleń w pkt 2.11. niniejszej Decyzji, na łączną ilość 17 390 poddanych działaniom windykacyjnym Spółki dłuŜników (osób fizycznych) 26,04% osób naleŜy do grupy wiekowej 18 – 35 lat. Przyjmując wiek emerytalny na 60 – 65 lat naleŜy wskazać, iŜ perspektywa emerytury dla tej grupy dłuŜników (konsumentów) to okres 25/30 lat – 42/47 lat. ZwaŜywszy trzyletni okres przedawnienie roszczeń (o ile brak jest tytułu wykonawczego) oznacza to konieczność wielokrotnego przerywania biegu przedawnienia poprzez podejmowanie przez Spółkę określonych działań, połączonych najczęściej z koniecznością poniesienia kosztów, przed sądami lub organami uprawnionymi do egzekwowania roszczeń. Uzyskanie tytułu wykonawczego jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym (ze względu na moŜliwość podniesienia przez dłuŜników zarzutów przeciwko zasadności powództwa) ponadto odległość czasowa do ew. uzyskania świadczeń emerytalnych uzasadnia pogląd, iŜ doprowadzenie do egzekwowania długu ze świadczeń emerytalnych równieŜ uznać naleŜy za takie zdarzenie (tj. przyszłe i niepewne). Tymczasem z literalnej analizy treści „WEZWANIA DO ZAPŁATY” wynika, iŜ fakt egzekwowania naleŜności ze świadczeń emerytalnych jest zdarzeniem pewnym („dług będziemy egzekwować z Państwa świadczeń emerytalnych”), co naleŜy uznać za działanie wprowadzające konsumentów w błąd. Wobec tego świadczy to o zamiarze zastraszenia konsumentów poprzez wskazanie nieuchronności egzekucji długu ze świadczeń emerytalnych oraz własnych kompetencjach do jej przeprowadzenia a tym samym wywarcia presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki. c) Nie bez znaczenia dla oceny charakteru przedmiotowego zapisu i jego faktycznej roli w procesie windykacji jest fakt, iŜ zamieszczony on został w piśmie, zawierającym takŜe inne kwestionowane przez organ antymonopolowy w niniejszym postępowaniu zapisy, takie jak informacja o wizycie windykatora terenowego w miejscu zamieszkania lub pracy konsumenta oraz istnieniu moŜliwości ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów (omówienie tego zapisu znajduje się w dalszej części Decyzji). PowyŜsze informacje opisane pogrubioną czcionką podano w kontekście przypomnienia o fakcie niezapłacenia długu oraz wskazania numeru rachunku bankowego Spółki, na który naleŜy dokonać wpłaty. Informacja zatem o egzekwowaniu długu ze świadczeń emerytalnych mogła powodować zastraszenie konsumentów, wywierać presję psychiczną ukierunkowana na zapłatę długu nawet przedawnionego czy wręcz nie istniejącego wedle wiedzy konsumentów oraz wprowadzać ich 39 w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, szczególnie w zakresie prowadzenia czynności egzekucyjnych. Na podstawie ww okoliczności naleŜy podnieść, Ŝe opisane metody działania Spółki w zakresie posługiwania się informacją, Ŝe będzie ona dług egzekwować takŜe ze świadczeń emerytalnych konsumentów, mają określoną formę i treść równieŜ nie po to, aby były zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i aby rzetelnie informowały konsumentów o faktycznych, moŜliwych skutkach uchylania się m.in. od zapłaty istniejącego zadłuŜenia, ale przeciwnie - wykorzystują ich nieświadomość po to, aby konsumentów zastraszyć, wprowadzić w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, poddać ich presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. O takim celu świadczy zamieszczenie informacji, Ŝe ww czynności wstrzymać moŜe jedynie spłata zadłuŜenia. Pisma te w poddanej analizie części nie mają praktycznie Ŝadnego walor informacyjnego, zaś informacje, które są w nich zawarte są tendencyjne i niepełne oraz w Ŝaden sposób nie wyjaśniają w rzetelny i prawdziwy sposób faktycznych konsekwencji braku zapłaty długu. Spółka wprowadza w błąd nie tylko faktycznych dłuŜników ale równieŜ osoby, nie będące faktycznie dłuŜnikami, lub teŜ osoby, w stosunku do których wygasła moŜliwość skutecznej windykacji sądowej na skutek przedawnienia dochodzenia roszczeń. PowyŜsze narusza dobry obyczaj w postaci wymogu zachowania w działalności przedsiębiorców na rynku szacunku zarówno dla kontrahenta będącego przedsiębiorcą jak równieŜ dla drugiego człowieka w ogóle. PowyŜsze wywody wskazują, Ŝe działanie Spółki narusza dobre obyczaje, których istotą jest wszakŜe szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W konsekwencji informacja o egzekwowaniu długu nawet ze świadczeń emerytalnych, aczkolwiek teoretycznie mogła okazać się w części przypadków prawdziwa, to jednak biorąc pod uwagę sposób w jaki została przekazana dłuŜnikom wskazuje, iŜ celem tego działania nie jest jedynie poinformowanie dłuŜników o zgodnych z prawem konsekwencjach określonego zachowania w celu umoŜliwienia im podęcie racjonalnej decyzji w oparciu o pełną wiedzę dotyczącej ich sytuacji faktycznej i prawnej, ale wywieraniu presji, nacisku moralnego, na dłuŜnikach celem skłonienia ich do określonego zachowania. Wskazać wypada, iŜ podobny pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09 stwierdzając, iŜ nawet informacje w jakieś części prawdziwe mogą naruszać dobre obyczaje i w konsekwencji stanowić czyny nieuczciwej konkurencji na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeŜeli sposób ich podania do wiadomości konsumentów moŜe świadczyć o wywieraniu presji na dłuŜnikach celem skłonienia ich do określonego zachowania. Jak juŜ podniesiono w pkt A) niniejszej Decyzji, za naruszające dobre obyczaje przyjmuje się przekroczenie postanowień zawartych w kodeksach etycznych opracowywanych dla poszczególnych grup zawodowych. RównieŜ z tego punktu widzenia naleŜy uznać, iŜ Spółka naruszyła dobre obyczaje w zakresie praktyk windykacyjnych, na skutek naruszenia „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych”, będących częścią (Księga Trzecia) Zasad Dobrych Praktyk przedsiębiorstw zrzeszonych w Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. W szczególności Spółka naruszyła § 75 pkt 3, pkt 8 i pkt 11 Części V. „Zasad (...)” tj. „Praktyki zakazane i niedozwolone” stanowiącej, iŜ zakazane w windykacji są praktyki, polegające na uŜywaniu jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), przekazywaniu nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8). Wreszcie podkreślenia wymaga, iŜ Spółka nie przestrzegała nawet własnych norm etycznych, naruszając przewidziane własną „Procedurą zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” 40 zasady uczciwości i przejrzystości działań (pkt I), poszanowania prawa (pkt II), poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień (pkt V). W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu przyjmuje, iŜ spełniona jest pierwsza przesłanka art. 3 ust. 1 UZNK w postaci sprzeczności działań Spółki - dotyczących informowania konsumentów, iŜ będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów – z dobrymi obyczajami. C) Zarzut zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę. Sprzeczność z dobrymi obyczajami 1) Instytucja tzw. upadłości konsumenckiej regulowana jest przepisami art. 491 1 - 491 12 Prawa upadłościowego i naprawczego (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 – dalej PUiN). Wprowadzona została do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.08.234.1572). Przepisy te mają zastosowanie do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Postępowanie upadłościowe w sprawach konsumenckich, oprócz zasadniczego celu, jakim jest oddłuŜenie upadłego, ma równieŜ w pewnym zakresie zaspokoić wierzycieli, dlatego prowadzone jest według przepisów o postępowaniu upadłościowym, obejmującym likwidację majątku upadłego. Chodzi o to, by tą drogą spienięŜyć majątek upadłego i zaspokoić naleŜności wierzycieli. Jak wynika to z art. 491 2 ust. 3 PUiN wniosek o ogłoszenie upadłości moŜe zgłosić tylko dłuŜnik. Literalna wykładnia przepisu nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości, iŜ brak jest moŜliwości wystąpienia z takim wnioskiem przez inne podmioty, w szczególności zaś przez wierzycieli. Pogląd ten nie jest kwestionowany w doktrynie. Rozwiązanie to naleŜy uznać za słuszne. Brak jest bowiem uzasadnienia do dalszego wzmacniania pozycji wierzyciela i przyznania mu legitymacji do złoŜenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. Nie istnieje bowiem przekonująca konieczność wprowadzenia ogólnej upadłości likwidacyjnej dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Doprowadziłoby to do stopniowego przerzucenia całego cięŜaru spornych spraw cywilnych na barki sądów upadłościowych i właściwie stopienia się w jedną całość postępowania rozpoznawczego i egzekucyjnego (K. Michalak, Komentarz do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.08.234.1572), w zakresie zmian do ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.03.60.535); kom. do art. 491 2 ). Podobnie stanowisko zajmuje F. Zoll wskazując, iŜ Celem konsumenckiego postępowania upadłościowego powinno być oddłuŜenie, a nie dalsze wzmacnianie pozycji wierzyciela (tak F. Zoll, Opinia zlecona w sprawie projektu nowelizacji prawa upadłościowego w zakresie postępowania wobec osób nie będących przedsiębiorcami (druk 556) , Biuro Analiz Sejmowych, Kraków 2008). Reasumując, nie istnieje prawna moŜliwość wystąpienia przez jakikolwiek inny podmiot, poza dłuŜnikiem (konsumentem) z wnioskiem o ogłoszenie tzw. Upadłości konsumenckiej. 41 2) Działanie Spółki, polegające na informowaniu konsumentów w pismach „WEZWANIE DO ZAPŁATY”, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia ich upadłości jako konsumentów, w ocenie organu antymonopolowego sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez wierzyciela. Gdyby istotnie chodzić miało jedynie o podanie konsumentom rzeczowej informacji o treści wprowadzonej nowelizacji PUiN to niewątpliwie jasno podana zostałaby podstawowa informacja o tym, kto z takim wnioskiem moŜe wystąpić. Tymczasem Spółka informując jedynie o pojawieniu się moŜliwości ogłoszenia upadłości dłuŜników i wiąŜąc powyŜszą informację z wezwaniem do zapłaty formułuje w istocie oczywistą groźbę skorzystania z tej instytucji w razie dalszego opóźnienia dłuŜnika w zapłacie długu. Groźba ta moŜe realnie wprowadzać konsumentów w błąd odnośnie faktycznych uprawnień Spółki w zakresie moŜliwości wszczynania postępowań upadłościowych, gdyŜ dotyczy wszakŜe nowej w polskim porządku prawnym instytucji upadłości konsumenckiej, której zarówno konsekwencje dla dłuŜników jak i szczegółowe zasady procedury mogą nie być jeszcze dostateczne znane konsumentom. Spółka zatem posługując się niedopowiedzeniem wywiera presję na osobach, przeciwko którym prowadzone były czynności windykacyjne, ukierunkowaną na zapłatę długu. Cel ten, tj. doprowadzenie do zapłaty istniejącego, wg Spółki, długu, zrealizowany został poprzez: - zastraszenie konsumentów, - presji psychicznej oraz - wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki w zakresie moŜliwości wnioskowania o wszczęcie postępowań upadłościowych wobec konsumentów. PowyŜsze twierdzenia uprawdopodobniają dodatkowo następujące okoliczności : a) Informacja zawarta w druku „WEZWANIE DO ZAPŁATY” o moŜliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej poprzedzona została podaną pogrubionym drukiem informacją, Ŝe „Prosimy pamiętać, iŜ celem firmy, która kupiła Państwa długi, jest ich odzyskanie bez względu na koszty i czas trwania postępowania windykacyjno – egzekucyjnego.” Informacja sugeruje, iŜ to Spółka jest podmiotem aktywnie działającym w toku windykacji. Zestawienie tej deklaracji z informacją o moŜliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej prowadzić moŜe do nasuwającego się, nieprawdziwego skojarzenia, Ŝe w razie braku zapłaty długu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości dłuŜnika wystąpi Spółka. Ponadto z kontekstu, w jakim podano informację moŜe wynikać, iŜ upadłość konsumencka jest rodzajem sankcji z tytułu nie regulowania swoich zobowiązań. Zaprzecza to idei tej instytucji, której celem, jak zauwaŜa cytowany wyŜej F. Zoll, jest przecieŜ oddłuŜenie (konsumenta), a więc zdarzenie dla niego pozytywne, a nie dalsze wzmacnianie pozycji wierzyciela, czy teŜ danie mu nowych sankcji wobec dłuŜnika. b) Podobnie jak to juŜ zauwaŜono w pkt B), nie bez znaczenia jest fakt, iŜ przedmiotowy zapis zamieszczony on został w piśmie, zawierającym takŜe inne kwestionowane przez organ antymonopolowy w niniejszym postępowaniu zapisy, takie jak informacja o wizycie windykatora terenowego w miejscu zamieszkania lub pracy konsumenta oraz moŜliwości egzekwowania długu ze świadczeń emerytalnych. PowyŜsze informacje opisane pogrubioną czcionką podano w kontekście przypomnienia o fakcie niezapłacenia długu oraz wskazania numeru rachunku bankowego Spółki, na który naleŜy dokonać wpłaty. Informacja zatem o moŜliwości ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów mogła powodować ich zastraszenie, wywierać presję psychiczną ukierunkowana na zapłatę długu nawet przedawnionego czy wręcz nie istniejącego wedle wiedzy konsumentów oraz wprowadzać ich w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, szczególnie w zakresie jej uprawnień do 42 wszczęcia postępowań upadłościowych osób fizycznych nieprowadzacych działalności gospodarczej. Jak to juŜ wskazywano opisując inne czyny nieuczciwej konkurencji (pkt A i B), opisane wyŜej metody działania Spółki w zakresie posługiwania się nieprawdziwą sugestią, Ŝe moŜe ona wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, mają określoną formę i treść nie po to, aby były zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i aby rzetelnie informowały konsumentów o faktycznych, moŜliwych skutkach uchylania się m.in. od zapłaty istniejącego zadłuŜenia, ale przeciwnie - wykorzystują ich nieświadomość po to, aby konsumentów zastraszyć, wprowadzić w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, poddać ich presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. Pisma te w poddanej analizie części nie mają znikomy walor informacyjny, zaś informacje, które są w nich zawarte są niepełne oraz w Ŝaden sposób nie wyjaśniają w rzetelny i prawdziwy sposób faktycznych konsekwencji braku zapłaty długu. Spółka wprowadza w błąd nie tylko faktycznych dłuŜników ale równieŜ osoby, nie będące faktycznie dłuŜnikami, lub teŜ osoby, w stosunku do których wygasła moŜliwość skutecznej windykacji sądowej na skutek przedawnienia dochodzenia roszczeń. PowyŜsze narusza dobry obyczaj w postaci wymogu zachowania w działalności przedsiębiorców na rynku szacunku zarówno dla kontrahenta będącego przedsiębiorcą jak równieŜ dla drugiego człowieka w ogóle. PowyŜsze wywody wskazują, Ŝe działanie Spółki narusza dobre obyczaje, których istotą jest wszakŜe szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Jak juŜ podniesiono w pkt A i B niniejszej Decyzji, za naruszające dobre obyczaje przyjmuje się przekroczenie postanowień zawartych w kodeksach etycznych opracowywanych dla poszczególnych grup zawodowych. RównieŜ z tego punktu widzenia naleŜy uznać, iŜ Spółka naruszyła dobre obyczaje w zakresie praktyk windykacyjnych, na skutek naruszenia „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych”. W szczególności Spółka naruszyła § 75 pkt 3, pkt 8 i pkt 11 Części V. „Zasad (...)” tj. „Praktyki zakazane i niedozwolone” stanowiącej, iŜ zakazane w windykacji są praktyki, polegające na uŜywaniu jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), przekazywaniu nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8). Wreszcie podkreślenia wymaga, iŜ Spółka nie przestrzegała nawet własnych norm etycznych, naruszając przewidziane własną „Procedurą zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” m.in. zasady uczciwości i przejrzystości działań (pkt I), poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień (pkt V). W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu przyjmuje, iŜ spełniona jest pierwsza przesłanka art. 3 ust. 1 UZNK w postaci sprzeczności działań Spółki – dotyczących informowania o moŜliwości ogłoszenia upadłości dłuŜników i sugerowania tym samym o moŜliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem przez nią – z dobrymi obyczajami. D) Zarzut zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych. 43 Sprzeczność z dobrymi obyczajami 1) Kwestię udostępniania informacji gospodarczej regulowała w okresie stosowania przez Spółkę kwestionowanych druków pism, ustawa z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424 ze zm.). Ustawa określała zasady i tryb udostępniania przez przedsiębiorców informacji gospodarczych dotyczących wiarygodności płatniczej innych przedsiębiorców i konsumentów, w szczególności danych o zwłoce w wykonywaniu zobowiązań pienięŜnych, osobom trzecim nieoznaczonym w chwili przeznaczania tych danych do udostępniania (art. 1 ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 przez informację gospodarczą rozumie się m.in. następujące dane dotyczące - osoby fizycznej: a) imiona i nazwisko, b) obywatelstwo, c) adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, d) numer PESEL, e) seria i numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego toŜsamość, f) data urodzenia, - zobowiązania pienięŜnego : a) tytuł prawny, b) kwota i waluta, c) kwota zaległości, d) termin powstania zaległości, e) stan postępowań dotyczących zobowiązania, w tym informacja o orzeczeniach sądowych, f) informacja o kwestionowaniu przez dłuŜnika istnienia całości lub części zobowiązania, g) data wysłania wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeŜenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura, h) inne informacje Ustawa pod pojęciem „udostępniania informacji gospodarczych" rozumie przekazywanie przez przedsiębiorcę informacji gospodarczych do biura informacji gospodarczej oraz ujawnianie tych informacji przez to biuro (art. 2 ust. 2 pkt 4 ustawy). Udostępnianie informacji gospodarczych osobom trzecim nieoznaczonym w chwili przeznaczania tych informacji do udostępniania następuje wyłącznie za pośrednictwem biur informacji gospodarczej (art. 3 ustawy). Zgodnie z art. 7 ustawy, Informacje gospodarcze o zobowiązaniach konsumentów mogą przekazywać do biura wyłącznie następujący przedsiębiorcy: 1) banki; 2) oddziały banków zagranicznych; 3) zakłady ubezpieczeń; 4) pośrednicy ubezpieczeniowi; 5) główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń; 6) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe; 7) świadczący usługi leasingu; 8) świadczący usługi factoringu lub forfaitingu; 9) operatorzy lub podmioty udostępniające usługi telekomunikacyjne; 44 10) świadczący usługi dostawy energii elektrycznej, ciepła, paliw gazowych, wody, odprowadzania nieczystości lub wywozu śmieci; 11) zawierający w imieniu i na rzecz banków umowy kredytu ratalnego lub kredytu odnawialnego połączonego z kartą kredytową (instytucje pośrednictwa kredytowego); 12) wykonujący działalność w zakresie udzielania poŜyczek pienięŜnych, działający w formie spółek handlowych; 13) wydawcy elektronicznych instrumentów płatniczych; 13a ) Wojskowa Agencja Mieszkaniowa; 14) spółdzielnie mieszkaniowe; 15) wspólnoty mieszkaniowe; 16) wynajmujący lokale; 17) świadczący usługi przewozu osób w regularnej komunikacji publicznej; 18) domy maklerskie; 19) towarowe domy maklerskie; 20) zagraniczne osoby prawne wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność maklerską w formie oddziału; 21) operatorzy telewizji kablowej i satelitarnej; 22 ) wójt, burmistrz lub prezydent miasta w zakresie określonym w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Spółka nie prowadzi Ŝadnej z ww rodzajów działalności, uprawniającej na podstawie powołanej ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. do przekazania informacji do biur informacji gospodarczej. Wprawdzie zgodnie z KRS przedmiotem jej działalności jest m.in. leasing finansowy, zaś wg art. 7 ust. 1 pkt 7 ww ustawy, przedsiębiorcy świadczący usługi leasingu mogą przekazywać informacje gospodarcze o zobowiązaniach konsumentów do biur informacji gospodarczej – to jednak Spółka działalności tej faktycznie nie prowadzi. Tymczasem jak wynika z wykładni literalnej art. 7 ust. 1 pkt 7 ww ustawy, uprawnionym do przekazywania informacji do biur informacji gospodarczej jest jedynie przedsiębiorca świadczący usługi leasingu . Zatem w razie próby faktycznego przekazania takiej informacji przez Spółkę nastąpiłoby to w sposób niezgodny z art. 7 ust. 1 ustawy, zaś biuro powinno jej nie przyjąć (art. 7 ust. 5 ustawy). Potwierdzeniem takiego stanu jest fakt, iŜ w toku prowadzonego postępowania Spółka nie wskazała Ŝadnego przypadku skutecznego przekazania ww informacji biuru informacji gospodarczej. Podobnie ocenić naleŜy wyjaśnienia Spółki, upatrującej podstaw do składania stosownie informacji do biur informacji gospodarczych na podstawie normy art. 7 ust. 2 ww ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem przedsiębiorca, o którym mowa w art. 7 ust. 1, moŜe przekazać do biura informację gospodarczą o zobowiązaniu albo zobowiązaniach konsumenta wyłącznie wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki zobowiązanie albo zobowiązania wobec tego przedsiębiorcy powstały z tytułu umowy o kredyt konsumencki. Nie ma w sprawie znaczenia, czy wierzytelności poddane procesowi windykacji naleŜą do kategorii wierzytelności konsumenckich, skoro Spółka nie naleŜała do kategorii podmiotów uprawnionych do składania informacji na podstawie ww art. 7 ust. 1. Reasumując, nie istniała prawna moŜliwość przekazania danych dłuŜników (konsumentów) do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych. Dodać wypada, iŜ stan prawny w omawianym zakresie uległ zmianie z dniem wejścia w Ŝycie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530), uchylającej ww ustawę z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej nowej ustawy, uprawnionym do przekazania 45 informacji o dłuŜniku do biur informacji gospodarczej jest wierzyciel. Ustawa weszła w Ŝycie z dniem 14 czerwca 2010 r. 2) Działanie Spółki, polegające na informowaniu konsumentów w pismach „PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO ZAPŁATY”, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych, ewidentnie wprowadzało konsumentów w błąd co do faktycznych jej uprawnień. Jak wynika z treści wysyłanych do dłuŜników pism, kwestionowany zapis miał na celu doprowadzenie do zapłaty długu. Cel ten zrealizowany był, w ocenie organu antymonopolowego, poprzez: - zastraszenie konsumentów, - presji psychicznej oraz - wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki w zakresie moŜliwości przekazania danych konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczej. PowyŜsze twierdzenia uprawdopodobniają dodatkowo następujące okoliczności : a) Podając nieprawdziwą informację w zakresie moŜliwości przekazania danych konsumentów do biur informacji gospodarczej Spółka w tych samych pismach informowała, iŜ Informacje otrzymywane z biur informacji gospodarczej są niezbędne dla banków, firm pośrednictwa kredytowego, operatorów telekomunikacyjnych i internetowych oraz innych przedsiębiorstw świadczących usługi masowe przy zawieraniu wszelkiego rodzaju umów, a w szczególności umów kredytowych, najmu i dzierŜawy, długoterminowych dostaw energii, gazu itp. (…). Informacja ta w powiązaniu z wezwaniem do zapłaty długu mogła stanowić element zastraszenia konsumentów i wywarcia na nich presji psychicznej ukierunkowanej na zapłatę długu. Informacja ta mogła bowiem być odczytana w ten sposób, Ŝe albo konsument dokona zapłaty długu (kaŜdego, a więc nawet nieistniejącego czy teŜ dotkniętego przedawnieniem) albo teŜ Spółka dokona stosownego zgłoszenia do biura informacji gospodarczej, co skutkować będzie brakiem moŜliwości wzięcia jakiegokolwiek kredytu, zawarcia umów najmu lub dzierŜawy i innymi utrudnieniami z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi masowe. Nie bez znaczenia moŜe teŜ być obawa utraty reputacji, skoro dane dłuŜnika (w tym dane osobowe) dostępne są szerokiemu kręgowi podmiotów. b) Kwestionowany zapis umieszczony jest w piśmie, zawierającym m.in. wezwanie do natychmiastowej zapłaty podanej w nim kwoty oraz informację o wizycie windykatora terenowego mającego oszacować majątek pod kątem egzekucji komorniczej. Nagromadzenie tych gróźb kierowanych do konsumentów w połączeniu z obowiązkiem natychmiastowej zapłaty nie ma Ŝadnego waloru informacyjnego. Jedynym zatem celem jego zamieszczenia jest, w ocenie organu antymonopolowego, chęć zastraszenia i poddania presji psychicznej konsumentów. Zatem opisane wyŜej metody działania Spółki mają określoną formę i treść nie po to, aby były zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i aby rzetelnie informowały konsumentów o faktycznych, moŜliwych skutkach uchylania się m.in. od zapłaty istniejącego zadłuŜenia, ale przeciwnie - wykorzystują ich nieświadomość po to, aby konsumentów zastraszyć, wprowadzić w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, poddać ich presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. Pisma te w poddanej analizie części nie mają waloru informacyjnego, zaś informacje, które są w nich zawarte w Ŝaden sposób nie wyjaśniają w rzetelny i prawdziwy sposób faktycznych konsekwencji braku zapłaty długu. 