I FZ 244/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 334/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie ulgi w spłacie kosztów upomnienia postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z 18 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 334/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Z. B. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 12 lutego 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie ulgi w spłacie kosztów upomnienia. Z akt sprawy wynika, że we wskazanej wyżej skardze skarżący zwrócił się m. in. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2024 r. wobec braku złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu PPF, (po uprzednim skutecznym wezwaniu), wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania (sygn. akt I SPP/Gd 110/24). Następnie, po wniesieniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 8 lipca 2024 r. sprzeciw ten odrzucił. Po złożeniu zaś zażalenia na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem wydanym 31 października 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie (sygn. akt I FZ 207/24). W konsekwencji powyższego, postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 27 maja 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Kolejnym wnioskiem zawartym w formularzu PPF, datowanym na dzień 18 czerwca 2024 r., który został nadesłany drogą elektroniczną, skarżący zwrócił się w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 334/24 o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskutek wezwania do nadesłania podpisanego przez wnioskodawcę formularza PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a następnie zaniechania przez wnioskodawcę przesłania podpisanego wniosku do Sądu, zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2025 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił wniosek strony bez rozpoznania (sygn. akt I SPP/Gd 306/24). W dalszej kolejności, pismem złożonym drogą elektroniczną w dniu 21 lutego 2025 r. skarżący od podanego wyżej zarządzenia złożył sprzeciw, wskutek rozpoznania którego, tut. Sąd w dniu 26 lutego 2025 r. wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2025 r. Przy ww. piśmie skarżący złożył również na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i przyznanie adwokata. W następstwie powyższego, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Gd 50/25). Z kolei, na złożony od ww. postanowienia sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał w dniu 14 maja 2025 r. postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2024 r. skarżący wpierw został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osoba fizyczną, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Żądany brak formalny skargi został usunięty. Następnie, wskutek prawomocnego orzeczenia w sprawie I SPP/Gd 50/25 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 maja 2025 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Skuteczne doręczenie wezwania stronie nastąpiło w dniu 3 czerwca 2025 r. (k. 40 akt sądowych). Siedmiodniowy termin do uiszczenia należnego wpisu, bezskutecznie zatem upłynął z końcem 10 czerwca 2025 r. (w dzień powszedni). W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił żądanego wpisu sądowego, w związku z czym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 220 § 3 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) przez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie wybiórczej oceny poprzez nieprzyznanie kluczowym dowodom należytej mocy dowodowej oraz logicznie wykazanej przez skarżącego swojej trudnej sytuacji majątkowej przede wszystkim poprzez uznanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał ustaleń faktycznych na podstawie załączonych dokumentów uznając je za wiarygodne (brak zgłoszenia do organów ścigania sfałszowania oświadczenia złożonego pod groźbą karną prowadzi do wniosku o wiarygodności) i jedocześnie podważając złożone dokumenty u oświadczenia, 2) przez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wybiórczej oceny poprzez nieprzyznanie kluczowym dowodom należytej mocy dowodowej oraz logicznie wykazanej przez skarżącego swojej trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej złożenie wniosku o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu podczas gdy WSA w Gdańsku ograniczał się do wykazywania jedynie kosztów opłat sądowych bez wykazania kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które czasowo zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego i przewidziane w art. 220 § 3 P.p.s.a. konsekwencje jego nieuiszczenia. Innymi słowy; kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści ponownego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu sądu dokonanym po prawomocnym rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega odrzuceniu (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 21 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 95/12, z 22 lipca 2010r., sygn. akt II FSK 1349/10, z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II Fz 122/11, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy odnotować należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 14 maja 2025 r. tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 15 kwietnia 2025 r. odmawiającego przyznania wnioskodawcy prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Gd 50/25). Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym jak skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącego do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05 ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Skarżący pomimo skutecznego doręczenia 3 czerwca 2025 r. wezwania nie uiścił prawem wymaganego wpisu od skargi. Zasadnie również Sąd pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy przyjął, że wystąpienie przez stronę w dniu 10 czerwca 2025 r. z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zatytułowanym "Wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu w celu zaskarżenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów" nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu, które zostało wystosowane do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie skutkuje uchyleniem skutków prawnych tego prawomocnego rozstrzygnięcia w toczącym się postępowaniu. Skoro zatem należny wpis od skargi, mimo wezwania, nie został przez skarżącego uiszczony w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie, co jest okolicznością bezsporną, to zasadnie Sąd ten postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.