I GSK 473/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 560/20 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2020 r. nr 1201-IEE.711.2.39.2020.4.EP w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 560/20 oddalił skargę M. B. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: organ) z 17 kwietnia 2020 r., nr 1201-IEE.711.2.39.2020.4.EP w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z dnia 7 sierpnia 2020 r.; dalej: u.p.e.a.) i uznanie, że istnieje wymagalny obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia [...].08.2019 r. nr [...], uprawniający organ egzekucyjny do prowadzenia postępowania w stosunku do skarżącej; 2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie zarzutów "art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 1, art. 6-9, art. 28, art. 75-77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do art. 23 § pkt 2 oraz art. 45 § 1 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", co w ocenie skarżącej było uchybieniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na jego rzecz. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. W rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający odnoszących się do niej wymogów. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca kasacyjnie wskazując niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podważa poczynione w sprawie ustalenia faktyczne w postaci istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu odnoszącym się do tego zarzutu podnosi, że Sąd I instancji winien był wziąć pod uwagę, że brak było podstaw do nakładania na skarżącą obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a w konsekwencji nakładania na skarżącą opłaty za wykonanie zastępcze. Powyższy zarzut jest bezskuteczny, ponieważ nie poddaje się ocenie merytorycznej. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) nie można bowiem kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie przez wojewódzki sąd administracyjny za podstawę orzeczenia. Niezależnie od tej konstatacji Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca kasacyjnie dąży do podważenia zasadności orzeczenia w przedmiocie wykonania zastępczego, co nie mogło odnieść skutku - niezależnie od wadliwości skonstruowanego zarzutu i jego uzasadnienia. W tym bowiem zakresie istnieje w obrocie prawnym prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 października 2019 r. o sygn. II SA/Kr 670/19, którym oddalono skargę skarżącej kasacyjnie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymywało w mocy postanowienie w przedmiocie orzeczenia o zastosowaniu wobec skarżącej wykonania zastępczego wobec niewykonania przez nią obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym z [...] stycznia 2019 r. Obowiązek ten polegał na zaprzestaniu korzystania przez zobowiązana z będącego w złym stanie technicznym zbiornika na nieczystości ciekłe oraz podłączeniu do kanalizacji sanitarnej parteru budynku, który zajmowany był przez skarżącą. Brak wykonania tego obowiązku skutkował wystawieniem tytułu wykonawczego z tytułu opłaty za wykonanie zastępcze. Ocenie merytorycznej nie poddawał się także drugi z zarzutów. W ramach jego uzasadnienia autor skargi kasacyjnej po przywołaniu fragmentu orzeczenia NSA, w którym sąd ogólnie nakreślił podstawowe zasady rozpoznania zarzutów, stwierdził jedynie, że WSA nie odniósł się do dwóch zgłoszonych w skardze zarzutów, co - jego zdaniem - było uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd I instancji dokonał wnikliwej kontroli to doszedłby do innych wniosków. W świetle przedstawionych wcześniej wyjaśnień w przedmiocie wymogów jakim odpowiadać ma skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest uzasadnienia zarzutu procesowego wymaganego dla jego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy oraz wynikającą z akt sprawy trudną sytuację życiową skarżącej, która miałaby zostać obciążona kosztami postępowania sądowego.