Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 138/24

Wyrok NSA z 15 grudnia 2025 r., I OSK 138/24 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
15 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 15 grudnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Przykona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt I SA/Po 405/23 w sprawie ze skargi Wójta Gminy Przykona na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 12 października 2023 r. I SA/Po 405/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Wójta Gminy Przykony (Skarżący) na decyzję Wojewody Wielkopolskiego (Wojewoda) z [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Skarżący zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: 1. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. z 2023 r. poz.1327 ze zm. ) w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2023 r. poz.775 ze zm. ) poprzez przywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. 2. art. 216 ust. 1 w zw. z art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm. ) przez przyjęcie, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest objęta dyspozycją art. 136 ustawy, 3. art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm. ) przez przyjęcie, że nie upłynął termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. 4. art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm. ) przez błędne ustalenie odszkodowania za zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu w trybie art. 185 p.p.s.a. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że jest, iż nieruchomości oznaczone nr geodezyjnymi [...] i [...] nie zostały zagospodarowane przez Gminę Przykona na cel na jaki zostały pierwotnie wywłaszczone (budowa pawilonu handlowo - gastronomicznego). Zwrócono jednak uwagę, że pierwotnie nieruchomość została wywłaszczona decyzją z [...] listopada 1976 r. na rzecz Skarbu Państwa. Dopiero na skutek komunalizacji w 1993 r, rzeczona nieruchomość stała się własnością Gminy Przykona. Podstawę prawną do wydania decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. stanowiły art. 1, art.8, art.15, art.23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżący przywołał następnie brzmienie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że w jego świetle brak było podstaw prawnych do orzekania w niniejszej sprawie na podstawie art. 136 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący nie zgodził się również z ustaleniami obu organów orzekających w sprawie, a przyjętymi też przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez stronę w ustawowym terminie. Wskazał, że od wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości upłynęło ponad 45 lat. W ocenie Skarżącego, strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które świadczyłyby o obiektywnych przeszkodach do złożenia przez nią wniosku o zwrot nieruchomości. Organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w tym zakresie, nie ustalił jaka była w ostatnim czasie sytuacja zdrowotna, zawodowa strony, jaki wpływ sytuacja ta mogła mieć na uchybienie terminu do złożenia wniosku. Takie działanie organu I instancji w niniejszej sprawie rażąco naruszyło dyspozycję art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolejną przesłanką uzasadniającą odmowę zwrotu nieruchomości jest w ocenie Skarżącego fakt, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w roku 1976, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem dużo wcześniej przed wejściem w życie przepisów przewidujących terminy określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący przywołał stanowisko wyrażone przez w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2022 r. I OSK 1191/21, zgodnie z którym:" Zgodnie z podnoszonym art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wspomniany art. 137 u.g.n. określa ustawowe przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, poprzez upływ terminu rozpoczęcia realizacji celu i upływ terminu wyznaczonego na zakończenie realizacji celu. Terminy te to - odpowiednio - 7 i 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Biegu terminów warunkujących zwrot nieruchomości nie należy jednak odnosić do wywłaszczenia dokonanego przed wejściem w życie przepisów przewidujących te terminy (siedmioletniego od 1 stycznia 1998 r. oraz 10- letniego od 22 września 2004 r.). Ponadto ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (Bończak- Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX). Nie sposób bowiem wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone (wyrok NSA z 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 49/15)." Niezależnie od powyższego w ocenie Skarżącego operat szacunkowy określający wysokość zwaloryzowanej kwoty za nabytą przez Skarb Państwa nieruchomość, położoną w miejscowości Przykona, oznaczoną nr ewid. [...] i [...], o łącznej pow. 801 m2 obarczony jest błędami. Rzeczoznawca jako podstawę do określenia odszkodowania należnego jednostce samorządu terytorialnego przyjął wartość kwoty odszkodowania otrzymanej przez stronę w 1976 r. tj. 5.967,00 zł za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa, którą następnie skorygował o denominację złotego oraz o wskaźniki waloryzacji, co w efekcie końcowym dało kwotę 3.183,00 zł do zwrotu na rzecz Gminy Przykona. Natomiast aktualną wartość rynkową prawa własności nieruchomości określił na kwotę 68.792,00 zł. Jak stanowi art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepisy ust. 3 i 3a stosuje się odpowiednio". Dalej, zgodnie z ust. 2 przywołanego artykułu odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Natomiast art. 217 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że, osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Rzeczoznawca jako podstawę ustalenia odszkodowania określił wartość nieruchomości opierając się tylko i wyłącznie na stanie nieruchomości z dnia wywłaszczenia, nie biorąc pod uwagę stanu i wartości nieruchomości z dnia zwrotu. W związku z powyższym operat szacunkowy określa rażąco niską wysokość kwoty odszkodowania należnej jednostce samorządu terytorialnego. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy na wstępie, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, iż przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. I OSK 249/21 i powołane tam orzecznictwo). Formułując zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. z 2023 r. poz.1327 ze zm. ) w zw. z art. 58 k.p.a. Skarżący nie sprecyzował jaką konkretnie jednostką redakcyjną przywołanych przez niego przepisów naruszył Sąd Wojewódzki. Sąd kasacyjny przypomina, że art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji wynikającym z Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa z 2 marca 2020 r.") zawierał trzy jednostki redakcyjnej o różnej treści normatywnej. Również przywołany przez Skarżącego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej art. 58 k.p.a. składa się z 3 jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. Tak więc skonstruowany zarzut uchylał się spod kontroli kasacyjnej. Ta sama uwaga dotyczy zarzutu objętego punktem 3 petitum skargi kasacyjnej to jest zarzutu naruszenia art. 140 u.g.n., czyli przepisu składającego się z siedmiu jednostek redakcyjnych o różnej treści. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przywołał art. 140 ust. 2 i ust. 4 u.g.n., co pozwala sądowi kasacyjnemu na odniesienie się do tak sprecyzowanego zarzutu. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej naruszenia owych przepisów Skarżący upatrywał w przyjęciu jako podstawy ustalenia odszkodowania stanu i wartości nieruchomości z dnia wywłaszczenia nie zaś wartości nieruchomości z dnia zwrotu. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że przepis art. 140 ust. 4 u.g.n. mógłby znaleźć zastosowanie, gdyby ustalone zostało, iż doszło do zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na niej po jej wywłaszczeniu. Jak jednak wynika ze stanu faktycznego sprawy, który nie był kwestionowany przez Skarżącego, na nieruchomości nie zostały podjęte żadne działania, stan działek pozostaje na chwilę obecną taki sam jak w momencie ich wywłaszczenia. W tej sytuacji, ewentualna zmiana wartości nieruchomości, jaka nastąpiła na skutek upływu czasu nie może być uznana za zwiększenie jej wartości w rozumieniu art. 140 ust. 4 u.g.n. W konsekwencji, brak było podstaw do zwiększenia wartości odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Przypomnieć również należy, że stosownie do art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu nieruchomości, jej były właściciel lub jego spadkobierca obowiązany jest do zwrotu odszkodowania. Odszkodowanie to podlega waloryzacji, stosownie do postanowień art. 140 ust. 2 u.g.n. Wobec argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej wyjaśnić należy, że zawarte w art. 140 ust. 2 u.g.n. odwołanie do wartości rynkowej nieruchomości oznacza, że wyznacza ona maksymalną wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie zaś, że wysokość zwracanego odszkodowania ma odpowiadać wartości rynkowej nieruchomości. Zatem zarzut naruszenia art. 140 ust. 2 i ust. 4 u.g.n. uznać należało za niezasadny. W zarzucie objętym punktem 4 petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu błędną wykładnię art. 136 ust. 7 u.g.n. poprzez przyjęcie, że nie upłynął termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącego przepisem, uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3 cytowanego artykułu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. W rozpoznawanej sprawie decyzja wywłaszczeniowa wydana została 8 listopada 1976 r. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentów potwierdzających w jakiej dacie uzyskała ona przymiot ostateczności. Jak jednak wynika z akt administracyjnych, w sprawie nie było sporne, że termin wskazany w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął przed złożeniem wniosku o zwrot. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że ustęp 7 dodany został do art. 136 u.g.n. ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801, dalej " ustawa zmieniająca"), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Uwzględniając datę wydania decyzji wywłaszczeniowej i uzyskania przez nią przymiotu ostateczności, zastosowanie znajdował art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, co oznacza, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł być złożony do 14 maja 2020 r. Wniosek złożony został po dniu 14 maja 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Starosta Turecki (Starosta) odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na złożenie wniosku po upływie terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 u.g.n. Po rozpoznaniu zażalenia B. S.