RWR-85/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 411-12/07/ZR Wroc ł aw, 29 grudnia 2008 r. DECYZJA RWR 85/2008 I. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 wymienionej wy ż ej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki w nast ę pstwie ustalenia od 1 stycznia 2007 r. miesi ę cznych stawek op ł at abonamentowych za wodomierze dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy”, w wysoko ś ci: - 75,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20, - 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32, - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50, - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80, - 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125, - 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200. oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 3 wymienionej wy ż ej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, obejmuj ą cym obszar miasta i Gminy Strzelin, poprzez stosowanie przez ww. przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z oso- bami trzecimi uci ąż liwych i niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji na skutek wyodr ę bnienia w taryfikatorze op ł at osobnej grupy odbiorców pn. „przemys ł spo ż ywczy” i ustalenia dla tej grupy stawek op ł at abonamentowych za wodomierze na poziomie znacz ą co wy ż szym od stawek ustalonych dla pozosta ł ych odbiorców oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 wymienionej wy ż ej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, obejmuj ą cym obszar miasta i Gminy Strzelin, poprzez narzucanie przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w umowach na dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi dostawca wody nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, awari ą urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, zanieczyszczeniem wody na uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz przerw ą w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . IV. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; umarza si ę post ę powanie wszcz ę te z urz ę du w sprawie podejrzenia stosowania przez Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę naruszaj ą cej zakaz o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 3 wymienionej wy ż ej ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin, poprzez stosowanie przez ww. przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych i niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji na skutek wyodr ę bnienia w taryfikatorze op ł at osobnej grupy odbiorców pn. „przemys ł spo ż ywczy” i ustalenia dla tej grupy znacz ą co wy ż szych stawek op ł at netto z tytu ł u odprowadzania ś cieków od stawek ustalonych dla pozosta ł ych odbiorców. V. Na podstawie art. 106 ust.1 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 2 nak ł ada si ę na Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 14 902 PLN (s ł ownie z ł otych: czterna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set dwa), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1, 3 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I, II i III sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W dniu 12 lipca 2007 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du we Wroc ł awiu (zwanego dalej „Prezesem Urz ę du” i „organem antymonopolowym”) wp ł yn ęł o zawiadomienie pe ł nomocnika przedsi ę biorcy Mieczys ł awa Jurewicza prowadz ą cego PPUH „HARP” Import Export Przedsi ę biorstwo Przetwórstwa Owocowo-Warzywno-Mi ę snego z siedzib ą w Strzelinie (zwanego dalej „Zawiadamiaj ą cym” lub „PPUH Harp”) na dzia ł ania Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie (zwanego dalej „ZWiK” lub „Spó ł k ą ”) polegaj ą ce m.in. na: 1) narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za: brak wody w uj ę ciu, awari ę urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, przerwy w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe, konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń wodoci ą gowych, zanieczyszczenia wody w uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia, potrzeby zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów po ż arowych; 2) nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków w Strzelinie poprzez narzucanie nieuczciwych „ nadmiernie wygórowanych cen w szczególno ś ci op ł aty abonamentowej za wodomierze w wysoko ś ci netto 1254,84 z ł za wodomierz o ś rednicy φ 65;80 oraz 172,82 z ł netto ś rednicy φ 25;32; 3) nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą c tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji. (dowód: karta 5-14) Ponadto pismem z dnia 8 stycznia 2008 r. Zawiadamiaj ą cy poinformowa ł o dalszych podwy ż kach stawek op ł at abonamentowych za wodomierze - 128,08 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20, 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32, - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50, - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80, 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125, 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200. Jak wskaza ł Zawiadamiaj ą cy nowe taryfy op ł at abonamentowych spowodowa ł y powstanie kosztów niemo ż liwych do poniesienia, i w zwi ą zku z tym zwróci ł si ę do ZWiK o zamian ę wodomierzy o ś rednicy φ 65;80 na wodomierze o ś rednicy φ 5;20. (dowód: karta 155-165) Poniewa ż informacje dostarczone przez PPUH „Harp” da ł y podstawy do podejrze ń , i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, Prezes Urz ę du postanowieniem Nr 198/2007 z dnia 14 sierpnia 2007 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem nadu ż ywania przez ZWiK pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin, poprzez: 1) bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki w nast ę pstwie ustalenia miesi ę cznych stawek op ł at abonamentowych za wodomierze dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „przemys ł spo ż ywczy”, w wysoko ś ci (netto): - 75,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20, 3 - 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32, - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50, - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80, - 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125, - 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust.1 i ust.2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) stosowanie przez ww. przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji na skutek wyodr ę bnienia w taryfikatorze op ł at osobnej grupy odbiorców pn. „przemys ł spo ż ywczy” i ustalenia dla tej grupy wy ż szych stawek op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków oraz znacz ą co wy ż szych stawek op ł at abonamentowych za wodomierze dla odbiorców „przemys ł spo ż ywczy”, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 3) narzucanie przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci umów na dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów zgodnie z którymi: - dostawca wody nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, awari ą urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, zanieczyszczeniem wody w uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz przerw ą w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , (dowód: karta 1-2) W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, ZWiK, w pi ś mie z dnia 10.09.2007 r. podniós ł m.in., ż e taryfy op ł at w zakresie zbiorowego dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce w latach 2005-2007 zosta ł y wprowadzone na podstawie art.24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków a poniewa ż ZWiK zobowi ą zany jest do zachowania ci ą g ł o ś ci dostaw i co za tym idzie, do sta ł ej gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug, w opinii Spó ł ki uzasadnionym i logicznym by ł o wydzielenie kosztów sta ł ych ponoszonych bez wzgl ę du na wielko ść zu ż ycia wody. Od 2002 r. wdro ż ono w taryfach zbiorowego zaopatrzenia w wod ę op ł at ę abonamentow ą (sta łą ), która obj ęł a cz ęść kosztów sta ł ych ponoszonych niezale ż nie od tego, czy poszczególni klienci pobieraj ą wod ę , czy te ż nie. W opinii ZWiK, wprowadzenie ww. stawek op ł at abonamentowych jest zgodne z Rozporz ą dzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku a ustalenie dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” odr ę bnej stawki op ł aty sta ł ej wyeliminowa ł o subsydiowanie skro ś ne, które zgodnie z definicj ą podan ą w §.2 pkt 2 tego rozporz ą dzenia jest pokrywaniem kosztów dotycz ą cych jednego rodzaju prowadzonej przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne dzia ł alno ś ci gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców us ł ug przychodami pochodz ą cymi z innego rodzaju prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców. Tym samym, gospodarstwa domowe i inni odbiorcy wody przestali od 01.01.2007 roku pokrywa ć koszty gotowo ś ci dla grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” co jest – w opinii Spó ł ki – sprawiedliwym roz ł o ż eniem obci ąż e ń na poszczególne grupy odbiorców (tj. bez skro ś nego subsydiowania). W odniesieniu do zarzutu stosowania uci ąż liwych warunków umów, zgodnie z którym „dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, awari ą urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, zanieczyszczeniem wody w uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz przerw ą w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe” Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż pocz ą wszy od 2004 roku (tj. otrzymania 4 stosownego wezwania od Prezesa Urz ę du) punkt ten zosta ł zmieniony i przesta ł by ć stosowany przy zawieraniu nowych umów, natomiast „umowy z niektórymi kontrahentami zawarte przed 2004 r. z ró ż nych powodów nie zosta ł y zmienione”. Jednak wskazano, ż e „Spó ł ka ma wykupion ą polis ę od odpowiedzialno ś ci cywilnej za wydarzenia, zawinione lub niezawinione przez ZWiK, po których nast ą pi ł a szkoda na maj ą tku kontrahentów a w ostatnim czasie z tego tytu ł u zosta ł y wyp ł acone odszkodowania” co w opinii ZWiK ma dowodzi ć faktu, ż e Spó ł ka nie uchyla si ę od odpowiedzialno ś ci za szkody, które powsta ł y z jej winy. Ponadto, w odpowiedzi na zarzuty Zawiadamiaj ą cego, Spó ł ka poinformowa ł a, i ż w zwi ą zku z brakiem p ł atno ś ci „PPUH Harp” na rzecz ZWiK, w zwi ą zku z umow ą na dostaw ę wody i odprowadzania ś cieków z ł o ż y ł a przedmiotowy pozew do S ą du Rejonowego w Strzelinie o nakaz zap ł aty (Zawiadamiaj ą cy regulowa ł tylko nale ż no ś ci za wod ę bez op ł at abonamentowych). Ponadto Spó ł ka poinformowa ł a, i ż zosta ł o przez ni ą z ł o ż one zawiadomienie do Komendy Powiatowej Policji w Strzelinie o nielegalnej przebudowie uk ł adu pomiarowego oraz o nielegalnym poborze wody do „PPUH Harp”. (dowód: karta 83-86, 95-153) I. Przeprowadzone przez Prezesa UOKiK post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: 1. Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art.4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie jednoosobowej spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia-Fabrycznej we Wroc ł awiu, VI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000055163. Przedmiot dzia ł ania przedsi ę biorcy zosta ł okre ś lony m.in. jako „dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody” oraz „odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków”. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w ww. zakresie na obszarze Gminy Strzelin. Jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest Gmina Strzelin. (dowód: karta 87-90). 2. Spó ł ka jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. 2006 Nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu [...]” i prowadzi dzia ł alno ść w ww. zakresie na podstawie Decyzji nr 1/2003 Burmistrza Miasta Strzelina z dnia 13 stycznia 2003 r.. w sprawie udzielenia zezwolenia ZWiK Sp. z o.o. w Strzelinie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Strzelin. ZWiK jest jedynym dostawc ą wody (100% udzia ł u w rynku). Wed ł ug stanu na koniec 2007 r., Spó ł ka dostarcza ł a wod ę dla ok. 4400 odbiorców. (dowód: karta 96-98). 3. Zgodnie z art. 20. ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne okre ś la taryf ę na 1 rok za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, które zgodnie z art.24 ust.1 i 2 tej ustawy podlegaj ą zatwierdzeniu w drodze uchwa ł y rady gminy po przedstawieniu w terminie 70 dni przed planowanym dniem wej ś cia taryf w ż ycie wniosku o ich zatwierdzenie. Zgodnie z art. 24 ust,5 Rada gminy podejmuje uchwa łę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia z ł o ż enia wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, je ż eli zosta ł y one sporz ą dzone niezgodnie z przepisami. Podj ę cie uchwa ł y o zatwierdzeniu taryfy op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków oznacza, i ż staje si ę ona 5 aktem prawa miejscowego w rozumieniu art.40 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tj.: Dz. U. 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) obowi ą zuj ą cym na obszarze gminy. Z kolei stosownie do art. 24 ust.8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) , je ż eli rada gminy nie podejmie stosownej uchwa ł y, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodz ą w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf. Zgodnie z ww. przepisami, po opracowaniu przedmiotowej taryfy na rok 2007 ZWiK wyst ą pi ł do w ł adz Gminy Strzelin z wnioskiem o jej zatwierdzenie, jednak Rada Miejska Strzelina nie skorzysta ł a z mo ż liwo ś ci podj ę cia uchwa ł y w sprawie zatwierdzenia taryf na 2007 r. i zgodnie z przywo ł anym wy ż ej art. 24 ust.8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) nowa taryfa okre ś laj ą ca ceny i stawki op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków wesz ł a w ż ycie z dniem 1 stycznia 2007 r. (dowód: karta 75), co zosta ł o potwierdzone stosown ą uchwa łą zarz ą du Spó ł ki. Tak wi ę c w zwi ą zku z brakiem przedmiotowej uchwa ł y Rady Miejskiej Strzelina, taryfa na rok 2007 nie stanowi ł a prawa miejscowego w rozumieniu przepisów ww. ustawy o samorz ą dzie gminnym. W ramach ww. taryfy wprowadzono m.in. nowe stawki op ł at abonamentowych za wodomierze: 1) dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „odbiorcy pozostali”, w wysoko ś ci (netto): - 4,41 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.:4,47 z), - 10,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 8,14 z ł ), - 29,55 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 29,00 z ł ), - 73,65 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 84,00 z ł ), - 176,40 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 117,27 z ł ), - 441,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 315,00 z ł ), 2) dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „przemys ł spo ż ywczy”, na poziomie netto: - 75,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 4,47 z ł ), - 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 8,14 z ł ), - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 29,00 z ł ), - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 84,00 z ł ), - 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 117,27 z ł ), - 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200.(stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 315,00 z ł ). (dowód: karta 97, 98) Powy ż sze stawki op ł at obowi ą zywa ł y w ci ą gu 2007 roku a ż do wej ś cia – z dniem 1 stycznia 2008 r. – taryfy na kolejny rok. Zgodnie z przywo ł anymi wy ż ej przepisami ZWiK wyst ą pi ł do w ł adz Gminy Strzelin z wnioskiem o zatwierdzenie taryf na rok 2008 a Rada Miejska Strzelina, stosownie do art. 24 ust.5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…). podj ęł a uchwa łę z dnia 27 listopada 2007 r. w sprawie zatwierdzenia taryf na 2008 r. za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków na terenie Gminy Strzelin. Tak wi ę c od 1 stycznia 2008 roku wesz ł a w ż ycie nowa taryfa, stanowi ą ca akt prawa miejscowego obowi ą zuj ą cego na obszarze Gminy Strzelin (dowód: karta 161-165). W nowej taryfie op ł aty abonamentowe dla grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” ustalono na jeszcze wy ż szym poziomie ni ż w 2007 r. (ceny netto): - 128,08 z ł za wodomierz o ś rednicy 15;20; - 294,58 z ł za wodomierz o ś rednicy 25;32; - 858,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 40;50; - 2 138,94 z ł za wodomierz o ś rednicy 65;80 - 5 123,20 z ł za wodomierz o ś rednicy ł 00;125; 6 -12 808,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150;200. Z kolei dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „odbiorcy pozostali” op ł aty abonamentowe uleg ł y nieznacznemu obni ż eniu w stosunku do roku 2007 r. i wynosz ą (netto): - 4,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.:4,41 z), - 9,52 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.: 10,14 z ł ), - 27,74 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.: 29,55 z ł ), - 69,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.: 73,65 z ł ), - 165,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.: 176,40 z ł ), - 414,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2007 r.: 441,00 z ł ), (dowód: karta 161-165) 4. W ramach taryfy na rok 2007 wyodr ę bniono stawki op ł at abonamentowych dla nast ę puj ą cych grup odbiorców: „gospodarstwa domowe”, „pozostali odbiorcy” i „przemys ł spo ż ywczy”. W opinii Spó ł ki takie wyodr ę bnienie grup i ustalenie dla nich zró ż nicowanych stawek op ł at wyeliminowa ł o subsydiowanie skro ś ne, które zgodnie z definicj ą okre ś lon ą w par.2 pkt 2 Rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku „jest pokrywaniem kosztów dotycz ą cych jednego rodzaju prowadzonej przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne dzia ł alno ś ci gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców us ł ug przychodami pochodz ą cymi z innego rodzaju prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców”. W grupie taryfowej „przemys ł spo ż ywczy” znalaz ł o si ę 8 odbiorców: 1. Zak ł ad Produkcyjno-Handlowy Piekarsko-Ciastkarski Frejkur&Frejkur” s.c. Zygmunt Frejkur & Robert Frejkur w Strzelinie; 2. .„Kunecki i Wspólnicy -Kuropatnik” Spó ł ka Jawna w Strzelinie (piekarnia); 3. Okr ę gowa Spó ł dzielnia Mleczarska „Dagny” z siedzib ą w Strzelinie; 4. „Muszy ń ski” Piekarnia I. Muszy ń ska & R. Muszy ń sk w Szczawinie k.Strzelina (piekarnia); 5. Gminna Spó ł dzielnia „Samopomoc Ch ł opska” w Strzelinie (piekarnia); 6. „McCain Poland” Sp. z o.o. z siedzib ą w Chociwelu k.Strzelina (przetwórstwo ziemniaków); 7. P.P.U.H.”HARP” Import-Export Przedsi ę biorstwo Przetwórstwa Owocowo- Warzywno-Mi ę snego Mieczys ł aw Jurewicz w Strzelinie; 8. Firma Us ł ugowo-Handlowa ROLKUP Hertig Krystyna w Wawrzyszowie k.Strzelina (piekarnia) Pocz ą wszy od 1 stycznia 2007 roku kiedy wesz ł y w ż ycie nowe taryfy, wprowadzono m.in. nowe stawki op ł at abonamentowych za wodomierze. Dla podmiotów nie nale żą cych do grupy „gospodarstwa domowe” wynios ł y one: 1) dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „odbiorcy pozostali”, w wysoko ś ci (netto): - 4,41 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.:4,47 z), - 10,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 8,14 z ł ), - 29,55 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 29,00 z ł ), - 73,65 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 84,00 z ł ), - 176,40 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 117,27 z ł ), - 441,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 315,00 z ł ), 2) dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy pn. „przemys ł spo ż ywczy”, na poziomie netto: - 75,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 4,47 z ł ), - 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 8,14 z ł ), 7 - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 29,00 z ł ), - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 84,00 z ł ), - 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125 (stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 117,27 z ł ), - 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200.(stawka obowi ą zuj ą ca w 2006 r.: 315,00 z ł ). (dowód: karta 97, 98) Dynamik ę wzrostu stawek w latach 2006-2007 dla obu grup odbiorców nie zaliczonych do grupy „gospodarstwa domowe” przedstawiono w tabeli nr 1. Tabela nr 1 Zmiana stawek op ł at abonamentowych za wodomierze w Strzelinie, dokonana w latach 2006- 2007 dla obu grup odbiorców nie b ę d ą cych w grupie „gospodarstwa domowe”. Ś rednica wodomierza 15;20 25;32 40;50 65;80 100;125 150;200 Grupa taryfowa Zmiana w % zmiana w % zmiana w % zmiana w % Zmiana w % zmiana w % pozostali odbiorcy -1,34% 24,57% 1,90% -12,32% 50,42% 40,00% przemys ł spo ż ywczy 1580,98% 2023,10% 1636,00% 1429,57% 2462,97% 2285,40% (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116) Wy ż ej wymienione stawki op ł at abonamentowych dla poszczególnych grup taryfowych za 2007 rok zosta ł y ustalone przez Spó ł k ę na podstawie alokacji kosztów, które zosta ł y roz ł o ż one na dane grupy taryfowe proporcjonalnie do wielko ś ci sprzedanej wody dla ka ż dej z nich (wiersz A w tabeli nr 2). Tabela nr 2 Wspó ł czynniki alokacji w roku obowi ą zywania nowych taryf (na rok 2007) Wspó ł - czynnik alokacji Wyszczególnienie jedn. miary Taryfowa grupa odbiorców us ł ug gosp.dom. odb.pozost. przem.spo ż Ogó ł em I 2 3 4 5 6 7 A Sprzeda ż roczna wody m 3 % 588 927 47,32% 199 719 16,05% 455 846 36,63% 1 244 492 100,00% B Przewidywane roczne op ł aty za korzystanie ze ś rodowiska -us ł ugi zaopatrzenia w wod ę Z ł % 32 559 13,29% 179 747 73,36% 32 714 13,35% 245 020 100,00% C Ilo ść roczna dostarczanych ś cieków ni 3 % 453 712 72,54% 123 900 19,81% 47 894 7,66% 625 506 100,00% D Przewidywane roczne op ł aty za korzystanie ze ś rodowiska us ł ugi odprowadzania ś cieków z ł % 14 380 71,86% 4 232 21,15% 1 400 7,00% 20 012 100,00% (dowód: karta 122) Wyznaczaj ą c warto ść niezb ę dnych przychodów na utrzymanie gotowo ś ci urz ą dze ń wodoci ą gowych na kwot ę 371 711 z ł stanowi ą c ą 9,63% warto ś ci ca ł kowitych kosztów zaopatrzenia w wod ę (wynosz ą cych 3 634 827 z ł ), ZWiK roz ł o ż y ł – w ramach op ł aty abonamentowej - t ą kwot ę na trzy grupy odbiorców proporcjonalnie do wielko ś ci sprzeda ż y. (dowód : karta 123) . W opinii Spó ł ki rozwi ą zanie to poprawi ł o bezpiecze ń stwo ekonomiczne ZWiK-u. Jak wyja ś ni ł a Spó ł ka przy projektowaniu taryfy ustalaj ą cej stawki abonamentowe 8 zastosowano rozwi ą zanie funkcjonuj ą ce np. w bran ż y telekomunikacyjnej, energetycznej czy gazowniczej. Opiera si ę ono na twierdzeniu, i ż niezale ż nie od ś wiadczenia us ł ug, przedsi ę - biorstwo ponosi koszty sta ł e niezwi ą zane z wielko ś ci ą ś wiadczenia us ł ugi. Szacuje si ę , i ż w bran ż y wodoci ą gowo-kanalizacyjnej koszty te kszta ł tuj ą si ę na poziomie 75-90% wszystkich ponoszonych przez Spó ł k ę kosztów. Tak wi ę c „zastosowanie op ł aty sta ł ej [abonamentowej] zapewnia przedsi ę biorstwu wi ę ksz ą ni ż do tej pory stabilizacj ę przychodów w ci ą gu roku, a przede wszystkim eliminuje zjawisko subsydiowania skro ś nego, czyni ą c taryf ę czytelniejsz ą i sprawiedliwsz ą obni ż aj ą c jednocze ś nie ceny jednostkowej wody i ś cieków”. Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e grup ę odbiorców „Przemys ł spo ż ywczy” wyodr ę bniono na podstawie Rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.2005 w sprawie op ł at za korzystanie ze ś rodowiska (op ł aty za pobór wód g łę binowych). Ponadto dla tej grupy odbiorców Spó ł ka zobowi ą zana by ł a rozbudowa ć sie ć wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą oraz ponie ść dodatkowe koszty, np. obs ł ugi zad ł u ż enia po ż yczek zaci ą gni ę tych na dostosowanie sieci wod.-kan. do potrzeb kontrahentów czy koszty energii, ponoszone z tytu ł u zabezpieczania ilo ś ci wody zagwarantowanych w umowie. Jak wskaza ł a Spó ł ka, taryfy na rok 2007 r. zosta ł y opracowane zgodnie z rozporz ą dzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28.06.2006 r. W taryfie ustalono sposób okre ś lenia wspó ł czynników alokacji kosztów, które powinny by ć wyliczone na podstawie udzia ł ów poszczególnych grup odbiorców us ł ug w ca ł kowitej ilo ś ci dostarczonej im wody lub odebranych ś cieków. W przypadku grupy „Przemys ł spo ż ywczy”, w okresie, na podstawie którego przygotowywany by ł wniosek taryfowy na 2007 rok sprzeda ż roczna wody dla tej grupy kszta ł towa ł a si ę na poziomie 36,63% ca ł ej sprzeda ż y wody. Sprzeda ż wody dla gospodarstw domowych by ł a na poziomie 47,32%, co oznacza, ż e na terenie prowadzenia dzia ł alno ś ci Spó ł ki 3 753 gospodarstw domowych zu ż ywa tylko o ok. 10% wody wi ę cej ni ż 11 odbiorców przemys ł u spo ż ywczego. Wed ł ug § 2 pkt 11) wymienionego Rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa stawka op ł aty abonamentowej jest to „wielko ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, w z ł na odbiorc ę us ł ug za okres rozliczeniowy, któr ą odbiorca us ł ug jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo-kanalizacyjnemu za utrzymanie w gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych oraz jednostk ę us ł ugi odczytu wodomierza lub urz ą dzenia pomiarowego i rozliczenia nale ż no ś ci za ilo ść dostarczonej wody lub ilo ść odprowadzonych ś cieków” (do stawki op ł aty abonamentowej dolicza si ę podatek od towarów i us ł ug). Z kolei poj ę cie „gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug” jest zdefiniowane z § 2 pkt 12) ww. rozporz ą dzenia jako „koszty eksploatacji i utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych, stanowi ą cych nie wi ę cej ni ż 15 % ca ł o ś ci tych kosztów, podzielonych zgodnie z przyj ę tym wspó ł czynnikiem alokacji na taryfowe grupy odbiorców oraz liczb ę odbiorców w danej grupie taryfowej”. Zdaniem Spó ł ki stawka op ł aty abonamentowej nie jest ani op ł at ą za odczytanie licznika, ani abonamentem za posiadany wodomierz, lecz cz ęś ciowym (maksymalnie 15% ca ł o ś ci) poniesieniem kosztów eksploatacji i utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych, podzielonych zgodnie z przyj ę tym wspó ł czynnikiem alokacji najpierw na taryfowe grupy odbiorców (proporcjonalnie do procentowego strumienia us ł ug ś wiadczonych dla ca ł ej grupy) a nast ę pnie na liczb ę odbiorców w danej grupie taryfowej. Jak wskaza ł a Spó ł ka, w zwi ą zku z przyj ę ciem takich zasad wzros ł y op ł aty (w porównaniu z latami poprzednimi) w jednej z grup a zmala ł y w grupie gospodarstw domowych i innych (np. szko ł y, przedszkola, handel, drobne us ł ugi), przy czym zmiana sposobu naliczania op ł aty sta ł ej nie wp ł yn ęł a na wysoko ść wp ł ywów ZWiK Strzelin z tego tytu ł u a spowodowa ł a zmian ę roz ł o ż enia cz ęś ci kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzanie ś cieków na poszczególne grupy odbiorców. Tak wi ę c w roku 2007 op ł aty sta ł e zosta ł y skalkulowane na poziomie 9,63% ca ł o ś ci kosztów eksploatacji i utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowych i 9 kanalizacyjnych, co oznacza, ż e Spó ł ka nie skorzysta ł a z mo ż liwo ś ci ustalonej w przepisach ustawowych do ustalenia op ł aty sta ł ej na poziomie maksymalnym, czyli 15%. 5. W ramach przedmiotowego post ę powania antymonopolowego przeanalizowano wysoko ść op ł at z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków oraz wysoko ść pobieranych op ł at abonamentowych za wodomierze w 11 miastach powiatowych województwa dolno ś l ą skiego, gdzie przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjne funkcjonuj ą w formie spó ł ek prawa handlowego. Przeanalizowano równie ż zasady wyodr ę bniania grup odbiorców dla których ustalane s ą ró ż ne stawki op ł at taryfowych (za rok 2007). Dane zestawiono w tabeli nr 2. Badaniem obj ę to nast ę puj ą cych przedsi ę biorców: 1. Legnickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A.. ul. Nowodworska 1, 59-220 Legnica; 2. „Wodoci ą gi K ł odzkie” Sp. z o.o. ul. Piastowska 14 B, 57-300 K ł odzko; 3. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „Wodnik” Sp. z o.o., pl. Piastowski 12 58-560 Jelenia Góra; 4. Miejska Gospodarka Komunalna Sp. z o.o., ul. 11 Listopada 17, 56-400 Ole ś nica; 5. Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Rze ź nicza 1, 59-300 Lubin; 6. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Łą kowa 52, 67-200 G ł ogów; 7. Ś widnickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Wroc ł awska 10, 58- 100 Ś widnica; 8. Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. ul. Kili ń skiego 25a, 58-200 Dzier ż oniów; 9. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „DELFIN” Sp. z o.o., ul.Powst. Warszawy 5, 57- 200 Z ą bkowice Ś l.; 10. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „NYSA” Sp. z o.o., ul. Bohaterów Getta 1a, 59- 900 Zgorzelec; 11. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Miejskiej Sp. z o.o. ul. D ą browskiego 2, 59-100 Polkowice. Tabela nr 3 Stawki op ł at za wod ę i ś cieki w Strzelinie i 11 miastach powiatowych woj. dolno ś l ą skiego obowi ą zuj ą ce w 2007 roku Lp. Miasto cena netto 1m 3 dostarczanej wody (2007 r.) cena netto 1m 3 odbieranych ś cieków (2007 r.) wyodr ę bnienie osobnej grupy "Przemys ł spo ż ywczy" 1 Strzelin przem. spo ż . 3,51 4,75 X Strzelin pozostali odb. 3,02 4,36 TAK 2 Z ą bkowice Ś l. 2,42 3,98 NIE 3 G ł ogów 3,02 4,68 NIE 4 Dzier ż oniów 3,59 3,34 NIE 5 Jelenia Góra 3,88 2,89 NIE 6 Zgorzelec 2,64 3,32 NIE 7 Ole ś nica 2,02 2,83 TAK 8 K ł odzko 2,25 1,97 TAK* 9 Lubin 2,35 3,18 NIE 10 Ś widnica 2,92 4,89 TAK** 11 Legnica 2,98 4,51 NIE 12 Polkowice 4,63 5,87 NIE 10 (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116, 168, 224-238, 256-260, 273-302, 341-385, 420-425, 426-442, 477-491, 517-526, 645-652, 662-671) - * wyodr ę bniono grup ę taryfow ą : „odbiorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść w zakresie produkcji ż ywo ś ci i farmaceutyków; - ** wyodr ę bniono grup ę taryfow ą : „przetwórstwo rolno-spo ż ywcze” Z powy ż szych danych wynika, i ż wyodr ę bnianie osobnej grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy” nie jest regu łą a zdecydowanie wi ę cej przedsi ę biorstw wodno-kanalizacyjnych stosuje podzia ł odbiorców na dwie grupy: „gospodarstwa domowe” (indywidualni odbiorcy: osoby fizyczne) i „pozostali odbiorcy” (przedsi ę biorcy i inne podmioty, np. szpitale, szko ł y). Tylko niektóre przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjne wydzielaj ą inne grupy odbiorców (spo ś ród 12 badanych: cztery: Strzelin, Ś widnica, Ole ś nica i K ł odzko). Do tej grupy nale ż y tak ż e ZWiK, który obok ww. dwóch grup odbiorców utworzy ł trzeci ą : „przemys ł spo ż ywczy”. Dokonano tak ż e porównania wysoko ś ci stawek op ł at za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki w Strzelinie i w 11 badanych miastach, które przedstawiono na wykresach nr 1 i 2. Wykres nr 1 Ceny netto 1 m (3) dostarczanej wody w 2007 r. 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5 5,5 Strzelin Z ą bkowice Ś l. G ł ogów Dzier ż oniów Jelenia Góra Zgorzelec Ole ś nica K ł odzko Lubin Ś widnica Legnica Polkowice miasto cena (PLN) 11 Wykres nr 2 Ceny netto 1 m(3) odprowadzanych ś cieków w 2007 r. 0 1 2 3 4 5 6 7 Strzelin Z ą bkowice Ś l. G ł ogów Dzier ż oniów Jelenia Góra Zgorzelec Ole ś nica K ł odzko Lubin Ś widnica Legnica Polkowice miasto cena (PLN) (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116, 168, 224-238, 256-260, 273-302, 341-385, 420-425, 426-442, 477-491, 517-526, 645-652, 662-671) Powy ż sze zestawienia wskazuj ą , i ż taryfy op ł at za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki w Strzelinie nale żą do grupy stawek wy ż szych spo ś ród badanych (obok Dzier ż oniowa, G ł ogowa i Polkowic – najwy ż sze stawki op ł at za wod ę oraz obok Dzier ż oniowa, G ł ogowa i Polkowic, Legnicy i Ś widnicy – najwy ż sze stawki op ł at za ś cieki), jednak s ą ni ż sze od najwy ż szej stawki spo ś ród badanych przedsi ę biorców (tj. przedsi ę biorca z Polkowic), odpowiednio o ok. 24 % (woda) i 19% ( ś cieki). 6. W ramach prowadzonego post ę powania zebrano tak ż e informacje na temat zasad ustalania stawek abonamentowych za wodomierze w 11 miastach powiatowych województwa dolno ś l ą skiego. Spo ś ród analizowanych miast, w Zgorzelcu i Polkowicach op ł at abonamentowych nie pobiera si ę . Dane dotycz ą ce wysoko ś ci stawek op ł at abonamentowych za wodomierze stosowanych przez ZWiK oraz w badanych przedsi ę biorstwach w roku 2006 i 2007, zestawiono w tabelach 4 i 5. W zwi ą zku z tym, ż e w ró ż nych przedsi ę biorstwach wodno-kanalizacyjnych stawki op ł at abonamentowych albo s ą ustalane w ró ż nej wysoko ś ci, albo s ą jednakowe niezale ż nie od ś rednicy wodomierza, dla porównania ich wysoko ś ci pos ł u ż ono si ę ś redni ą . 12 Tabela nr 4 Stawki op ł at abonamentowych za wodomierze w 11 miastach powiatowych woj. dolno ś l ą skiego w 2006 roku stawka wg ś rednicy wodom, Lp. 15;20 25;32 40;50 65;80 100;125 150;200 ś rednia stawka 1 Strzelin - pozost. odb. 4,47 8,14 29 84 117,27 315 92,98 2 Strzelin - przem. spo ż . 4,47 8,14 29 84 117,27 315 92,98 3 Z ą bkowice Ś l. 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,60 4 G ł ogów 4,56 11,53 78,65 78,65 97,42 97,42 61,37 5 Dzier ż oniów 5,1 6,94 25,6 25,6 25,6 152,31 40,19 6 Jelenia Góra 3,45 8,52 8,52 64,26 74,67 74,67 39,02 7 Zgorzelec X x x x X x x 8 Ole ś nica 2,98 2,98 2,98 2,98 2,98 2,98 2,98 9 K ł odzko 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 10 Lubin 3,35 9,34 46,83 46,83 46,83 46,83 33,34 11 Ś widnica 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,60 12 Legnica 3,3 7,73 84,27 84,27 84,27 84,27 58,02 13 Polkowice X x x x X x x Wykres nr 3 Ś rednia stawka op ł aty abonamentowej za rok 2006 w badanych miastach powiatowych woj.. dolno ś l ą skiego 0,00 10,00 20,00 30,00 40,00 50,00 60,00 70,00 80,00 90,00 100,00 Strzelin - pozost. odb. Strzelin - przem. spo ż . Z ą bkowice Ś l. G ł ogów Dzier ż oniów Jelenia Góra Zgorzelec Ole ś nica K ł odzko Lubin Ś widnica Legnica Polkowice warto ść w z ł (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116, 168, 224-238, 256-260, 273-302, 341-385, 420-425, 426-442, 477-491, 517-526, 645-652, 662-671) 13 Tabela nr 5 Stawki op ł at abonamentowych za wodomierze w 11 miastach powiatowych woj. dolno ś l ą skiego w 2007 roku stawka wg ś rednicy wodomierza Lp. 15;20 25;32 40;50 65;80 100;125 150;200 ś rednia stawka 1 Strzelin - pozost. odb. 4,41 10,14 29,55 73,65 176,4 441 122,53 2 Strzelin - przem. spo ż . 75,14 172,82 503,44 1284,84 3005,6 7514 2092,64 3 Z ą bkowice Ś l. 3,1 3,1 3,1 3,1 3,1 3,1 3,10 4 G ł ogów 4,56 11,53 78,65 78,65 97,42 97,42 61,37 5 Dzier ż oniów 5,1 6,94 25,6 25,6 25,6 152,31 40,19 6 Jelenia Góra 4,25 4,25 4,25 4,25 4,25 4,25 4,25 7 Zgorzelec X x x x X x x 8 Ole ś nica 3,44 3,44 3,44 3,44 3,44 3,44 3,44 9 K ł odzko 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 3,65 10 Lubin 3,35 9,34 46,83 46,83 46,83 46,83 33,34 11 Ś widnica 2,8 2,8 2,8 2,8 2,8 2,8 2,80 12 Legnica 3,27 7,76 74,94 83,67 83,67 83,67 56,16 13 Polkowice X x x x X x x Wykres nr 4 Ś rednia stawka op ł at abonamentowych za 2007 rok w badanych miastach powiatowych woj dolno ś l ą skiego 0,00 500,00 1000,00 1500,00 2000,00 2500,00 Strzelin - pozost. odb. Strzelin - przem. spo ż . Z ą bkowice Ś l. G ł ogów Dzier ż oniów Jelenia Góra Zgorzelec Ole ś nica K ł odzko Lubin Ś widnica Legnica Polkowice waro ść w z ł (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116, 168, 224-238, 256-260, 273-302, 341-385, 420-425, 426-442, 477-491, 517-526, 645-652, 662-671) Powy ż sze zestawienia wskazuj ą , i ż w 2006 roku ś rednia stawka op ł at abonamentowych za wodomierze w Strzelinie (92,98 z ł ) by ł a najwy ż sza spo ś ród badanych przedsi ę biorstw. W 2006 roku stawki op ł at abonamentowych ustalonych przez ZWiK dla grup odbiorców „pozostali odbiorcy” i „przemys ł spo ż ywczy” ustalono na tym samym poziomie. Z kolei w 2007 roku stawki op ł at dla grup odbiorców „pozostali odbiorcy” i „przemys ł spo ż ywczy” ustalono zró ż nicowane stawki, które ró ż ni ą si ę mi ę dzy sob ą znacz ą co, tj. ś rednia 14 stawka dla „przemys ł u spo ż ywczego jest ponad 17-krotnie (o ponad 1600%) wy ż sza od ś redniej stawki dla grupy „odbiorcy pozostali”. Ponadto wysoko ść ś redniej stawki op ł at abonamentowych za wodomierze w Strzelinie dla grupy „pozostali odbiorcy” w Strzelinie (122,53 z ł ) by ł a, podobnie jak w 2006 r. najwy ż sza spo ś ród badanych przedsi ę biorstw. Z powy ż szych zestawie ń wynika tak ż e, ż e spo ś ród badanych przedsi ę biorstw wodno- kanalizacyjnych tylko Spó ł ka zastosowa ł a wyodr ę bnienie stawki op ł aty abonamentowej dla grupy „przemys ł spo ż ywczy”. U pozosta ł ych przedsi ę biorców, gdzie wyodr ę bniono tak ą grup ę spo ś ród „pozosta ł ych odbiorców”, tj. w Ole ś nicy, Ś widnicy i K ł odzku, stawka abonamentowa dla grup „przemys ł spo ż ywczy” i „pozostali odbiorcy” ustalana jest na identycznym poziomie. Dynamik ę zmian op ł at abonamentowych w latach 2006 – 2007 w Strzelinie (dla dwóch grup odbiorców) i w pozosta ł ych miastach zestawiono w tabeli nr 6 Tabela nr 6 Dynamika zmian stawek op ł at abonamentowych w latach 2006 – 2007 w Strzelinie (dla dwóch grup odbiorców) i w pozosta ł ych miastach Lp. Miasto 15;20 25;32 40;50 65;80 100;125 150;200 1 zmiana w % zmiana w % zmiana w % zmiana w % zmiana w % zmiana w % 1 Strzelin - przem. spo ż . 1580,98% 2023,10% 1636,00% 1429,57% 2462,97% 2285,40% 2 Strzelin - pozost. odb. -1,34% 24,57% 1,90% -12,32% 50,42% 40,00% 3 Z ą bkowice Ś l. 19,23% 19,23% 19,23% 19,23% 19,23% 19,23% 4 G ł ogów 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 5 Dzier ż oniów 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 6 Jelenia Góra 23,19% -50,12% -50,12% -93,39% -94,31% -94,31% 7 Zgorzelec x X x x x x 8 Ole ś nica 15,44% 15,44% 15,44% 15,44% 15,44% 15,44% 9 K ł odzko 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 10 Lubin 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 11 Ś widnica 7,69% 7,69% 7,69% 7,69% 7,69% 7,69% 12 Legnica -0,91% 0,39% -11,07% -0,71% -0,71% -0,71% 13 Polkowice x X x x x x (opracowanie w ł asne na podstawie zebranych danych, karty: 97-98, 114-116, 168, 224-238, 256-260, 273-302, 341-385, 420-425, 426-442, 477-491, 517-526, 645-652, 662-671) Powy ż sze dane wskazuj ą , ż e przeprowadzone w 2007 roku podwy ż ki stawek op ł at abonamentowych tylko w Strzelinie dla grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” przybra ł y rozmiary wielokrotnie przewy ż szaj ą ce podwy ż ki w innych miastach, a nawet w samym Strzelinie w zakresie podwy ż ek op ł at abonamentowych dla grupy taryfowej „pozostali odbiorcy”, gdzie nawet w dwóch przypadkach - dla ś rednicy 15;20 i 65;80 - stawki op ł at zosta ł y obni ż one odpowiednio o 1,34% i 12,32%. Spo ś ród innych badanych miast tylko w Z ą bkowicach Ś l., Ole ś nicy, Ś widnicy i Jeleniej Górze przeprowadzono znacz ą ce podwy ż ki stawek op ł at abonamentowych (od ponad 7% do 23%), z tym, ż e w ostatnim z wymienionych miast podwy ż ka wynik ł a z rezygnacji przez miejscowe przedsi ę biorstwo wodno- kanalizacyjne z ró ż nicowania op ł at abonamentowych wed ł ug ś rednicy wodomierza i wprowadzenia jednolitej stawki dla wszystkich rodzajów wodomierzy. Skutkiem tego w 15 Jeleniej Górze podwy ż szeniu o ponad 23% uleg ł a stawka op ł at za wodomierze o najmniejszej ś rednicy (15;20), ale jednocze ś nie obni ż y ł y si ę stawki op ł at za wodomierze o wi ę kszych przekrojach, odpowiednio o ponad 50%, 93% i 94%. W pozosta ł ych miastach stawki op ł at abonamentowych za rok 2007 pozosta ł y w stosunku do 2006 roku albo na niezmienionym poziomie (G ł ogów, Dzier ż oniów, K ł odzko, Lubin), albo uleg ł y nieznacznemu obni ż eniu (Legnica). 7. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Obecnie, przy zawieraniu ww. umów Spó ł ka stosuje wzorzec umowny pn. „Umowa Nr … na dostaw ę wody i odbiór ś cieków” (zw. dalej Umow ą ) – wzorzec stosowany od dnia 7 stycznia 2005 r. W wymienionym wzorcu umownym, umieszczono zapis § 3 ust.3 zgodnie z którym „ Wodoci ą gom przys ł uguje prawo (…) zamkni ę cia lub ograniczenia dop ł ywu wody i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody na uj ę ciu, (…) g) przerwy w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe ”. Zgodnie z kolejnymi postanowieniami umownymi „ Wodoci ą gi nie odpowiadaj ą za obni ż enie ci ś nienia i przerwy w dostawie wody z przyczyn wymienionych w ust.3 ” (§ 3 ust.4 Umowy) a „ Z powy ż szych tytu ł ów (z wyj ą tkiem pkt b i c ust.3) „Odbiorcy” nie przys ł uguje odszkodowanie ” (§ 3 ust.5 Umowy) (dowód: karta 103-106). Ponadto, w umowach z niektórymi odbiorcami (w tym w umowie z dnia 1 stycznia 2002 r. zawartej z Zawiadamiaj ą cym – PPUH „Harp”), do chwili obecnej obowi ą zuj ą umowy zawarte w oparciu o stary wzorzec umowny zast ą piony od dnia 7 stycznia 2005 r. przez aktualnie obowi ą zuj ą cy. W wymienionym nowym umownym, równie ż umieszczono zapis § 3 ust.3 zgodnie z którym „ Wodoci ą gom przys ł uguje prawo (…) zamkni ę cia lub ograniczenia dop ł ywu wody i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody na uj ę ciu, b) awarii urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, (…) g) przerwy w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe ”. Podobnie jak w nowym wzorze Umowy, zgodnie z kolejnymi postanowieniami umownymi „ Wodoci ą gi nie odpowiadaj ą za obni ż enie ci ś nienia i przerwy w dostawie wody z przyczyn wymienionych w ust.3 ” (§ 3 ust.4 Umowy) a „ Z powy ż szych tytu ł ów „Odbiorcy” nie przys ł uguje odszkodowanie ” (§ 3 ust.5 Umowy), z t ą ró ż nic ą , ż e Spó ł ka wy łą czy ł a si ę od mo ż liwo ś ci uznania prawa odbiorcy do odszkodowania dodatkowo w sytuacji „awarii urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej”. (dowód: karta 28-29) II. Oceniaj ą c powy ż szy stan faktyczny sprawy, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: 1. Okre ś lenie zarzutu. Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelinie postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin, polegaj ą cego na: 1) bezpo ś rednim narzucaniu nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki w nast ę pstwie ustalenia miesi ę cznych stawek op ł at abonamentowych za wodomierze dla odbiorców zakwalifikowanych wed ł ug taryfikatora op ł at do grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” w wysoko ś ci (netto): - 75,14 z ł za wodomierz o ś rednicy 15; 20, - 172,82 z ł za wodomierz o ś rednicy 25; 32, - 503,44 z ł za wodomierz o ś rednicy 40; 50, - 1284,84 z ł za wodomierz o ś rednicy 65; 80, 16 - 3005,60 z ł za wodomierz o ś rednicy 100; 125, - 7 514,00 z ł za wodomierz o ś rednicy 150; 200, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust.1 i ust.2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) stosowanie przez ww. przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji na skutek wyodr ę bnienia w taryfikatorze op ł at osobnej grupy odbiorców pn. „przemys ł spo ż ywczy” i ustalenia dla tej grupy wy ż szych stawek op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków oraz znacz ą co wy ż szych stawek op ł at abonamentowych za wodomierze dla odbiorców „przemys ł spo ż ywczy”, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 3) narzucanie przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci umów na dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi dostawca wody nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, awari ą urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, zanieczyszczeniem wody w uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz przerw ą w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , 2. Naruszenie interesu publicznego. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie wszcz ę cie i przeprowadzenie post ę powania antymonopolowego by ł o zasadne z punktu widzenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […] celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). W ś wietle powy ż szego orzecznictwa dobrem chronionym na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania konkurencji oraz zapewnieniu ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów jako zjawisk o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zgodnie z orzecznictwem antymonopolowym naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć jednak miejsce tak ż e wówczas, gdy okre ś lone zachowania wymierzone s ą w bli ż ej nieokre ś lony kr ą g uczestników rynku, ale gdy skierowane s ą do jednego podmiotu lub grupy podmiotów. W wyroku z dnia 12.09.2003 r. sygn. akt I CKN 504/01 S ą d Najwy ż szy uzna ł za dopuszczalne i uzasadnione wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, gdy pokrzywdzonym jest bezpo ś rednio jeden podmiot. Nale ż y mie ć bowiem na wzgl ę dzie, i ż orzeczenie w takiej sprawie b ę dzie pe ł ni ł o funkcj ę prewencyjn ą i s ł u ż y ł o ochronie nieograniczonej liczby kolejnych, potencjalnych konsumentów i kontrahentów. W podobny sposób S ą d Najwy ż szy wypowiedzia ł si ę w uzasadnieniu wyroku 17 z dnia 26.02.2004 r. sygn. akt III SK 2/04 wskazuj ą c, i ż naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nale ż y przywo ł a ć tak ż e wyrok z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. III SK 40/07) w którym S ą du Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce nie tylko wówczas gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, ale tak ż e gdy dzia ł ania te wywo ł a ł y na rynku inne niekorzystne zjawiska, tj. nie jest istotne czy dotyczy ł y konkretnego przedsi ę biorcy. Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie (...) zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę – naruszaj ą interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. W niniejszej sprawie, ZWiK postawiono zarzuty nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e ZWiK z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem swoich kontrahentów, wywierania na nich presji rynkowej i narzucania warunków umów. Bezsprzecznym jest równie ż , i ż w przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym bezpo ś rednio poszkodowanym w wyniku zarzucanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych wy ż ej w punkcie 1.1) i 1.2) (w przypadku ich stwierdzenia) by ł oby 8 podmiotów – przedsi ę biorców zaliczonych do grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy”. W ocenie organu antymonopolowego, w ś wietle powo ł anego wy ż ej orzecznictwa, nie stanowi to przeszkody dla uznania, ż e rozpoznawana z wniosku sprawa ma charakter publicznoprawny. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest bowiem dowolne nadu ż ycie przez dominanta si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. W przypadku, gdyby kwestionowane dzia ł ania ZWiK uznane zosta ł y za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę wyra ż aj ą ce si ę w eksploatowaniu przez Spó ł k ę zajmowanej na rynku pozycji z uszczerbkiem dla ww. 8 przedsi ę biorców, naruszony zosta ł by zatem interes publiczny. Ponadto, w razie stwierdzenia, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o stosowania przez ZWiK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zapad ł e orzeczenie mia ł oby charakter prewencyjny, tj. zapobiega ł oby wyst ą pieniu podobnych narusze ń w przysz ł o ś ci w odniesieniu do innych kontrahentów ZWiK, których liczby nie sposób okre ś li ć i w tym sensie s ł u ż y ł oby ochronie interesu publicznoprawnego. Je ś li chodzi o zarzut okre ś lony wy ż ej w punkcie 1.3) dotycz ą cy stosowania postanowienia zamieszczonego we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez Spó ł k ę w obrocie gospodarczym – stosowanych zarówno wzgl ę dem konsumentów, jak i wzgl ę dem pozosta ł ych odbiorców, o s ł uszno ś ci podj ę tych dzia ł a ń przez Prezesa Urz ę du w przedmiotowej sprawie ś wiadczy fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o te 18 wzorce, a tak ż e w potencjalnych kontrahentów przedsi ę biorcy. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem w szeroki i bli ż ej nieokre ś lony kr ą g podmiotów, w ś ród których znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci b ę d ą cy najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. Zachowania ZWiK skutkuj ą zatem znacznym stopniem zagro ż enia interesu publicznoprawnego, co wynika z powszechnego charakteru stosowanych przez Spó ł k ę praktyk. W takich okoliczno ś ciach interwencja Prezesa Urz ę du podj ę ta w formie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na gruncie ustawy o ochronie […], sta ł a si ę konieczna i ma na celu ochron ę interesu spo ł ecznego mieszka ń ców i przedsi ę biorców z terenu Gminy Strzelin, gdzie jedynym dostawc ą us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków jest Spó ł ka. 3. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego Poniewa ż zachowania podmiotów odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) – rynku towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (m.in. rzeczy, us ł ugi). Natomiast rynek w uj ę ciu geograficznym odnosi si ę do obszaru, na jakim te towary s ą oferowane. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez uczestnika post ę powania s ą us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków. Tak wi ę c w uj ę ciu produktowym ZWiK prowadzi dzia ł alno ść na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Spó ł ka jest jedynym przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym, oferuj ą cym tego rodzaju us ł ugi na terenie Gminy Strzelin. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody i odprowadzania ś cieków rynek w uj ę ciu geograficznym wyznaczony jest przez znajduj ą c ą si ę na terenie ww. gminy sie ć wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą , poprzez któr ą dostarczana jest woda i odprowadzane ś cieki. Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e odbiorcy ww. us ł ug nie maj ą alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia poza wpi ę ciem si ę do sieci nale żą cej do ZWiK. Poj ę cie alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia nie obejmuje swoj ą tre ś ci ą mo ż liwo ś ci zaspokojenia potrzeb zaopatrzeniowych we w ł asnym zakresie. Aby nowe ź ród ł o zaopatrzenia mog ł o by ć uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi ono spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych (Wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn akt XVII Ama 44/00). Takie alternatywne ź ród ł o dostaw wody dla odbiorców z terenu Gminy Strzelin nie wyst ę puje. Tak wi ę c, rynek w uj ę ciu geograficznym obejmuje obszar Gminy Strzelin . Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie s ą wi ę c us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków na obszarze Gminy Strzelin. 4. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika post ę powania na rynku w ł a ś ciwym Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . 19 Próbuj ą c ustali ć , czy na rynku w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y mie ć na uwadze definicj ę , zawart ą w art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z t ą definicj ą pozycja dominuj ą ca to taka pozycja przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku w ł a ś ciwym przekracza 40 %. Okre ś laj ą c pozycj ę rynkow ą Spó ł ki niezb ę dne jest wi ę c przes ą dzenie czy jej si ł a ekonomiczna umo ż liwia prowadzenie dzia ł alno ś ci w znacznym stopniu niezale ż nie od swych konkurentów i kontrahentów. Jak wspomniano, na rynku odprowadzania ś cieków na terenie wymienionych gmin, ZWiK jest dysponentem jedynej wyst ę puj ą cej tam sieci wodno-kanalizacyjnej. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) Spó ł ka jest monopolist ą naturalnym, wype ł nia zatem norm ę art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Na obszarze Gminy Strzelin nie ma dla odbiorców alternatywnego ź ród ł a dostawy wody, ni ż na drodze zawarcia przedmiotowej umowy z ZWiK. Poniewa ż na rynku w ł a ś ciwym uczestnik nie spotyka si ę z ż adn ą konkurencj ą , posiada zatem si łę ekonomiczn ą , przy u ż yciu której mo ż e zapobiega ć nie tylko efektywnej konkurencji, ale tak ż e dzia ł a ć w pewnym stopniu niezale ż nie od swoich klientów, a w szczególno ś ci wykorzystywa ć swoj ą pozycj ę rynkow ą do narzucania swoich warunków umownych. 5. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 9 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Do stwierdzenia stosowania przez Spó ł k ę zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , obok wykazania, i ż posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, konieczne jest udowodnienie spe ł nienia przes ł anek wynikaj ą cych z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z o ochronie konkurencji i konsumentów , do których nale żą : a) posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym lub lokalnym, b) bezpo ś rednie narzucenie ceny z racji posiadanej si ł y rynkowej, c) nieuczciwy, ra żą co wygórowany charakter ceny. Ad.a) Jak ju ż wskazano wy ż ej, ZWiK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad. b) Narzucanie cen, które w rozpatrywanym przypadku obejmuje op ł aty zawarte w taryfie, musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez podmiot dominuj ą cy posiadaj ą cy si łę rynkow ą . Przez cen ę - zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - rozumie si ę ceny, jak równie ż op ł aty o charakterze cen, mar ż e handlowe, prowizje i narzuty do cen. Taryfa, zgodnie z art.2 pkt 12 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków , jest to zestawienie og ł oszonych publicznie cen i stawek op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków oraz warunki ich stosowania. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne ustala taryfy zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz rozporz ą dzeniem taryfowym, tj. rozporz ą dzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o 20 zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz.886) [zw. dalej rozporz ą dzeniem taryfowym]. Ustalone w niej stawki op ł at (w tym tak ż e stawki op ł aty abonamentowe) s ą cenami na gruncie ustawy o ochronie (…) , zgodnie z definicj ą okre ś lon ą w art.4 pkt 8 tej ustawy. Stawki op ł at abonamentowych i ceny ustalone w taryfie po jej zatwierdzeniu w drodze uchwa ł y rady gminy obowi ą zuj ą wszystkich odbiorców wody i dostawców ś cieków na terenie dzia ł ania przedsi ę biorstwa. Ponadto stosownie do art.24 ust.8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków „Je ż eli rada gminy nie podejmie uchwa ł y w terminie, o którym mowa w ust. 5, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodz ą w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf”. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Jak ju ż wspomniano, Rada Gminy Strzelin nie podj ęł a stosownej uchwa ł y zatwierdzaj ą cej taryfy na rok 2007, w zwi ą zku z czym wesz ł y one w ż ycie w ww. trybie. Od dnia 01.01.2007 r. taryfa obowi ą zuj ą ca na terenie Gminy Strzelin okre ś la obok wysoko ś ci stawek op ł at za dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków tak ż e miesi ę czne stawki op ł at abonamentowych za wodomierze (wg wskazanych wy ż ej, poszczególnych przekrojów). Odbiorcy us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków nie maj ą ż adnego wp ł ywu na wysoko ść op ł at zawartych w taryfie. W tym stanie rzeczy w pe ł ni uzasadnione jest twierdzenie, i ż Spó ł ka narzuci ł a te ceny swoim klientom z tego obszaru. Tym samym druga przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. bezpo ś rednie narzucenie ceny z racji posiadanej si ł y rynkowej, zosta ł a spe ł niona. Ad. c) Je ś li chodzi o trzeci ą z ww. przes ł anek, to ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie wprowadza ż adnych jednoznacznych kryteriów jako ś ciowych, pozwalaj ą cych na dokonywanie oceny, czy dane warunki s ą uczciwe czy nieuczciwe. W odniesieniu do warunków cenowych w umowach poj ę cie warunku nieuczciwego wymienionego w omawianym przepisie przybli ż y ć maj ą ceny nadmiernie wygórowane i ra żą co niskie, art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mówi bowiem o narzucaniu cen nieuczciwych, w tym cen nadmiernie wygórowanych lub ra żą co niskich, jednak ż e i te okre ś lenia nie s ą precyzyjne. W tym stanie rzeczy ocena, czy dane warunki s ą nieuczciwe nale ż y do orzecznictwa. Analizuj ą c ten przepis z ca łą pewno ś ci ą mo ż na stwierdzi ć , i ż poj ę cie „ceny nieuczciwej” jest poj ę ciem szerszym i obejmuje równie ż inne ceny, poza cen ą nadmiernie wygórowan ą lub ra żą co nisk ą . Za przyj ę ciem takiego stanowiska przemawia równie ż orzecznictwo. S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt III SK 50/04 wyrazi ł pogl ą d, i ż „(…) wyk ł adania art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uwzgl ę dniaj ą ca cel tej ustawy i ca ł y kontekst normatywny tego przepisu prowadzi do wniosku, ż e poj ę cie „nieuczciwa cena” mo ż e by ć odniesione tak ż e do przypadku, w którym przedsi ę biorca kalkuluj ą c cen ę , uwzgl ę dnia koszt, który nie zosta ł przez niego poniesiony w zwi ą zku ze sprzeda żą towaru lub ś wiadczeniem us ł ug na rzecz konkretnego kontrahenta, przy czym nie ma w tym przypadku znaczenia, czy w taki sposób skalkulowana cena jest „nadmiernie wygórowana, wystarczy ż e jest nieuczciwa”. Kieruj ą c si ę tre ś ci ą art 9 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) za cen ę nieuczciw ą traktowa ć nale ż y niew ą tpliwie cen ę „nadmiernie wygórowan ą ”. Żą danie przez przedsi ę biorc ę zbyt wysokich cen za produkt lub us ł ug ę w warunkach wolnej konkurencji (tj. panuj ą cej na rynku, na którym dzia ł a znaczna ilo ść podmiotów oferuj ą cych substytutywne towary) — z regu ł y skutkowa ć b ę dzie utrat ą klienteli, którzy korzysta ć b ę d ą z ta ń szej oferty konkurenta. Tego rodzaju „przerzucenie si ę ” nabywców na substytutywne towary konkurenta jest jednak 21 ograniczone na rynku, na którym dany przedsi ę biorca dysponuje pozycj ą dominuj ą c ą a tym bardziej monopolistyczn ą W takim bowiem przypadku mechanizmy skutecznej konkurencji s ą zredukowane — co dotyczy tak ż e konkurencji cenowej. To za ś pozwala dominantowi na nieuzasadnione podwy ż szanie cen, których utrzymanie si ę nie by ł oby mo ż liwe w warunkach funkcjonowania w pe ł ni konkurencyjnego rynku. Stosowanie takich cen stanowi typowy przyk ł ad praktyki wykorzystuj ą cej swego rodzaju ekonomiczne uzale ż nienie nabywców od oferty dominanta (praktyka eksploatacyjna) 1 . Jest to wi ę c praktyka godz ą ca w interesy przedsi ę biorców i konsumentów i st ą d uznana zosta ł a za typowy przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej — czyli zachowania obj ę tego zakazem na mocy art. 9 ust. 1. Tak wi ę c przez cen ę nadmiernie wygórowan ą nale ż y rozumie ć cen ę narzucon ą nabywcy przez podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą , z racji posiadania si ł y rynkowej, ra żą co zawy ż on ą w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia, której odbiorca nie zaakceptowa ł by w przypadku spotkania si ę przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą z istotn ą konkurencj ą . Cena taka w sposób istotny narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy okre ś lon ą w art. 487 § 2 k.c. Cena nadmiernie wygórowana jest sprzeczna z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, która jednak nie zawiera kryteriów pozwalaj ą cych odró ż ni ć cen ę nadmiernie wygórowan ą od innych cen stosowanych w obrocie. Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci w sprawie United Brands z 1978 r. uzna ł za cen ę nadmiernie wygórowan ą cen ę , która nie znajduje uzasadnienia w odniesieniu do ,,ekonomicznej warto ś ci” sprzedawanego produktu. ,,Ekonomiczn ą warto ść ” sprowadzi ł za ś do kosztów w ł asnych firmy dominuj ą cej i cen jej konkurentów. Stosunek pomi ę dzy kosztami i rzekom ą cen ą nadmiernie wygórowan ą jest mierzony zyskiem. „Odniesienie natomiast do cen konkurentów, mo ż e by ć baz ą porównawcz ą , dla okre ś lenia czy zdolno ść firmy do osi ą gania wi ę kszej rentowno ś ci jest rezultatem wi ę kszej efektywno ś ci, chocia ż – jak przyznaje Trybuna ł – jest to narz ę dzie dosy ć surowe, aczkolwiek u ż yteczne dla poszukiwania cen nadmiernie wygórowanych”. 2 Zgodnie z praktyk ą orzecznicz ą Prezesa Urz ę du, przy okre ś leniu nadmiernie wygórowanego charakteru narzuconej ceny stosowanymi miernikami s ą : A) koszty uzasadnione (kalkulacja ceny), B) wielko ść zysku na sprzeda ż y, C) dynamika wzrostu cen, D) ceny na rynkach porównywalnych. Ad A) koszty uzasadnione (kalkulacja ceny), Aktami prawnymi, które aktualnie reguluj ą zasady ustalania op ł at za wod ę i ś cieki oraz op ł at sta ł ych s ą przywo ł ane wy ż ej ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków . Jak ju ż wspomniano, zgodnie z § 2 pkt 11 stawka op ł aty abonamentowej to „wielko ść wyra ż on ą w jednostkach pieni ęż nych, w z ł na odbiorc ę us ł ug za okres rozliczeniowy, któr ą odbiorca us ł ug jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo-kanalizacyjnemu za utrzymanie w gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych oraz jednostk ę us ł ugi odczytu wodomierza lub urz ą dzenia pomiarowego i rozliczenia nale ż no ś ci za ilo ść dostarczonej wody lub ilo ść odprowadzonych ś cieków; do stawki op ł aty abonamentowej dolicza si ę podatek wymieniony w pkt 9 ” (tj. podatek od towarów i us ł ug). 1 K.Kohutek, w: K.Kohutek, M.Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008, s.358. 2 Z. Jurczyk, Wybrane zagadnienia polityki konkurencji, UOKiK Warszawa 2004 r., s. 13. 22 Z kolei § 13 ust.3 rozporz ą dzenia taryfowego wymienia koszty na podstawie których kalkuluje si ę stawk ę op ł aty abonamentowej. S ą to koszty: 1) utrzymania w gotowo ś ci urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych; 2) odczytu wodomierza lub urz ą dzenia pomiarowego; 3) rozliczenia nale ż no ś ci za wod ę lub ś cieki. Tak wi ę c stanowisko Spó ł ki, która w swoich wyja ś nieniach stwierdzi ł a, i ż „stawka op ł aty abonamentowej nie jest ani op ł at ą za odczytanie licznika, ani abonamentem za posiadany wodomierz”, nale ż y uzna ć za b łę dne. Stosownie do § 2 pkt 12 rozporz ą dzenia taryfowego poj ę cie „gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug” nale ż y rozumie ć jako „ koszty eksploatacji i utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych, stanowi ą cych nie wi ę cej ni ż 15 % ca ł o ś ci tych kosztów, podzielonych zgodnie z przyj ę tym wspó ł czynnikiem alokacji na taryfowe grupy odbiorców oraz liczb ę odbiorców w danej grupie taryfowej ”. Jak ju ż wspomniano wy ż ej, ZWiK wyja ś niaj ą c ustalenie stawek op ł at abonamentowych powo ł a ł si ę na § 11 ust.5 rozporz ą dzenia taryfowego, który stanowi, ż e „Dla potrzeb alokacji kosztów na taryfowe grupy odbiorców us ł ug metody podzia ł u kosztów w szczególno ś ci uwzgl ę dniaj ą okre ś lenie: 1) wspó ł czynników alokacji kosztów wyliczonych na podstawie udzia ł ów poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug w ca ł kowitej ilo ś ci dostarczonej wody lub w ca ł kowitej ilo ś ci odebranych ś cieków - w odniesieniu do kosztów, których wysoko ść dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug jest wprost proporcjonalna do wielko ś ci ś wiadczonych us ł ug dla tych grup; 2) wspó ł czynników alokacji kosztów ustalonych w oparciu o ewidencj ę ksi ę gow ą kosztów, prowadzon ą zgodnie z obowi ą zuj ą cymi zasadami rachunkowo ś ci - w odniesieniu do kosztów, których nie da si ę podzieli ć na poszczególne taryfowe grupy odbiorców w oparciu o wielko ść ś wiadczonych us ł ug”; i w opinii Spó ł ki, uprawnia j ą do okre ś lenia wspó ł czynników alokacji kosztów, na podstawie udzia ł ów poszczególnych grup odbiorców us ł ug w ca ł kowitej ilo ś ci dostarczonej wody lub odebranych ś cieków. W przypadku grupy „przemys ł spo ż ywczy”, w okresie, na podstawie którego przygotowywany by ł wniosek taryfowy na 2007 rok sprzeda ż roczna wody dla tej grupy kszta ł towa ł a si ę na poziomie 36,63% ca ł ej sprzeda ż y wody, sprzeda ż wody dla gospodarstw domowych by ł a na poziomie 47,32%, a dla pozosta ł ych odbiorców 16,05%. W oparciu o te proporcje ZWiK dokona ł alokacji kosztów ustalonych na kwot ę 371 711 z ł , stanowi ą cej 9,63% kosztów ca ł kowitych utrzymania w gotowo ś ci urz ą dze ń wodoci ą gowych na poszczególne grupy odbiorców. Nale ż y w tym miejscu zwróci ć uwag ę , ż e w tym samym okresie roczna ilo ść odprowadzanych ś cieków przez grup ę „przemys ł spo ż ywczy” wynios ł a zaledwie 7,66% ca ł kowitej ilo ś ci odprowadzanych ś cieków, z kolei gospodarstw domowych odpowiednio 72,54% a pozosta ł ych odbiorców 19,81%. (dowód: karta 83-86 i 122) Przywo ł any wy ż ej § 11 rozporz ą dzenia taryfowego stanowi w ust.1 i ż : „Dla dokonania alokacji na taryfowe grupy odbiorców us ł ug, uzasadnione koszty po ś rednie, wspólne dla wszystkich rodzajów dzia ł alno ś ci gospodarczej zwi ą zanej ze zbiorowym zaopatrzeniem w wod ę i zbiorowym odprowadzaniem ś cieków, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne dzieli na poszczególne rodzaje prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej oraz na poszczególne taryfowe grupy odbiorców us ł ug ”. Zgodnie z ust.4 powy ż szego przepisu: „ Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne dokonuje alokacji kosztów na taryfowe grupy odbiorców us ł ug, uwzgl ę dniaj ą c lokalne uwarunkowania, w szczególno ś ci: 1) wielko ść zró ż nicowania kosztów ś wiadczenia us ł ug w poszczególnych taryfowych grupach odbiorców us ł ug, mierzon ą kosztami jednostkowymi; 23 2) dost ę pno ść danych odnosz ą cych si ę do poszczególnych rodzajów kosztów; 3) struktur ę i rodzaj planowanych taryf; 4) stabilno ść stosowanych metod alokacji kosztów; 5) wyposa ż enie w wodomierze i urz ą dzenia pomiarowe; 6) mo ż liwo ść wyodr ę bniania kosztów dla ich w ł a ś ciwej alokacji. Ponadto, zgodnie z § 11 ust.5 ww. rozporz ą dzenia: „ Dla potrzeb alokacji kosztów na taryfowe grupy odbiorców us ł ug metody podzia ł u kosztów w szczególno ś ci uwzgl ę dniaj ą okre ś lenie: 1) wspó ł czynników alokacji kosztów wyliczonych na podstawie udzia ł ów poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug w ca ł kowitej ilo ś ci dostarczonej wody lub w ca ł kowitej ilo ś ci odebranych ś cieków - w odniesieniu do kosztów, których wysoko ść dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug jest wprost proporcjonalna do wielko ś ci ś wiadczonych us ł ug dla tych grup; 2) wspó ł czynników alokacji kosztów ustalonych w oparciu o ewidencj ę ksi ę gow ą kosztów, prowadzon ą zgodnie z obowi ą zuj ą cymi zasadami rachunkowo ś ci - w odniesieniu do kosztów, których nie da si ę podzieli ć na poszczególne taryfowe grupy odbiorców w oparciu o wielko ść ś wiadczonych us ł ug”. W opinii Prezesa Urz ę du, stawki abonamentowe ustalone przez Spó ł k ę nie uwzgl ę dni ł y wszystkich czynników wymienionych w rozporz ą dzeniu taryfowym. Celem alokacji jest powi ą zanie w miar ę mo ż liwo ś ci wydatków z tymi grupami odbiorców, które korzystaj ą w wyniku poniesienia danego wydatku lub powoduj ą jego wyst ą pienie. Jak wskaza ł a Spó ł ka, przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne, w zwi ą zku z konieczno ś ci ą zachowania ci ą g ł o ś ci dostaw, jest zobowi ą zane do sta ł ej gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug. St ą d uzasadnionym i logicznym jest wydzielenie „grupy” cz ęś ci kosztów sta ł ych ponoszonych bez wzgl ę du na wielko ść zu ż ycia wody. Opiera si ę ono na twierdzeniu, i ż niezale ż nie od ś wiadczenia us ł ug, przedsi ę biorstwo ponosi koszty sta ł e niezwi ą zane z wielko ś ci ą ś wiadczenia us ł ugi. Jak szacuje sama Spó ł ka, w bran ż y wodoci ą gowo- kanalizacyjnej koszty te kszta ł tuj ą si ę na poziomie 75-90% wszystkich kosztów ponoszonych przez przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne. Powy ż sze znajduje tak ż e potwierdzenie w uzyskanym w trakcie post ę powania stanowisku Ministerstwa Infrastruktury (Departament Strategii Budownictwa i Mieszkalnictwa), w którym stwierdzono, ż e do kosztów tych zalicza si ę m.in. amortyzacj ę , wynagrodzenia, materia ł y, energi ę , podatki, op ł at ę za korzystanie ze ś rodowiska. (dowód: karta 706-707). Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y stwierdzi ć , i ż zasady wed ł ug których Spó ł ka obci ąż y ł a poszczególne grupy odbiorców stawkami op ł at nie uwzgl ę dniaj ą powy ż szych czynników, poniewa ż Spó ł ka – powo ł uj ą c si ę na wy ż ej cytowany § 11 pkt 5 rozporz ą dzenia taryfowego – ustali ł a stawki op ł aty sta ł ej za wodomierze, zgodnie z którymi poszczególne grupy odbiorców maj ą pokrywa ć koszty utrzymania gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych wprost proporcjonalnie do wielko ś ci sprzeda ż y wody dla ca ł ej grupy. Tym samym stosunkowo nieliczna grupa odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” (8 przedsi ę biorców), która zu ż y ł a 36,63 % ca ł ej sprzeda ż y wody w okresie na podstawie którego przygotowywany by ł wniosek taryfowy na 2007 rok zosta ł a obci ąż ona stawkami znacznie przewy ż szaj ą cymi op ł aty dla grup „pozostali odbiorcy” oraz „gospodarstwa domowe”. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż przyjmuj ą c powy ż sze zasady obci ąż ania poszczególnych grup odbiorców, Spó ł ka nie uwzgl ę dni ł a, kilku istotnych czynników, m.in.: ƒ niskiego udzia ł u grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy” w produkcji ś cieków (zaledwie 7,66 % wszystkich odprowadzanych ś cieków), co znacznie pomniejsza udzia ł tej grupy odbiorców w kosztach dzia ł alno ś ci Spó ł ki w zakresie odprowadzania ś cieków; 24 ƒ zró ż nicowanego charakteru i skali dzia ł alno ś ci podmiotów zaliczonych do grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” – s ą tu zarówno osoby fizyczne prowadz ą ce lokalne piekarnie, czy przetwórnie owoców, jak i prowadz ą cy produkcj ę przeznaczon ą na ca ł y kraj „McCain Poland” Sp. z o.o. (przetwórstwo ziemniaków). Ponadto – wbrew twierdzeniu Spó ł ki - § 11 pkt 5 rozporz ą dzenia taryfowego – nie ustala wprost wspó ł czynników, w oparciu o które dokonuje si ę podzia ł u kosztów Spó ł ki ponoszonych w zwi ą zku z utrzymywaniem gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug. Przepis ten mówi jedynie o uwzgl ę dnieniu udzia ł ów poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug w ca ł kowitej ilo ś ci dostarczonej wody lub w ca ł kowitej ilo ś ci odebranych ś cieków - w odniesieniu do kosztów, których wysoko ść dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców us ł ug jest wprost proporcjonalna do wielko ś ci ś wiadczonych us ł ug dla tych grup. Chodzi wi ę c jedynie o uwzgl ę dnieniu tego czynnika przy alokacji kosztów, obok innych wymienionych w § 11 pkt 1 – 4 a nie o zastosowanie go wprost do wyznaczenia wielko ś ci udzia ł ów procentowych stanowi ą cych podstaw ę wielko ś ci stawki obci ąż enia danej grupy odbiorców. W opinii Prezesa Urz ę du, tak ż e wskazana przez ZWiK okoliczno ść , ż e dla grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” Spó ł ka zobowi ą zana by ł a rozbudowa ć sie ć wodoci ą gowo- kanalizacyjn ą oraz ponie ść dodatkowe koszty, np. obs ł ugi zad ł u ż enia po ż yczek zaci ą gni ę tych na dostosowanie sieci wodno-kanalizacyjnej do potrzeb kontrahentów czy koszty energii, ponoszone z tytu ł u zabezpieczania ilo ś ci wody zagwarantowanych w umowie, nie uzasadnia zastosowanego kryterium do ustalenia op ł at sta ł ych, które dotycz ą przecie ż (co wskaza ł a tak ż e sama Spó ł ka) kosztów ponoszonych bez wzgl ę du na wielko ść zu ż ycia wody, natomiast wskazane koszty energii powi ą zane s ą z ilo ś ci ą zu ż ywanej wody. Je ś li chodzi o podniesion ą przez Spó ł k ę kwesti ę obs ł ugi zad ł u ż enia zaci ą gni ę tego w zwi ą zku z modernizacj ą sieci wodno-kanalizacyjnej, nale ż y zauwa ż y ć , ż e obs ł uga podmiotów z grupy „przemys ł spo ż ywczy” odbywa si ę w ramach eksploatacji jednej sieci wodno-kanalizacyjnej za pomoc ą której obs ł ugiwane s ą tak ż e grupy taryfowe „pozostali odbiorcy” i „gospodarstwa domowe”. Wszystkie grupy taryfowe s ą wi ę c beneficjentami prac modernizacyjnych usprawniaj ą cych dzia ł anie sieci wodno-kanalizacyjnej. Z kolei, je ś li okre ś lony odbiorca wymaga specjalnych warunków dostarczania wody, to w ocenie Prezesa Urz ę du wskazane przez Spó ł k ę „zobowi ą zania” w tym zakresie mog ą by ć oczywi ś cie uwzgl ę dniane, ale na wniosek danego podmiotu i w ramach indywidualnej umowy z tym odbiorc ą reguluj ą cej np. podzia ł kosztów w zakresie budowy i eksploatacji urz ą dze ń zapewniaj ą cych ponadstandardowe warunki dostarczania wody. Tym samym nale ż y stwierdzi ć , i ż ustalenie przez Spó ł k ę wielko ś ci udzia ł ów poszczególnych grup odbiorców w kosztach ponoszonych w zwi ą zku z utrzymywaniem gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug, tylko wed ł ug jednego czynnika, tj. udzia ł ów procentowych poszczególnych grup w wielko ś ci sprzeda ż y ca ł kowitej, nie znajduje ż adnego uzasadnienia – ani prawnego, ani ekonomicznego. Nale ż y podkre ś li ć , ż e Prezes Urz ę du nie kwestionuje zasadno ś ci wyszczególnienia przez ZWiK grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy”, jednak Spó ł ka uzasadniaj ą c ustalenie stawek op ł at w przedmiotowej wysoko ś ci, ograniczy ł a si ę w zasadzie tylko do lakonicznego stwierdzenia na temat konieczno ś ci zniesienia subsydiowania skro ś nego, które w opinii Spó ł ki mia ł o miejsce przy poprzednich zasadach rozliczania odbiorców, tj. przed 2007 rokiem. Ad. B) wielko ść zysku na sprzeda ż y Z uwagi na stosowan ą przez Uczestnika metod ę kalkulacyjn ą (rozliczania kosztów) niemo ż liwe jest dok ł adne okre ś lenie wielko ś ci zysku (straty) osi ą gni ę tego wy łą cznie na „utrzymaniu gotowo ś ci do ś wiadczenia us ł ug w zakresie dostaw wody” . Wynik finansowy 25 netto okre ś lany jest bowiem jedynie na poziomie dzia ł alno ś ci z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków ca ł ego przedsi ę biorstwa i wed ł ug danych przedstawionych przez Spó ł k ę , ustalono go po przeprowadzeniu przedmiotowych zmian w taryfie op ł at na tym samym poziomie (tj. 147 978 z ł ), co w roku poprzedzaj ą cym wprowadzenie nowych taryf, tj. w 2006 r. Wska ź nik rentowno ś ci netto wyniós ł w 2006 r. (przed zamianami) 7,9 %, natomiast w 2007 r. (po zmianach) 6,3 % W tym miejscu nale ż y zaznaczy ć , i ż organ antymonopolowy stoi na stanowisku, ż e godziwy zysk z dzia ł alno ś ci gospodarczej jest uzasadniony. To czy zysk jest w danym przypadku „normalny” musi by ć oceniane w szerszym kontek ś cie, obejmuj ą cym w tym przypadku pozycj ę Uczestnika na rynku w ł a ś ciwym, bran żę , przedmiot dzia ł ania oraz z uwzgl ę dnieniem dotychczasowego orzecznictwa, np. w wyroku z dnia 24.04.2002 r. SOKiK uzna ł , ż e osi ą gany przez przedsi ę biorc ę 16% zysk jednostkowy (na sprzeda ż y wody) nie jest zyskiem nadmiernym. Zgodnie z orzecznictwem S ą du Antymonopolowego (wyrok z dnia 24 kwietnia 2002 r. sygn. akt XVII Ama 73/01), w gospodarce rynkowej, us ł ugi komunalne s ą ,,towarem” jak ka ż dy inny. Ich cena musi wi ę c pokrywa ć koszty, a ponadto umo ż liwia ć osi ą ganie zysku. Osi ą ganie zysku przez podmiot gospodarczy jest warunkiem utrzymania si ę na rynku, gdy ż umo ż liwia rozwój. Nie mo ż na zatem oczekiwa ć od podmiotu ś wiadcz ą cego takie us ł ugi, aby dobrowolnie rezygnowa ł z zysku w cz ęś ci lub ca ł o ś ci. W powy ż szym orzeczeniu S ą d stwierdzi ł równie ż m.in., i ż osi ą gany przez przedsi ę biorc ę 16% zysk jednostkowy na sprzeda ż y wody nie jest wcale zyskiem nadmiernym. W ocenie Prezesa UOKiK nawet narzut zysku w wysoko ś ci 20% równie ż nie jest nadmiernie wygórowany. Analiza porównawcza narzutów zysku stosowanych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne z terenu województwa dolno ś l ą skiego i lubuskiego (tabela nr 10 i 11) równie ż nie wskazuje, i ż kalkulowana przez ZWiK mar ż a zysku jest nadmiernie wygórowana. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y podkre ś li ć , i ż - zgodnie z powo ł anym powy ż ej wyrokiem S ą du Antymonopolowego z dnia 24 kwietnia 2002 r. - bez znaczenia dla istoty sprawy jest ogólny wynik finansowy Uczestnika. Nie ma bowiem ż adnego powodu, aby zainteresowany ś wiadcz ą cy us ł ugi komunalne nie osi ą ga ł zysku. Globalna wielko ść zysku nie ma te ż znaczenia dla ewentualnego stwierdzenia zarzucanej praktyki, podobnie jak i struktura jego osi ą gania. C) dynamika wzrostu cen, Analizuj ą c stawki op ł at abonamentowych za wodomierze ustalonych przez ZWiK w uj ę ciu dynamicznym w latach 2006-2007, wska ź nik wzrostu ceny w sposób bardzo znacz ą cy odbiega ł nie tylko od innych badanych miast, ale tak ż e od wska ź nika wzrostu tej op ł aty w samym ZWiK dla grupy taryfowej „pozostali odbiorcy” (tabela nr 6) dla której maksymalna podwy ż ka wynios ł a ok. ponad 50%.podczas gdy podwy ż ki cen dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” kszta ł towa ł y si ę przedziale ok. od 1500% do 2500% a wi ę c by ł y kilkadziesi ą t razy wy ż sze. Poza tym raz jeszcze nale ż y podkre ś li ć , i ż przedmiotowa cena by ł a najwy ż sza w ś ród badanych tak ż e w 2006 roku a wi ę c jeszcze przed wspomnianymi podwy ż kami. Tak wi ę c w 2006 r. ś rednia stawka op ł aty abonamentowej (ustalona na tym samym poziomie dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” i „pozostali odbiorcy”) by ł a wy ż sza od najwy ż szej spo ś ród badanych miast o ok. 44%, natomiast w 2007 r. dla grupy „pozostali odbiorcy” o ok. 100%, natomiast w odniesieniu do grupy „przemys ł spo ż ywczy” a ż ok. 33-krotnie (tabela nr 5). D) ceny na rynkach porównywalnych. Nale ż y zaakcentowa ć , i ż stosowanie wy łą cznie kryteriów kosztowych przy badaniu mo ż liwo ś ci stosowania przez ZWiK cen nadmiernie wygórowanych nie by ł oby miarodajne, gdy ż podmiot o pozycji dominuj ą cej nie poddawany konfrontacji ze strony konkurentów ma 26 ł atw ą mo ż liwo ść wkalkulowania do ceny nieuzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci, co nie zawsze ł atwo udaje si ę odkry ć . Dlatego organ antymonopolowy dodatkowo dokona ł porównania cen stosowanych przez ZWiK z cenami przedsi ę biorców prowadz ą cych to ż sam ą dzia ł alno ść , ale na innych, porównywalnych rynkach, czyli w innych miejscowo ś ciach porównywalnych. W ocenie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów metoda porównawcza jest zasadna i obiektywna. Metoda kosztowa niesie bowiem ze sob ą mo ż liwo ś ci manipulowania kalkulacj ą , przez wliczenie w cen ę wody pozornych kosztów dzia ł alno ś ci (wyrok SOKiK z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt XVII Ama 41/02). Do analizy porównawczej przedmiotowych op ł at wybrano miasta po ł o ż one w pobli ż u miasta Strzelina oraz inne miasta powiatowe na terenie województwa dolno ś l ą skiego i lubuskiego. Z analizy danych zawartych w tabelach nr 4 i 5 oraz z wykresów 3 i 4 wynika, i ż stawki op ł at abonamentowych stosowane przez Spó ł k ę w stosunku do pozosta ł ych przedsi ę biorców wodno-kanalizacyjnych s ą nadmiernie wygórowane. Jak ju ż wspomniano, stosowane przez Spó ł k ę stawki op ł at abonamentowych znacz ą co przewy ż szaj ą stawki abonamentowe ustalane w innych badanych miastach – ś rednia przedmiotowa stawka dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” w Strzelinie (2 092 z ł ) jest ok. 33-krotnie wy ż sza od ś redniej stawki ustalonej dla podmiotów gospodarczych (w tym tak ż e przedsi ę biorców z bran ż y spo ż ywczej) na obszarze pozosta ł ych badanych miast (61,38 z ł ).. Tak wi ę c, przeprowadzona powy ż ej analiza wskazuje, i ż wysoko ś ci przedmiotowych stawek op ł at s ą nadmiernie wygórowane. Trzy ww. kryteria (podpunkty A), C) i D) jednoznacznie wskazuj ą na to, i ż eksploatacja ekonomiczna odbiorców z grupy „przemys ł spo ż ywczy” jest nadmierna. Je ś li za ś chodzi o kryterium uj ę te w podpunkcie B), to na podstawie sporz ą dzonych przez Spó ł k ę kalkulacji nie mo ż na jednoznacznie potwierdzi ć , ani wykluczy ć mo ż liwo ś ci wygórowanego zysku z tytu ł u ustalenia stawek op ł at abonamentowych dla wymienionej grupy odbiorców pozwalaj ą cego na ewentualne stwierdzenie ceny nadmiernie wygórowanej w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie (…). Tym samym trzecia przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Zgodnie z art.10 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ś li stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego m.in. w art.9 tej ustawy. Z kolei zgodnie z art.11 ust.1 i 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje si ę decyzji o której mowa w art.10, je ż eli zachowanie rynkowe przesta ł o narusza ć ww. zakaz a wówczas wydaje si ę decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Jak ustalono, poddane ocenie w niniejszym post ę powaniu stawki op ł at za wodomierze przesta ł y obowi ą zywa ć z dniem 1 stycznia 2008 r., kiedy to wesz ł a w ż ycie nowa taryfa (z wy ż szymi stawkami) zatwierdzona uchwa łą Rady Miejskiej Strzelin i tym samym stanowi ą ca akt maj ą cy rang ę prawa miejscowego obowi ą zuj ą cego na obszarze Gminy Strzelin. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż w wyroku z dnia 27 sierpnia 2003 r. I CK 184/03 (tak ż e 185/03), S ą d Najwy ż szy uzna ł m.in., ż e przepisy ustawy o zaopatrzeniu w wod ę nie zapewniaj ą odbiorcom wody ochrony w pe ł nym zakresie przed nadmiernym wzrostem cen za dostarczan ą wod ę lub us ł ugi odprowadzania ś cieków. S ą d uzna ł natomiast, ż e tak ą ochron ę stwarzaj ą odbiorcom, w odró ż nieniu od post ę powania regulacyjnego organów gminy, przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , poprzez mo ż liwo ść kwestionowania wygórowanej ceny, bowiem kompetencje Prezesa Urz ę du nie ograniczaj ą si ę tylko do sk ł adników ceny jak w post ę powaniu o zatwierdzenie taryf. 27 W powy ż szym wyroku S ą d Najwy ż szy wskaza ł tak ż e, ż e ustawa o zaopatrzeniu w wod ę (...) dopuszcza wej ś cie w ż ycie taryf bez ich zatwierdzenia uchwa łą rady gminy (co pozostawia je poza kontrola) oraz, ż e w post ę powaniu nadzorczym wojewoda mo ż e stwierdzi ć niewa ż no ść uchwa ł y rady gminy w przypadku jej sprzeczno ś ci z prawem, która to przes ł anka nie obejmuje jednak naruszenia zakazów wynikaj ą cych z art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, stanowi ą cego materialn ą podstaw ę decyzji Prezesa Urz ę du zakazuj ą cej stosowania praktyk naruszaj ą cych równie ż interesy konsumentów. Zdaniem S ą du Najwy ż szego, system ochrony interesów uczestników rynku utworzony w ramach ustawy o ochronie konkurencji, poprzez prowadzenie post ę powania w interesie publicznym, jest szczelniejszy, mimo ukierunkowania przede wszystkim na ochron ę konkurencji. Powy ż sze stanowisko S ą du Najwy ż szego uzasadnia mo ż liwo ść prowadzenia post ę powania antymonopolowego przez Prezesa Urz ę du i orzekania w zakresie dotycz ą cym stawek op ł at naliczanych przez przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne niezale ż nie od tego, czy zosta ł y one zatwierdzone uchwa łą rady gminy dotycz ą cej taryf, czy te ż zosta ł y wprowadzone bez tego zatwierdzenia (zgodnie przytoczonym wy ż ej z art .24 ust.8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) ). Jak wskazano wy ż ej, na mocy przedmiotowej uchwa ł y Rady Gminy Strzelin wprowadzono nowe, wy ż sze (wyszczególnione wy ż ej) stawki dla odbiorców z grupy „przemys ł spo ż ywczy”. Jest oczywiste, i ż dokonana powy ż ej ocena ustalonych przez ZWiK stawek op ł at odnosi si ę tak ż e do ka ż dych warto ś ci wy ż szych tych stawek. Tak wi ę c - mimo zmian ww. stawek op ł at – nie ma podstaw do stwierdzenia, i ż zachowanie rynkowe Spó ł ki przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art.9 ust.2 pkt 1. W zwi ą zku z powy ż szym, orzeczono jak w punkcie I niniejszej decyzji. 6. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 9 ust 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W pi ś miennictwie i orzecznictwie przyjmuje si ę , i ż niektóre stany faktyczne dotycz ą ce nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej mog ą mie ś ci ć si ę w katalogach dwóch lub wi ę cej praktyk wymienionych w art. 9 ustawy antymonopolowej. Oznacza to, ż e okre ś lone zachowanie, b ę d ą ce przejawem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, mo ż e podlega ć ocenie kilku zbiegaj ą cych si ę przepisów ustawy (S. Gronowski, Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 186). Taka sytuacja zaistnia ł a w niniejszej sprawie. Rozpatrywany zarzut dotycz ą cy stosowania przez ZWiK nadmiernie wygórowanych cen – stawek op ł at abonamentowych – stanowi tak ż e praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art.9 ust.2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. stosowania przez przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednoli- tych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji. Praktyka ta ma zatem charakter antykonkurencyjny, zmierzaj ą c do zniekszta ł cenia mechanizmów konkurencji na szczeblu obrotu, na którym prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą kontrahenci dominanta. S ł usznie zwraca si ę uwag ę na ograniczony zakres podmiotowy prak- tyki okre ś lonej w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…), obejmuj ą cy tylko podmioty b ę d ą ce przedsi ę biorcami. Z ko ń cowej cz ęś ci tego przepisu wynika bowiem, i ż kontrahentami dominanta (verba legis: „osoby trzecie”) maj ą by ć podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą . Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) konieczne jest udowodnienie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek: a) posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku przez przedsi ę biorc ę , któremu stawia si ę zarzut, 28 b) umowy b ę d ą ce przedmiotem porówna ń winny by ć „podobne”, c) musi mie ć miejsce dyskryminacja, d) przedsi ę biorcy dyskryminowani w drodze dzia ł a ń dominanta musz ą mie ć utrudnione warunki konkurowania. Ad.a) Jak ju ż wskazano wy ż ej, ZWiK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad.b) Jak ustalono, Spó ł ka zawiera umowy z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug w oparciu o wzorzec umowny pn. „Umowa Nr … na dostaw ę wody i odbiór ś cieków” (zw. dalej Umow ą ) – wzorzec stosowany od dnia 7 stycznia 2005 r Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…). W ramach ww. umowy naliczana jest przedmiotowa taryfa op ł at sta ł ych z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Tym samym oczywiste jest stwierdzenie, i ż umowy zawierane ze przez ZWiK z odbiorcami nale żą cymi do wszystkich grup taryfowych s ą o podobnym charakterze. Tym samym druga przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad c) Zakaz ró ż nicowania warunków, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy odnosi si ę zarówno do warunków cenowych, jak i niecenowych. Uci ąż liwe warunki umów musz ą by ć równocze ś nie niejednolite, tj. stosowane w transakcjach z niektórymi tylko kontrahentami. Pierwszy ze stawianych zarzutów w zakresie stosowania ww. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę dotyczy pobierania przez Spó ł k ę przedmiotowych stawek op ł at abonamentowych od grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” znacznie przewy ż szaj ą cych odpowiednie stawki op ł at abonamentowych dla grupy „pozostali odbiorcy”. Relacje mi ę dzy tymi stawkami przedstawiaj ą : tabela nr 1 obrazuj ą ca dynamik ę zmian przedmiotowych taryf w latach 2006-2007 oraz tabela nr 5 porównuj ą ca stawki obowi ą zuj ą ce dla obu ww. grup odbiorców. Z powy ż szych zestawie ń wynika, ż e ceny taryf abonamentowych ustalonych dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” s ą wy ż sze od taryf dla „pozosta ł ych odbiorców” (czyli tak ż e przedsi ę biorców) ś rednio o 1600%. Z kolei dla zobrazowania ró ż nicy w dynamice zmian wysoko ś ci ww. taryf dla obu grup w latach 2006-2007 mo ż na zestawi ć dwie wielko ś ci: najwi ę ksz ą zmian ę dla grupy „pozostali odbiorcy”, która dla jednego z rodzajów wodomierzy wynios ł a 50,42 % i najni ż sz ą dla grupy „przemys ł spo ż ywczy”, która wynios ł a 1580 % , tj. ponad 30-krotnie wi ę cej, co oznacza wyra ź nie znacznie wy ż sze obci ąż anie jednej grupy przedsi ę biorców z tytu ł u dostarczania wody. Poniewa ż , jak wskazano wy ż ej przy omawianiu praktyki z art.9 ust.2 pkt 1, Spó ł ka nie wskaza ł a ekonomicznych podstaw takiego ró ż nicowania obu wymienionych grup taryfowych, nale ż y uzna ć je za dyskryminuj ą ce grup ę „przemys ł spo ż ywczy” w stosunku do grupy „pozostali odbiorcy”. Tym samym trzecia przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad d) Przedsi ę biorcy zaliczeni do grupy ”przemys ł spo ż ywczy” korzystaj ą cy z us ł ug ZWiK w zakresie dostawy wody i odprowadzania ś cieków dzia ł aj ą na wielu, bli ż ej nie daj ą cych si ę 29 sprecyzowa ć rynkach produktowych i geograficznych. W tym stanie rzeczy rozwa ż y ć mo ż na, czy na skutek dzia ł a ń Spó ł ki mog ł o doj ść do zaburzenia konkurencji pomi ę dzy dyskryminowanymi przez Spó ł k ę podmiotami z grupy „przemys ł spo ż ywczy” a podmiotami z bran ż y spo ż ywczej korzystaj ą cymi z us ł ug innych spó ł ek wodno-kanalizacyjnych. Spo ś ród badanych przedsi ę biorstw wodno-kanalizacyjnych, trzy z nich (Ole ś nica, K ł odzko i Ś widnica - tabela nr 3) – podobnie jak ZWiK – wyodr ę bni ł y spo ś ród innych grup odbiorców b ę d ą cych przedsi ę biorcami, podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie produkcji spo ż ywczej: - w Ole ś nicy wyodr ę bniono grup ę taryfow ą „przemys ł spo ż ywczy”; - w K ł odzku wyodr ę bniono grup ę taryfow ą : „odbiorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść w zakresie produkcji ż ywo ś ci i farmaceutyków; -w Ś widnicy wyodr ę bniono grup ę taryfow ą : „przetwórstwo rolno-spo ż ywcze”. W pozosta ł ych badanych miastach podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie produkcji spo ż ywczej zaliczano do jednej grupy obejmuj ą cej wszystkie podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą , obok grupy „gospodarstwa domowe”. W ż adnym z ww. badanych miast nie stwierdzono ró ż nic przy naliczaniu op ł at abonamentowych dla tej grupy przedsi ę biorców w stosunku do przedsi ę biorców z innych bran ż a maksymalne stawki op ł at abonamentowych nie przekroczy ł y w 2007 r. 100 z ł za wodomierz (tabela nr 5). Zgodnie z przedstawionymi danymi ś rednia cena naliczana przez ZWiK wynios ł a prawie 2100 z ł za wodomierz, co oznacza, i ż by ł a ona na 33-krotnie wy ż szym poziomie od najwy ż szej ś redniej stawki z G ł ogowa (61,37 z ł ). Tak znacz ą ce ró ż nice w kosztach dzia ł alno ś ci, jakie musz ą uwzgl ę dnia ć przedsi ę biorcy z grupy „przemys ł spo ż ywczy” (w tej grupie znajduj ą si ę piekarnie, zak ł ad przetwórstwa owocowo-warzywnego, zak ł ad przetwórstwa ziemniaków) mog ą bez w ą tpienia prowadzi ć do spadku ich konkurencyjno ś ci wzgl ę dem podmiotów, które nie musz ą ponosi ć tak znacz ą cych ci ęż arów finansowych w zakresie p ł atno ś ci za us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków a nawet postawi ć pod znakiem zapytania op ł acalno ść dalszego prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, co potwierdza m.in. skarga Zawiadamiaj ą cego i spór cywilny przed S ą dem Rejonowym w Strzelinie dotycz ą cy p ł atno ś ci jego p ł atno ś ci wzgl ę dem ZWiK. Z kolei podniesione przez ZWiK kwestie mo ż liwo ś ci nielegalnej przebudowy sieci oraz nielegalnego poboru wody przez „PPH Harp” nie maj ą znaczenia dla sprawy, poniewa ż poddane ocenie w niniejszym post ę powaniu dzia ł ania Spó ł ki nie wi ążą si ę w ż aden sposób ze wskazanymi dzia ł aniami Zawiadamiaj ą cego, nawet je ś li mia ł yby charakter nielegalny w ś wietle stosownych przepisów prawa karnego. Reasumuj ą c, ustalenie przez Spó ł k ę stawek op ł at za wodomierze na ww. poziomie mo ż e prowadzi ć nie tylko do spadku konkurencyjno ś ci podmiotów z zakresu przedmiotowej dzia ł alno ś ci, ale nawet do ich eliminacji z rynku z przyczyn – co nale ż y podkre ś li ć – nie zwi ą zanych bezpo ś rednio z zachowaniami konkurentów nadanych rynkach produktowych. Powy ż sze jest niew ą tpliwie zjawiskiem niekorzystnym nie tylko z punktu widzenia konkurencji, ale i konsumentów dla których mniej podmiotów oferuj ą cych dane produkty mo ż e oznacza ć wy ż sz ą cen ę za te produkty. Tym samym czwarta przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. utrudnione warunki konkurowania dyskryminowanych przedsi ę biorców, zosta ł a spe ł niona. W zwi ą zku z powy ż szym uznano, i ż Spó ł ka stosowa ł a praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art.9 ust.2 pkt 3 i nakazano zaniechanie jej stosowania. 7. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 9 ust 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 30 Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek: a) posiadanie na rynku w ł a ś ciwym pozycji dominuj ą cej, b) narzucanie okre ś lonych warunków umów, c) uci ąż liwy charakter tych warunków, d) osi ą ganie przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki nieuzasadnionych korzy ś ci. Ad a) Jak stwierdzono wy ż ej, ZWiK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Strzelin. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad b) Drug ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do udowodnienia stosowania przez ZWiK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w rozumieniu art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest narzucanie kontrahentom okre ś lonych warunków umów. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca, wykorzystuj ą c posiadan ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. Spó ł ka jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których odizolowany od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą , dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Narzucanie warunków umów w rozpatrywanej sprawie wi ąż e si ę zatem z posiadan ą przez Spó ł k ę si łą rynkow ą i z adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e dochodzi do narzucenia warunków umownych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania warunki umów s ą stosowane przez Spó ł k ę wzgl ę dem wszystkich odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug przedsi ę biorstwa i stanowi ą element stosowanych przez przedsi ę biorstwo wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorstwo. Innymi s ł owy, przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . W umowie tego 31 typu, gdzie dostawca jednostronnie ustala warunki ś wiadczenia us ł ug, odbiorca w ramach szeroko rozumianej swobody umów ma prawo przyj ąć ofert ę b ą d ź umowy nie zawrze ć i w tym w ł a ś nie zakresie mo ż na mówi ć o tym, ze dostawca us ł ug narzuca jej tre ść kontrahentowi. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y za oczywiste, i ż kwestionowane warunki umów zosta ł y us ł ugobiorcom przez Spó ł k ę narzucone. Tak wi ę c zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad c) Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. Narzuconym przez Spó ł k ę i kwestionowanym przez Prezesa UOKiK warunkiem umownym zawartym w czterech wzorcach umownych stosowanych przez Spó ł k ę jest zapis art.3 ust.3, zgodnie z którym „ Wodoci ą gom przys ł uguje prawo (…) 3. Zzamkni ę cia lub ograniczenia dop ł ywu wody i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody na uj ę ciu, (…) g) przerwy w dostawie energii elektrycznej zasilaj ą cej urz ą dzenia wodoci ą gowe ”. Zgodnie z kolejnymi postanowieniami umownymi - „ Wodoci ą gi nie odpowiadaj ą za obni ż enie ci ś nienia i przerwy w dostawie wody z przyczyn wymienionych w ust.3 ” (art.3 ust.4 Umowy), - „ Z powy ż szych tytu ł ów (z wyj ą tkiem pkt b i c ust.3) „Odbiorcy” nie przys ł uguje odszkodowanie ” (art.3 ust.5 Umowy). Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów, nale ż y po pierwsze podnie ść , i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy prawa cywilnego. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanego postanowienia umownego, s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i nast ę pne Kodeksu cywilnego reguluj ą ce odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e „d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi”. Podstawowym obowi ą zkiem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu [...], zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest zatem obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania tego zobowi ą zania, a wi ę c powsta łą na skutek przerw w ś wiadczeniu us ł ug, je ż eli jest to nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne 32 przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Dominant, by nie narazi ć si ę na zarzut nadu ż ywania swojej pozycji rynkowej, nie powinien w tre ś ci zawieranych umów uchyla ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za swoje zawinione zachowania. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód zawinionych przez dostawc ę w wyniku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania tj. wówczas, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych powoduj ą ce przerwy w dostarczaniu wody i odprowadzaniu ś cieków b ę d ą efektem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce na przyk ł ad wtedy, gdy obni ż enie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug spowodowane b ę dzie przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo– kanalizacyjnych powsta ł ymi na skutek zalegania przez Spó ł k ę z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego b ą d ź niedope ł nienia przez Spó ł k ę obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym (np. awarie zawinione dzia ł aniami lub zaniechaniami pracowników Spó ł ki). Dodatkowo nale ż y tutaj zaznaczy ć , ż e art. 474 k.c. wskazuje m. in., i ż „d ł u ż nik odpowiedzialny jest za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonuje”. Podobnie mo ż liwe s ą sytuacje, gdy Spó ł ka b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostarczaniu wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Brak wody na uj ę ciu tak ż e mo ż e wynika ć z przerw w zasilaniu energetycznym zawinionym przez ZWiK b ą d ź z uszkodzenia urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego, powsta ł ego wskutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. Odnosz ą c si ę do stanowiska przedstawionego przez ZWiK, Prezes Urz ę du nie kwestionuje prawdziwo ś ci informacji dotycz ą cych zasad post ę powania wzgl ę dem kontrahentów w razie wyst ą pienia szkody (zawinionej lub niezawinionej), niedopuszczalne jest jednak wprowadzenie w b łą d odbiorców, co do mo ż liwo ś ci roszcze ń odszkodowawczych, poniewa ż z tre ś ci ww. zapisów nie wynika, i ż ZWiK ponosi odpowiedzialno ść w razie wyst ą pienia szkody na maj ą tku kontrahentów, bez wzgl ę du na to czy by ł a ona nast ę pstwem zdarze ń zawinionych przez Spó ł k ę . Maj ą c powy ż sze na uwadze za niedopuszczaln ą nale ż y uzna ć sytuacj ę , w której ryzykiem niezrealizowania umowy nadstaw ę widy i odbiór ś cieków na skutek braku wody na uj ę ciu lub przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych, obci ąż ani s ą odbiorcy us ł ug. Stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż postanowienia umowne, na mocy których ZWiK zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, maj ą uci ąż liwy charakter . W zwi ą zku z powy ż szym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad d) Czwart ą i ostatni ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w w/w przepisie nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. 33 Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w logicznym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , ż e ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez uczestnika nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwego warunku umowy) wystarczaj ą ca jest dla stwierdzenia naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Tak wi ę c ZWiK w tre ś ci ww. wzorów umów zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciach i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych. Z tre ś ci przedmiotowych zapisów nie wynika, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem Spó ł ce mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego, czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczno ś ci b ę d ą zawinione przez ZWiK, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorca nie b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ś ci, mo ż e on zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych ograniczeniami w dostawie wody i odbiorze ś cieków. Takie rozwi ą zanie kwestii 34 odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 k.c. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej ZWiK w ka ż dym przypadku przerw w ś wiadczeniu us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Spó ł ka nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e ZWiK w rzeczywisto ś ci mog ł o nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowych postanowie ń umownych, poniewa ż dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencje zdefiniowanej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie [...] wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zosta ł o w pe ł ni potwierdzone w dotychczasowym orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem SOKiK zarówno zapis wy łą czaj ą cy odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą Uczestnika wzgl ę dem kontrahentów (odbiorców) za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie albo wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych daje mo ż liwo ść uzyskania takich nieuzasadnionych korzy ś ci. (por. wyrok SOKiK z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt XVII AmA 58/06). Reasumuj ą c, stosowanie zapisów umownych, zgodnie z którymi Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez ZWiK nieuzasadnionych korzy ś ci. Odnosz ą c si ę do stwierdzenia Uczestnika, i ż przedmiotowy wzorzec zosta ł w 2004 r. po dokonaniu zmian zaakceptowany przez Prezesa Urz ę du, nale ż y podnie ść , i ż organ antymonopolowy przeprowadzi ł w 2004 r. kontrol ę wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków z obszaru województwa dolno ś l ą skiego i lubuskiego, w tym m.in. ZWiK. Po analizie prawnej stosowanego wówczas przez Uczestnika wzorca „Umowy na dostaw ę wody i odbiór ś cieków”. Prezes Urz ę du pismem z dnia 7 grudnia 2004 r. m.in. zakwestionowa ł zapis § 3 ust.3 pkt b i c umowy ,,wodoci ą gom przys ł uguje prawo: zamkni ę cia lub ograniczenia dop ł ywu wody i ponownego uruchomienia dostawy w razie: awarii urz ą dze ń lub sieci wodoci ą gowej, zanieczyszczenia wody w uj ę ciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia. Z powy ż szych tytu ł ów Odbiorcy nie przys ł uguje prawo odszkodowania”. . W tym miejscu nale ż y zaznaczy ć , i ż fakt nie podj ę cia w grudniu 2004 r. i w latach nast ę pnych dalszych dzia ł a ń Prezesa Urz ę du wobec spó ł ki ZWiK nie by ł równoznaczny z akceptacj ą zmienionego wzorca. Jednocze ś nie nale ż y wskaza ć na zmieniaj ą ce si ę orzecznictwo w przedmiotowym zakresie - w latach 2006-2008 organ antymonopolowy wyda ł wiele decyzji w których stwierdzi ł , i ż kwestionowany w niniejszym post ę powaniu zapis stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du potwierdza równie ż cytowane wcze ś niej orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (np. wyrok SOKiK z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt XVII AmA 58/06). 35 Ponadto nale ż y zaznaczy ć , i ż przedsi ę biorca, który prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą zawiera umowy cywilnoprawne stosuj ą c wzorce umowne w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ma obowi ą zek korygowania i dostosowywania tych wzorców do obowi ą zuj ą cego prawa (por. wyrok SOKiK z dnia z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt XVII AmA 58/06). Tym samym wykazano wyst ą pienie czwartej przes ł anki niezb ę dnej do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W zwi ą zku orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. 8. Umorzenie post ę powania w zakresie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Wszczynaj ą c post ę powanie antymonopolowe Spó ł ce postawiono tak ż e zarzut stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 9 ust 2 pkt 3 ustawy ochronie (…) w zakresie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków na obszarze Gminy Strzelin, poprzez stosowanie przez ww. przedsi ę biorc ę w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych i niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji na skutek wyodr ę bnienia w taryfikatorze op ł at osobnej grupy odbiorców pn. „przemys ł spo ż ywczy” i ustalenia dla tej grupy znacz ą co wy ż szych stawek op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków od stawek ustalonych dla grupy „pozostali odbiorcy”. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest udowodnienie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek (uwagi analogiczne, jak w punkcie 6. niniejszej decyzji): a) posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku przez przedsi ę biorc ę , któremu stawia si ę zarzut, b) umowy b ę d ą ce przedmiotem porówna ń winny by ć „podobne”, c) musi mie ć miejsce uci ąż liwo ść w zwi ą zku z postanowieniem umowy (dyskryminacja), d) przedsi ę biorcy dyskryminowani w drodze dzia ł a ń dominanta musz ą mie ć utrudnione warunki konkurowania. Ad.a) Jak ju ż wskazano wy ż ej, ZWiK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad.b) Jak ustalono, Spó ł ka zawiera umowy z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug w oparciu o wzorzec umowny pn. „Umowa Nr … na dostaw ę wody i odbiór ś cieków” (zw. dalej Umow ą ) – wzorzec stosowany od dnia 7 stycznia 2005 r Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…). W ramach ww. umowy naliczana jest przedmiotowa taryfa op ł at m.in. z tytu ł u odprowadzania ś cieków. Tym samym oczywiste jest stwierdzenie, i ż umowy zawierane ze przez ZWiK z odbiorcami nale żą cymi do wszystkich grup taryfowych s ą o podobnym charakterze. 36 Tym samym druga przes ł anka praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad c) Zakaz ró ż nicowania warunków, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy odnosi si ę zarówno do warunków cenowych, jak i niecenowych. Uci ąż liwe warunki umów musz ą by ć równocze ś nie niejednolite, tj. stosowane w transakcjach z niektórymi tylko kontrahentami. Stawiany zarzut w zakresie stosowania ww. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę dotyczy pobierania przez Spó ł k ę przedmiotowych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków od grupy odbiorców „przemys ł spo ż ywczy” znacznie przewy ż szaj ą cych odpowiednie stawki op ł at abonamentowych dla grupy „pozostali odbiorcy”. Relacje mi ę dzy tymi stawkami ustalonymi na rok 2007 r. przedstawia tabela nr 3. Z danych wynika, i ż stawka op ł at za 1 m 3 odprowadzanych ś cieków ustalona przez ZWiK dla grup „odbiorcy pozostali” i „przemys ł spo ż ywczy” wynios ł a odpowiednio 4,36 i 4,75 z ł netto, co oznacza, i ż stawka dla drugiej grupy odbiorców by ł a wy ż sza o nieca ł e 9%. Spó ł ka przedstawi ł a przedmiotowe kalkulacje cen dla obu grup taryfowych z których z kolei wynika dla grupy „przemys ł spo ż ywczy” ni ż sza cena za dostarczan ą wod ę (3,02 z ł ) w stosunku do „pozosta ł ych odbiorców” (3,51) co daje ró ż nic ę ok.16%. Z uwagi na fakt, i ż udzia ł grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy” w ca ł kowitej, rocznej sprzeda ż y wody za ł o ż ono w 2007 r. na poziomie 36,63 % , a w ilo ś ci rocznej wielko ś ci odprowadzanych ś cieków – tylko na poziomie 7,66 %, a wi ę c system korzystny dla grupy „przemys ł spo ż ywczy”, trudno stwierdzi ć jakiekolwiek dzia ł ania dyskryminuj ą ce odbiorców z tej grupy. Z kolei porównuj ą c stawki op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków w Strzelinie (dla grupy „przemys ł spo ż ywczy”) i pozosta ł ych 11 badanych miastach (tabela nr 3), stwierdzono, i ż przedmiotowe ceny w trzech miastach, tj. w Polkowicach, G ł ogowie oraz w Ś widnicy by ł y na wy ż szym ni ż w Spó ł ce poziomie, odpowiednio: o ok.26 %, 4 % i 11 %. Maj ą c powy ż sze relacje mi ę dzy cenami, zarówno w ramach grup taryfowych ustalonych przez Spó ł k ę , jak w porównaniu z podmiotami zewn ę trznymi nie mo ż na mówi ć o mo ż liwo ś ci zastosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w zakresie stosowania w podobnych umowach uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów. Stosowane przez ZWiK ceny z tytu ł u us ł ugi odprowadzania ś cieków nie maj ą charakteru dyskryminacyjnego, tj. po pierwsze nie s ą znacz ą co wy ż sze w cenniku Spó ł ki od stawki za odprowadzanie ś cieków w ramach grupy „odbiorcy pozostali” a ponadto nie s ą najwy ż sze na tle innych badanych miast powiatowych województwa dolno ś l ą skiego. Tym samym nie zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , co oznacza, i ż stwierdzenie przedmiotowej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę przez Spó ł k ę nie jest mo ż liwe a prowadzenie post ę powania tym zakresie sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 83 ustawy antymonopolowej , w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du, stosuje si ę przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 k.p.a., je ż eli post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaj ę decyzj ę o umorzeniu post ę powania. „Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji 37 za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracyjnym” (B.Adamiak i J.Borkowski, Kodeks post ę powania administracyjnego – Komentarz , C.H.BECK, Warszawa, 1996, s. 462). W niniejszej sprawie przes ł ank ą umorzenia post ę powania antymonopolowego, przemawiaj ą c ą za stwierdzeniem jego bezprzedmiotowo ś ci, jest brak przes ł anki uci ąż liwo ś ci warunku umownego, tj. ustalonej przez Spó ł k ę ceny za odprowadzane ś cieki dla grupy „przemys ł spo ż ywczy”, a tym samym brak podstaw do oceny zachowania w ww. zakresie pod k ą tem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym.. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. 9. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie [...] Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu okre ś lonego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę mi ę dzy innymi naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 9 (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Tak okre ś lone kary pieni ęż ne maj ą charakter fakultatywny. W ramach uznania administracyjnego to Prezes Urz ę du decyduje, czy w ł a ś ciwe jest ukaranie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę praktyk. W punktach I, II i III sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1, 3 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ZWiK polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków. 10% przychodów uzyskanych przez Spó ł k ę w 2007 r., czyli maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wynosi 745 100 PLN (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ). (dowód: dokument CIT-8, karta: 693-699) Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 111 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej, powag ę naruszenia, zasi ę g oddzia ł ywania praktyki, intensywno ść szkody wyrz ą dzanej gospodarce i udzia ł w rynku naruszaj ą cego przepisy ustawy o ochronie (…). Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę ich naruszenia. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż stosowane przez ZWiK praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter zarówno eksploatacyjny, tj. polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny oraz antykonkurencyjny, poniewa ż os ł abiaj ą pozycj ę konkurencyjn ą kontrahentów ZWiK zaliczonych do grupy taryfowej „przemys ł spo ż ywczy”. Ponadto niedozwolone zachowania przedsi ę biorcy okre ś lone w art. 9 ust.1 pkt 6 ustawy o ochronie (…) wymierzone by ł y we wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o wzorce umowne zawieraj ą ce zakwestionowane zapisy. Nie bez znaczenia jest równie ż , i ż w ś ród nich znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci nale żą cy do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Ponadto Prezes UOKiK wzi ął po uwag ę 38 czas trwania stwierdzonych narusze ń , tj. oko ł o 2-letni okres stosowania niedozwolonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w punktach I i II oraz 4-letni okres stosowania niedozwolonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w punkcie III. Bez w ą tpienia okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą Spó ł k ę jest tak ż e fakt, i ż po wszcz ę ciu post ę powania ZWiK nie zaniecha ł stosowania wymienionych praktyk, ani nawet nie zadeklarowa ł podj ę cia dzia ł a ń w tym kierunku. Szacuj ą c kar ę Organ Antymonopolowy postanowi ł wzi ąć tak ż e pod uwag ę liczne okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym wyja ś nienia przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o których stanowi punkt I i II decyzji, nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów a tak ż e w ą ski zakres przedmiotowy tej praktyki, poniewa ż dotyczy ł a niewielkiej grupy odbiorców (8 podmiotów). W odniesieniu do praktyki okre ś lonej w punkcie III, zwa ż ono te ż , i ż do Prezesa UOKiK, nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów oraz to, i ż praktyki mia ł y ograniczony wp ł yw na rynek i ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania. Czynnikiem ł agodz ą co wp ł ywaj ą cym na wysoko ść kary jest tak ż e okoliczno ść , i ż Spó ł ka nie utrudnia ł a Prezesowi UOKiK prowadzenia post ę powania dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 14 902 PLN (s ł ownie z ł otych: czterna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set dwa). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,2 % przychodu ZWiK w 2007 r. i stanowi ą ca oko ł o 2 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Otrzymuje: Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Brzegowa 69a 57-100 Strzelin 39