46 Spółka równieŜ naruszyła dobre obyczaje w zakresie praktyk windykacyjnych, na skutek naruszenia „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych”. W szczególności Spółka naruszyła § 75 pkt 3, pkt 8 i pkt 11 Części V. „Zasad (...)” tj. „Praktyki zakazane i niedozwolone” stanowiącej, iŜ zakazane w windykacji są praktyki, polegające na uŜywaniu jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), przekazywaniu nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8). Ponownie podkreślenia wymaga, iŜ Spółka nie przestrzegała nawet własnych norm etycznych, naruszając przewidziane własną „Procedurą zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” m.in. zasady uczciwości i przejrzystości działań (pkt I), poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień (pkt V). W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu przyjmuje, iŜ spełniona jest pierwsza przesłanka art. 3 ust. 1 UZNK w postaci sprzeczności działań Spółki – dotyczących informowania, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych – z dobrymi obyczajami. E) Zarzut zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł. Sprzeczność z dobrymi obyczajami 1) Sądowy tytuł wykonawczy, jak to juŜ wskazano w pkt B) jest podstawą egzekucji na gruncie kpc. Stanowi go tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 kpc). Zgodnie z art. 777 § 1 kpc tytułami egzekucyjnymi są wymienione w nim orzeczenia sądowe. Orzeczenia te zawierają rozstrzygnięcia o kosztach procesu (zgodnie z art. 108 § 1 kpc Sąd rozstrzyga o kosztach w kaŜdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji). Zgodnie z art. 98 § 1 kpc Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego Ŝądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z treści art. 98 § 2 i 3 kpc wynika, iŜ na koszty procesu składają się : - koszty sądowe, - koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika, - równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, - wynagrodzenie pełnomocnika strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego. Koszty sądowe określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), zaliczając do nich opłatę i wydatki (art. 2 ust. 1 ustawy). Opłatę naleŜy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 10 ustawy) i moŜe być ona stała, stosunkowa lub podstawowa. Z kolei wydatki zdefiniowane są w art. 5 ustawy. Zalicza się do nich m.in. zwrot kosztów podróŜy świadków, koszty ogłoszeń, koszty osadzenia i pobytu w areszcie i in. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy Wydatki związane z doręczaniem pism sądowych nie obciąŜają stron. 47 Jak widać z przytoczonych przepisów, brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej, w szczególności w normie art. 98 § 1 kpc, do zasądzenia w sądowym tytule wykonawczym kosztów korespondencji. 2) Działanie Spółki, polegające na informowaniu konsumentów w pismach „ZAWIADOMIENIE O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO”, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego w postaci ewentualnych koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc w oczywisty sposób wprowadzało konsumentów w błąd co do faktycznych konsekwencji niezapłacenia długu. Jak wynika z treści wysyłanych do dłuŜników pism, kwestionowany zapis miał na celu doprowadzenie do zapłaty długu. Cel ten zrealizowany był, w ocenie organu antymonopolowego, poprzez: - zastraszenie konsumentów, - presji psychicznej oraz - wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki w zakresie moŜliwości Ŝądania zasądzenia na podstawie art. 98 § 1 kpc kosztów korespondencji. PowyŜsze twierdzenia uprawdopodobniają dodatkowo następujące okoliczności : a) W piśmie zamieszczono informację, zgodnie z którą WEH Koksztys Inwestycje Sp. z o.o., jako obecny właściciel wymienionych naleŜności zgodnie z Umową Cesji z dnia……..informuje, iŜ w ciągu 7 dni skieruje do sądu pozew o zapłatę naleŜności zgodnie z wymogami zawartymi w art. 187 Kodeksu Postępowania Cywilnego (ustalenia w pkt 2.8 niniejszej Decyzji). Następnie pismo informowało, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika (…). Zestawiając powyŜsze treści naleŜy stwierdzić, iŜ Spółka w sposób kategoryczny informowała o zasądzeniu ww kosztów korespondencji jako zdarzenie pewne. PoniewaŜ, jak to wykazano wczesnej, brak jest prawnej moŜliwości dla takiego zasądzenia, wprowadzała ona konsumentów w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nieziszczenia długu. b) Cel zamieszczenia nieprawdziwego zapisu wynika z następującego stwierdzenia : Polubowne załatwienie sprawy jest moŜliwe wyłącznie w przypadku wpłaty całości naleŜności do dnia ……..na poniŜej podane konto (…)”. A więc umieszczenie w wykazie ewentualnych kosztów korespondencji pośród innych kosztów miało na celu wywarcie presji na konsumentów ukierunkowanej na zapłatę długu. Przedmiotowy zapis posiada w ocenie organu antymonopolowego określoną formę i treść nie po to, aby rzetelnie informować konsumentów o faktycznych, moŜliwych skutkach uchylania się m.in. od zapłaty długu, ale przeciwnie - wykorzystują ich nieświadomość po to, aby konsumentów zastraszyć, wprowadzić w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki, poddać ich presji psychicznej ukierunkowanej na spłatę zadłuŜenia. Pisma te w poddanej analizie części nie mają waloru informacyjnego, zaś informacje, które są w nich zawarte w Ŝaden sposób nie wyjaśniają w rzetelny i prawdziwy sposób faktycznych konsekwencji braku zapłaty długu. Za nietrafną naleŜy uznać próbę usprawiedliwienia ww praktyk w piśmie Spółki z dnia 17 czerwca 2010 r. normą art. 4 nie mającej zastosowania w dacie stosowania praktyk ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (zgodnie z którą koszty opłat pocztowych związanych z doręczeniem korespondencji sądowej naleŜą do wydatków). 48 Wskazać wypada, iŜ jak wynika to z ustaleń niniejszej Decyzji w pkt 2.1., Spółka rozpoczęła działalność w końcu 2007 r., nie mogła więc mieć jakichkolwiek wcześniej wypracowanych praktyk na gruncie ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. Ponadto ustawa ta w dacie rozpoczęcia działalności przez Spółkę nie obowiązywała juŜ od 2 marca 2006 r. Od tej daty weszła w Ŝycie powołana wyŜej ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zawierająca w art. 5 ust. 2 jednoznaczną informację o nie obciąŜaniu stron kosztami doręczania pism sądowych. Spółka równieŜ naruszyła dobre obyczaje w zakresie praktyk windykacyjnych, na skutek naruszenia § 75 pkt 3, pkt 8 Części V. „Zasad Dobrych Praktyk Windykacyjnych” stanowiących, iŜ zakazane w windykacji są praktyki, polegające na uŜywaniu jakichkolwiek (…) środków mających na celu zastraszanie dłuŜnika (pkt 3), przekazywaniu nieprawdziwych informacji o konsekwencjach niezapłacenia długu (pkt 8). Spółka nie przestrzegała nawet własnych norm etycznych, naruszając przewidziane własną „Procedurą zarządzania zakupionymi wierzytelnościami” m.in. zasady uczciwości i przejrzystości działań (pkt I), poszanowania godności dłuŜników i respektowania ich uprawnień (pkt V). W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu przyjmuje, iŜ spełniona jest pierwsza przesłanka art. 3 ust. 1 UZNK w postaci sprzeczności działań Spółki – dotyczących informowania, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc – 10 zł.– z dobrymi obyczajami. Ad. 2 ZagraŜanie lub naruszanie interesu klienta (konsumenta) Naruszenie interesów konsumentów moŜe mieć zarówno wymiar ekonomiczny jak równieŜ wymiar pozaekonomiczny. Wg E. Łętowskiej „ NaleŜy tu teŜ uwzględniać niewygodę organizacyjną , mitręgę, stratę czasu , nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, a takŜe naruszenie prywatności” ( Prawo Umów Konsumenckich, wydanie 2, C.H. Beck 2002 r., str. 341). Opisane wyŜej (w pkt Ad 1 ppkt A – E) praktyki Spółki naruszają interes ekonomiczny konsumentów. Wskazać naleŜy, Ŝe na uwadze naleŜy mieć nie tylko samą treść zakwestionowanych przez organ antymonopolowy informacji, ale równieŜ cel i sposób w jaki informacje te przekazane są dłuŜnikom. Wskazują one, iŜ celem tych działań nie jest jedynie poinformowanie dłuŜników o zgodnych z prawem konsekwencjach określonego działania celem umoŜliwienia im podjęcie racjonalnej decyzji w oparciu o pełną wiedzę dotyczącej ich sytuacji faktycznej i prawnej – ale skłonienie ich do określonego działania, ukierunkowanego na zapłatę długu. Treść tych informacji i sposób ich przekazania konsumentom mogą prowadzić do tego, iŜ konsumenci, pod presją Spółki i w obawie przed tym zagroŜeniem, mogą spełnić świadczenie, którego ze względu na upływ terminu przedawnienia nie byli zobowiązani świadczyć lub które według ich oceny nie istnieje. Temu zagadnieniu szczególną uwagę poświęcił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09 stwierdzając, iŜ Niewątpliwie wierzytelność przedawniona jest wierzytelnością istniejącą, gdyŜ skutkiem przedawnienia jest jedynie moŜliwość uchylenia się dłuŜnika od obowiązku spełnienia świadczenia i uniknięcia przymusowej egzekucji długu. Tym niemniej w ocenie Sądu Apelacyjnego nie moŜna uznać za zgodne z zasadami współŜycia społecznego działań przedsiębiorcy, polegających na wywieraniu presji na dłuŜnikach będących konsumentami w celu zrzeczenia się przez nich korzystania z zarzutu przedawnienia. Niewątpliwie na wierzycielu takŜe ciąŜą obowiązki wynikające z istoty 49 stosunku obligacyjnego i nie moŜe on skutkami swojego zaniechania w terminowym dochodzeniu naleŜności obciąŜać dłuŜnika. Nie moŜe korzystać z ochrony prawnej wierzyciel podejmujący działania, (…) zmierzające do nakłonienia dłuŜnika do spłaty naleŜności wiele lat po upływie terminu przedawnienia wierzytelności, kiedy dłuŜnik juŜ nie dysponuje dowodem jej spłaty. Jak to juŜ wskazano wcześniej, czasem procedury windykacyjne są wszczynane w stosunku do osób, których zobowiązanie nie istniało lub wygasło. ZałoŜyć naleŜy, Ŝe zdarza się, Ŝe klienci Spółki, z załoŜenia wierzyciele, przekazują jej błędne dane o osobach, które dłuŜnikami juŜ nie są lub nigdy nie były. W ten sposób Spółka wprowadza w błąd równieŜ osoby, nie będące faktycznie dłuŜnikami, lub teŜ osoby, w stosunku do których wygasła moŜliwość skutecznej windykacji sądowej na skutek przedawnienia dochodzenia roszczeń. Wszystkie te osoby - tj. faktyczni dłuŜnicy, osoby nie będące dłuŜnikami oraz osoby, w stosunku do których roszczenia uległy przedawnieniu Spółka wprowadzała w błąd co do faktycznych jej uprawnień w zakresie moŜliwości skutecznego przeprowadzania czynności w miejscu zamieszkania lub pracy konsumentów, mogące ich zastraszyć i wywołać presję psychiczną ukierunkowaną na spłatę zadłuŜenia. NaleŜy podnieść, iŜ ww ocena dotyczy wszystkich zakwestionowanych przez organ antymonopolowy działań Spółki, w tym zamieszczania informacji, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc – 10 zł. Nie ma tu bowiem znaczenia, wbrew zarzutom Spółki, stosunkowo niewielka wartość tych kosztów, gdyŜ stanowiły one dodatkową pozycję w spisie kosztów podanych w „ZAWIADOMIENIU O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO”. Nagromadzenie tych pozycji mogło wpływać na psychikę konsumentów i przyczynić się do podjęcia przez nich decyzji co do spłaty zadłuŜenia, w tym nieistniejącego lub przedawnionego. Innymi słowy mogło to utrudnić lub wręcz uniemoŜliwić im podjęcie racjonalnej decyzji w oparciu o pełną wiedzę dotyczącą ich sytuacji faktycznej i prawnej. Ponadto informacja o egzekwowaniu długu nawet ze świadczeń emerytalnych, aczkolwiek teoretycznie mogła okazać się w części przypadków prawdziwa, to jednak biorąc pod uwagę sposób w jaki została przekazana dłuŜnikom wskazuje, iŜ celem tego działania nie jest jedynie poinformowanie dłuŜników o zgodnych z prawem konsekwencjach określonego zachowania w celu umoŜliwienia im podęcie racjonalnej decyzji w oparciu o pełną wiedzę dotyczącej ich sytuacji faktycznej i prawnej, ale wywieraniu presji na dłuŜnikach celem skłonienia ich do określonego zachowania. Naruszenie interesów pozaekonomicznych konsumentów polega w niniejszej sprawie na nierzetelności ich traktowania i wprowadzaniu w błąd przez Spółkę odnośnie faktycznych konsekwencji niezapłacenia długu. Konsumenci mają bowiem prawo do uczciwego i etycznego traktowania w relacjach z przedsiębiorcami, którego elementem jest niewątpliwie uzyskanie istotnych (z punktu widzenia konsumentów) informacji o okolicznościach dotyczących m.in. potencjalnych konsekwencji niezapłacenia długu. Temu uprawnieniu konsumentów odpowiada obowiązek przedsiębiorcy (w niniejszej sprawie Spółki.) czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny i wypływa on z obowiązku lojalnego kontraktowania. Podanie ww informacji w sposób nierzetelny, moŜe rodzić po stronie konsumentów potrzebę ich wyjaśnienia w drodze korespondencyjnej, telefonicznej lub osobistego kontaktu z pracownikami Spółki. Przerzucenie w ten sposób na konsumentów obowiązku wyjaśnienia sprawy moŜe być dla nich uciąŜliwe, naraŜa ich na niewygodę i stratę czasu. Tym samym, Spółka zmusza konsumentów do zapłaty naleŜności w warunkach presji, nacisku moralnego, podczas gdy działając w warunkach swobodnego powzięcia decyzji, postąpiliby racjonalnie, np. zakwestionowaliby zasadność lub wysokość roszczenia, złoŜyli reklamację. Taka sytuacja 50 powoduje nie tylko naruszenie interesów ekonomicznych, ale równieŜ naruszenie dóbr osobistych konsumentów. Godzi w ich godność i prywatność, poczucie przyzwoitości. Ponadto niektóre z zarzucanych Spółce praktyk (zagroŜenie wizytami pracowników Spółki w miejscu zamieszkania lub pracy oraz zagroŜenie przekazania ich danych do biur informacji gospodarczej) mogło dodatkowo zagraŜać naruszeniem dobrego imienia konsumentów. Reasumując, w sprawie spełniona została równieŜ druga przesłanka art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w postaci zagraŜania lub naruszania interesów klientów. W konsekwencji organ antymonopolowy uznał, iŜ wszystkie z opisanych w pkt I niniejszej decyzji kwestionowanych działań Spółki stanowi czyny nieuczciwej konkurencji, wypełniając ustawowe przesłanki art. 3 ust. 1 UZNK. 3.5.3. Godzenie działaniami opisanymi w pkt 3.5.2. w zbiorowy interes konsumentów. Jak wskazano w pkt 3.4. (ad. 2) naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy moŜe być dotknięty kaŜdy konsument w analogicznych okolicznościach. Jednocześnie przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…), przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…)).Zdaniem Prezesa Urzędu oceniając działanie Przedsiębiorcy pod kątem tej przesłanki naleŜy stwierdzić, iŜ jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu działania Przedsiębiorcy dotyczyły kaŜdej wierzytelności nabytej od banków. Ponadto z uwagi na stosowane wzory pism miały one potencjalne zastosowanie w stosunku do wszystkich wierzytelności, które Spółka mogła nabyć względem konsumentów. W sprawie niniejszej działania Spółki polegające na zamieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych : 1.) Informacji, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, 2.) Informacji, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, 3.) Informacji, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, 4.) Informacji, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych , 5.) Informacji, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, - dotyka zatem szerokiego kręgu osób, wobec których Spółka prowadzi czynności windykacyjne, tj. konsumentów. Jak to wskazano juŜ wyŜej w pkt 3.5.2. naruszenie interesów konsumentów ma w sprawie niniejszej zarówno wymiar ekonomiczny jak równieŜ wymiar pozaekonomiczny (szerzej temat ten omówiono w pkt 3.5.2. Ad. 2). Podkreślenia wymaga 51 szeroki zakres podmiotowy stosowanych praktyk, które dotyczyły wszystkich klientów banków, których wierzytelności nabyła Spółka. Mając powyŜsze na uwadze spełniona została druga z przesłanek uznania czynów nieuczciwej konkurencji opisanych w pkt I Decyzji naruszających art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) równieŜ za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej wyŜej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co znalazło swój wyraz w treści pkt I sentencji niniejszej Decyzji. 3.6. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206 ), a w konsekwencji naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…). 3.6.1.Wprowadzenie Jak to juŜ wskazano w pkt 3.4. niniejszej Decyzji, do stwierdzenia praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, Ŝe spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca w tym przypadku na stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. W ocenie organu antymonopolowego ww przesłanki zastosowania art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (...) zostały w sprawie spełnione. 3.6.2. Bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych - wprowadzenie. Ustawa o UPNPRU zawiera w art. 3 zakaz stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Naruszenie zakazu wynikającego z art. 3 PNPRU skutkuje bezprawnością zachowania przedsiębiorcy. Prezes UOKiK musi wykazać, Ŝe oceniane zachowanie przedsiębiorcy odpowiada jednej z praktyk wymienionych w art. 7 lub 9 PNPRU bądź spełnia przesłanki klauzuli generalnej z art. 4 ust. 1 oraz ze zachowanie to narusza zbiorowe interesy konsumentów (T. Skoczny. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, s. 996). Postawiony Spółce zarzut dotyczy naruszenia przez tego Przedsiębiorcę art. 4 ust. 1 UPNPRU. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, stosowana przez przedsiębiorcę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeŜeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub moŜe zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Kwalifikacja praktyki rynkowej jako nieuczciwej na podstawie ww przepisu wymaga zatem wykazania dwóch przesłanek, tj. : 1) sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz 2) istotnego zniekształcenia zachowań przeciętnego konsumenta na rynku m.in. po zawarciu umowy. 52 Klauzula generalna zawarta w art. 4 ust. 1 ww ustawy znajduje w pierwszej kolejności zastosowanie do praktyk rynkowych, które nie zostały w niej wyspecyfikowane. W tej sytuacji celem klauzuli generalnej jest konkretyzacja takich zachowań, które nie naleŜą do poszczególnych, nazwanych i wyspecyfikowanych w ustawie praktyk (Małgorzata Sieradzka. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz. Oficyna a Wolters Kluwer business. Warszawa 2008, s. 70). Ad. 1 Sprzeczność z dobrymi obyczajami Jak juŜ wskazano wyŜej, przepis art. 4 ust. 1 UPNPRU stanowi tzw. klauzulę generalną, odsyłającą do systemu ocen i norm pozaprawnych – „dobrych obyczajów”. Jak to juŜ podkreślono w pkt. 3.5.2. niniejszej Decyzji, w zakresie określenia istoty poszanowania dobrych obyczajów orzecznictwo odwołuje się m.in. do istoty dobrego obyczaju jako szeroko rozumianego szacunku dla drugiego człowieka. Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących m.in. przedmiotu świadczenia, a takŜe powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania (Ewa Łętowska. Prawo umów konsumenckich. Wydanie 2. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, strona 215-216). W doktrynie dopuszcza się m.in. dokonywanie stosownych ocen na podstawie norm środowiskowych, a więc o węŜszym zasięgu oddziaływania. Konsekwentnie za naruszające dobre obyczaje przyjmuje się przekroczenie postanowień zawartych w kodeksach etycznych opracowywanych dla poszczególnych grup zawodowych (M. Kępiński, Problemy ogólne nowej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , RPEiS 1994, nr 2, s. 7). Pojęcie to uznać naleŜy więc za toŜsame z pojęciem dobrych obyczajów o którym mowa m.in. w art. 3 ust. 1 UZNK, dlatego teŜ organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań w tym zakresie poczynionych w pkt. 3.5.2. niniejszej Decyzji. Z ww rozwaŜań wynika, iŜ w odniesieniu do wszystkich zarzutów wymienionych w pkt. I Decyzji Spółka naruszyła dobre obyczaje w relacjach rynkowych z konsumentami. W szczególności w zakresie : a) Zarzutu zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań poczynionych w pkt. 3.5.2. w części objętej ppkt. Ad. 1. A), b) Zarzutu zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ „jeŜeli będzie to 53 konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet ze świadczeń emerytalnych konsumentów, organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań poczynionych w pkt. 3.5.2. w części objętej ppkt. Ad. 1. B), c) Zarzutu zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań poczynionych w pkt. 3.5.2. w części objętej ppkt. Ad. 1. C), d) Zarzutu zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych, organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań poczynionych w pkt. 3.5.2. w części objętej ppkt. Ad. 1. D), e) Zarzutu zamieszczania w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu, w szczególności zaś poprzez informację, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, organ antymonopolowy w pełni odwołuje się do rozwaŜań poczynionych w pkt. 3.5.2. w części objętej ppkt. Ad. 1. E). Tym samym uznać naleŜy, iŜ udowodnione zostało naruszenie pierwszej z przesłanek zastosowania art. 4 ust. 1 UPNPRU w odniesieniu do wszystkich pięciu ww zarzucanych Spółce czynów. Ad. 2. Istotne zniekształcenie zachowań przeciętnego konsumenta na rynku m.in. po zawarciu umowy Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym nie zawiera definicji „istotnego zniekształcenia zachowań”, zatem pomocne dla określenia zakresu przedmiotowego ww pojęcia moŜe być odwołanie się do art. 2 lit. e) dyrektywy 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach rynkowych. W świetle art. 2lit. e) dyrektywy (…) „istotne zniekształcenie zachowania gospodarczego konsumentów” oznacza wykorzystanie praktyki rynkowej w celu znacznego ograniczenia zdolności konsumenta do podjęcia świadomej decyzji i skłonienia go tym samym do podjęcia decyzji (…) której inaczej by nie podjął (Małgorzata Sieradzka. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz. Oficyna a Wolters Kluwer business. Warszawa 2008, s. 82). 54 W ocenie organu antymonopolowego w niniejszej sprawie do takiego zniekształcenia doszło. Nieuczciwa praktyka rynkowa moŜe co do zasady przybierać postać działania lub zaniechania (co wynika z definicji tej praktyki zawartej w art. 2 pkt 4 UPNPRU). W niniejszej sprawie praktyki Spółki, jak to zostało ustalone juŜ w pkt 3.5.2. niniejszej Decyzji, mają na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu. Temu celowi słuŜyć miało podanie nieprawdziwych informacji : - iŜ Spółka moŜe przeprowadzać wizyty (w domyśle – bez zgody konsumenta) w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy w celu oszacowania lub ustalenia, składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, - iŜ Spółka moŜe dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, - iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, - sugerowanie, iŜ Spółka mogła przekazać dane konsumentów do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych, do czego nie miała uprawnień na gruncie obowiązującej w okresie naruszeń ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424 ze zm.), - iŜ w sądowym tytule wykonawczym moŜe zostać orzeczony, zgodnie z art. 98 § 1 kpc, zwrot na jej rzecz kosztów korespondencji w kwocie 10 zł. Jak wynika to z ustaleń poczynionych w pkt 2.4. – 2.8 niniejszej Decyzji, wszystkie ww zapisy podane były w sposób kategoryczny, drukiem wytłuszczonym, w powiązaniu z informacją o nieuiszczeniu długu. Większość zakwestionowanych wzorów pism zawierała dodatkowo informację o moŜliwości zwolnienia się dłuŜników z przeprowadzenia przez Spółkę ww działań, jeŜeli dokonają oni zapłaty wskazanych w pismach kwot zadłuŜenia. W ocenie organu antymonopolowego celem tego działania nie jest jedynie poinformowanie dłuŜników o zgodnych z prawem konsekwencjach określonego zachowania w celu umoŜliwienia im podęcia racjonalnej decyzji w oparciu o pełną wiedzę dotyczącej ich sytuacji faktycznej i prawnej, ale wywieranie presji na dłuŜnikach celem skłonienia ich do określonego zachowania. Wskazać naleŜy, iŜ jak wynika to z ustaleń w pkt 2.9. niniejszej Decyzji, większość składanych skarg na działalność Spółki w roku 2009 dotyczyła windykowania długów bądź w ogóle nie istniejących wg oświadczeń skarŜących bądź objętych przedawnieniem w zakresie moŜliwości sądowego dochodzenia roszczeń. W konsekwencji zastraszania konsumentów i wywieraniu na nich presji istotnemu zniekształceniu mogło ulec zachowanie ich zachowanie na rynku po zawarciu przez nich umów kredytu/poŜyczki i in. umów. Wypada odwołać się ponownie do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt VIA Ca 539/09 zgodnie z którym Nie moŜe korzystać z ochrony prawnej wierzyciel podejmujący działania, (…) zmierzające do nakłonienia dłuŜnika do spłaty naleŜności wiele lat po upływie terminu przedawnienia wierzytelności, kiedy dłuŜnik juŜ nie dysponuje dowodem jej spłaty. Zatem stosowane przez Spółkę praktyki mogły doprowadzić do sytuacji, w której konsumenci na skutek presji Przedsiębiorcy pozbawieni zostali moŜliwości autonomicznego i racjonalnego, swobodnego podjęcia decyzji o konsekwencjach określonego ich zachowania (tj. podjęcia decyzji o dokonaniu zapłaty). W konsekwencji mogli oni np. dokonać zapłaty długu nieistniejącego lub teŜ długu w stosunku do którego nastąpiło przedawnienie dochodzenia roszczeń, a której to zapłaty nie dokonaliby w sytuacji braku presji i nacisku Spółki. 55 Stosowane przez Spółkę praktyki dotyczyły zachowań tzw. przeciętnego konsumenta na rynku. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym nie definiuje pojęcia „konsument” odsyłając w art. 2 pkt 2 do kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 22¹ k.c. „Za konsumenta uwaŜa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”. Oznacza to, iŜ status konsumenta osoba fizyczna uzyskuje z chwilą dokonania czynności prawnej i zachowuje go dopóki ta czynność prawna wywołuje skutki, a więc równieŜ np. na etapie windykacji długu. Sprawa niniejsza niewątpliwie dotyczy zatem konsumentów, skoro wewnętrzne procedury skierowane były do osób, które zawarły wcześniej z bankami umowy kredytu/poŜyczki i in. i nie było to związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (co zresztą przyznała Spółka w toku postępowania). Zarzucane Spółce praktyki dotyczą „przeciętnych konsumentów” w rozumieniu UPNPRU. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ww ustawy za przeciętnego konsumenta uwaŜa się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uwaŜny i ostroŜny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynaleŜności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów. Przyjęty w ustawie model przeciętnego konsumenta w pełni odzwierciedla stanowisko przyjęte w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie z którym jest to osoba dostatecznie dobrze poinformowana, uwaŜna i ostroŜna. Taki konsument posiada określony zasób informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi go wykorzystać dokonując analizy przekazów rynkowych. Jest to konsument sceptyczny wobec kierowanych do niego praktyk rynkowych, który umiejętnie korzysta ze stworzonych moŜliwości wyboru. Wskazać jednocześnie naleŜy, iŜ orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje na konieczność odniesienia powyŜszych cech przeciętnego konsumenta do produktu, do którego odnosi się dana praktyka rynkowa (wyrok ETS z dnia 22 czerwca 1999r., C-342/97, wyrok ETS w sprawie Gurt Springenheide i Tusky C-210/96). Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał m.in., iŜ charakter odróŜniający znak towarowy naleŜy oceniać w odniesieniu do przypuszczalnego sposobu postrzegania go przez właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uwaŜnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta danej kategorii towarów i usług ( wyrok ETS z dnia 7 lipca 2005 r., C-353/03). Podobny pogląd prezentowany jest równieŜ w orzecznictwie polskich sądów. Tak np. Sąd NajwyŜszy w wyroku z dnia 3 grudnia 2003 roku wskazał, iŜ sama wysokość ceny nabywanego samochodu wyklucza potraktowanie nabywcy jako nieostroŜnego konsumenta bezkrytycznie odnoszącego się do haseł reklamowych i nie posiadającego podstawowych informacji, gdyŜ polski odbiorca reklamy w tym segmencie rynku samochodowego posiadł juŜ umiejętność odczytywania informacji reklamowych (wyrok z dnia 3 grudnia 2003r. sygn. akt I CK 358/02). Podobnie, w wyroku z dnia 6 grudnia 2007 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, iŜ do kręgu adresatów reklamy „tanich linii” lotniczych naleŜy zaliczyć osoby wykształcone, posiadające zasób wiedzy i doświadczenia Ŝyciowego w zakresie funkcjonowania takiego rodzaju przedsiębiorców w tym zakupu biletów online, co odróŜnia ich od osób naleŜących do kręgu przeciętnych konsumentów (sygn. akt VI ACa 842/07). Odnosząc powyŜsze rozwaŜania do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie podnieść naleŜy, iŜ charakter podejmowanych przez Spółkę działań wskazuje na fakt, iŜ czynności windykacyjne nie są kierowane do jakiejś określonej, dającej się wyodrębnić grupy konsumentów. Jedynym elementem wyróŜniającym tą grupę konsumentów wydaje się być wcześniejsze posiadanie przez część z nich tzw. zdolności kredytowej, gdyŜ inaczej banki nie udzieliłyby im poŜyczek/kredytów. Tym samym, zdaniem Prezesa Urzędu, tak określony przeciętny konsument, moŜe nie być w stanie określić konsekwencji swoich decyzji 56 dotyczących zapłaty Ŝądanych przez Spółkę kwot, szczególnie w przypadku zobowiązań wg niego nieistniejących lub przedawnionych w zakresie moŜliwości ich sądowego dochodzenia. Tym samym uprawdopodobniona została druga przesłanka zastosowania art. 4 ust. 1 UPNPRU, a tym samym uprawdopodobnione zostało naruszenie całego ww przepisu. Reasumując, w sprawie spełniona została równieŜ druga przesłanka art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w postaci istotnego zniekształcenia zachowań przeciętnego konsumenta na rynku m.in. po zawarciu umowy. W konsekwencji organ antymonopolowy uznał, iŜ wszystkie z opisanych w pkt I niniejszej decyzji kwestionowanych działań Spółki stanowią nieuczciwe praktyki rynkowe, wypełniając ustawowe przesłanki art. 4 ust. 1 UPNPRU. 3.6.3. Godzenie działaniami opisanymi w pkt 3.6.2. w zbiorowy interes konsumentów. Jak wskazano w pkt 3.4. (ad. 2) naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy moŜe być dotknięty kaŜdy konsument w analogicznych okolicznościach. Jednocześnie przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…)), przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…)).Zdaniem Prezesa Urzędu oceniając działanie Przedsiębiorcy pod kątem tej przesłanki naleŜy stwierdzić, iŜ jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu działania Przedsiębiorcy dotyczyły kaŜdej wierzytelności nabytej od banków. Ponadto z uwagi na stosowane wzory pism miały one potencjalne zastosowanie w stosunku do wszystkich wierzytelności, które Spółka mogła nabyć względem konsumentów. W sprawie niniejszej działania Spółki polegające na zamieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych : 1.) Informacji, iŜ w przypadku braku dobrowolnej zapłaty, windykator terenowy odbędzie wizytę w miejscu zamieszkania/siedzibie/miejscu pracy konsumenta (w zaleŜności od wzoru - działający sam lub wraz z rzeczoznawcą majątkowym albo „osobą uprawnioną do weryfikacji stanu majątkowego”), w celu oszacowania (lub ustalenia, według innego wzoru) składników majątkowych pod kątem egzekucji komorniczej, 2.) Informacji, iŜ „jeŜeli będzie to konieczne”, to Spółka będzie dług egzekwować nawet z świadczeń emerytalnych konsumentów, 3.) Informacji, iŜ istnieje moŜliwość ogłoszenia upadłości dłuŜników jako konsumentów - co sugeruje moŜliwość wystąpienia z takim wnioskiem przez Spółkę, 4.) Informacji, iŜ w przypadku braku spłaty długu Spółka „zmuszona będzie” przekazać dane konsumentów – „jako osób nieregulujących swoich zobowiązań pienięŜnych” – do ogólnopolskich biur informacji gospodarczych , 5.) Informacji, iŜ do wymaganej kwoty zostaną doliczone koszty wynikające z sądowego tytułu wykonawczego oraz postanowienia komornika : (…) ewentualne koszty korespondencji - zgodnie z art. 98 § 1 kpc) – 10 zł, - dotyka zatem szerokiego kręgu osób, wobec których Spółka prowadzi czynności windykacyjne, tj. konsumentów. Jak to wskazano juŜ wyŜej w pkt 3.6.2. naruszenie interesów konsumentów mogło powodować istotne zniekształcenie zachowań przeciętnego konsumenta na rynku m.in. po zawarciu umowy, a zatem godzi tym samym w zbiorowe interesy konsumentów. Miarą zagroŜenia tego interesu jest m.in. fakt, iŜ jak wynika ze 57 zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego część konsumentów dotkniętych działaniami i Spółki zmuszona była skorzystać w kontaktach ze Spółką z pomocy profesjonalnych pełnomocników (adwokatów lub radców prawnych) lub teŜ interwencji rzeczników konsumentów. Mając powyŜsze na uwadze, spełniona została druga z przesłanek uznania nieuczciwych praktyk rynkowych opisanych w pkt I Decyzji naruszających art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), równieŜ za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej wyŜej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co znalazło swój wyraz w treści pkt I sentencji niniejszej Decyzji. 3.7. Zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Organ antymonopolowy uznał, iŜ kwestionowane przez niego praktyki Spółki ustały z dniem 23 lutego 2010 r. PowyŜsze ustalenie Prezes poczynił w pkt 2.10 niniejszej decyzji na podstawie analizy pisma Spółki (k. 71) i wzorów nowych pism znajdujących się na k. 99 – 107 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, przykładowych akt windykacyjnych w zał. nr 3 do akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-9/2010/WS, pisma Spółki k. 31 i 39 , oświadczenia członków Zarządu o zaprzestaniu stosowania kwestionowanych wzorów pism stanowiącego zał. nr 2 do akt głównych, akt postępowań windykacyjnych stanowiących zał. nr 4 do akt głównych oraz rejestru poczty wychodzącej za dni od 22 do 25 lutego 2010 r. stanowiący zał. nr 5 do akt głównych. Wprawdzie formalne wprowadzenie nowej procedury pn „Procedura zarządzania wierzytelnościami konsumenckim” odbyło się uchwałą Zarządu Spółki Nr 1/2010 z dnia 28 maja 2010 r., to jednak w ocenie organu antymonopolowego wyŜej przedstawione dowody wskazują na faktyczne wcześniejsze, tj. właśnie z datą 23 lutego 2010 r., zaprzestanie stosowania przedmiotowych wzorów. 3.8. Kwestia zastosowania art. 28 ustawy o ochronie (…) Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) , jeŜeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąŜe się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieŜenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Ratio legis tej decyzji polega na szybszym zakończeniu postępowania i skorygowaniu uchybień przez przedsiębiorcę bez konieczności wydawania decyzji z art. 26 lub 27, w drodze współpracy z organem antymonopolowym. Organ antymonopolowy dysponuje swobodnym uznaniem w przedmiocie zastosowania przepisu art. 28, dlatego nie jest związany wnioskiem o zastosowanie ww instytucji. Korzystanie z tej instytucji zakończenia postępowania wydaje się szczególnie zasadne w sprawach, w których cięŜar gatunkowy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów lub skala tego naruszenia nie są szczególnie dotkliwe dla konsumentów lub nie przyniosły znacznych korzyści przedsiębiorcy oraz w tych sprawach, w których zastosowanie art. 24 do konkretnej praktyki budzi wątpliwości ze względu na nieokreśloność zakazu z art. 24 ust. 1 (Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, Komentarz pod redakcją prof. T. Skocznego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, strona 1053 – 1054). 58 W ocenie organu antymonopolowego nie zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki zastosowania omawianej instytucji z następujących względów : Po pierwsze – u podstaw ratio legis zastosowania art. 28 ustawy o ochronie (…) leŜy wzgląd na ekonomikę postępowania, jego znaczące przyspieszenie. Tymczasem w dacie złoŜenia wniosku (w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r.) Prezes Urzędu dysponował (łącznie z dowodami załączonymi ww pismem) zasadniczym materiałem dowodowym w sprawie. Na materiał ten składały się dowody zebrane w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. RWR 403 – 9/2010/WS (akta zasadnicze tego postępowania oraz 4 teczki załączników), jak równieŜ wyjaśnienia i załączniki złoŜone przy piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. w toku postępowania sformalizowanego (7 teczek załączników). PowyŜszy materiał dowodowy uzupełniono w późniejszym etapie postępowania jedynie w niewielkim zakresie. Zatem wątpliwe jest, by skorzystanie z ww instytucji przez organ antymonopolowy mogło przyspieszyć w znaczący sposób zakończenie postępowania; Po drugie – znacząca skala naruszeń zbiorowych interesów konsumentów. Jak wynika to z postanowienia o wszczęciu postępowania nr RWR 19/2010, zarzutami objęto pięć zachowań Spółki, naruszających wprawdzie jeden przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) ale bezprawność jej działania zarzucano w oparciu aŜ o dwie inne ustawy, tj. ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Ponadto zasięg działania Spółki, a w konsekwencji zakres moŜliwych naruszeń zbiorowych interesów konsumentów, nie miał jedynie lokalnego charakteru, lecz dotyczył obszaru całego kraju. Z powyŜszych względów organ antymonopolowy uznał za niecelowe skorzystanie z instytucji art. 28 ustawy o ochronie (…). 3.9. Kara pienięŜna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie: dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Nakładanie kar w trybie art. 106 ustawy o ochronie (…) odbywa się w trybie uznania administracyjnego (fakultatywnie), co oznacza, Ŝe zarówno o fakcie jej nałoŜenia jak i o jej wysokości decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urzędu. Kara pienięŜna przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) jest zatem sankcją nakładaną na przedsiębiorcę za stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Ma ona na celu zniechęcenie przedsiębiorców do naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Kara ta ma charakter fakultatywny, jednakŜe zwaŜywszy na prewencyjną, represyjną i dyscyplinującą funkcję tej kary, jej nałoŜenie w niniejszej sprawie jest zdaniem Prezesa Urzędu w pełni uzasadnione ze względu na ogólnopolski zasięg stosowanych praktyk i znaczną dolegliwość dla konsumentów. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań w przyszłości. Funkcja prewencyjna oraz dyscyplinująca mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Prezes Urzędu uznał w niniejszej sprawie za zasadne wymierzenie jednej kary za całość 59 stosowanych przez Spółkę, zakwestionowanych w pkt. I niniejszej Decyzji działań, gdyŜ pozostają ze sobą w ścisłym związku i wyczerpują przesłanki jednego przepisu, tj. art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…). Zatem wymierzona kara stanowi sankcję z tytułu naruszenia ww normy prawnej. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu licznych okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Podstawą obliczenia wysokości kary jest przychód Przedsiębiorcy osiągnięty w roku poprzedzającym rok nałoŜenia kary tj. kwota [tajemnica przedsiębiorstwa] zł. Przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iŜ naruszenie przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu czynów nieuczciwej konkurencji i nieuczciwych praktyk rynkowych mających na celu zastraszenie konsumentów, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd co do faktycznych uprawnień Spółki oraz konsekwencji nie uiszczenia zapłaty długu. Praktyki te naruszały zarówno interesy ekonomiczne jak i pozaekonomiczne konsumentów. Praktyki stosowane przez Przedsiębiorcę naruszają przede wszystkim podstawowe prawo konsumentów, to jest prawo do uczciwego traktowania w relacjach z przedsiębiorcami, którego elementem jest niewątpliwie uzyskanie istotnych (z punktu widzenia konsumentów) informacji o okolicznościach dotyczących m.in. potencjalnych konsekwencji niezapłacenia długu. W niniejszej sprawie konsumenci, pod ich wpływem, mogli podejmować ponadto konkretne, nie zawsze korzystne decyzje dotyczące wykonania umowy, których inaczej by nie podjęli. Zatem do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów dochodzi na etapie wykonania kontraktu. Przypisane Przedsiębiorcy nieuczciwe praktyki handlowe uniemoŜliwiają konsumentom podjęcie świadomej decyzji dotyczącej wykonania kontraktu, co wydaje się być zamierzonym celem Spółki. Ustalając wagę naruszeń przypisanych Przedsiębiorcy, Prezes Urzędu wziął równieŜ pod uwagę ich długotrwałość, którą naleŜy rozpatrywać w odniesieniu do okresu stosowania zarzucanych praktyk (od daty zakupu pierwszego pakietu wierzytelności, tj. od czerwca 2008 r. do daty zaniechania praktyk, tj. do 23 lutego 2010 r. – łącznie ok. 21 miesięcy). PowyŜej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2009 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi [tajemnica przedsiębiorstwa] zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych) Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Przedsiębiorcę rozwaŜono równieŜ zastosowanie zaistniałych w postępowaniu okoliczności łagodzących jak i zaostrzających wymiar kary. Prezes Urzędu uwzględniając poszczególne ww. okoliczności miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Jako okoliczności łagodzące organ antymonopolowy przyjął zaniechanie przez Przedsiębiorcę stosowania praktyki jeszcze na etapie postępowania wyjaśniającego (a więc przed wszczęciem niniejszego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów) oraz aktywne współdziałanie z Prezesem w toku prowadzonego postępowania, co w praktyce umoŜliwiło Prezesowi szybkie i sprawne przeprowadzenie postępowania. Podkreślenia wymaga, iŜ część dowodów w sprawie została złoŜona wyłącznie z inicjatywy Przedsiębiorcy (np. załączniki nr 2, 4 i 5 do akt postępowania). 60 Jako okoliczności obciąŜające Prezes Urzędu przyjął ogólnopolski zasięg stwierdzonych naruszeń, gdyŜ działalność w zakresie windykacji dotyczyła całego terytorium Polski. Ponadto jako okoliczność obciąŜającą przyjęto umyślność działania Spółki. W ocenie organu antymonopolowego charakter zakwestionowanych działań, tj. zastraszanie konsumentów, groŜenie im podjęciem działań, których Spółka podjąć nie mogła w obowiązującym stanie prawnym i informowanie o moŜliwości odstąpienia od tych czynności w razie zapłaty długu świadczą o umyślności jej działania ukierunkowanej na wywarcie presji na konsumentów. Profesjonalista w zakresie windykacji, jakim jest Spółka, musiał wiedzieć, Ŝe stosowanie zakwestionowanych przez organ antymonopolowy pism narusza obowiązujące przepisy, jednakŜe pomimo tej wiedzy dopiero wszczęcie postępowania wyjaśniającego doprowadziło do zaniechania przez niego stosowania ww praktyk. Tym samym uwzględnienie wskazanych powyŜej okoliczności obniŜających wymiar kary uzasadnia jej obniŜenie o [tajemnica przedsiębiorstwa] %, zaś uwzględnienie okoliczności zaostrzających wymiar kary pienięŜnej uzasadnia jej podwyŜszenie o [tajemnica przedsiębiorstwa] %. Sumując powyŜsze wielkości ostatecznie organ antymonopolowy dokonał podwyŜszenia kary o [tajemnica przedsiębiorstwa] % tj. o kwotę, po zaokrągleniu do pełnych złotych, 11 683 zł – do kwoty 70 096 zł. Tak ustalona kara pienięŜna stanowiłyby [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu Przedsiębiorcy za rok 2009 r. czyli [tajemnica przedsiębiorstwa] % kary maksymalnej, jaka mogłaby być w tym przypadku na niego nałoŜona. Przyjmując wspomniane ww. wcześniej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równieŜ fakt, iŜ kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałoŜyć karę w wysokości określonej jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Wobec powyŜszego, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 kp.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowegow Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wrocławiu. z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : Pani Katarzyna Kałwak Radca prawny Kancelaria Radcy Prawnego 61 ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 60/3 50 – 020 Wrocław