Sygnatura
I OSK 1214/22
I OSK 1214/22 - Wyrok NSA z 2025-05-27
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 27 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1432/21 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2021 r. nr SZ.sp.615.3.2021 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.T. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: organ) z 16 lipca 2021 r., nr Sz.sp.615.3.2021, w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej, wyrokiem z 24 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1432/21, oddalił skargę. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący zastępowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności poprzez przyjęcie, że przez "ważny interes nabywcy" należy rozumieć sytuacje absolutnie wyjątkowe, a uzasadnieniem zastosowania przedmiotowej instytucji będzie wystąpienie okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu takich jak choroba nabywcy, która uniemożliwia lub utrudnia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem w zakresie znaczeniowym pojęcia "ważnego interesu nabywcy" znajduje się także pogarszająca się sytuacja finansowa prowadzonej przez nabywcę działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku, gdy dalsze pogorszenie tejże sytuacji może doprowadzić do stanu niewypłacalności nabywcy, choć stan ten nie musi na chwile rozpoznania wniosku przejawiać się w istnieniu wysokich zobowiązań już przeterminowanych i tym samym uznanie, że niemożliwym jest zastosowanie przepisu art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, poprzez uwzględnienie wniosku; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego doszło do ustalenia nieistnienia podstaw dla uwzględnienia wniosku, w przypadku, gdy na podstawie dokumentów i dowodów przedłożonych przez skarżącego było możliwe ustalenie przesłanki ważnego interesu nabywcy – wyjątkowo trudnej i pogarszającej się sytuacji finansowej, a organy na podstawie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień nie ustaliłyby nic ponad to co było niezbędne i zostało ustalone w toku przeprowadzonego postępowania, dla określenia sytuacji finansowej skarżącego; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia praw skarżącego, któremu nie zapewniono jako stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium postępowania – przez odmowę udostępnienia aktu postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa skarżącego w siedzibie organu w dniu 15 października 2020 r.; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 PostAdmU w zw. z art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na zaistnienie przesłanki ważnego interesu nabywcy. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstaw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom. Należy wskazać w tym miejscu, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut (nr 2) naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z wskazywanymi w środku zaskarżania przepisami (normami) nie jest precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21). Także niewłaściwie jest sformułowany zarzut naruszenia art. 77 k.p.a., który to przepis obejmuje cztery odrębne jednostki (tj. §§1–4), w których zawarte są cztery różne treści normatywne (przepisy prawne). Skarga kasacyjna nie wskazuje konkretnie (szczegółowo), który przepis czy przepisy z art. 77 k.p.a. zdaniem autora środka odwoławczego zostały naruszone przez Sąd I instancji w związku przywoływanymi przepisami prawa. Tym samym rozważany zarzut nie został skonstruowany stosowanie do wymogów p.p.s.a. Podobne zastrzeżenia należy odnieść także do zarzutu (nr 3) naruszenia art. 10 k.p.a. zawierającego trzy odmienne wypowiedzi normatywne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21). Podkreślić przy tym niniejszym trzeba, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odnieść zamierzonego skutku (zob. wyroki NSA z: 20 sierpnia 2008 r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21). Pierwszoplanową kwestią sporną w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest ustalenie, czy organy zasadnie przyjęły w okolicznościach sprawy, a Sąd wojewódzki zaaprobował, że brak jest podstaw do wyrażania zgody w drodze decyzji administracyjnej na sprzedaż udziału w przedmiotowej nieruchomości rolnej, na podstawie art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Przepis ten stanowi, że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyraża zgodę, w drodze decyzji administracyjnej, na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 5 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy nieruchomości rolnej lub interesem publicznym. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą ostatecznie przede wszystkim wskazywanej wyżej kwestii spornej. W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy stwierdzić, że skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd Kasacyjny podziela argumentację zaskarżonego wyroku oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Wskazana w art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego przesłanka "ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej", wymagała w niniejszych realiach jej wykazania ("potwierdzenia") przede wszystkim przez wnioskującego (skarżącego kasacyjnie) w toku zainicjowanego postępowania administracyjnego o uzyskanie takiej zgody (por. D. R. Kijowski, Pozwolenia w administracji publicznej. Studium z teorii prawa administracyjnego, Białystok 2000, s. 301–310). Należy podzielić ocenę Sądu wojewódzkiego co do wyjątkowego charakteru zgody na zbycie nieruchomości rolnej przed wskazanym okresem, w kontekście odnośnej wypowiedzi normatywnej, tj.: "(...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy.(...)". Uzasadnieniem wykorzystania tej możliwości, jak słusznie przyjęto w zaskarżonym wyroku, będą okoliczności niezależne od wnioskodawcy, nadzwyczajne sytuacje, zdarzenia uniemożliwiające prowadzenie gospodarstwa rolnego (np. choroba uniemożliwiająca prowadzenie gospodarstwa rolnego, klęska żywiołowa). Także w ocenie Sądu Kasacyjnego może to być również bardzo trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy, przy czym trzeba mieć na względzie, że nie każda taka sytuacja będzie miała charakter nadzwyczajny, uzasadniający ważny interes nabywcy w rozumieniu art. 2b ust. 3 ustawy o ustroju rolnym. Będzie to zatem sytuacja wyjątkowa, która w pierwszej kolejności uniemożliwia dalsze prowadzenie działalności przez wnioskodawcę. Poza tym powinna, co już wyżej podkreślano, zostać wykazana i to po stronie wnioskodawcy leży ciężar przedłożenia w tym zakresie niezbędnych dowodów, co zasadnie przyjął Sąd wojewódzki. Zauważyć bowiem trzeba, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA z: 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17). Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy wskazać, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił rzetelnie całej swojej sytuacji finansowej (ekonomicznej) i prawnej, pomimo że organy wielokrotnie wzywały stronę do tego na każdym etapie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Jak ustalił m. in. Sąd wojewódzki na podstawie akt sprawy, strona nie przedstawiła rzetelnie dokumentów świadczących o sytuacji życiowej i materialnej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, strona nie ujawniła – jak się okazało w toku postępowania – innych istotnych okoliczności mających wpływ na jej sytuację finansową/majątkową. Jak wynika bowiem z ustaleń organu, słusznie zaaprobowanych przez Sąd I Instancji, skarżący zasiada w zarządzie spółek, o których w swoim wniosku i oświadczeniach nie wspominał, a mogą one wpływać na sytuację finansową skarżącego, jak i o tym, że figuruje w 73 księgach wieczystych jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości, a nie jak wskazał w 42. Jednocześnie nie została wyjaśniona kwestia dochodów skarżącego uzyskiwanych z prowadzonej działalności rolniczej, jak i nie zostało udokumentowane, że nabywca uzależnił nabycie nieruchomości, dla której nie jest wymagana zgoda KOWR, od nabycia nieruchomości, na którą jest wymagana zgoda wraz ze wskazaniem nr działek i numerów umów. Poza tym, nie bez racji w realiach sprawy jest stwierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku, że nie można przyjąć, że strona skarżąca jako profesjonalny i aktywny uczestnik rynku nie miała świadomości o istnieniu ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi i istniejącymi obowiązkami wynikającymi z art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Jak wynika z akt sprawy, strona dokonywała licznych transakcji w zakresie nabywania i sprzedaży gruntów m.in. rolnych. Zasadnie za Ministrem zwrócił uwagę na powyższe Sąd wojewódzki, że nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. Wobec powyższego należy uznać, że organy zasadnie odmówiły stronie skarżącej kasacyjnie udzielania wnioskowanej zgody, a Sąd wojewódzki prawidłowo to zaakceptował, bowiem nie została wykazana przesłanka ważnego interesu nabywcy – skarżącego kasacyjnie – w myśl art. 2b ust. 3 ustawy o ustroju rolnym. Przechodząc do rozpoznania zarzutu dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału skarżącego kasacyjne w postępowaniu administracyjnym (art. 1 § 1 p.u.s.a. w związku z art. 10 k.p.a.), w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie poglądu przedstawionego w skardze kasacyjnej stanowiłoby przejaw nadmiernego formalizmu procesowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 310/22 i przywoływane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). W okolicznościach sprawy, jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji, strona nie wykazała, że powołana przez z nią okoliczność – odmowa udostępnienia akt postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa w siedzibie organu, w jakikolwiek sposób uniemożliwia złożenie dodatkowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na wynika sprawy. Jak wskazał też Sąd I instancji, z akt sprawy nie wynika również, że strona składała na powyższą czynność ponaglenie (bezczynność organu art. 35 k.p.a.) czy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Tym samym zarzut ten nie może być uznany w realiach sprawy za uprawniony. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a., wielokrotnie podnoszony w zw. z kolejnymi normami (przepisami) przytaczanymi w petitum skargi kasacyjnej. Charakter ustrojowy tego przepisu pozwala stwierdzić, że sąd mógłby je naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę zastosował przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem czy zastosował środki nieprzewidziane ustawą. (por. wyrok NSA z 4 marca 2015r., sygn. akt II GSK 109/14, Lex 1751054; zob. M. Masternak–Kubiak, Komentarz do art. 1, [w:] M. Masternak–Kubiak, T. Kuczyński, Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Warszawa 2009, s. 11–58). W ocenie Sądu Kasacyjnego Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku sprostał wymogom kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czemu dał wyraz w prawidłowym uzasadnieniu wyroku. Mając na względzie powyższe oceny należy stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia norm p.p.s.a. w związku z powoływanymi przez stronę skarżącą (normami) przepisami prawa. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a wszystkie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane i zastosowane. Sąd I instancji nie dopuścił się zatem naruszenia art. 151 p.p.s.a. Reasumując, należy stwierdzić, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 czerwca 2022
- Symbol z opisem
- 6169 Inne o symbolu podstawowym 616
- Hasła tematyczne
- Gospodarka gruntami
- Skarżony organ
- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Sędziowie
- Krzysztof Sobieralski Maria Grzymisławska-Cybulska Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Usatwa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - tekst jedn.
art. 2b ust. 3 · Dz.U. 2018 poz. 1405
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny