DIH-1/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-74-9(8)/09/MC Warszawa, dnia 30 marca 2009 r. Iwona Krzyżowska „MAVITRANS” ul. Goetla 8 40-749 Katowice reprezentowana przez Radcę Prawnego Piotra Manowskiego Kancelaria Radcy Prawnego Piotra Manowskiego ul. Grota-Roweckiego 42/317 43-100 Tychy DECYZJA DIH-3 NR 1/2009 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 25 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpatrzeniu odwołania z dnia 23 grudnia 2008 r., przedsiębiorcy Iwony Krzyżowskiej „MAVITRANS”, z siedzibą w Katowicach przy ul. Goetla 8, od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Katowicach z dnia 12 grudnia 2008 r., nr KJ-42-487/02008, zarządzającej wycofanie z obrotu 1420 litrów oleju napędowego zawierającego 20% estrów p o s t a n a w i a uchylić w całości zaskarżoną decyzję dotyczącą wycofania z obrotu 1420 litrów oleju napędowego zawierającego 20% estrów i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie. 2 UZASADNIENIE W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 20 listopada 2008 r. na stacji paliw w Katowicach przy ul. Goetla 8, należącej do Iwony Krzyżowskiej „MAVITRANS” z siedzibą w Katowicach, ul. Goetla 8, inspektorzy reprezentujący Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Katowicach pobrali do badań, przy użyciu dystrybutora, próbkę biopaliwa deklarowanego jako olej napędowy zawierający 20% estrów, zgromadzonego w zbiorniku nr 2 ww. stacji. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie wykazały, że oferowane w dniu kontroli paliwo nie spełniało wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 166, poz. 1182), co zostało zawarte w protokole z badań nr M/TA2/136-2/08 z dnia 26 listopada 2008 r. W paliwie tym kwestionowano zawartość FAME, która wynosiła 16,7%(V/V) przy normie 20%(V/V). W dniu 1 grudnia 2008 r., podczas kontynuowania czynności kontrolnych stwierdzono, że od dnia 20 listopada 2008 r. nastąpiły dostawy paliwa do zbiornika, z którego pobrano próbkę kwestionowanego biopaliwa. Zatem, zachodziło podejrzenie, iż paliwo znajdujące się w zbiorniku po „dolewce” może również nie spełniać wymagań jakościowych określonych w ww. rozporządzeniu. W związku z tym, inspektorzy pobrali do badań laboratoryjnych próbkę paliwa znajdującego się w zbiorniku w dniu 1 grudnia 2008 r. Po pobraniu próbki dokonano zabezpieczenia zbiornika poprzez nałożenie plomb. W tym samym dniu, tj. 1 grudnia 2008 r. przedsiębiorca złożył wniosek o zbadanie próbki kontrolnej paliwa pobranego do badań w dniu 20 listopada 2008 r. Badania laboratoryjne próbki podstawowej pobranej w dniu 1 grudnia 2008 r., przeprowadzone przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie wykazały, że oferowane w dniu kontroli paliwo nie spełniało wymogów określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, co zostało zawarte w protokole z badań nr M/TA2/142- 1/08 z dnia 5 grudnia 2008 r. W paliwie tym kwestionowano zawartość FAME, która wynosiła 17,7%(V/V) przy normie 20%(V/V). Z kolei, badania laboratoryjne próbki kontrolnej, pobranej w dniu 20 listopada 2008 r., przeprowadzone na wniosek strony, przez Instytut Paliw i Energii Odnawialnej w Warszawie wykazały także, że oferowane w dniu kontroli paliwo nie spełniało wymogów określonych w ww. rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, co zawarto w protokole z badań Nr 49/08 z dnia 9 grudnia 2008 r. W paliwie tym kwestionowano zawartość FAME, która wynosiła 6,9%(V/V) przy normie 20%(V/V). W dniu 12 grudnia 2008 r., w związku z negatywnymi wynikami badań próbki paliwa pobranego w dniu 1 grudnia 2008 r., Śląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Katowicach skierował do przedsiębiorcy decyzję nakazującą wycofanie z obrotu 1420 litrów paliwa, deklarowanego jako olej napędowy zawierający 20% estrów, znajdujących się w zbiorniku nr 2 na stacji paliw w Katowicach przy ul. Goetla 8. Pismem z dnia 23 grudnia 2008 r., przedsiębiorca złożył odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie i wstrzymanie jej wykonania do czasu rozpatrzenia odwołania, wnioskując jednocześnie o przeprowadzenie dwóch dowodów: z opinii biegłego chemika oraz z eksperymentu procesowego. Pismem z dnia 16 stycznia 2009 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę, że przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów 3 oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a także do składania wniosków dowodowych. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. Prezes Urzędu odmówił uwzględnienia wniosków dotyczących przeprowadzenia dowodów z uwagi na to, że przedmiotem powyższych dowodów są okoliczności niemające znaczenia dla sprawy. W dniu 16 lutego 2008 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło, za pośrednictwem WIIH w Katowicach, pismo Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r. nr LB/MK/69/2009, informujące o błędzie w przekazanym wcześniej wyniku badania próbki kontrolnej oleju napędowego zawierającego 20% estrów nr 7043/08/2853. Prawidłowy wynik oznaczenia zawartości estrów, po korekcie, określono na 16,9%(V/V) przy normie 20%(V/V). Pismem z dnia 18 lutego 2009 r. pełnomocnik strony podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodów zawartych w odwołaniu z dnia 23 grudnia 2008 r. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Katowicach. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego chemika na okoliczność procesów zachodzących w oleju napędowym B20, jakie następują z upływem czasu jego składowania w zbiornikach paliwa na stacji benzynowej w zakresie próbki paliwa pobranego do badań w dniu 1 grudnia 2008 r. Ponadto strona wniosła, aby przy wydawaniu decyzji wziąć pod uwagę możliwość przeznaczenia przedmiotowego oleju napędowego B20 na cele grzewcze. Z uwagi na skierowane przez pełnomocnika strony ponowne wnioski dowodowe oraz nowe fakty w sprawie (pismo informujące o błędzie w wynikach badań próbki kontrolnej) postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r. przedłużono postępowanie do dnia 31 marca 2009 r. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Prezes Urzędu stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia 28 stycznia 2009 r., zawartego w piśmie pełnomocnika strony z dnia 18 lutego 2009 r., w kwestii przeprowadzenia dowodów, których przeprowadzenie zostało uznane za okoliczności niemające znaczenia dla sprawy. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Prezes Urzędu odmówił uwzględnienia wniosków dotyczących przeprowadzenia dowodów (zawartych w piśmie strony z dnia 18 lutego 2009 r.) z uwagi na to, że przedmiotem powyższych dowodów są okoliczności niemające znaczenia dla sprawy. Z uwagi na fakt, iż decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 12 grudnia 2008 r. dotyczyła wycofania z obrotu 1420 litrów biopaliwa, deklarowanego jako olej napędowy zawierający 20% estrów, którego próbkę pobrano w dniu 1 grudnia 2008 r. rozpatrując odwołanie strony nie brano pod uwagę ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniu 20 listopada 2008 r. i wyników badania próbki kontrolnej tego paliwa. Należy ponadto zauważyć, że rozpatrzenie wniosku strony dotyczącego możliwości przeznaczenia wycofanego z obrotu oleju napędowego zawierającego 20% estrów na cele grzewcze nie leży w kompetencjach Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Rozpoznając odwołanie, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje. Badania próbki biopaliwa, deklarowanego jako olej napędowy zawierający 20% estrów, pobranego do badań w dniu 1 grudnia 2008 r., przeprowadzone w Instytucie Nafty i Gazu w Krakowie wykazały, iż paliwo to nie spełnia wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 166, poz. 1182) w zakresie zawartości estrów metylowych kwasów tłuszczowych. Zgodnie z 4 protokołem z badań z dnia 5 grudnia 2008 r., nr M/TA2/142-1/08, parametr ten wynosił 17,7%(V/V) przy normie 20±1%(V/V). Strona nie wniosła o zbadanie próbki kontrolnej kwestionowanego paliwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.) wymagania jakościowe dla paliw zostały określone ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach. Z kolei, przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 25 ze zm.) stanowi, iż wojewódzki inspektor może zarządzić w toku kontroli, w drodze decyzji, m. in. wycofanie z obrotu produktów, jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa. W przedmiotowym przypadku, przesłanką wydania decyzji z dnia 12 grudnia 2008 r., zarządzającej wycofanie z obrotu 1420 litrów oleju napędowego zawierającego 20% estrów były negatywne wyniki badań próbki tego paliwa pobranego do badań w dniu 1 grudnia 2008 r., tj. zaniżenie zawartości estrów metylowych kwasów tłuszczowych w stosunku do normy (stwierdzono zawartość 17,7%(V/V) estrów przy normie 20±1%(V/V)). W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Katowicach wskazał, iż spalanie oleju napędowego z zawartością 20% estrów (B20) niespełniającego wymagań jakościowych w zakresie zawartości FAME (estrów metylowych kwasów tłuszczowych) wpływa na środowisko naturalne poprzez wzrost zadymienia spalin i zwiększoną emisję zanieczyszczeń, w związku z czym, uzasadniony interes ekonomiczny państwa nakazuje wycofanie zakwestionowanego paliwa z obrotu. Nie sposób jednak zgodzić się z takim stanowiskiem WIIH w Katowicach. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200 ze. zm.) biopaliwa ciekłe zdefiniowane zostały w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199 ze zm.), której przepisy wdrażają postanowienia dyrektywy 2003/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych (Dz. U. UE L 123 z 17.05.2003, str. 42; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 31, str. 188). W myśl art. 1 dyrektywy ma ona, cyt.: „… na celu promowanie użycia biopaliw lub innych odnawialnych paliw do zastąpienia oleju napędowego lub benzyny stosowanych w transporcie w każdym z Państw Członkowskich w celu wniesienia wkładu w cele takie, jak wywiązanie się ze zobowiązań związanych ze zmianami klimatycznymi, przyjazne dla środowiska zabezpieczenie dostaw i promocja odnawialnych źródeł energii.” Jak wynika z uzasadnienia do ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (druk sejmowy nr 738), zgodnie z dyrektywą 2003/30/WE, cyt.: „… Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, zostały zobowiązane do podejmowania działań prowadzących do osiągnięcia z końcem 2010 r. minimalnego udziału biokomponentów (zarówno w postaci dodatku do paliw ciekłych, jak i biopaliw ciekłych) w wysokości co najmniej 5,75% – liczonego według wartości opałowej. Również komunikat Komisji Europejskiej z dnia 13 lutego 2006 r. „Strategia UE na rzecz biopaliw” wskazuje na konieczność dalszej promocji biopaliw, czego oczekiwanym efektem jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego, zmniejszenie zależności od importu ropy naftowej, zagospodarowanie nieużytków rolnych, tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, przy jednoczesnym pozytywnym wpływie na stan środowiska, a w szczególności na jakość powietrza atmosferycznego przez redukcję emisji zanieczyszczeń.”. Większe użycie biopaliw w transporcie, jest więc częścią pakietu środków potrzebnych do wypełnienia Protokołu z Kyoto wypracowanego podczas Międzynarodowej 5 Konferencji, na której uzgodniono redukcję emisji gazów cieplarnianych w latach 2008 – 2012. Należy również zauważyć, że przyjęte aktualnie w Polsce rozwiązania prawne umożliwiające stosowanie w pojazdach samochodowych biopaliw ciekłych, czyli m. in. oleju napędowego zawierającego estry metylowe kwasów tłuszczowych, mają wypełniać nałożone na nasz kraj zobowiązania wynikające z akcesji do Unii Europejskiej. Obowiązujące przepisy prawa umożliwiają również stosowanie w pojazdach samochodowych paliw ciekłych, w tym oleju napędowego bez zawartości biokomponentów. Z tego punktu widzenia, w przedmiotowym przypadku, zawartość 17,7%(V/V) estrów metylowych kwasów tłuszczowych w biopaliwie oferowanym na stacji paliw w Katowicach, wpływała pozytywnie na środowisko i nie narusza interesu gospodarczego państwa, nie spełniając jednocześnie wymagań określonych w przepisach prawa. W takiej sytuacji brak było podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 18 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zważywszy na przedstawione okoliczności należało postanowić, jak w sentencji. Decyzja niniejsza jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Na decyzję, zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Radca Prawny Piotr Manowski Kancelaria Radcy Prawnego Piotra Manowskiego ul. Grota-Roweckiego 42/317 43-100 Tychy pełnomocnik Iwony Krzyżowskiej „MAVITRANS” Katowice, ul. Goetla 8 2. Śląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 3. A/a