I GSK 33/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1301/23 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr DRP.WPAI.411.2456.2023.AB L.dz.16827.30J2190C1 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1301/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. T. na postanowienie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 6 kwietnia 2023 r. znak DRP.WPAI.411.2456.2023.AB w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Strona nie przekazała do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za wrzesień 2022 r. w przewidzianym w § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dofinansowania terminie tj. do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy. Dokument Wn-D za wrzesień 2022 r. został przekazany do Funduszu w dniu 22 listopada 2022 r. Jednocześnie pismami z dnia 22 i 23 listopada 2022 r. pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za wrzesień 2022 r. uzasadniając swoją prośbę problemami zdrowotnymi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pełnomocnik skarżącego leczy się na chorobę dwuafektywną biegunową i nie był wstanie sporządzić i wysłać wniosku w terminie. Wskazano przy tym, że wnioskodawca nieobecny w pracy ze wstydu o swojej chorobie nie poinformował skarżącego o zaistniałym uchybieniu terminu. Do pisma z dnia 22 listopada 2022 r. dołączono skan zaświadczenia o stanie zdrowia pełnomocnika skarżącego oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 stycznia 2021 r. o niezdolności do pracy oraz czasowej niezdolności do pracy do 31 stycznia 2023 r. pełnomocnika skarżącego. Pismem z dnia 28 listopada 2022 r. skarżącemu został wyznaczony siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych WN-D za miesiąc wrzesień 2022 r. Strona skorzystała z prawa do wypowiedzenia się. Pismami z dnia 1 i 9 grudnia 2022 r. oraz pismem nadanym w dniu 8 grudnia 2022 r. pełnomocnik podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko. Rozpoznając ww. wniosek Prezes PFRON postanowieniem z dnia 29 grudnia 2022 r. działając w ramach I instancji odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Prezes PFRON działając jako organ II instancji utrzymał w mocy orzeczenie wydane w I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że jak wynika z akt administracyjnych pełnomocnik profesjonalnie świadczący usługi, który uchybił przedmiotowemu terminowi, leczy się na powoływane schorzenie co najmniej od 1 grudnia 2020 r. (data wystawienia zaświadczenia przez lekarza) a w treści przebiegu choroby na zaświadczeniu do ZUS wskazano, że pacjent wymaga stałego leczenia psychiatrycznego a rokowania względem jego zdrowia są niepewne, to oczywistym jest, że w pełni zasadne było tutaj zwrócenie uwagi przez organ na brak wykazania stanu nagłego pogorszenia zdrowia związanego z chorobą. W ocenie Sądu uznanie przez organ, że przy powoływanej w sprawie chorobie przewlekłej brak zapewnienia zastępstwa przez pełnomocnika uznać należy za zaniedbanie, było w świetle powyższego w pełni uzasadnione. Przewlekła choroba wymagająca stałej opieki w tak długim okresie czasu w sposób oczywisty wykazywała potrzebę odpowiedniej organizacji pracy co najmniej od grudnia 2020 r. Jednocześnie nie wykazano aby stan nasilenia objawów choroby trwał nieprzerwanie od roku 2020 do dnia uchybionego terminu. Wręcz przeciwnie, wskazywano, że do pogorszenia zdrowia pełnomocnika doszło w okresie od 15 października 2022 do 20 listopada 2022. Wynika stąd, że pełnomocnik skarżącego po uzyskaniu informacji o swoim stanie zdrowia co najmniej od grudnia 2020 r. winna zatem w okresie poprawy zdrowia bądź podjąć decyzję o zaprzestaniu prowadzenia swojej działalności bądź też tak skonstruować zasady jej prowadzenia aby zabezpieczyć interes swoich klientów na wypadek powrotu objawów choroby. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że choroba pełnomocnika o charakterze przewlekłym z nagłym zaostrzeniem objawów, nie może być wystarczającym powodem do uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, 2. przepisy art. 7, art. 77 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak rozpatrzenia w całości zebranego materiału dowodowego, nie uwzględnienie wszystkich faktów i nie przypisanie im odpowiedniego znaczenia, w szczególności tego, że choroba afektywna dwubiegunowa u pełnomocnik skarżącego zmagała się z utratą możliwości rozpoznania sytuacji, w której się znajdowała i uniemożliwiała pokierowanie swoim postępowaniem, a tym samym wyłączała zawinienie. Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna, co wynika z jej petitum, została w rozpoznawanej sprawie oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa procesowego. W kontekście zgłoszonych zarzutów oraz sposobu w jaki je uzasadniono wskazania wymaga, że według art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać zarówno z przedstawieniem na czym konkretnie w danej sprawie polegało naruszenie, jak i z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (zapadłe rozstrzygnięcie). Zaznaczyć należy, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 58 § 1 i 2 jak i art. 7 i art. 77 k.p.a., zostały sformułowane w sposób wadliwy. Skarżący upatruje naruszenia tych norm bezpośrednio w działaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pomijając, że sąd ten nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz kontroluje ich stosowanie przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Prawidłowo sformułowany zarzut kasacyjny w tym zakresie powinien opierać się na powiązaniu naruszonych przepisów procedury administracyjnej z odpowiednimi przepisami p.p.s.a. (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151), czego w skardze kasacyjnej zabrakło. Niezależnie od braków konstrukcyjnych wskazać należy, że Sąd I instancji dokonał rzetelnej kontroli akt sprawy i słusznie przyjął, że materiał dowodowy był kompletny, a jego ocena dokonana przez organ nie wykraczała poza granice swobody. Fakt, że pełnomocnik przedłożył dowody na swoją chorobę, nie obligował Sądu do uznania uchybienia za niezawinione, gdyż rzetelne rozpatrzenie sprawy wymagało uwzględnienia całości kontekstu. Spór w sprawie dotyczy de facto oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu na złożenie dokumentu Wn-D za wrzesień 2022 r. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia (v. np. wyroki NSA: z 13 czerwca 2025 r., I OSK 3037/23; z 28 maja 2025 r., I GSK 364/22; z 28 maja 2025 r., I GSK 468/22, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże). Oddalenie skargi kasacyjnej jest w pełni uzasadnione, gdyż zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Kluczową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony lub jej pełnomocnika, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się szczególnej staranności w dbaniu o terminy procesowe. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego posiadał wiedzę o swoim schorzeniu co najmniej od grudnia 2020 r., co wynika wprost z przedłożonej dokumentacji medycznej. Fakt, że choroba ma charakter przewlekły i wiąże się z niepewnymi rokowaniami oraz koniecznością stałego leczenia, nakładał na osobę zawodowo trudniącą się obsługą prawną spółek obowiązek takiego zorganizowania działalności, aby ewentualne pogorszenie stanu zdrowia nie wpływało na bieg terminów procesowych klientów. Argumentacja podnoszona w skardze kasacyjnej, dotycząca braku wglądu w chorobę czy nagłego zaostrzenia objawów, nie podważa skutecznie ustaleń Sądu I instancji w zakresie zawinienia. Profesjonalny miernik staranności nakazuje bowiem przyjąć, że osoba świadoma swojej długotrwałej niezdolności do pracy, potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS aż do stycznia 2023 r., powinna zabezpieczyć prowadzoną przez siebie działalność. Pełnomocnik zawodowy świadczy profesjonalne usługi i w ramach organizacji swojej pracy w sytuacji nasilenia choroby jak w przypadku niniejszej sprawy winien zadbać o ustalenie takiej formy kontroli swojej pracy aby w razie trudności zapewnić zastępstwo w sprawie. Brak podjęcia takich kroków w okresach lepszego samopoczucia stanowi o niedbalstwie, które wyklucza uznanie uchybienia za niezawinione. Sytuacja, w której pełnomocnik decyduje się na samodzielne prowadzenie spraw mimo obiektywnych przeciwwskazań zdrowotnych znanych mu od lat, nie może być utożsamiana z nagłym, niemożliwym do przewidzenia zdarzeniem losowym, takim jak nagły wypadek czy niespodziewana hospitalizacja osoby dotychczas zdrowej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.