(wnioskodawczyni) postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. Wojewoda uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji, wskazując na obowiązujący w czasie wydania postanowienia z 16 grudnia 2021 r., przepis art. 15zzzzznz ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. Wojewoda wskazał, że Starosta winien zawiadomić stronę w trybie przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z 20 marca 2020 r. o uchybieniu terminu i wyznaczyć 30-dniowy termin na złożenie wniosku o jego przywrócenie i w przypadku skorzystania z tej możliwości przez wnioskodawczynię, w dalszej kolejności rozpatrzyć wniosek o zwrot nieruchomości. Starosta wyznaczył wnioskodawczyni 30 dniowym termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu a następnie postanowieniem z [...] lutego 2022 r. przywrócił wnioskodawczyni termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości uznając, że uprawdopodobniła, iż spóźniła się ze złożeniem wniosku nie ze swojej winy. Sąd Wojewódzki uwzględniając powyższe postanowienia uznał, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został w terminie wskazanym w art. 136 ust. 7 u.g.n. Sąd kasacyjny wyjaśnia w tym miejscu, że nie podziela stanowiska Sądu Wojewódzkiego, w świetle którego problematyka przywrócenia terminu rozstrzygnięta została w odrębnym ostatecznym postanowieniu, które nie zostało uchylone. Postanowienie o przywróceniu terminu wydane przez Starostę 16 lutego 2022r. nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia. Stosownie do art. 59 § 2 k.p.a zażalenie przysługuje jedynie od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. W konsekwencji, strona mogła postanowienie to kwestionować wyłącznie w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.), a w razie nieuwzględnienia jej argumentacji przez organ odwoławczy - w skardze do Sądu Wojewódzkiego. W skardze kasacyjnej podjęta została próba zakwestionowania zasadności przywrócenia terminu, poprzez zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej. Jak już jednak wyżej wskazano, zarzut ten z uwagi na jego wadliwe sformułowanie uchylał się spod kontroli kasacyjnej. W konsekwencji, zarzut naruszenia art. 136 ust. 7 u.g.n. nie mógł zostać uwzględniony, nie została bowiem podważona prawidłowość postanowienia o przywróceniu terminu. Również zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej jest częściowo błędnie sformułowany. Skarżący zaniechał bowiem powiązania art. 216 ust. 1 u.g.n. z konkretną jednostką redakcyjną art. 136 u.g.n. Rację ma Skarżący wskazując, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Rzeczywiście, z art. 216 ust. 1 u.g.n. wynika, że znajduje on zastosowanie do nieruchomości przejętych albo nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Jednak nabycie lub przejęcie nieruchomości na podstawie przepisów ustaw wskazanych w art. 216 ust. 1 u.g.n. odróżnić należy od wywłaszczenia dokonanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. dotyczył nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy. Art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy przewidywał zaś, że "w okresie do dnia 31 grudnia 1964 r. mogą być wywłaszczane grunty wraz z budowlami na tych gruntach, o ile budowle zostały wzniesione lub nadbudowane przez instytucje lub przedsiębiorstwa określone w art. 2 ust. 2 lub przez byłe władze okupacyjne, a wartość tych budowli lub nadbudowy przekracza pozostałą wartość nieruchomości. Do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie wlicza się wartości wzniesionej budowli lub nadbudowy. Prawo Państwa do przejęcia na własność w trybie wywłaszczenia gruntu i budowli zachowane jest nawet wówczas, kiedy roszczenia o nakłady z tytułu wzniesienia budowli lub nadbudowy uległy przedawnieniu." Oznacza to, że oba przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. przywołane w art. 216 ust. 1 u.g.n. nie dotyczyły wywłaszczenia rozumianego jako odjęcie lub ograniczenie prawa własności całości lub części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na cele wskazane w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. dokonywane poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W konsekwencji, brak wskazania w art. 216 ust. 1 u.g.n., że przepisy rozdziału 6 działu III cytowanej ustawy stosuje się również do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie art. 6 i 47 ustawy z 12 marca 1958 r. oznaczałby brak możliwości dochodzenia zwrotu tychże nieruchomości. W przypadku natomiast nieruchomości, których prawo własności zostało odjęte ich właścicielom na podstawie decyzji wywłaszczeniowych, to jest decyzji ustalających przejęcie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości na cele publiczne w rozumieniu ustawy z 12 marca 1958 r. nie było konieczne wprowadzanie odrębnego zapisu o zastosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce gruntami. Przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. dotyczą bowiem nieruchomości wywłaszczonych, co oznacza, że znajdują zastosowanie również do nieruchomości wywłaszczonych decyzjami wydanymi na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. Instytucja zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ma bowiem charakter retrospektywny (por. wyrok TK z 13 grudnia 2012 r. P 12/11). Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 stycznia 2024
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk Piotr Przybysz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny