RWR-7/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 Tel. (0-71) 344-65-87, (0-71) 34-05-920, fax (0-71) 34-05-922 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wrocław, 27.05.2002 r. RWR 561-s-2/02/AG/ DECYZJA DL WR 7/2002 Na podstawie: art.104 k.p.a. i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego z wniosku Fabryki Dywanów „Kowary” SA z siedzibą w Kowarach przeciwko Gminie Kowary w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. UZASADNIENIE 1. Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynął w dniu 4 kwietnia 2002 r. wniosek Fabryki Dywanów „Kowary” SA z siedzibą w Kowarach, ul. Zamkowa 9, zwanej dalej Fabryką o wszczęcie postępowania w sprawie nakazania Gminie Kowary oraz Kowarskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Kowarach zaniechania stosowania praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na naduŜywaniu przez Gminę Kowary oraz Kowarskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. pozycji dominującej na rynku usług wodno-kanalizacyjnych poprzez narzucenie w uchwale rady miejskiej w Kowarach Nr XXIV/148/2000 z dnia 30 października 2000 r. nadmiernie wygórowanej ceny za pobór wody przemysłowej. 2. Uzasadniając wniosek Fabryka twierdziła, iŜ Gmina Kowary na rynku zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzania i oczyszczania ścieków zajmuje pozycję dominującą, gdyŜ utworzone przez nią Kowarskie przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. jest jedynym przedsiębiorstwem na jej terenie, prowadzącym tego typu działalność. Uchwałą Rady Miejskiej w Kowarach z dnia 30.12.1997 r. Nr 200/97 w sprawie ustalenia opat za pobór wody z urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę i za wprowadzanie ścieków do zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych , ustalono stawkę za pobór wody przemysłowej w wysokości 1,05 zł/m 3 . Następnie stawkę zmieniano: - uchwałą Rady Miejskiej w Kowarach z dnia 18.06.1998 r. Nr 262/98 do kwoty 1,15 zł/m 3 ; - uchwałą Rady Miejskiej w Kowarach z dnia 22.03.2000 r. Nr XVIII/110/2000 do kwoty 1,15 zł/m 3 plus VAT; - uchwałą Rady Miejskiej w Kowarach z dnia 30.10.2000 r. Nr XXIV/148/2000 do kwoty 1,25 zł/m 3 ; 2 Zdaniem Wnioskodawcy zatem Gmina naduŜywa pozycji dominującej poprzez uchwalanie nadmiernie wygórowanych cen za wodę przeznaczoną do celów przemysłowych. Na podstawie dokumentów i informacji przedstawionych przez Wnioskodawcę, organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny: 1. Woda określona jako przemysłowa czerpana jest ze zlokalizowanego przy Fabryce zbiornika retencyjnego, przy uŜyciu urządzeń stanowiących własność Fabryki. Zbiornik ten znajdował się w zarządzie Fabryki, a dokładnie przedsiębiorstwa państwowego będącego jej poprzednikiem prawnym. 2. Umową z dnia 4 grudnia 1990 r. poprzednik prawny Fabryki przekazał nieodpłatnie zbiornik Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze. W umowie zastrzeŜono jednak dla przekazującego prawo do stałego poboru wody na cele przemysłowe oraz ustalono, Ŝe rozliczenie za zuŜytą wodę odbywać się będzie w oparciu o obustronnie uzgodnioną przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego kalkulację planowanych kosztów, zaś po kaŜdym kwartale będzie następować rozliczenie wg rzeczywistych kosztów. 3. Z kolei Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji zostało skomunalizowane m.in. na rzecz Gminy Kowary, która wstąpiła w prawa i obowiązki związane z nabytą częścią mienia PWiK, w tym równieŜ przedmiotowego zbiornika. 4. Obecnie przedmiotowy zbiornik znajduje się w zarządzie Kowarskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., a wysokość opłaty za wodę na cele przemysłowe zatwierdzana jest przez Radę Miejską w Kowarach na wniosek Kowarskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Kowarach. Dowód: karty 1-30 Mając na uwadze powyŜsze, organ antymonopolowy zwaŜył co następuje: Warunkiem wszczęcia postępowania antymonopolowego w oparciu o ustawę z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwaną dalej: „ustawą antymonopolową”) jest m.in. wstępna ocena wniosku, czy w sprawie w ogóle zachodzi moŜliwość naruszenia zakazu określonego m.in. w art. 8 ust 1 i art. 8 ust. 2 pkt 1 tejŜe ustawy, tj. czy przedsiębiorca naduŜył pozycji dominującej poprzez bezpośrednie lub pośrednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo raŜąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu albo sprzedaŜy towarów. Zgodnie bowiem z art. 85 ust. 1 ustawy antymonopolowej Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego, jeŜeli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urzędu informacji wynika, Ŝe nie naruszono zakazu określonego w art. 5 w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu określonego w art. 8. Z informacji zawartych we wniosku wynika, Ŝe obecnie przedmiotowy zbiornik znajduje się w zarządzie Kowarskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., które wykonuje zadania Gminy polegające na zaspokajaniu potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów, zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, jak określa art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz U. 1996 r. Nr 13, poz. 74). Prowadząc w tym przedmiocie działalność gospodarczą jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem Gminy, KPWiK jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Zatem 3 odnoszą się do niego wprost regulacje tejŜe ustawy w zakresie zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję. A więc jako przedsiębiorca występujący w obrocie we własnym imieniu jest obowiązany stosować się do obowiązujących w tej mierze przepisów prawa, w tym takŜe do przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a odstępstwa od nich nie moŜna uzasadniać treścią uchwał podejmowanych przez Gminę. W innej roli natomiast w niniejszej sprawie występuje Gmina. Nie jest ona przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy antymonopolowej. Podejmując stosowne uchwały w sprawie opłat za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. 1997 r Nr 9, poz. 43) Gmina występuje w roli osoby prawnej samorządu terytorialnego (art. 2 ust 2 ustawy o samorządzie gminnym ). Podjęcie uchwały w sprawie wysokości opłat za wodę i ścieki na podstawie cytowanej ustawy o gospodarce komunalnej oznacza bowiem, iŜ Gmina wykonuje tu zadania mające charakter spraw z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym. A skoro tak, to w tym przypadku nie mają do niej zastosowania przepisy ustawy antymonopolowej, poniewaŜ Gmina Kowary nie moŜe być stroną tego postępowania z powodu nie posiadania statusu przedsiębiorcy, co jest warunkiem niezbędnym dla wszczęcia postępowania antymonopolowego. Art. 8 ust 1 ustawy jest w tej kwestii jednoznaczny: „Zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców”. Podobne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2002 r. (sygn. Akt IV SA 2861/2000 i IV SA 2862/2000), w którym orzekł: „MoŜna zatem przyjąć, Ŝe w orzecznictwie sądowym dominuje szerokie rozumienie pojęcia sprawy z zakresu administracji publicznej, zawartego w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia o samorządzie gminnym . Ponadto ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej ze względu na uregulowania zawarte w jej art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 2, wskazuje na to, iŜ ustalanie przez organy gmin cen i opłat za świadczenie usług o charakterze uŜyteczności publicznej ma charakter spraw z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym .” Dlatego teŜ Prezes Urzędu stoi na stanowisku, Ŝe ocena zachowań Gminy na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów moŜe mieć miejsce tylko wtedy, gdy Gmina wchodzi w stosunki rynkowe jako przedsiębiorca, który swoimi działaniami w istotny sposób ogranicza konkurencję. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi i jakakolwiek ingerencja Prezesa Urzędu w ustawowo zastrzeŜone uprawnienia administracyjno-decyzyjne Gminy wykraczałaby poza jego kompetencje wynikające z ww. ustawy i doprowadziłaby do naruszenia zasad praworządności i celowości, przewidzianych w art. 6 kpa. – a przez to zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Reasumując, ingerowanie za pośrednictwem procesowych instrumentów administracyjno-prawnych przewidzianych w ustawie antymonopolowej w zakres objęty wnioskiem o wszczęcie postępowania w tej sprawie, wykracza poza właściwość rzeczową organu antymonopolowego, w rozumieniu art. 20 kpa, skoro dla tego typu spraw wydane zostały odrębne przepisy rangi ustawowej i wskazano w nich organy państwowe właściwe do ich stosowania. NiezaleŜnie od powyŜszego naleŜy zauwaŜyć, iŜ zgodnie z art. 93 ustawy antymonopolowej nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję, jeŜeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. 4 W rozpatrywanej sprawie ostatnia z zaskarŜonych uchwał Rady Miejskiej w Kowarach została podjęta 30 października 2000 r. Zatem sprawę naleŜało skierować do organu antymonopolowego do końca 2001 r., natomiast wniosek o wszczęcie postępowania przeciw Gminie wpłynął 4 kwietnia 2002 r., a więc po upływie ponad roku od końca roku, w którym podjęto uchwałę. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Sądu Antymonopolowego, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się najpóźniej w dniu podjęcia czynności prawnej (uchwały), która powoduje skutki w postaci ewentualnego naruszenia zakazów określonych w art. 8 ustawy antymonopolowej. Przykładem jest wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 27 września 2000 r. sygn Akt XVII Ama 97/99, w którym Sąd stanął na stanowisku, Ŝe „po zawarciu umowy nie moŜna juŜ mówić o narzucaniu, bowiem w tym czasie uciąŜliwy warunek juŜ stał się częścią umowy ” Wprawdzie powyŜsze orzeczenie odnosi się do uciąŜliwych warunków w umowie pomiędzy stronami, jednak tę samą interpretację moŜna w drodze analogii zastosować do uchwał organów samorządu terytorialnego. Po wydaniu uchwały nie moŜna juŜ mówić o narzucaniu cen, gdyŜ w tym czasie ustalona cena stała się juŜ częścią prawa miejscowego. Wspomniane orzeczenie wydane zostało jeszcze pod rządami ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów , jednak zaprezentowane w nim stanowisko zostało podtrzymane i utrwalone równieŜ na gruncie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (np. wyrok SA z dnia 30 maja 2001 r. , sygn. Akt XVII Ama 80/00; wyrok SA z dnia 24 października 2001 r., sygn. Akt XVII Ama 101/00). Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności i wypływające z nich wnioski Prezes Urzędu, stwierdza, iŜ nie ma podstaw do postawienia Gminie Kowary zarzutu naruszenia przepisów art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Mając powyŜsze na względzie, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk