I OSK 1811/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 206/24 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5149/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której nie orzeczono o świadczeniu pielęgnacyjnym na rzecz M.K. za okres od dnia 2 maja 2023 r. do dnia 23 sierpnia 2023 r., 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz M.K. kwotę 840,00 zł (osiemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r. II SA/Gd 206/24 (dalej wyrok II SA/Gd 206/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5149/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 11 kwietnia 2023 r. M.K. (dalej wnioskodawczyni, skarżąca, skarżąca kasacyjnie) zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A.G. (dalej Matka). Prezydent Miasta Gdańska (dalej Prezydent) decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr GCŚ/DŚ/ 010172/SP/08/2023 (dalej decyzja z 11 sierpnia 2023 r.) odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej uśr), bowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię a sprawowaniem opieki nad matką. Organ wskazał ponadto, że do wydania decyzji o odmowie przyznania żądanego świadczenia obliguje go nadto okoliczność braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni. A.G. (ur. [...] 1940 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2023 r., wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 11-I, 09-M, 07-S. Nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2022 r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki, lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego, na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, ustalono, że Matka cierpi na przewlekłą niewydolność serca (rozrusznik i defibrylator), przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperlipidemię, stan po usunięciu tarczycy i częściowej resekcji żołądka, problemy ze wzrokiem (nie widzi na jedno oko, na drugie w 25% - zaćma). W sierpniu 2022 r. złamała kość udową, jednak ze względu na zły stan zdrowia nie wykonano operacji zespolenia kości. W konsekwencji, Matka jest osobą leżącą; nie może zginać nóg. Niepełnosprawna nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, jest pampersowana, wymaga pomocy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej (leży na łóżku rehabilitacyjnym). Samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki. Jest pod opieką kardiologa, nefrologa i lekarza ogólnego. Ustalono, że A.G. ma pięcioro dzieci: dwie córki i trzech synów. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i drugą z córek, która jest aktywna zawodowo i nie jest w stanie opiekować się matką. Ojciec wnioskodawczyni jest osobą schorowaną (choruje na nowotwór prostaty); dnia 28 kwietnia 2023 r. złożono wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Bracia wnioskodawczyni, z uwagi na zobowiązania zawodowe, nie są w stanie wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego względem matki. Wnioskodawczyni prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni wykonuje przy matce wszystkie czynności higieniczno-pielęgnacyjne, takie jak: zmiana pampersów, mycie, kąpanie, toaleta. Przygotowuje posiłki, realizuje recepty, podaje leki, mierzy poziom cukru i ciśnienie, robi 3 x dziennie zastrzyki z insuliny, smaruje ciało maściami i kremami, umawia i organizuje wizyty lekarskie, wykonuje wszelkie prace związane z gospodarstwem domowym (zakupy, gotowanie, pranie, zmiana pościeli, sprzątanie), załatwia sprawy urzędowe. Chora może pozostać bez opieki na 1-2 godziny. W ocenie pracownika socjalnego, niepełnosprawna, w związku ze stanem zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez dozoru i pomocy osób drugich. Stan zdrowia chorej wymaga stałej opieki ze strony wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni ma wykształcenie średnie ogólne (Liceum Ogólnokształcące [...]), a przedtem ukończyła zasadniczą szkołę zawodową w zawodzie sprzedawca. Pracowała od listopada 1992 r. z przerwami (jako pracownik administracyjno-biurowy, ekspedientka, recepcjonistka). Ostatnio zatrudniona była w okresie od 4 listopada 2019 r. do 13 maja 2020 r. na stażu w zakładzie fryzjerskim. Z oświadczenia strony wynika, że w 2020 r. odbywała staż zawodowy, łącząc obowiązki zawodowe z opieką, jednak - ze względu na pogarszający się stan zdrowia Matki - zrezygnowała z poszukiwania zatrudnienia po zakończeniu stażu. Zakres opieki uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcie zatrudnienia, natomiast byłaby gotowa podjąć każde zatrudnienie, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad Matką. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 i 1a uśr, ponieważ nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię a sprawowaniem opieki nad matką. Do wydania decyzji o odmowie przyznania żądanego świadczenia obliguje brak braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni. Decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5149/23 (dalej decyzja z 8 stycznia 2024 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej Kolegium) uchyliło w całości decyzję I instancji i przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji i niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką: w kwocie 634,40 zł od dnia 24 sierpnia 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r.; w kwocie 2.458 zł miesięcznie od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. i w kwocie 2.988 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w piśmie z 14 września 2023 r. organ I instancji przekazał informację o uzyskaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. przez ojca wnioskodawczyni orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zaliczającego S.G., ur. [...] 1942 r., do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 maja 2023 r. Kolegium uznało, że zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię pracy a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad Matką. Wnioskodawczyni sprawuje stałą opiekę nad Matką, która - z uwagi na występujące u niej schorzenia - opieki takiej wymaga. Zakres i rozmiar sprawowanej opieki stanowią przeszkodę do podjęcia przez stronę pracy. Wskazując na treść obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 (M.P. z 2022 r. poz. 1070) i obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2023 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2024 (M.P. z 2023 r. poz. 1224), a także na treść art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 oraz art. 17 ust. 4 uśr, Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie przedmiotowe świadczenie przysługuje wnioskodawczyni od 24 sierpnia 2023 r., ponieważ od tego dnia mąż chorej – S.G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze na decyzję z 8 stycznia 2024 r. M.K. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, że możliwym było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jedynie od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki, a nie od 2 maja 2023 r., tj. od dnia, od którego Miejski Zespół stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (wniosek w tym przedmiocie złożyła skarżąca, a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy), uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 stycznia 2024 r., zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, z upoważnienia którego działał Kierownik Działu Świadczeń Opiekuńczych Gdańskiego Centrum Świadczeń, z 11 sierpnia 2023 r., na mocy której organ odwoławczy przyznał M.K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką od 24 sierpnia 2023 r., stwierdził, że nie narusza ona prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej uśr). Zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z art. 17 ust. 1 uśr wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Art. 17 ust. 1b uśr stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji [Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP)], wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka momentu powstania niepełnosprawności przy ocenie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać z jej pominięciem. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy uśr z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b uśr, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W niniejszej sprawie skarżąca, jako córka, niewątpliwie była osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr w związku z opieką nad Matką. W sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku. Symbol[e] przyczyny niepełnosprawności to 11-I, 09-M, 07-S, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2022 r. Orzeczenie wydano na stałe, a wynika z niego, że niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Sąd I instancji podkreślił, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym, lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (wyrok NSA z 13.5.2015 r. I OSK 2820/13, cbosa). Z art. 17 ust. 1 uśr wynika, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (wyrok WSA w Gdańsku z 24.3. 2022 r. III SA/Gd 1045/21, cbosa). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (wyrok NSA z 28.7.2022 r. I OSK 1867/21, cbosa). Zarówno organy, jak i sąd, nie są podmiotami uprawnionymi do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega ocenie w każdej indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie Kolegium oceniło, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, wskazując przy tym, że rozmiar i zakres opieki skarżącej nad matką nie wymusza na niej niepodejmowania zatrudnienia. Matka jest osobą schorowaną (cierpi na przewlekłą niewydolność serca (rozrusznik i defibrylator), przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperlipidemię, stan po usunięciu tarczycy i częściowej resekcji żołądka, nie widzi na jedno oko, na drugie w 25% - zaćma). Od momentu złamania kości udowej (sierpień 2022 r.) niepełnosprawna jest osobą leżącą, nie może zginać nóg, nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, jest pampersowana, wymaga pomocy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej (leży na łóżku rehabilitacyjnym). Sąd uznał, że dokonana w okolicznościach tej sprawy przez organ odwoławczy ocena w zakresie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia jest trafna. Zakres opieki, jakiej wymaga Matka, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez jej córkę. W skardze zakwestionowano to, że decyzja organu odwoławczego nie rozstrzygnęła o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 2 maja 2023 r. do 23 sierpnia 2023 r. Zdaniem skarżącej, organ administracji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, co doprowadziło do błędnego uznania, że możliwym było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jedynie od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu [niepełnosprawności - uw. NSA] małżonka osoby niepełnosprawnej, a nie od 2 maja 2023 r., tj. od dnia, od którego Miejski Zespół [ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku] stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Sąd I instancji nie podzielił tego zarzutu. Rozstrzygając wniosek strony, organ administracji w osnowie decyzji wskazał, że przyznał świadczenie od 24 sierpnia 2023 r., a w uzasadnieniu wyjaśnił przyczyny rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu I instancji, wskazanie daty, od której przyznane zostaje świadczenie, zwalnia organ orzekający w sprawie od stwierdzania odmowy przyznania tego świadczenia w okresie wcześniejszym. W takim przypadku odmowa ta stanowi logiczną konsekwencję konstrukcji osnowy decyzji i nie można skutecznie postawić organowi administracji zarzutu nierozstrzygnięcia sprawy w całości. Tym bardziej, że w uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił powody takiego rozstrzygnięcia. Poddając ocenie stanowisko Kolegium odnośnie [do] początkowego momentu przyznania świadczenia, Sąd I instancji uznał, że słusznie organ odwoławczy powołał się na art. 24 ust. 2 uśr, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że regulacja zawarta w art. 24 ust. 2 uśr ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie spełnia przesłanki jego przyznania od momentu złożenia wniosku. Tak jednak nie było w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie Matka w momencie składania wniosku o świadczenie pozostawała w związku małżeńskim ze S.G., który nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Występowała zatem negatywna przesłanka przyznania świadczenia. W toku postępowania S.G. uzyskał orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku, wydane 24 sierpnia 2023 r., zaliczające go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. Organ odwoławczy przyjął, że od dnia wydania tego orzeczenia ustała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, skoro od 24 sierpnia [2023 r.] małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jest to również pierwszy dzień, od którego możliwe było przyznanie świadczenia. Sąd I instancji podzielił w tym zakresie stanowisko Kolegium, wskazując, że organ administracji prawidłowo uznał, że ocena przesłanek przyznania świadczenia winna być dokonywana na moment wydawania decyzji, co oznacza, że należy uwzględnić wszystkie zmiany stanu faktycznego i prawnego jakie miały miejsce od momentu wszczęcia postępowania. W momencie wydawania decyzji przez organ I instancji (decyzja z 11 sierpnia 2023 r.) świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ mąż osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uzyskanie takiego orzeczenia jest równoznaczne ze zniesieniem negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Oznacza to, że w trakcie postępowania odwoławczego ustała przyczyna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia. Wobec spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać od momentu, od którego wnioskodawczyni spełniała przesłanki jego uzyskania. Sąd I instancji uznał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze dokonana przez Kolegium wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 uśr była prawidłowa. Przepis ten wyraźnie odnosi się do momentu "legitymowania się" orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co rozumieć należy jako posiadanie takiego orzeczenia. Nie ma podstaw by przyjmować, że świadczenie winno być przyznane od momentu ustalenia stopnia niepełnosprawności, tj. w niniejszej sprawie od 2 maja 2023 r. Przyjmując stanowisko skarżącej, należałoby konsekwentnie, jeśli np. stwierdzono by istnienie stopnia niepełnosprawności w roku 2020, przyznawać świadczenie od roku 2020, co jest nie do pogodzenia z art. 24 ust. 2 uśr. Przywołany przepis jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Moment uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności znosi przeszkodę przyznania świadczenia ujętą w art. 17 ust. 5 pkt 2 uśr. Oznacza to, że w przypadku, gdy są spełnione wszystkie inne przesłanki, od tego dnia należy przyznać świadczenie, co organ odwoławczy uczynił. Dlatego Sąd I instancji ocenił poddaną sądowej kontroli decyzję z 8 stycznia 2024 r. jako zgodną z prawem. W konsekwencji, oddalił skargę, na podstawie art. 151 ppsa (k. 14, 26-31 akt sądowych). Skargę kasacyjną od wyroku II SA/Gd 206/24 wywiodła M.K. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adw. M.Ż., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy [z dnia 28 listopada 2003 r.] o świadczeniach rodzinnych [(Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.)] przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do błędnego uznania, że możliwym było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jedynie od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu [niepełnosprawności] małżonka osoby niepełnosprawnej, a nie od dni[a] 2 maja 2023 r., tj. od dnia, od którego Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z "2022 r. poz. 329" [winno być 2023 r. poz. 1634 ze zm.")], dalej ppsa), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku na podstawie 185 § 1 ppsa; zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Stosownie do art. 176 § 2 ppsa, oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy (k. 36-39 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie. W rezultacie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa. Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które - jej zdaniem - zostały naruszone przez Sąd I instancji (art. 174 i 176 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest więc granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny i to, że skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej, o której stanowi art. 174 pkt 1 ppsa, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia daty początkowej, od której skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. Niesporne są ustalenia faktyczne. Kolegium, uznając zasadność przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego co do zasady, uznało, że uprawnienie to jest jej należne od 24 sierpnia 2023 r., a nie od 2 maja 2023 r., tj. od dnia, od którego Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku stwierdził istnienie orzeczonego stopnia niepełnosprawności. W ocenie skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne winno był zostać jej przyznane od 2 maja 2023 r. Ojciec skarżącej w dniu 24 sierpnia 2023 r. uzyskał orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zaliczające go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 2 maja 2023 r. (k. 14 akt Prezydenta). Art. 17 ust. 5 uśr wprowadza przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 uśr). Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 uśr nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Art. 24 uśr stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka w: R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wrocław 2010, oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją Matka wnioskodawczyni w momencie składania wniosku o świadczenie pozostawała w związku małżeńskim ze S.G., który nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Występowała zatem negatywna przesłanka przyznania świadczenia. W toku postępowania - w dniu 24 sierpnia 2023 r. – S.G. uzyskał orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zaliczające go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - na stałe. Organ odwoławczy przyjął, że od dnia wydania tego orzeczenia ustała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uznał, że skoro od dnia 24 sierpnia 2023 r. małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jest to również pierwszy dzień, od którego możliwe było przyznanie świadczenia. Ocena przesłanek przyznania świadczenia winna być dokonywana na moment wydawania decyzji, co oznacza, że należało uwzględnić wszystkie zmiany stanu faktycznego i prawnego, jakie miały miejsce od momentu wszczęcia postępowania. O ile w momencie wydawania decyzji przez organ I instancji (decyzja z 11 sierpnia 2023 r.) świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, o tyle uzyskanie takiego orzeczenia w dniu 24 sierpnia 2023 r. było równoznaczne ze zniesieniem negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Oznacza to, że w trakcie postępowania odwoławczego ustała przyczyna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia. Nie sposób abstrahować - jak to uczyniło Kolegium, a następnie Sąd I instancji - od treści wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. Wydane w dniu 24 sierpnia 2023 r. orzeczenie wprost wskazuje bowiem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, lecz ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 2 maja 2023 r. Wydanie orzeczenia stanowi jedynie czynność techniczną, która oddaje stan faktyczny sprawy. Nie tyle data wydania orzeczenia jest istotna, co data, od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawność. To niepełnosprawność małżonka osoby wymagającej opieki determinuje zaistnienie pozytywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a nie samo stwierdzenie tego faktu. W niniejszej sprawie datą odpowiadającą początkowi znacznego stopnia niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni jest 2 maja 2023 r., natomiast 24 sierpnia 2023 r. jest datą stwierdzenia tego faktu, które miało znaczenie jedynie techniczne wobec faktu mającego istotne, merytoryczne znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu I instancji, przepis ten odnosząc się do momentu "legitymowania się" orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oznacza posiadanie takiego orzeczenia, które wskazywałoby na datę stwierdzenia niepełnosprawności, a więc wydania orzeczenia. Stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności i wydanie orzeczenia w tym zakresie mają charakter wtórny wobec dnia, od którego datuje się ustalony stopień niepełnosprawności. Datowanie ustalonego stopnia niepełnosprawności oznacza, że mimo niemożności ustalenia momentu, od którego istnieje niepełnosprawność w stopniu znacznym, w dniu 2 maja 2023 r. z pewnością już ona istniała. Prawidłowa wykładnia terminu "legitymuje się", o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, winna uwzględniać treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i datę określającą istnienie tej niepełnosprawności w ustalonym stopniu, a nie samo stwierdzenie istnienia tej niepełnosprawności z datą wcześniejszą. Tylko taka wykładnia odpowiada celowi, jakiemu służyć ma pomoc państwa w postaci udzielania świadczeń pielęgnacyjnych osobom, które są w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i spełniają wszystkie pozostałe przesłanki jej przyznania (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji dokonania błędnej wykładni wskazanej normy prawnej, Sąd I instancji wadliwe normę tę zastosował w niniejszej sprawie. Dlatego rację w niniejszej sprawie należało przyznać skarżącej kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję w części, w której nie orzeczono o świadczeniu pielęgnacyjnym na rzecz skarżącej za okres od 2 maja do 23 sierpnia 2023 r. Narusza metodykę urzędniczą niezawarcie w tenorze decyzji rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia za konkretny okres, poprzedzający dzień 24 sierpnia 2023 r. Zgodnie z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego od Kolegium na rzecz skarżącej.