RWR-6/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-2/12/AJ/ Wrocław, 16 marca 2012 r. DECYZJA RWR 6/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczeniu w stosowanym przez tego przedsiębiorcę wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, następujących postanowień: 1) „(…) gdy faktura zostanie wystawiona przy odczycie wskazań układu pomiarowo- rozliczeniowego (termin płatności zostanie określony na fakturze).”, 2) „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie: ograniczeń mocy cieplnej powyżej 40% trwających poniżej 24 godzin oraz ograniczeń mocy cieplnej do 40% krótszych od 48 godzin”, 3) „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie przerw spowodowanych działaniem siły wyższej. (…) Przejawami siły wyższej są w szczególności: pożar, (…), powódź, huragan, stan wyjątkowy, działania wojenne, działania sabotażu, strajk pracowników Sprzedawcy lub dostawców paliw.”, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyjęciu zobowiązania przez Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie, do zaniechania tych działań poprzez wykreślenie w stosowanym wzorcu umowy zakwestionowanych postanowień oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania, poprzez zawieranie umów na podstawie wzorca umowy, w którym zgodnie z przyjętym przez przedsiębiorcę zobowiązaniem, 2 wykreślono zakwestionowane postanowienia oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie do 30 kwietnia 2012 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego, określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.). i przyjęciu zobowiązania przez Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie, do zaniechania tych działań, poprzez stosowne uzupełnienie ww. wzorca umowy oraz aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania, poprzez zawieranie umów na podstawie wzorca umowy, który uzupełniono o brakujące postanowienia, zgodnie z przyjętym przez przedsiębiorcę zobowiązaniem oraz aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym w terminie do dnia 30 kwietnia 2012 r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nakłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia decyzji. UZASADNIENIE 1. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zgodnie z kompetencjami przewidzianymi w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), dalej jako: ustawa o ochronie (…), przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 403-8/11/ET), analizę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców z obszaru województwa dolnośląskiego i lubuskiego, będących dostawcami energii cieplnej. Celem powyższego postępowania było ustalenie, czy przedsiębiorcy ci przestrzegają przepisów, m.in., 3 w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). W wyniku wskazanych wyżej czynności wstępnie ustalono, iż w stosowanym przez Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA (dalej jako: Termal SA lub Spółka) wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, zamieszczono postanowienia umowne, które mogą być tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 496, 1216, 354. Zauważono również, że przedsiębiorca ten zaniechał umieszczenia w ww. wzorcu, postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.). Dowód: karta 5-11. 2. W związku z powyższym - postanowieniem nr 20/2012 z dnia 26 stycznia 2012 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie (…), polegającej na umieszczeniu w stosowanym wzorcu postanowień, które są wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (dalej jako: Rejestr), o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego oraz na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ponadto, zgodnie z punktem III ww. postanowienia, Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów sprawy, część materiałów uzyskanych w trakcie wymienionego już postępowania wyjaśniającego o sygn. RWR 403- 8/11/ET. Dowód: karta 1-2. 3. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w postanowieniu 20/2012, Spółka - w pismach z dnia 13 i 16 lutego 2012 r. - zobowiązała się do wykreślenia zakwestionowanych postanowień, a także do uzupełnienia wzorca umowy o brakujące w nim postanowienia określające: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. Zarząd MPEC „Termal” S.A. zobowiązał się do wprowadzenia nowego wzorca i zobowiązał się do aneksowania wszystkich umów obowiązujących w dniu wydania decyzji w terminie do 30 kwietnia 2012 r. Aneksy do umów sprzedaży energii cieplnej, zawierające zmiany wynikające z decyzji zostaną dostarczone odbiorcom wraz z nowymi fakturami. W załączeniu Spółka przesłała poprawiony wzorzec umowy, uwzględniający zastrzeżenia Prezesa Urzędu. Wobec powyższego Termal SA wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dowód: karta 55-57, 74. 4. Pismem z dnia 24 lutego 2012 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu zawiadomił, że zostało zakończone gromadzenie materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i poinformował, że Strona lub jej pełnomocnicy mogą zapoznać się z aktami sprawy, a następnie wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Dowód: karta 86. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 4 1. Strona postępowania: Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA z siedzibą w Lubinie jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, IX Wydział Gospodarczy pod nr KRS: 0000018161. Przedmiotem działalności Spółki jest, m.in., wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r., Spółka zaopatruje w ciepło: spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, szkoły, przedszkola, biurowce oraz 23 odbiorców indywidualnych w domach jednorodzinnych. Dowód: karta 68-70. 2. W związku z prowadzoną działalnością w wyżej wymienionym zakresie, Spółka stosuje wzorzec umowy pod nazwą „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, który zawiera: 1) w § 5 pkt 4, postanowienie o treści: „(…) gdy faktura zostanie wystawiona przy odczycie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego (termin płatności zostanie określony na fakturze).”, 2) w § 6 ust. 3 lit. a i lit. b, postanowienie o treści: „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie: ograniczeń mocy cieplnej powyżej 40% trwających poniżej 24 godzin oraz ograniczeń mocy cieplnej do 40% krótszych od 48 godzin”, 3) w § 6 ust. 3 lit. f, postanowienie o treści: „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie przerw spowodowanych działaniem siły wyższej. (…) Przejawami siły wyższej są w szczególności: pożar, (…), powódź, huragan, stan wyjątkowy, działania wojenne, działania sabotażu, strajk pracowników Sprzedawcy lub dostawców paliw.”, Omawiany wzorzec nie zawiera z kolei postanowień określających: wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. Dowód: karta 6-11. 3. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zamieszczono między innymi następujące klauzule: 1) 496 : „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 marca 2005 r. sygn. akt XVII Amc 6/04); 2) 354 : „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienależytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyższej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezależnego od woli stron uniemożliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski żywiołowej jak pożar, powódź, huragan, sadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotażu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z dużym prawdopodobieństwem może wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaży energii elektrycznej, który zagraża, lub z dużym prawdopodobieństwem może zagrażać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobieżenia lub usunięcia skutków awarii w sieci”. (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 października 2004 r. - sygn. akt XVII Amc 101/03); 5 3) 1216: „Jeżeli okres niedotrzymania parametrów umownych będzie dłuższy niż 24 godziny, to Odbiorcy przysługują upusty za każdą rozpoczętą dobę niedogrzania w wysokości ustalonej w przepisach określonych w par. 2 pkt a umowy.” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt XVII AmC 40/06). Dowód: rejestr klauzul na oficjalnej stronie internetowej Urzędu: www.uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/niedozwolone_klauzule/rejestr_klauzul_niedozwol onych/ ). 5. W toku postępowania Spółka przedstawiła swoje stanowisko w sprawie postawionych jej przez Prezesa Urzędu zarzutów i zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie tym naruszeniom. W odniesieniu do zakwestionowanych postanowień Spółka wskazała, że: - zapis w § 5 pkt 4, wzorca umowy zostanie wykreślony. - zapis w § 6 ust. 3 lit. a i lit. b wzorca umowy zostanie wykreślony, a pkt c), d) i e) otrzymują nową numerację zaczynając od pkt a). - zapis w § 6 ust. 3 lit. f, w załączonym wzorcu umowy zostanie wykreślony. Jednocześnie Termal SA poinformował, że do wzorca umowy w § 6 pkt 1.1, w § 6 pkt 2 oraz § 8 pkt 2, w celu wypełnienia obowiązku informacyjnego, zostanie wprowadzona pełna treść § 39, § 40 oraz § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło. 1) § 6 pkt 1.1. Odbiorcy przysługują bonifikaty w przypadku niedotrzymania przez Sprzedawcę warunków umowy sprzedaży ciepła w zakresie: a) terminów rozpoczęcia i zakończenia dostarczania ciepła w celu ogrzewania; b) planowanych przerw w dostarczaniu ciepła w okresie letnim. 1.2. Wysokość bonifikat, o których mowa w ust. 1 ustala się w następujący sposób: a) jeżeli rozpoczęcie lub zakończenie dostarczania ciepła w celu ogrzewania nastąpiło z opóźnieniem w stosunku do ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło opóźnienie – za każdą rozpoczętą dobę opóźnienia; b) jeżeli planowa przerwa w dostarczaniu ciepła w okresie letnim była dłuższa od ustalonych standardów jakościowych obsługi odbiorców, bonifikata stanowi 1/30 miesięcznej opłaty za zamówioną moc cieplną dla obiektów, w których nastąpiło przedłużenie przerwy w dostarczaniu ciepła – za każdą rozpoczętą dobę przedłużenia tej przerwy. 2) § 6 pkt 2. W przypadku, gdy z powodu niedotrzymania przez Sprzedawcę standardów jakościowych nastąpiło ograniczenie zamówionej mocy cieplnej, Odbiorcy przysługują upusty ustalone wg następujących zasad: a) jeśli ograniczenie mocy cieplnej wynosi: - do 40%, wysokość bonifikaty oblicza się według wzorów: S u = S um + S uc S um = 0,25 (N t -N r ) x C n x h p : 365 S uc = 0,4 (N t -N r ) x 3,6 x 24 x h p x C c - powyżej 40%, wysokość bonifikaty oblicza się według wzorów: S u = S um +S uc S um = 0,5 (N t -N r ) x C n x h p : 365 S uc = 0,8 (N t -N r ) x 3,6 x 24 x h p x C c 6 gdzie poszczególne symbole oznaczają: S u – łączną bonifikatę za ograniczenia w dostarczaniu ciepła, S um - bonifikatę za ograniczenie mocy cieplnej, S uc - bonifikatę za niedostarczone ciepło, N t - moc cieplną określona na podstawie obliczeniowego N r – rzeczywistą moc cieplną, określoną na podstawie natężenia przepływu i rzeczywistych parametrów nośnika ciepła [w MW], 24 – mnożnik, oznaczający 24 godziny w ciągu doby [w h], h p – liczbę dni, w których wystąpiły ograniczenia w dostarczaniu ciepła, spowodowane niedotrzymaniem przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców, C n – cenę za zamówioną moc cieplną dla danej grupy taryfowej [w zł/MW], C c – cenę ciepła dla danej grupy taryfowej [w zł/GJ]. b) Niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, wymaga potwierdzenia protokołem podpisanym przez strony, które zawarły umowę sprzedaży ciepła. c) W przypadku niestawienia się przedstawiciela jednej ze stron w uzgodnionym miejscu i czasie w celu sporządzenia protokołu, protokół może być sporządzony przez jedną ze stron oraz stanowi podstawę do dochodzenia bonifikat. 3) § 8 pkt 2.1. W przypadku niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymania przez odbiorcę warunków określonych w umowie sprzedaży ciepła wysokość opłat ustala się w następujący sposób: 1) jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne bez zmiany postanowień umowy sprzedaży ciepła: a) zwiększyło obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczyło jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówioną moc cieplną przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszyło obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczyło jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za zamówioną moc cieplną przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu, c) podniosło temperaturę dostarczonego nośnika ciepła i przekroczyło jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, w wysokości określonej w umowie, 2) jeżeli odbiorca, bez zmiany postanowień umowy sprzedaży ciepła: a) zwiększył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła i zamówiona moc cieplną przyjmuje się zwiększone natężenie przepływu nośnika ciepła, b) zmniejszył obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła i przekroczył jego dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za: - ilość dostarczonego ciepła – przyjmuje się zmniejszone natężenie przepływu nośnika ciepła, - zamówioną moc cieplną – przyjmuje się obliczeniowe natężenie przepływu nośnika ciepła, c) podniósł temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się temperaturę nośnika ciepła, która jest zgodna z warunkami umowy, d) obniżył temperaturę zwracanego nośnika ciepła i przekroczył jej dopuszczalne odchylenie, do obliczenia wysokości opłat za ilość dostarczonego ciepła przyjmuje się obniżoną temperaturę nośnika ciepła. 2.2. Sprawdzenie dotrzymywania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców i dotrzymywania przez odbiorcę warunków umowy sprzedaży 7 ciepła jest dokonywane na podstawie średniego natężenia przepływu i temperatury nośnika ciepła w: 1) okresie doby – gdy nośnikiem ciepła jest woda; 2) ciągu godziny – gdy nośnikiem ciepła jest para. 2.3. Średnie natężenie przepływu i średnia temperatura nośnika ciepła, stanowią podstawę do ustalania opłat za zamówioną moc cieplną i ciepło oraz opłaty stałej i zmiennej za usługi przesyłowe, pobieranych za miesiąc, w którym stwierdzono niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymanie przez odbiorcę warunków umowy. Jednocześnie Spółka zadeklarowała zawieranie umów z nowymi klientami w oparciu o poprawiony wzorzec oraz do aneksowania obecnie obowiązujących umów z indywidualnymi odbiorcami, w terminie do 30 kwietnia 2012 r. Dowód: karta 74-85. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publicznoprawny. Podstawą do rozstrzygania sprawy na podstawie przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). Status przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, oznacza to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) stanowi, iż przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest, m.in., osoba prawna. Termal SA jest spółką prawa handlowego i posiada osobowość prawną, a zatem jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy mają do niej bezpośrednie zastosowanie. Zbiorowy interes konsumentów. W myśl art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Termal SA nie dotyczy 8 zatem interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz odnosi się do uprawnień określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów Spółki. Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełniej informacji (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Z kolei do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), konieczne jest wykazanie, że przedsiębiorca – poprzez bezprawne działanie - naruszył ciążący na nim obowiązek udzielenia konsumentowi informacji, w zakresie określonym w przepisach szczególnych, w tym przypadku w ustawie Prawo energetyczne. Rozważania dotyczące rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I osnowy decyzji, tj. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w zakresie stosowania postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru: Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie umowy sprzedaży ciepła pomiędzy Spółką a klientami, zawierane są w oparciu o wzorzec umowny, a więc są identyczne zarówno co do formy, jak i treści (z drobnymi korektami). Tak więc klient ma jedynie możliwość wypowiedzenia się na temat przedłożonych przez Spółkę konkretnych postanowień określających jego zobowiązania, nie ma natomiast możliwości swobodnego kształtowania treści tych postanowień. Nie budzi zatem wątpliwości fakt, iż Spółka zawiera z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 k.c . Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do jego kompetencji należy uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru 9 postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał, m.in., że „(…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Jak już wskazano wyżej, przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia Umowy stosowanej przez Spółkę w obrocie konsumenckim, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycjami: 496, 354 i 1216. 1) postanowienie umowne nieprawidłowo określające termin płatności. W stosowanym przez Termal SA wzorcu umowy znajduje się postanowienie o treści: „(…) gdy faktura zostanie wystawiona przy odczycie wskazań układu pomiarowo- rozliczeniowego (termin płatności zostanie określony na fakturze).” Poddając analizie powyższe postanowienie należy podnieść, że wyrokiem z dnia 14 marca 2005 roku r. (sygn. akt XVII AmC 6/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru w dniu 15 lipca 2005 r., pod pozycją 496. Uzasadniając powyższy wyrok SOKiK podzielił argumenty Prezesa Urzędu, który był powodem w sprawie, że przedmiotowa klauzula powoduje, że przy zawieraniu umowy na podstawie wzorca, konsument nie posiada wiedzy o terminie płatności należności za świadczone usługi, gdyż umowa takiego terminu nie określa. Czyni to wyłącznie faktura, doręczona po zawarciu umowy. Powyższe może z pewnością powodować szereg negatywnych konsekwencji dla konsumenta, np. konieczność zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie, w wyniku 10 otrzymania faktury pocztą po terminie płatności, bądź też wyznaczenie zbyt krótkiego terminu płatności z uwagi na opóźnienie doręczenia faktury. Dzięki zastosowaniu przedmiotowej klauzuli, przedsiębiorca zastrzega sobie wyłączne uprawnienie do ustalania terminu płatności należności. Z tych przyczyn klauzula ta jest niedozwolona w świetle art. 385 3 pkt 8 i pkt 9 k.c. Umowa bowiem powinna wyraźnie określać sposób oraz termin spełnienia świadczenia przez każdą ze stron, zwłaszcza gdy jedną z nich jest konsument, a nie profesjonalista. Objęte zarzutem postępowania postanowienie stosowane przez Spółkę stanowi, iż termin spełnienia świadczenia przez konsumenta określony będzie każdorazowo w wystawionej przez przedsiębiorcę fakturze („termin płatności zostanie określony na fakturze”). Analogicznie zatem jak w klauzuli wpisanej do Rejestru, konsumenci – klienci Termal SA, przy zawieraniu umowy nie posiadają wiedzy o terminach płatności należności za świadczone usługi, gdyż określa je faktura, doręczona po zawarciu umowy. Należy więc powtórzyć - za uzasadnieniem do wyroku SOKiK - że to umowa powinna wyraźnie określać sposób oraz termin spełnienia świadczenia przez każdą ze stron, zwłaszcza że zobowiązany do zapłaty jest konsument. Omawianym postanowieniem Spółka wprowadziła zatem do obrotu konsumenckiego rozwiązanie tożsame z zakwestionowanym przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyżej wskazanym wyroku. Kwestionowany zapis niezasadnie naraża konsumentów na odpowiedzialność z tytułu opóźnienia w zapłacie należności wynikających z zawartej umowy. Podnieść należy, iż z powodu okoliczności nie leżących po jego stronie, konsument może się znaleźć w sytuacji, w której termin płatności określony na doręczonej mu fakturze będzie szczególnie krótki. Przyczyny, z powodu których konsument otrzyma fakturę z opóźnieniem nie muszą nawet być zawinione przez Spółkę, a również w takiej sytuacji omawiane postanowienie będzie uprawniało ją do żądania od konsumenta odsetek za opóźnienie. Podsumowując podkreślić należy, iż jest to rozwiązanie niekorzystne dla konsumentów, w sposób rażący naruszające ich interes ekonomiczny i będące wyrazem przewagi kontraktowej przez przedsiębiorcę w stosunkach konsumenckich. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż cel, jakiemu służyła klauzula wpisana do Rejestru pod poz. nr 496 oraz skutek jej stosowania, jest identyczny jak stosowanego przez Termal SA postanowienia zamieszczonego we wzorcu umowy p.n. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr…/F/2011”. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów, stwierdzić należy tożsamość porównywanego zapisu z niedozwoloną klauzulą umowną wpisaną do Rejestru pod poz. 496. 2) postanowienie dotyczące wyłączenia odpowiedzialności w związku z nadinterpretacją pojęcia siły wyższej: Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 18 października 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 101/03), uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane do Rejestru pod poz. 354, tj.: „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienależytym jej wykonaniem w przypadku działania siły wyższej (zdarzenia nagłego, nieprzewidywalnego i niezależnego od woli stron uniemożliwiającego wykonanie umowy w całości lub części w szczególności: klęski żywiołowej jak pożar, powódź, huragan, sadź, akty władzy państwowej jak stan wojenny, stan wyjątkowy, działania wojenne, akty sabotażu, strajki itp.), wystąpienia awarii systemowej (warunki w sieci przesyłowej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wpływa lub z dużym prawdopodobieństwem może wpłynąć na zdolność ZEORK S.A. do świadczenia usługi przemysłowej i sprzedaży energii elektrycznej, który zagraża, lub z dużym prawdopodobieństwem może zagrażać bezpieczeństwu osób i urządzeń) i awarii w sieci skutkującej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wystąpienia konieczności wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobieżenia lub usunięcia skutków awarii w sieci”. 11 Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż ustawodawca posługuje się pojęciem „siły wyższej” w wielu miejscach kodeksu cywilnego, lecz nie wprowadza jego definicji ustawowej. Siła wyższa traktowana jest jako zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne i niezależne od woli stron uniemożliwiające wykonanie umowy w całości lub części. Taki sposób zdefiniowania siły wyższej znajduje akceptację tak w doktrynie 1 , jak i orzecznictwie 2 . Stan określany w ten sposób powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być widoczny i sprawdzalny dla obserwatora. Odnośnie oceny stopnia wpływu tego zdarzenia na działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, przeważa tzw. teoria obiektywna niedopuszczająca, aby miarodajna była wyłącznie ocena podmiotu powołującego się na siłę wyższą. Stosowanie tej teorii musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna być dokonywana „z zewnątrz”, ale przy uwzględnieniu konkretnej sytuacji ocenianego. Stosowane przez Termal SA postanowienie wzorca pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, podobnie jak postanowienie wpisane do Rejestru, z góry przydaje nazwanym przez siebie zjawiskom cechy właściwe sile wyższej. W zakwestionowanym postanowieniu, pośród zdarzeń będących siłą wyższą wymieniono: pożar, powódź, huragan, stan wyjątkowy, działania wojenne, działania sabotażu, strajk pracowników Sprzedawcy lub dostawców paliw, poprzez zwrot „w szczególności”. Jeżeli chodzi o niekorzystne zjawiska atmosferyczne, należy mieć na uwadze, iż nie wszystkie mogą być uznane za siłę wyższą, a w szczególności te, których można się spodziewać choćby z tego powodu, że występują często na terenie kraju (np. wymieniona powódź czy strajki pracowników). Spółka, formułując w taki sposób postanowienie wzorca umowy, uzyskuje uprawnienie do uznawania danej okoliczności będącej przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jako okoliczności niezależnej od niego, nieprzewidywalnej i której nie mogła zapobiec. Oznacza to, że w wielu przypadkach przedsiębiorstwo ciepłownicze, powołując się na postanowienie umowy, będzie mogło zwolnić się od odpowiedzialności argumentując, iż za daną okoliczność odpowiedzialności nie ponosi. Tym samym prowadzić to może do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Takie działanie narusza dyspozycję art. 385 3 pkt 2 k.c., zgodnie z którym za niedozwolone postanowienia umowne uważa się w razie wątpliwości postanowienia umowne, które wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. W tych okolicznościach, również w przypadku tego postanowienia można stwierdzić jednoznaczność jego treści z klauzulą nr 354 zawartą w Rejestrze, której nie naruszają odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów. 3) postanowienie dotyczące braku bonifikat i upustów w razie ograniczeń mocy cieplnej: W stosowanym przez Termal SA wzorcu umowy objętym niniejszym postępowaniem, znajduje się postanowienie o treści: „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie: ograniczeń mocy cieplnej powyżej 40% trwających poniżej 24 godzin oraz ograniczeń mocy cieplnej do 40% krótszych od 48 godzin”. Wyrokiem z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 40/06) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Jeżeli okres niedotrzymania parametrów umownych będzie dłuższy niż 24 godziny, to Odbiorcy przysługują upusty za każdą rozpoczętą dobę niedogrzania w wysokości ustalonej w przepisach określonych w par. 2 pkt a umowy”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru w dniu 22 sierpnia 2007 r. pod pozycją 1216. Uzasadniając powyższy wyrok SOKiK podzielił argumentację Prezesa 1 Np. G. Bieniek w: G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do k.c. Księga trzecia Zobowiązania, Warszawa 1996, tom 1, s. 310. 2 Np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r., IV CKN 629/00, publik. Lex, nr 54332, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2002 r., IV CKN 1697/00, publik. Lex, nr 54373. 12 Urzędu, który był powodem w sprawie, że przedmiotowa klauzula wypełnia hipotezę art. 385 3 pkt 2 i pkt 22 k.c. i stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził: „Umowa dostawy energii cieplnej jest umową wzajemną, na podstawie której w zamian za świadczenie przedsiębiorcy polegające na dostawie energii cieplnej o określonych w umowie parametrach konsument zobowiązany jest spełnić świadczenie polegające na zapłacie określonej sumy pieniężnej. Przedmiotowe postanowienie zaś zakłada, że nawet w sytuacji, gdy przedsiębiorca nienależycie wykona swoje zobowiązania, czyli dostarczona przez niego energia cieplna nie będzie spełniała parametrów umownych, nie będzie ponosił z tego tytułu odpowiedzialności względem konsumenta, czyli postanowienie to wypełnia hipotezę art. 385 3 pkt 2 k.c. Jednocześnie postanowienie to skutkuje tym, że konsument nadal będzie musiał spełnić swoje świadczenie w całości, mimo iż przedsiębiorca wykonał swoje zobowiązanie nienależycie. Tym samym wypełnia również hipotezę art. 385 3 pkt 22 k.c.”. Sąd zauważył ponadto, że takie ukształtowanie obowiązków stron nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, tj. rozporządzeniu wykonawczym do ustawy Prawo energetyczne. Zauważyć trzeba, że wprawdzie rozporządzenie taryfowe, obowiązujące w dniu wydania powyższego wyroku, zostało zastąpione aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz.U. Nr 194, poz. 1291), dalej jako: rozporządzenie taryfowe, jednak również ono nie określa okresu, po upływie którego powinny być stosowane rozliczenia z tytułu niedotrzymania standardów jakościowych w dostawie ciepła. Zdaniem Sądu „arbitralne wyznaczenie przez przedsiębiorcę okresu, w którym wyłącza on swoją odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy zachowując obowiązek konsumenta do spełnienia całości jego świadczenia, które nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta i jako takie stanowi niedozwolone postanowienie umowne.” Treść objętego zarzutem niniejszego postępowania postanowienia stosowanego przez Spółkę również ustanawia zasadę, że konsumentowi przysługują bonifikaty i upusty dopiero wówczas, gdy ograniczenie mocy cieplnej powyżej 40% trwa dłużej niż 24 godzin oraz gdy ograniczenie mocy cieplnej do 40% jest dłuższe niż 48 godzin. Analogicznie zatem jak w klauzuli wpisanej do Rejestru, postanowienie objęte zarzutem skutkuje tym, że konsument będzie musiał spełnić swoje świadczenie w całości (tj. zapłacić fakturę), mimo że przedsiębiorca wykonał swoje zobowiązanie nienależycie (ograniczył na jakiś czas moc cieplną). Takie ukształtowanie obowiązków stron nie znajduje uzasadnienia w przepisach ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, które nie określa minimalnego okresu, po upływie którego powinny być stosowane rozliczenia z tytułu niedotrzymania standardów jakościowych w dostawie ciepła. Zatem skutek stosowania kwestionowanego postanowienia jest taki sam, jak umieszczonego w Rejestrze pod poz. 1216, co w tym wypadku przesądza o tożsamości obu zapisów, pomimo odmienności wynikających z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. Reasumując powyższe, należy uznać za uprawdopodobnione , iż wymienione w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia mieszczą się w hipotezach klauzul wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj.: 1) klauzuli zamieszczonej pod nr 496 odpowiada postanowienie o treści: „(…) gdy faktura zostanie wystawiona przy odczycie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego (termin płatności zostanie określony na fakturze).”, 13 2) klauzuli zamieszczonej pod nr 1216 odpowiada postanowienie o treści: „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie: ograniczeń mocy cieplnej powyżej 40% trwających poniżej 24 godzin oraz ograniczeń mocy cieplnej do 40% krótszych od 48 godzin”, 3) klauzuli zamieszczonej pod nr 354 odpowiada postanowienie o treści: „Sprzedawca nie udziela bonifikat i upustów w razie przerw spowodowanych działaniem siły wyższej. (…) Przejawami siły wyższej są w szczególności: pożar, (…), powódź, huragan, stan wyjątkowy, działania wojenne, działania sabotażu, strajk pracowników Sprzedawcy lub dostawców paliw.”, Rozważania dotyczące rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II osnowy decyzji, tj. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w zakresie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W ramach niniejszego postępowania, postawiono Spółce również zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.” Do stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), dalej jako: Prawo energetyczne, dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, o którym mowa w art. 7, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji i umowy o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych lub umowy o świadczenie usług skraplania gazu. Jak stanowi art. 5 ust. 2 pkt 1 umowa sprzedaży powinna zawierać co najmniej: postanowienia określające: miejsce dostarczenia paliw gazowych lub energii do odbiorcy i ilość tych paliw lub energii w podziale na okresy umowne, moc umowną oraz warunki wprowadzania jej zmian, cenę lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej ceny i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców , odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy , okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania; W niniejszej sprawie przeprowadzono analizę treści wzorca umowy pn. „Umowa sprzedaży energii cieplnej Nr …/F/2011”, ustalając, że Spółka nie zawarła w niej wszystkich wymaganych składników, tj. postanowień określających wysokość bonifikaty za niedotrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne warunków umowy oraz za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. W § 6 ust. 1 i ust. 2 przedmiotowy wzorzec umowy odsyła wprawdzie do przepisów § 40 i § 44 rozporządzenia taryfowego, trzeba jednak podkreślić, iż 14 odesłanie to jest niewystarczające i nie ma znaczenia przy ocenie wzorca. Przedmiotowe kwestie – zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne – powinny być uregulowane wprost w umowie. Skoro – co stwierdzono powyżej – Spółka nie zawarła w stosowanym wzorcu wymaganych regulacji, to takie działanie należy uznać za naruszające interesy konsumentów, ponieważ konsumenci nie są informowani o przysługujących im prawach. W praktyce obrotu z konsumentami przyjmuje się, że „obowiązkowe” postanowienia (w sprawie: obejmujące kwestie określone w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne) powinny być zamieszczone w umowie. Innym rozwiązaniem może być zawarcie takich informacji w formie załącznika, stanowiącego integralną część umowy, przy czym umowa musi wyraźnie wskazywać, że załącznik stanowi jej integralną część. W stosowanym wzorcu umowy Spółka nie zawarła również informacji dotyczących sposobu ustalania wysokości opłat w przypadku niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne standardów jakościowych obsługi odbiorców lub niedotrzymania przez odbiorcę warunków określonych w umowie sprzedaży ciepła, zawartych w § 39 rozporządzenia taryfowego, podczas gdy obowiązek zamieszczenia tych informacji w umowie wynika wprost z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne. Zakwestionowane działanie Spółki należało zatem uznać za bezprawne i naruszające interesy konsumentów, ponieważ naruszenie obowiązku informacyjnego wyznaczonego przez art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne prowadzi do obejścia przepisów chroniących konsumentów. W związku z powyższym, należało uznać za uprawdopodobnione, iż opisane wyżej zachowanie Spółki wypełnia pierwszą przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…), gdyż jest zachowaniem bezprawnym, polegającym na niewykonaniu obowiązku opisanego w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne. Ad 2. Analizując drugą przesłankę należy stwierdzić, iż opisane zachowanie Spółki, naruszające przepis art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne, niewątpliwie godzi w interes konsumentów i rodzi po ich stronie niekorzystne konsekwencje. Na skutek naruszenia ww. obowiązku, Spółka ogranicza możliwość dochodzenia przez nich ewentualnych roszczeń z tytułu nienależytego wykonywania umowy przez Spółkę i uzyskania w związku z tym konkretnych upustów przy płatnościach. Ponadto konsumenci powinni mieć wprost i jednoznacznie przekazaną informację, iż Sprzedawca ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie warunków umowy. Z powyższego wynika, że Termal SA zastosował regulację, która niewątpliwie godzi w ekonomiczne interesy konsumentów, ograniczając ich prawa gwarantowane przepisami ustawy Prawo energetyczne. Tym samym zostało uprawdopodobnione spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów - niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek koniecznych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...). Zobowiązanie Strony postępowania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego 15 przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Spółka zobowiązała się do usunięcia kwestionowanych postanowień i wprowadzenia dodatkowych, których wcześniej nie było, choć powinny być. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno zmiany we wzorcach umów stosowanych przy nowo podpisywanych umowach, jak i aktualnie obowiązujących. Oznacza to konieczność aneksowania wszystkich umów istniejących w obrocie prawnym. Po zapoznaniu się z propozycją Termal S.A. co do zakresu zmian we wzorcach umów, Prezes Urzędu uznał, iż przyjęte zobowiązanie uwzględnia zarzuty przedmiotowego postępowania. Treść wprowadzonych do wzorca postanowień nie budzi wątpliwości co do ich poprawności i zgodności z prawem. Jak opisano w stanie faktycznym, abuzywne postanowienia objęte zarzutami postępowania zostaną wykreślone z wzorca, a w stosunku do zarzutu naruszenia obowiązku informacyjnego, Spółka zobowiązała się wprowadzić do wzorców umów informację o wysokości bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz za niedotrzymanie warunków umowy. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I i II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w wyznaczonym w sentencji decyzji terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. W związku z powyższym, należało orzec jak w pkt III sentencji decyzji. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Termal” SA ul. Tysiąclecia 3 59-300 Lubin