I FSK 846/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1038/21 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013 roku oraz za I kwartał 2014 roku postanawia: 1) zawiesić postępowanie kasacyjne w stosunku do R. J., 2) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne w stosunku do R. J. z udziałem Syndyka Masy Upadłości A. B.

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1038/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi R. J. (dalej – "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. oraz za I kwartał 2014 r., działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej – "p.p.s.a.") oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną. W toku zainicjowanego w ten sposób postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu powziął informację o ogłoszeniu wobec skarżącego – R. J.– przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy [...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem z 28 lipca 2022 r., sygn. akt [...] upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (wydruk informacji z Krajowego Rejestru Zadłużonych k. 152 akt sądowych, obwieszczenie informacji o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości k. 165 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Powyższe znajduje potwierdzenie także w art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 z późn. zm.; dalej - "p.u."), zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Przepis ten, na mocy art. 4912 ust. 1 p.u. stosuje się odpowiednio w przypadku upadłości osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej. Wobec tego jedynie syndykowi przysługuje w niniejszej sprawie legitymacja procesowa. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym - upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci zatem na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym stosunkach procesowych, dotyczących masy upadłości. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym stanowi art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ma więc na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienie do toczącego się postępowania i zajęcie stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne. Mając jednakże na uwadze, że równolegle z ogłoszeniem upadłości skarżącego, wyznaczony został Syndyk Masy Upadłości w osobie A. B., uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem syndyka. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193, art. 128 § 1 p.p.s.a. w zw. z 144 ust. 1 i 2 p.u. orzekł, jak w sentencji.