Sygnatura
I OSK 1882/24
Wyrok NSA z 19 września 2025 r., I OSK 1882/24
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 19 września 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 612/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2023 r. nr SKO 4532.125.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 29 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 612/23 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 6 lipca 2023 r. nr SKO 4532.125.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane stronie skarżącej od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to jest od 1 grudnia 2022 r., gdyż w okresie do 30 kwietnia 2023 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca stronie skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego; 2. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia, w sytuacji w której w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca stronie skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy to rolą organu administracji jest znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które umożliwiłoby jej skorzystanie z prawa wyboru świadczenia rodzinnego, które chce pobierać, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną zakwestionował stanowisko Sądu I instancji o braku możliwości przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym pozostawała w mocy decyzja przyznająca mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał na stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis ar. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń. Sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotować zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1263/21). Dodatkowo, to na organie administracji prowadzącym postępowanie w sprawie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które umożliwi stronie skarżącej pełne zrealizowanie przysługującego jej na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia które chce pobierać oraz przyznanie wnioskowanego świadczenia zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. Wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że niezasadne byłoby wymaganie od osoby rezygnującej z zatrudnienia i osiągania jakichkolwiek dochodów przy jednoczesnym sprawowaniu opieki nad osobą z niepełnosprawnością i uczestniczeniu w ponoszeniu kosztów jej utrzymania, dodatkowego przedłużania postępowania w sprawie tylko z tego tytułu, że organy administracji orzekające w sprawie nie zastosowały prawidłowego rozwiązania procesowego, które jest najbardziej korzystne dla wnioskodawcy i które jest bez większych wątpliwości akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, przy dokonywaniu wykładni art. 24 ust. 2a w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na uwadze nie tylko wyniki wykładni językowej wskazanych przepisów, ale również ich funkcjonalne i celowościowe znaczenie. Zatem, oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (tak NSA w wyroku z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2508/20). W orzecznictwie dopuszczono również uchylenie decyzji przyznającej stronie prawdo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocą wsteczną. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, skoro dopuszczalna jest możliwość załatwienia kwestii daty początkowej przyznania świadczenia przez wydanie decyzji uchylającej z mocą wsteczną specjalny zasiłek opiekuńczy, to takie rozwiązanie można zastosować też dopiero po przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnosząca skargę kasacyjną zwróciła uwagę, że strona nie może ponosić konsekwencji błędnych działań organów administracji, czy też nieskorzystania przez nie ze wszystkich dostępnych środków, jeżeli osiągnięcie pożądanego skutku możliwe jest w inny sposób. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, A. A. we wniosku z 29 grudnia 2022 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, B. B., która została na mocy orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z 13 września 2021 r. uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od 5 sierpnia 2021 r. Strona w dacie składania wniosku posiadała prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznane decyzją z 8 grudnia 2022 r. na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Burmistrz Gminy X. orzekał dwukrotnie w sprawie. Decyzja z 14 lutego 2023 r. została uchylona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu z 28 marca 2023 r. Ponownie orzekając w sprawie, organ I instancji decyzją z 25 maja 2023 r. odmówił przyznania A. A. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. oraz przyznał to prawo na stałe od 1 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 6 lipca 2023 r. nr SKO 4532.125.2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wskazał organ II instancji, w przypadku zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po uprzednim zrzeczeniu się ustalonego prawa dla opiekuna. W oświadczeniu z 28 kwietnia 2023 r. strona zrzekła się prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 maja 2023 r., a decyzją z 8 maja 2023 r. uchylono decyzję przyznającą mu to prawo. Zatem, od momentu jej wydania wnioskodawca spełnił warunki umożliwiające przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. A. A. zaskarżył opisaną powyżej decyzję organu II instancji i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. A. podzielając stanowisko organów obu instancji, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie budzi wątpliwości i wyklucza prawo do pobierania dwóch świadczeń. W przypadku takiej kumulacji wnioskodawca, zgodnie z poglądem wypracowanym przez orzecznictwo sądów administracyjnych, będzie miał prawo wyboru jednego ze świadczeń. W dacie uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zaistnieje podstawa do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji wskazał, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, złożył oświadczenie, że z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnuje z przyznanego mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego W dniu 28 kwietnia 2023 r. skarżący ponowił oświadczenie, tym razem bezwarunkowo wnosząc o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem 1 maja 2023 r. Decyzją z 8 maja 2023 r. z mocą od 1 maja 2023 r. uchylono prawo do wyżej opisanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zatem, jak podkreślił Sąd I instancji, dopiero w tej dacie zaistniała możliwość przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Wcześniej nie było to możliwie z uwagi na ustalone prawo do świadczenia konkurencyjnego. Dopiero w dacie ustania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wniosek strony mógł zostać oceniony jako prawidłowy, stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 pkt 5 (powinno być "art. 27 ust. 5 pkt 3", ponieważ stronie przyznano wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy, a nie zasiłek dla opiekuna – przypis NSA) u.ś.r. dotyczy ustalenia początkowej daty, od której powinno być przyznanie skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżący miał bowiem przyznany wcześniejszą decyzją specjalny zasiłek opiekuńczy, co oznacza że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, doszłoby do zbiegu obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu. Przedmiotem sporu była zatem wyłącznie kwestia, czy skarżący, wraz z wnioskiem z 29 grudnia 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skutecznie złożył wniosek o uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, co następnie mogło prowadzić do uznania, że miesiącem, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r., był grudzień 2022 r. a nie maj 2023 r. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z kolei, jak wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ratio legis przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. jest jasne i polega na eliminacji sytuacji, w których jedna osoba mogłaby kumulatywnie pobierać dwa świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, które z istoty swej mają analogiczne przeznaczenie – zrekompensowanie utraconych dochodów z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany na przykład specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to przez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano uwagę, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wskazywano, że konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnich orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, publ. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne, Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). Słusznie uznał więc Sąd I instancji, że jeżeli w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić tę okoliczność. Oczywiste jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był on uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r., na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy X. z 8 grudnia 2022 r., która została uchylona decyzją z 8 maja 2023 r. na wyraźny wniosek strony zawarty w oświadczeniu z 28 kwietnia 2023 r., co oznacza, że ostatnia wypłata tego zasiłku została dokonana w kwietniu 2023 r. Jak wynika z akt sprawy, najpierw w punkcie 3. wniosku z 29 grudnia 2022 r skarżący oświadczył: "w przypadku wydania decyzji przyznającej w/w świadczenie z dniem jej wydania wnoszę o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dołączono oświadczenie o rezygnacji z należnego stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego "z momentem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Następnie, po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 marca 2023 r., którą uchylono pierwszą decyzję organu I instancji z 14 lutego 2023 r. i wyraźnie wskazano, że strona nie może, bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, A. A. skierował do organu oświadczenie z 28 kwietnia 2023 r., w którym wskazał, że w związku ze złożonym wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne wnosi o uchylenie od 1 maja 2023 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i prosi o wstrzymanie wypłaty specjalnego zasiłku opiekuńczego. W reakcji na to oświadczenie, Burmistrz Gminy X. decyzją z 8 maja 2023 r. uchylił własną decyzję z 8 grudnia 2022 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Należało uznać zatem, że dopiero z dniem 1 maja 2023 r., kiedy skarżący zaprzestał pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługiwało mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego też, słusznie Sąd I instancji uznał, że wbrew przekonaniu skarżącego, dopiero w dacie ustania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wniosek strony mógł zostać oceniony jako prawidłowy stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skarżący w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie złożył skutecznie wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż uchylenie decyzji warunkował przyznaniem najpierw świadczenia pielęgnacyjnego, którego organ I instancji mu odmówił. Okoliczności powyższe nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, w tym nie została podważona ocena tych okoliczności dokonana przez organ odwoławczy i zaaprobowana przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie podniesiono bowiem zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a tym samym nie została zakwestionowana ocena złożonego przez skarżącego warunkowego wniosku o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero więc bezwarunkowy wniosek zawarty w oświadczeniu z 28 kwietnia 2023 r. miał w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie. Mając zatem na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. należało przyjąć, że Kolegium prawidłowo przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2023 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie skarżącemu kasacyjnie przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia przyznanego decyzją administracyjną, co – jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczyć trzeba, że na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przeprowadzona przy wykorzystaniu dyrektyw językowych, jak i celowościowych wykluczała przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. W tym kontekście należy podkreślić, że zasada niedopuszczalności kumulatywnego pobierania świadczeń rodzinnych jest dodatkowo wzmocniona przez art. 27 ust. 5 u.ś.r., który jasno wskazuje, że w razie zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie uprawnionej przysługuje tylko jedno z tych świadczeń. Trafne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, który słusznie przyjął, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego od 1 grudnia 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. Z tych też powodów skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił wykładni prawa materialnego przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a podzielił pogląd wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1586/21, z 26 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1859/21, z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 211/21, z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 189/22, z 3 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 630/22, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 656/22 oraz z 22 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 703/22. Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji, oddalając skargę kasacyjną jako niezasadną. Stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jednocześnie zauważyć, że dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 9 września 2024
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Agnieszka Miernik /sprawozdawca/ Iwona Bogucka /przewodniczący/ Maciej Dybowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 · Dz.U. 2023 poz. 390
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny