RWR-34/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-22/12/WS Wrocław, 9 listopada 2012 r. DECYZJA RWR 34 /2012 I. Na podstawie art. 27 ust.1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Łukaszowi Szafranowi oraz Piotrowi Rękasowi prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą „RS Limited s.c. Piotr Rękas, Łukasz Szafran” z siedzibą we Wrocławiu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. Przedsiębiorców, polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: - niepodanie we wzorcu umownym pn. „Umowa Nr…/…” imion i nazwisk przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, co stanowi naruszenie art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz.1447 ze zm.) w zw. z art. 43 3 § 2 i art. 43 4 k.c. oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 9 października 2012 r. II. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4) powołanej w pkt. I. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 powołanego w pkt. I. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Łukasza Szafrana oraz Piotra Rękasa karę pieniężną w wysokości po 1 283 (słownie : tysiąc dwieście osiemdziesiąt trzy) zł na każdego z nich, płatną do budżetu państwa. 2 UZASADNIENIE 1.Rzecznik Ubezpieczonych pismem z dnia 4 czerwca 2012 r. zawiadomił Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego również dalej „Prezesem Urzędu” o możliwości naruszenia ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej również „ustawą o ochronie (…)” przez podmiot oznaczony jako „Biuro Dochodzenia Odszkodowań HELP z siedzibą we Wrocławiu”. Rzecznik do zawiadomienia dołączył skargę konsumentki z Wrocławia (….) wskazując, iż w jego ocenie fakty opisane w skardze mogą świadczyć o naruszeniu ustawy o ochronie (…) przez przedsiębiorcę. Jak wynikało z treści tej skargi, konsumentka zawarła z firmą „RS Limited”, właścicielem marki „HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań” umowę, dotyczącą reprezentacji jej interesów w sprawie o odszkodowanie z tytułu wypadku, któremu uległa konsumentka we wrześniu 2010 r. W ocenie konsumentki umowa została wykonana wadliwie, gdyż przedsiębiorca nie przekazał jej całej odzyskanej od ubezpieczyciela kwoty. Rzecznik na podstawie dołączonej przez konsumentkę umowy nie był w stanie ustalić personaliów przedsiębiorcy, mającego reprezentować interesy konsumentki i będącego jednocześnie stroną zawartej umowy (zawiadomienie k. 1-2 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 23/12/WS). 1.2. W związku z powyższym stanem faktycznym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowieniem nr RWR 141/2012 z dnia 13 lipca 2012 r., wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie zgodności działania przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą pn. „RS Limited” pod marką „HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań” z siedzibą we Wrocławiu w przedmiocie świadczenia usług dochodzenia na rzecz konsumentów roszczeń wynikających z wypadków, z przepisami art. 384 i nast. Kodeksu cywilnego oraz ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie przestrzegania zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Postępowanie wyjaśniające prowadzone było pod sygn. akt RWR 403- 23/12/WS. 1.3. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wprawdzie nie potwierdziło zarzutów dotyczących nieprawidłowości w zakresie rozliczeń na tle zawartych umów, jednak pozwoliło na ustalenie personaliów przedsiębiorców zawierających ww. umowy z konsumentami. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono m.in., iż są to przedsiębiorcy Łukasz Szafran oraz Piotr Rękas prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą „RS Limited s.c. Piotr Rękas, Łukasz Szafran” z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12. Ustalono ponadto, iż zwierają oni z osobami poszkodowanymi umowy, sporządzone wg jednolitego wzorca pn. „Umowa Nr…/…”, w których Zleceniobiorca oznaczony jest jako : „ firma „RS Limited”, właściciel marki HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań z siedzibą we Wrocławiu ”. Brak jest podania imion i nazwisk obu przedsiębiorców. Umowy zawierane są w siedzibie przedsiębiorstwa, prowadzonego przez obu przedsiębiorców. Dokonując wstępnej oceny ww. praktyk Prezes UOKiK uznał, iż stosowana praktyka przedsiębiorców, może naruszać zbiorowe interesy konsumentów, o których nowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz.1447 ze zm.) w zw. z art. 43 3 § 2 i art. 43 4 k.c. 1.4. Mając na uwadze wyniki postępowania wyjaśniającego, Prezes Urzędu postanowieniem nr RWR 216/2012 wszczął w pkt I. postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Łukasza Szafrana oraz Piotra Rękasa prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, pod nazwą „RS Limited s.c. Piotr Rękas, Łukasz Szafran” z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych 3 w art. 24 ust.1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), polegającą na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: - niepodanie we wzorcu umownym pn. „Umowa Nr…/…” imion i nazwisk przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, co stanowi naruszenie art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz.1447 ze zm.) w zw. z art. 43 3 § 2 i art. 43 4 k.c. Jednocześnie w pkt. II. Prezes zaliczył w poczet dowodów całość materiałów zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RWR 403-23/12/WS. 1.5. Ustosunkowując się do stawianych zarzutów w postanowieniu RWR 216/2012 r. Przedsiębiorcy we wspólnie podpisanym piśmie z dnia 15 października 2012 r. oświadczyli, iż niezwłocznie po otrzymaniu informacji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego zmienili stosowany wzorzec umowy wprowadzając do nazwy spółki cywilnej ich nazwiska. Przedsiębiorcy ponadto stwierdzili, iż wyrażają „ czynny żal w związku z dostrzeżonym przez Urząd uchybieniem. Brak nazwisk wspólników w firmie spółki nie był w żaden sposób działaniem zamierzonym a wynikał z braku dostatecznej wiedzy w tym przedmiocie i zwyczajnym przeoczeniem tej ważnej informacji handlowej. Niezwłocznie po wskazanym przez Urząd uchybieniu spółka zmieniła wzorzec, zamieszczając imiona i nazwiska przedsiębiorców prowadzących spółkę, do nazwy firmy, zgodnie z właściwymi przepisami kodeksu cywilnego.” (pismo Przedsiębiorców k. 8 akt głównych). 2. Przeprowadzone przez Prezesa Urzędu postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego: 2.1. Piotr Rękas prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 8 stycznia 2007 r. dokonanego przez Prezydenta Wrocławia. Łukasz Szafran prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 25 stycznia 2006 r. przez Prezydenta Wrocławia. Przedmiotem działalności gospodarczej obu przedsiębiorców, wpisanym do ewidencji działalności gospodarczej, jest m.in. działalność prawnicza oraz pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. W chwili obecnej wpisy obu przedsiębiorców zostały przeniesione do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wpis Piotra Rękasa do CEIDG nie zawiera informacji, iż jest on wspólnikiem spółki cywilnej. Dowód – zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej k. 52, 53 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-23/12/WS, wpis do CEIDG k. 27, 28 akt głównych; Od dnia 6 lutego 2008 r. przedsiębiorcy wykonują działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Zgodnie z § 2 umowy spółki, spółka miała działać początkowo pod nazwą „ HELP – Piotr Rękas, Łukasz Szafran spółka cywilna ”. Aneksem z dnia 1 września 2009 r. spółka zmieniła nazwę na „ RS Limited spółka cywilna Piotr Rękas, Łukasz Szafran .” Spółka cywilna w dniu 4 września 2009 r. otrzymała numer identyfikacyjny REGON 020687493. Jako rodzaj wykonywanej działalności wpisano działalność prawniczą. Dowód – umowa spółki cywilnej wraz z aneksem k. 20 – 23, zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON k. 18 akt głównych; 2.2. Przedmiotem faktycznie prowadzonej działalności przedsiębiorców jest reprezentowanie osób poszkodowanych w wypadkach lub zdarzeniach losowych przed podmiotami odpowiedzialnymi z tytułu wyrządzonej szkody, zaś zasadniczym obszarem działalności – województwo dolnośląskie. 4 Przedsiębiorcy zwierają z osobami poszkodowanymi umowy, sporządzone wg jednolitego wzorca pn. „Umowa Nr…/…”. Zleceniobiorca oznaczony jest w komparycji ww. umów jako: „firma „RS Limited ”, właściciel marki HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12, REGON 020017605”. Umowy zawierane są w siedzibie przedsiębiorstwa, prowadzonego przez obu przedsiębiorców, począwszy od 1 czerwca 2010 r. Dowód – pismo Przedsiębiorców k. 37 – 38, umowa k. 51 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403-23/2012/WS, pismo Przedsiębiorców k. 8 akt głównych; Powyższy wzorzec umowy przedsiębiorcy stosują od dnia 1 czerwca 2010 r. Do dnia 1 października 2012 r. zawarli oni w oparciu o ww. wzorzec 210 umów. Dowód – pismo Przedsiębiorców k. 8 akt postępowania głównego; 2.3. Przedsiębiorcy nie podają informacji o swoich personaliach zarówno w umowach zawieranych z konsumentami jak też w żadnym innym dokumencie kierowanym do nich. Przykładowo w sprawie dotyczącej prawidłowości rozliczenia umowy nr 22/09/2010 zawartej z konsumentką z Wrocławia (sprawa badana przez Prezesa Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego RWR 403-23/12/WS), personaliów Przedsiębiorców nie zdołała ustalić nie tylko konsumentka, ale również występujący w jej imieniu Rzecznik Ubezpieczonych. Dowód – korespondencja na k. 4 – 15 akt postępowania wyjaśniającego RWR 403 – 23/12/WS; Personaliów Przedsiębiorców nie można było ustalić (wg danych na dzień 23 października 2012 r.) również poprzez ogólnie dostępne dane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z uwagi na brak rezultatów wyszukiwania w ww. bazie w wypadku wpisu następujących pojęć : - „RS Limited” - „HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań” - „REGON 020017605”. Dowód – notatka służbowa wraz z wydrukami z CEIDG k. 26 – 31 akt głównych; 2.4. Pismem z dnia 15 października 2012 r., podpisanym przez obu Przedsiębiorców, poinformowali oni, iż dokonali z dniem 9 października 2012 r. zmiany wzorca umowy, w oparciu o który podpisują umowy indywidualnie z poszczególnymi konsumentami, wprowadzając w jej komparycji, przy oznaczeniu strony, własne imiona i nazwiska. Jednocześnie załączyli zmieniony wzorzec umowy, zawierający informację, iż konsument zawiera umowę z „firmą RS Limited Piotr Rękas, Łukasz Szafran spółka cywilna, właścicielem marki HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12 (…)”. Przedsiębiorcy dokonali także zmiany w zakresie REGON, wpisując do komparycji umów w miejsce błędnego oznaczenia „REGON 020017605” prawidłowy numer (tj. „REGON 020687493”). Dowód - pismo Przedsiębiorców k. 8, zmieniony wzorzec umowy k. 9 akt głównych; 2.5. Przychód osiągnięty przez każdego z Przedsiębiorców z tytułu wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł za rok 2011 po [tajemnica przedsiębiorstwa] zł. Dowód – PIT/B za rok 2011 – k. 13 i 17 akt głównych; 5 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył: 3. 1. Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie tego faktu pozwala na realizację celu ustawy o ochronie (…), wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub potencjalnie mogli być klientami Przedsiębiorców i wobec których Przedsiębiorcy nie realizowali ciążącego na nich obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji odnośnie oznaczenia strony zawieranych z konsumentami umów. Podkreślić należy, iż w sprawach dotyczących ochrony praw konsumentów interes publicznoprawny może przejawiać się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. O tym, czy w konkretnej sprawie doszło do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów (lub interes ten jest zagrożony), przesądzać powinno przede wszystkim to, czy działalność przedsiębiorcy tę praktykę stosującego ma charakter powszechny i czy istnieje potencjalne zagrożenie naruszenia interesów każdego innego konsumenta (Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. A. Stawickiego, E. Stawickiego i in., wyd. Lex a Wolters Kluwer business, kom. do art. 1). Skoro zarzut objęty postanowieniem nr RWR 216/2012 dotyczył zarzutu naruszenia obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, należy przyjąć, iż skutkami zarzucanych Przedsiębiorcom działań dotknięty jest potencjalnie szeroki krąg osób, które zawarły lub mogły zawrzeć z nimi umowy. Wynika stąd wniosek, iż w sprawie mógł zostać naruszony interes publicznoprawny, a więc wszczęcie niniejszego postępowania było w świetle interesu publicznoprawnego w pełni uzasadnione. 3. 2. Oznaczenie przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ponieważ zarówno Łukasz Szafran jak i Piotr Rękas posiadają aktualne wpisy do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, formalnie należy uznać ich za przedsiębiorców również na podstawie ustawy o ochronie (…).. Oznacza to, iż przepisy tej ustawy odnoszą się do ww. przedsiębiorców wprost. 6 3. 3. Przesłanki zastosowania art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, a w szczególności m.in. naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1. określone działanie przedsiębiorcy musi nosić znamiona bezprawności poprzez naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji i godzić w interes konsumentów; 2. działanie to musi naruszać zbiorowy interesy konsumentów. Zaniechanie zamieszczenia w stosowanych wzorcach umowy pn. „Umowa Nr…/…” imion i nazwisk przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą może zatem stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 1) Bezprawność działań Przedsiębiorców Naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji Zgodnie art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów. Jak wskazuje doktryna i orzecznictwo (vide : M. Sieradzka, Komentarz do ustawy o działalności gospodarczej) „ dobre obyczaje kupieckie to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni kierować się, ponieważ konkretne normy prawne bezpośrednio lub pośrednio do nich odsyłają. Ich treści nie da się wyrazić w sposób wyczerpujący, gdyż kształtowane są one przez ludzkie postawy warunkowane przyjmowanymi wartościami moralnymi, celami ekonomicznymi oraz praktykami życia gospodarczego, które mogą podlegać zmianom” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lutego 2008 r. , sygn. akt V ACa 256/07). Przedsiębiorca został zatem zobowiązany do przestrzegania w działalności gospodarczej dobrych obyczajów kupieckich czy też staranności zawodowej. Zasada poszanowania dobrych obyczajów nakazuje przestrzeganie norm moralnych i zwyczajowych obowiązujących w danej dziedzinie działalności gospodarczej, wynikających z obowiązujących w danym środowisku standardów etyczno– moralnych (tak K. Strzyczkowski, Prawo gospodarcze..., s. 206). W zakresie określenia istoty poszanowania dobrych obyczajów orzecznictwo odwołuje się m.in. do istoty dobrego obyczaju jako szeroko rozumianego szacunku dla drugiego człowieka. Przy takim założeniu sprzeczne z dobrym obyczajem jest m.in. niedoinformowanie konsumenta (vide : wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt VI ACa 774/2004). Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących m.in. przedmiotu świadczenia, a także powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania (Ewa Łętowska. Prawo umów konsumenckich. Wydanie 2. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, strona 215-216). 7 Niewątpliwie do podstawowych obowiązków informacyjnych zaliczyć należy dokładne oznaczenie przedsiębiorcy, zawierającego umowę z konsumentem. Oznaczenie to powinno być na tyle precyzyjne, aby konsument nie miał żadnych trudności w określeniu, kto jest jego kontrahentem. Od strony formalnej oznaczeniu przedsiębiorcy w umowie służy ujawnienie jego firmy, bowiem na podstawie art. 43 2 § 1 k.c. przedsiębiorca działa pod firmą. Zgodnie z normą art. 43 3 § 2 k.c. firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności m.in. co do osoby przedsiębiorcy. Zakres przedmiotowy pojęcia firmy w odniesieniu do przedsiębiorców będących osobami fizycznymi określa art. 43 4 k.c. Zgodnie z tym przepisem, Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych W sprawie niniejszej przypomnieć należy, iż firma obu Przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, oznaczana była w umowach zawieranych z konsumentami, jako : „firma „RS Limited”, właściciel marki HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12, REGON 020017605”. Określona w komparycji umów firma Przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, nie zawierała ich imion i nazwisk. Danych tych nie można było również uzyskać przy zastosowaniu szczególnych aktów staranności, w postaci np. próby identyfikacji Przedsiębiorców w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (rejestr prowadzony w systemie teleinformatycznym). Należy wskazać, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, „ Dane i informacje udostępniane przez CEIDG są jawne. Każdy ma prawo dostępu do danych i informacji udostępnianych przez CEIDG ”. Jak wskazano w pkt. 2.3. niniejszej Decyzji, uzyskiwano brak rezultatów wyszukiwania w ww. bazie w wypadku wpisu następujących pojęć : - „RS Limited” - „HELP Biuro Dochodzenia Odszkodowań” - „REGON 020017605”. Zatem konsumenci nie mieli praktycznie żadnej możliwości w oparciu o dane zawarte w komparycji umów zawartych według wzorca pn. „Umowa Nr…/…” zidentyfikować danych personalnych Przedsiębiorców (ich imion i nazwisk). Wypada zauważyć, iż – jak to ustalono w pkt. 2.3. niniejszej Decyzji - w sprawie dotyczącej prawidłowości rozliczenia umowy nr 22/09/2010 zawartej z konsumentką z Wrocławia, personaliów tych nie zdołała ustalić nie tylko konsumentka, ale również występujący w jej imieniu Rzecznik Ubezpieczonych. Godzenie w interes konsumentów Opisane wyżej działania godzą w interes konsumentów, gdyż na skutek braku informacji, pozwalających na identyfikację stron umowy, byli oni m.in. narażeni na niemożność dochodzenia ewentualnych roszczeń na drodze sądowej. Warunkiem zawiśnięcia sprawy przed sądem powszechnym jest m.in. prawidłowe oznaczenie stron, w tym, pozwanego. Zgodnie z normą art. 199 § 1 pkt 3) k.p.c., sąd odrzuci pozew m.in. wówczas, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Pojęcie zdolności sądowej określa norma art. 64 k.p.c. stanowiąc, iż zdolność tą ma każda osoba fizyczna i prawna (nie zaś prowadzone przez takie osoby przedsiębiorstwo). Zatem brak wiedzy konsumentów odnośnie personaliów Przedsiębiorców będących stronami zawartych z nimi umów, uniemożliwia konsumentom uzyskanie ochrony sądowej w razie sporu na tle wykonania tych umów. W konsekwencji odrzucenie pozwu oznacza odmowę udzielenia sądowej ochrony prawnej zawartemu w pozwie roszczeniu powodów, w praktyce pozbawiając konsumentów gwarantowanej im ustawowo ochrony prawnej. Dodać wypada, iż naruszenie obowiązku informacyjnego przez Przedsiębiorców Łukasza Szafrana i Piotra Rękasa narusza również konstytucyjnie 8 gwarantowane każdemu (a więc i osobom fizycznym, będących konsumentami), prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP : „ Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd” ). Ad . 2) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Jak wskazywano już powyżej, w myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z możliwością naruszenia praw licznej grupy konsumentów, tj. wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli być stronami zawieranych przez obu Przedsiębiorców umów. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Przedsiębiorców Łukasza Szafrana i Piotra Rękasa nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy osób zainteresowanych podpisaniem umów w zakresie oferowanych przez Przedsiębiorców usług dotyczących reprezentowania osób poszkodowanych w wypadkach lub zdarzeniach losowych przed podmiotami odpowiedzialnymi z tytułu wyrządzonej szkody. Podsumowując powyższe uznać należało, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki uznania wyżej opisanego działania Przedsiębiorców za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie Prezes Urzędu skorygował w sentencji decyzji zarzut stawiany Przedsiębiorcom. Doprecyzowanie sprowadziło się do usunięcia z treści pierwotnie stawianego zarzutu określenia „jednoosobową”. Przypomnieć należy, iż zarzut w pierwotnym brzmieniu, sformułowany w postanowieniu nr RWR 216/2012, miał treść następującą „(…) wszczyna się z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Łukasza Szafrana oraz Piotra Rękasa prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, pod nazwą „RS Limited s.c. Piotr Rękas, Łukasz Szafran” z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Podwale 62/12, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust.1 i 2 pkt 2) wymienionej wyżej ustawy, polegającą na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: - niepodanie we wzorcu umownym pn. „Umowa Nr…/…” imion i nazwisk przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (… )”. Konieczność korekty spowodowana została faktem, iż powyższe określenie, jakkolwiek prawdziwe, może osłabiać precyzyjność stawianego Przedsiębiorcom zarzutu. W ocenie Prezesa Urzędu zmiana taka jest dopuszczalna bez konieczności zmiany postanowienia nr RWR 216/12 z dnia 3 października 2012 r. o wszczęciu postępowania - gdyż granice przedmiotowe postępowania pozostają bez zmian. Podobne stanowisko zajmuje SOKiK, który np. w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r., sygn, akt XVII AmA 139/11 uznał, iż ,,W odniesieniu do wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, postanowienie powinno więc wskazywać na podmiot, 9 przeciwko któremu postępowanie będzie się toczyć a także praktykę, która będzie jego przedmiotem. Oczywistym jest także, że treść postanowienia o wszczęciu postępowania wyznacza zakres rozstrzygnięcia zawartego w decyzji kończącej postępowanie. (…) Zdaniem Sądu zbędne było wydanie kolejnego postanowienia określającego zakres zarzucanej praktyki, skoro miało ono na względzie jedynie językową korektę zarzucanej powodowi praktyki a nie zmieniało zakresu przedmiotowego postępowania.” 3.4. Zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu uznał, iż kwestionowane przez niego praktyki ustały z dniem z dniem 9 października 2012 r. Powyższy wniosek Prezes wyprowadził w oparciu o ustalenia poczynione w pkt 2.4. niniejszej Decyzji. Wynika z nich, iż począwszy od 9 października 2012 r. Przedsiębiorcy w komparycji zawieranych z konsumentami umów wpisują własne imiona i nazwiska. W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu ustalił w pkt I niniejszej Decyzji, iż Przedsiębiorcy zaprzestali stosowania zarzucanych im praktyk z dniem 9 października 2012 r. 3.5. Kara pieniężna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie: dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Nakładanie kar w trybie art. 106 ustawy o ochronie (…) odbywa się w trybie uznania administracyjnego (fakultatywnie), co oznacza, że zarówno o fakcie jej nałożenia jak i o jej wysokości decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urzędu. Kara pieniężna przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) jest zatem sankcją nakładaną na przedsiębiorcę za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Ma ona na celu zniechęcenie przedsiębiorców do naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Kara ta ma charakter fakultatywny, jednakże zważywszy na prewencyjną, represyjną i dyscyplinującą funkcję tej kary, jej nałożenie w niniejszej sprawie jest zdaniem Prezesa Urzędu w pełni uzasadnione ze względu na potencjalnie znaczną dolegliwość dla konsumentów stosowanej przez Przedsiębiorców praktyki. Kara pieniężna nakładana przez Prezesa Urzędu pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Z uwagi na fakt, iż podstawa obliczenia kary jest identyczna dla obu Przedsiębiorców, podobnie jak sposób działania, uzasadnienie wysokości kar przedstawione zostanie dla nich łącznie. Podstawą obliczenia wysokości kar, o których mowa w pkt II sentencji decyzji, jest przychód osiągnięty przez każdego ze wspólników spółki cywilnej w roku poprzedzającym rok nałożenia kary, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej pn. 10 „ RS Limited spółka cywilna Piotr Rękas, Łukasz Szafran ”, tj. kwota [tajemnica przedsiębiorstwa] zł. (dane wg: załącznika PIT/B do zeznania o wysokości osiągniętego przychodu PIT-36 za okres 01.01.2011 – 31.12.2011 – karta 13 i-17 akt głównych). Przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie przez Przedsiębiorców zbiorowych interesów konsumentów polegało na niepodaniu we wzorcu umownym pn. „Umowa Nr…/…” imion i nazwisk przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument tak naprawdę nie wie z kim zawiera umowę. W konsekwencji, w przypadku dochodzenia roszczeń w tytułu jej niewykonania, może mieć trudności z ustaleniem przedsiębiorcy, do którego bezpośrednio powinien skierować swoje roszczenia. Również konsument może mieć problem ze skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego. Oceniając wagę tego naruszenia przyjąć należy, iż nastąpiło ono na etapie zawierania kontraktu. Sama praktyka była stosowana przez okres 28 miesięcy (od 01.06.2010 r. do 09.10.2012 r.) Wobec powyższego Prezes Urzędu uznał, iż waga naruszenia w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość 0,5 % przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców z tytułu prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej, wynosi [tajemnica przedsiębiorstwa] zł (po zaokrągleniu do 1 zł). Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na każdego z Przedsiębiorców rozważono również zastosowanie zaistniałych w postępowaniu okoliczności łagodzących, jak i zaostrzających wymiar kary. Prezes Urzędu uwzględniając poszczególne ww. okoliczności miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie okolicznością łagodzącą, mającą wpływ na wymiar kary, był fakt zaniechania przez Przedsiębiorców stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów poprzez zamieszczenie z dniem 9 października 2012 r. r. w komparycji przedmiotowego wzorca umowy. Tym samym uwzględnienie wskazanej powyżej okoliczności łagodzącej wymiar kary pieniężnej spowodowało jej obniżenie o ([tajemnica przedsiębiorstwa] %) Jednocześnie Prezes Urzędu nie dopatrzył się żadnych okoliczności obciążających, mających wpływ na podwyższenie kary. A zatem wysokość kary pieniężnej za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, opisanej w pkt I sentencji decyzji, wynosi 1 283 (po zaokrągleniu do 1 zł) zł. W myśl art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu w odniesieniu do każdego z Przedsiębiorców, byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez nich w 2011 r., to jest kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorstwa] zł (po zaokrągleniu do 1 zł). Kara pieniężna orzeczona w punkcie II sentencji niniejszej decyzji stanowi [tajemnica przedsiębiorstwa] przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez każdego z Przedsiębiorców za 2011 r., czyli [tajemnica przedsiębiorstwa] % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszaniem interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane ww. okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak również fakt, iż kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia 11 zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałożyć karę w wysokości określonej, jak w punkcie II sentencji niniejszej Decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: 1.Łukasz Szafran ul. Podwale 62a/12 50 – 010 Wrocław 2.Piotr Rękas ul. Podwale 62a/12 50 - 010 Wrocław