I FZ 108/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 493/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 493/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Z. B. (dalej: Skarżący/Strona) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lutego 2022 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 6 listopada 2023 r. odrzucił skargę Skarżącego, albowiem wniósł on skargę z uchybieniem terminu, a postępowanie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi zakończyło się prawomocnie odmownie. Powyższe postanowienie doręczono Skarżącemu 24 listopada 2023 r. (k. 137). W dniu 4 grudnia 2023 r. Skarżący za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP złożył zażalenie na wskazane postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych z uwagi na błąd platformy elektronicznej uniemożliwiający przesłanie zażalenia w dniu 1 grudnia 2023 r. Na potwierdzenie powyższej okoliczności Skarżący przedłożył wydruk ze strony obywatel.gov.pl z adnotacją "Przerwa serwisowa; przepraszamy, właśnie trwają prace serwisowe. System mój.gov.pl będzie ponownie dostępny 2 grudnia po godzinie 02.00.". Skarżący oświadczył, że z przyczyn finansowych nie mógł nadać przesyłki w urzędzie pocztowym. Wskazał też, że zdany jest na elektroniczne nadawane pism i wręcz notoryczne błędy tego systemu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji argumentacja Skarżącego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to Skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. Również za niewystarczające należy uznać, w ocenie Sądu powołane przez Skarżącego okoliczności dotyczące nieprawidłowości działania strony internetowej. Sąd nie kwestionował możliwości wystąpienie błędu w działaniu strony internetowej, jednakże Skarżący świadomy nieprawidłowego działania ww. platformy, winien należycie zadbać o swoje interesy i dokonać próby nadania korespondencji wcześniej lub w inny, prawem przewidziany, sposób. Przedłożony wydruk w żaden sposób nie dokumentuje, że Skarżący dokonał próby nadania zażalenia w terminie. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik Skarżącego domagał się uchylenia tego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił m.in. naruszenie art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 223 § 1 w zw. z art. 243 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm. dalej: K.p.c.), art. 86 § 1 zd. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 2 w zw. z art. 19a ust. 1 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 307 ze zm. dalej: u.o.i) Pełnomocnik podtrzymał stanowisko wyrażone we wniosku, negując ocenę Sądu pierwszej instancji o zawinieniu Skarżącego przy uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Kwestią bezsporną w sprawie jest, że Skarżący nie zachował siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z 6 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi, co sam przyznał w złożonym wniosku. Z treści tego pisma wynika również, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych z uwagi na błąd platformy elektronicznej obywatel.gov.pl uniemożliwiający przesłanie zażalenia w dniu 1 grudnia 2023 r. Odnosząc się do powyższego, należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że z przedłożonego wydruku zrzutu ekranu (k. 146) nie wynika wprost ani data wykonania wydruku, ani adres strony, ani nawet to kto jest dysponentem skrzynki odbiorczej, z której dokonano wydruku. Wydruk zawiera adnotację "Przerwa serwisowa; przepraszamy, właśnie trwają prace serwisowe. System mój.gov.pl będzie ponownie dostępny 2 grudnia po godzinie 02.00.", jednakże nie wynika z niego czy jest to serwer platformy ePUAP skrzynki nadawczej Skarżącego i czy błąd dotyczy komunikacji przy próbie wysłania zażalenia, jak twierdzi Skarżący 1 grudnia 2023 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane w sprawie okoliczności jak i fragmentaryczny wydruk ze strony obywatel.gov.pl informujący o przerwie serwisowej nie mogą zostać uznane za wystarczające do uznania braku winy. Jak wskazano wyżej o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie można było usunąć. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w ustawowym terminie. Oceniając w tym kontekście wniosek Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem pierwszej instancji co do tego, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to Skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś Skarżący nieprzedstawił jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej oświadczenie, że zażalenie próbował złożyć wcześniej, oświadczenie w tym zakresie Sąd uznał za bezpodstawne. Odnosząc się natomiast do przywołanych przez pełnomocnika Skarżącego w zażaleniu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyznać należy, że co do zasady, słuszne jest stwierdzenie, że strona postępowania nie musi dokonywać czynności bezpośrednio po otrzymaniu wezwania. Zgodzić się też należy zatem z pełnomocnikiem Skarżącego, że to od strony postępowania zależy, w jakim czasie dokona czynności, o które wzywał Sąd. Należy jednak mieć na uwadze, że odraczanie wykonania czynności do ostatniej chwili związane jest z ryzykiem uchybienia terminowi, co strona postępowania musi brać pod uwagę decydując się na takie postępowanie. Tym bardziej, że sam Skarżący w swoich pismach sygnalizował na nagminną awarię systemu ePUAP, składając również wniosek do Sądu o zaprzestaniu przesyłania pism w tej formie z uwagi na liczne błędy tego systemu (k. 65 akt sądowych) . Na marginesie należy wskazać, że z identycznych przyczyn, tj. problemów technicznych systemu ePAUP Skarżący wniósł skargę do Sądu pierwszej instancji po terminie, a postanowieniem z 5 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 493/22 Sąd odmówił przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny 16 czerwca 2023 r. sygn. I FZ 120/23. W tym postanowieniu Sąd odniósł się do zarzutów Skarżącego dotyczących wskazanych przez niego problemów z korespondencją elektroniczną i uznał, że wskazane przez Skarżącego nieprawidłowości w funkcjonowaniu skrzynki ePUAP nie uzasadniały uznania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ust. 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.