I OPP 2/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi E.M. i W.M. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 347/24 ze skargi kasacyjnej E.M. i W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 604/23 w sprawie ze skargi E.M. i W.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr 1055/R/2023 w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 27 grudnia 2023 r. E.M. i W.M. (dalej także: "skarżący") wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 604/23. Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 15 lutego 2024 r. Pismem z 24 kwietnia 2025 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego – 29 kwietnia 2025 r.) skarżący złożyli skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo upływu ponad roku i dwóch miesięcy od wniesienia skargi kasacyjnej nie został wyznaczony termin rozprawy. W ocenie skarżących, nawet przy uwzględnieniu rozpoznania ich wniosku o przyspieszenie wyznaczenia terminu rozprawy (datowane na 17 marca 2025 r.), postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, doszło tym samym do naruszenia ich prawa do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki. Sprawa w ich ocenie nie jest zawiła pod względem faktycznym, nie wymagała też obszernego postępowania dowodowego, a mimo to trwa od początku jej zainicjowania niemalże 4 lata. Z tych przyczyn, skarżący wnieśli o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 347/24, wydanie temu Sądowi zalecenia niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy, przyznanie 4.000 zł oraz zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania skargowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, nieuzasadniona zwłoka występuje, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewne wytyczne można wywnioskować z art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż wskazany okres, to nie oznacza per se, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna E.M. i W.M. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z aktami sprawy 12 lutego 2024 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynął ponad rok i dwa miesiące, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25 ust. 1 i § 26 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom uwzględniając ich specjalizację orzeczniczą, zakres obowiązków sędziego niezwiązanych z orzekaniem i wpływ spraw oraz obowiązek zapewnienia sprawności postępowania, a w szczególności zagwarantowania przez przewodniczącego wydziału pełnego obciążenia sprawami rozpraw w ustalonych terminach oraz wyznaczania spraw najdłużej zalegających i podlegających wyznaczeniu w pierwszej kolejności. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu. W tym miejscu zważyć przede wszystkim należy, że wobec złożonego przez skarżących kasacyjnie wniosku z 17 marca 2025 r. o przyspieszenie podjęcia czynności w sprawie zwrócono się z zapytaniem czy zrzekają się oni rozprawy (którą to deklarację zawarli we wnioskach środka odwoławczego), informując równocześnie o czasie oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy – 36 miesięcy, a posiedzenia - 18 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący kasacyjnie nie zrzekli się rozprawy. Z tej przyczyny, zarządzeniem z 8 kwietnia 2025 r. wyznaczono termin rozprawy w I kwartale 2026 roku, uwzględniając tym samym wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu. Przyjąć więc można, że już ww. wnioskiem skarżący kasacyjnie osiągnęli cele rozpoznawanej skargi – doszło do przyspieszenia skierowania sprawy na termin poza kolejnością wpływu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2023 r., VIII SA/Wa 604/23, nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce. Tym samym w sprawie tej nie wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu przywołanej na wstępie ustawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak postanowieniu.