I GSK 631/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "M." [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1237/19 w sprawie ze skargi "M." [...] w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr BON.III.5222.369.5.2018.IN w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 maja 2018 r., ,nr DRP.WPAV.411.8403.2018.KKL L. dz.30881.12Q9076G4; 3. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz "M." [...] w K. 19.200 (słownie: dziewiętnaście tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z 10 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1237/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej: "p.p.s.a." oddalił skargę M. [...] w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 kwietnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stowarzyszenie otrzymało od Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od czerwca 2014 r. do września 2017 r. W toku wszczętego wobec stowarzyszenia postępowania, na podstawie informacji uzyskanych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes Zarządu PFRON ustalił, że w okresie objętym dofinansowaniem stowarzyszenie opłaciło składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z uchybieniem terminu. W związku z tym decyzją z 10 maja 2018 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał skarżącemu zwrot dofinansowania, za wyjątkiem składek za wrzesień 2017 r. W wyniku wniesionego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z 26 kwietnia 2019 r. utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511) – zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji", który stanowi o przekroczeniu terminu 14 dni na pokrycie miesięcznych kosztów płacy jako przeszkodzie w uzyskaniu dofinansowania. Oddalając skargę na tę decyzję Sąd pierwszej instancji ocenił, że stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Z kolei przepis prawa materialnego, art. 26a ust. 1a1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji został poddany prawidłowej wykładni i zastosowaniu. Sąd zauważył, że pojęcie kosztów płacy zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4a tej ustawy, który zalicza do tej kategorii m. in. składki należne Funduszowi Pracy i Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sankcję polegającą na zwrocie dofinansowania Sąd pierwszej instancji ocenił za proporcjonalną do naruszenia polegającego na nieuiszczeniu składek w terminie. Od tego wyroku stowarzyszenie wywiodło skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Środek odwoławczy oparto na zarzucie naruszenia art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP w związku z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji poprzez "niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu dofinansowania w wysokości określonej zaskarżoną decyzją nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut skargi kasacyjnej okazał się uzasadniony. Wprawdzie autor skargi kasacyjnej nie wyraził tego wprost, jednak z jej treści wynika, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczył w istocie wadliwej wykładni art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie zaś wadliwego zastosowania tego przepisu. I ocenę tę należy podzielić. Przede wszystkim zauważyć należy, że rzeczywiście, ustawodawca uzależnił uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych od terminowego ponoszenia kosztów płacy. Ustalenie znaczenia tego ostatniego pojęcia jest zatem kluczowe dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Zostało ono zdefiniowane w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i oznacza "wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych". Przepis ten odwołuje się do innego terminu języka prawnego, tj. wynagrodzenia, stanowiącego obligatoryjny element stosunku pracy, o którym mowa w art. 22 § 1 oraz art. 29 § pkt 3 i nast. ustawy z 6 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320). Jest to w pełni zrozumiałe, bo ustawodawca odwołuje się do konstrukcyjnych dla stosunku pracy terminów: pracownika i pracodawcy. Świadczy o tym treść art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, w którym mowa jest o zatrudnieniu pracownika, zaś w art. 26b ust. 2 tej ustawy – o pracodawcy. Unormowane w przepisach o rehabilitacji prawo pracodawcy do refundacji określonych kosztów związane jest bowiem z zatrudnieniem pracowników niepełnosprawnych na podstawie umowy o pracę. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, nieuiszczenie niektórych kategorii składek na ubezpieczenie społeczne bądź zdrowotne nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zostać pozbawiony prawa do refundacji. Przeciwnie, dla wywołania takiego skutku uchybienie to musi dotyczyć wyłącznie składek od wynagrodzenia za pracę pracowników niepełnosprawnych, dlatego że ustawa o rehabilitacji reguluje zagadnienia zatrudniania wyłącznie tej kategorii pracowników. Sumując tę część rozważań, stwierdzić należy że Sąd Wojewódzki dopuścił się wadliwej wykładni art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, skoro przyjął że uchybienie terminów, o których mowa w tym przepisie dotyczy globalnie ujętych kosztów płacy wszystkich pracowników bez wyjątku. Uwzględniając powyższe uwagi przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przyjąć, że wspomniany przepis ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do terminu uiszczenia kosztów płacy dotyczących pracowników niepełnosprawnych. Wskazany wynik wykładni należy respektować ustalając zakres faktów sprawy, które powinny zostać ustalone w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji należy zbadać, czy w analizowanych przez organy okresach pracodawca wywiązał się z uiszczenia kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 i art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji.