I FZ 289/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 274/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 grudnia 2023 r., nr 2401-IOV1.4103.371.2021.DFD w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2014 r. do września 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 16 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 274/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") odmówił J. F. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 19 grudnia 2023 r., nr 2401-IOV1.4103.371.2021.DFD w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2014 r. do września 2014 r. Jak wskazał WSA, zarządzeniem z 6 marca 2024 r., Skarżący został wezwany, m.in. do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego dnia 26 kwietnia 2024 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych (k. 36). W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik Skarżącego nadesłał dokument pełnomocnictwa. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 27 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 274/24 odrzucił skargę, z uwagi na to, że z nadesłanego dokumentu pełnomocnictwa nie wynikało, że pełnomocnik Skarżącego jest umocowany do zastępowania Strony przed WSA lub sądami administracyjnymi. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi dnia 4 czerwca 2024 r. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi wniósł pismem z 11 czerwca 2024 r. (data ze stempla pocztowego) oraz usunął brak formalny w postaci dołączenia właściwego pełnomocnictwa. Postanowieniem z 16 września 2024 r. WSA w Gliwicach, odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Sąd nie podzielił argumentacji Skarżącego. Zdaniem WSA, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu pełnomocnik Skarżącego nie dochował należytej staranności, celem wykonania czynności procesowej w terminie. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z 11 października 2024 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), a mianowicie: Sąd I instancji dokonał oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu faktycznego sprawy i zebranego materiału dowodowego przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w wyniku tego, że WSA oceniając stopień zawinienia nie uwzględnił okoliczności, że pismem z dnia 2 maja 2024 r. nadanym w placówce pocztowej w dniu 5 maja 2024 roku, w uzupełnieniu skargi uzupełniono nr pesel Skarżącego i wskazano, że do pisma dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa do reprezentowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa J.F. dla r.pr D.P. przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ze wskazaniem sygnatury sprawy I SA GI 274/24 (data operacji 5 maja 2024 roku), a jedynie omyłkowo pracownica kancelarii B. K., załączyła kopię błędnie sporządzonego, przeznaczonego do zniszczenia, pełnomocnictwa do reprezentowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. II. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.) t.j. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w wyniku tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu faktycznego sprawy i zebranego materiału dowodowego. Pełnomocnik skarżącej wniósł ponadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazanych w petitum, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi, zarzucić naruszenia m.in. art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił po swojej stronie braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik Skarżącego motywował swój wniosek tym, że to pracownik jego kancelarii kompletując dokumentację załączył do korespondencji kopię przeznaczonego do zniszczenia wydruku, jednak pragnie on podkreślić, że pismo przewodnie skierowane w odpowiedzi na wezwanie i dowód uiszczenia opłaty skarbowej wskazywały jednoznacznie, że chodzi o pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącego przed WSA w Gliwicach z oznaczeniem sygnatury sprawy. Ponadto pełnomocnik Strony stwierdził, że była to "oczywista pomyłka pracownika". W sprawach, w których stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że Strona dochowała siedmiodniowego terminu na złożenie przez nią wniosku o przywrócenie terminu, jak również słusznie zauważył w motywach swojego rozstrzygnięcia, że na pełnomocniku należycie dbającym o interesy swojego mandanta spoczywa wymóg właściwego zorganizowania pracy i wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy skarżącego w toku postępowania sądowego. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Takich działań nie można tutaj zaobserwować. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków, celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi. Z wniosku pełnomocnika Skarżącego wprost wynika, że do przekroczenia terminu w sprawie doszło z powodu błędu w funkcjonowaniu kancelarii radcy prawnego reprezentującego Skarżącego. Na pełnomocniku prowadzącym kancelarię spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jej pracy, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody dla reprezentowanych przez niego stron związane z uchybieniem terminów procesowych. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie uprawdopodobnił w swoim wniosku braku winy w niedochowaniu terminu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5