I OSK 341/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 890/24 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 marca 2024 r., znak SKO.ŚR/4111/1396/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 21 listopada 2023 r., nr SO-04.8252.577.2023-1/23, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz J.S. kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 25 września 2024 r., sygn. akt III SA/ Kr 890/24 oddalił skargę J.S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20 marca 2024 r. znak SKO.ŚR/4111/1396/2023, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 21 listopada 2023 r., nr SO-04.8252.577.2023 orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 20 marca 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 21 listopada 2023 r., orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji, mimo iż zostało oparte na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, to jednak odpowiada prawu i organ słusznie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium stanęło na stanowisku, że w przytoczonym stanie faktycznym i prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowiłoby rażące naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wyjaśniło, że mając na uwadze przepisy intertemporalne, tj. art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe - w niniejszej sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Następnie organ odwoławczy wskazał, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oświadczyła, że w roku 2014 zrezygnowała z podejmowanego zatrudnienia, aby zająć się matką z uwagi na pogorszenie jej stanu zdrowia. Obecnie z uwagi na sprawowaną opiekę i jej ramy czasowe skarżąca, jak deklaruje, nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Skarżąca nie mieszka wraz z matką, dojeżdża do niej codziennie z K. Matka skarżącej mieszka sama i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 19 października 2012 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od 26 września 2012 r. z adnotacją, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonego w dniu 11 października 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej przebyła udar mózgu oraz złamanie kości udowej lewej. Przewlekle choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnice, chorobę niedokrwienna serca, bóle kręgosłupa i chorobę zwyrodnieniową kolan. Z ustaleń w toku postępowania administracyjnego wynika, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką polega na tym, że przyjeżdża ona codziennie do matki i pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu: robi zakupy, pranie, sprząta, przygotowuje posiłki, dozuje leki do pojemniczków, pomaga matce przy czynnościach higienicznych, przy wizytach w placówkach medycznych, załatwia sprawy urzędowe. Matka skarżącej porusza się za pomocą kul łokciowych, samodzielnie korzysta z toalety i spożywa przygotowane przez córkę posiłki, zaparza sobie herbatę i zażywa przygotowane w pojemniczkach leki. W tych okolicznościach Kolegium stanęło na stanowisku, że w badanej sprawie brak jest podstaw dla przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże w oparciu o inną podstawę prawną, niż przyjął to organ I instancji, a mianowicie z uwagi na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością i zakresem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organu odwoławczego, czynności wskazane przez skarżącą związane z opieką nad niepełnosprawną matką nie kolidują z podjęciem przez nią zatrudnienia, chociażby w ograniczonym zakresie i w związku z tym sprawowana przez nią opieka nie ma charakteru opieki, o której mowa art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W szczególności, że skarżącą nie mieszka wraz z matką. Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest w sytuacji, gdy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania, chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy. Pod pojęciem stałości opieki należy rozumieć, iż jest ona stała, nieprzerwana, regularna i wyklucza nawet częściowe zarobkowanie. Tego warunku nie spełnia zaś ustalony w toku niniejszego postępowania codzienny zakres pomocy jaką świadczy skarżąca wobec swojej matki, który - przy prawidłowej organizacji - można pogodzić ze świadczeniem pracy. Kolegium stwierdziło, że taka forma świadczenia pomocy, jaką sprawuje skarżąca, jest normalną rzeczą wobec najbliższego członka rodziny i byłaby świadczona matce z racji jej wieku i choroby nawet, jeżeli nie legitymowałaby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca natomiast jest osobą nieaktywną zawodowo, nie pracuje od roku 2014. Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak SO-03-2.8252.3.596.2014-1/14 skarżącej został przyznany od dnia 1 sierpnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało zaś dołączone oświadczenie skarżącej z dnia 25 sierpnia 2023 r. o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że nie podważa konieczności sprawowania przez skarżącą opieki nad matką, niemniej jednak z akt sprawy nie wynika aby matka skarżącej była w stanie, który wymaga ciągłej, nieustannej obecności opiekuna tak, aby zmuszała go do definitywnej rezygnacji z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że w obecnej sytuacji prawnej moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak pomimo oparcia przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, to decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Wniesioną na powyższą decyzję skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił. W ocenie Sądu skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia, przyjeżdża ona codziennie do matki i pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu: robi zakupy, pranie, sprząta, przygotowuje posiłki, dozuje leki do pojemniczków, pomaga matce przy czynnościach higienicznych, przy wizytach w placówkach medycznych, załatwia sprawy urzędowe. W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, że matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej, tym bardziej, że skarżąca nie mieszka z matką, nie mieszka nawet w tej samej miejscowości. Wykazany zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, gdyby skarżąca wykazała taką wolę. Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, czy też orzeczenia zbliżonego, nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Sąd wyjaśnił, że zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie, z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki". Skarżąca ani nie utraciła dochodu z powodu konieczności opieki nad matką, ani też nie jest jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, aby nie była w stanie wykonywać pracy zarobkowej, choćby w niewielkim zakresie, gdyby wyraziła taką wolę. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sądowi I instancji zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r, poz.1208; dalej: u.ś.r.) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy. II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: 1. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi przy nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025,poz. 1691; dalej: k.p.a.) przez nieuwzględnienie przy orzekaniu całości okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie w postaci niewzięcia pod uwagę faktu, iż strona skarżąca od przeszło 10 lat pobiera zasiłek dla opiekuna w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, czego skutkiem było niezasadne oddalenie skargi; 3. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno organ odwoławczy jak i sąd I instancji błędnie i wybiórczo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z pominięciem skutków jakie ze sobą dla jego oceny niosła okoliczność posiadania przez skarżącą od przeszło 10 lat uprawnienia do zasiłku dla opiekuna. Podniesiono także, że zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną uniemożliwiał i nadal uniemożliwia jej podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej nawet w częściowym wymiarze czasu pracy. Skarżąca twierdzi, że na moment złożenia wniosku nie podejmuje zatrudnienia (do podjęcia którego obecnie jest zdolna) w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem przyjąć należy, iż w sprawie zachodzi związek przyczynowy między rezygnacją (niepodejmowaniem) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie skarżącej, pomoc przy czynnościach higienicznych, spożywaniu posiłków, zażywaniu leków można traktować jako czynność dnia codziennego, ale dotyczącą codzienności opiekunów osób niepełnosprawnych, które to czynności w połączeniu z czynnościami dotyczącymi zajmowania się domem mogą wypełniać większość dnia (o ile nie cały dzień). Wnioski wyciągnięte przez organy i sąd I instancji są wprost sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zasiłek dla opiekuna, jaki pobiera skarżąca, przyznawany był osobom, które przyznane miały prawomocną decyzją prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niezrozumiałym jest, dlaczego zarówno organ odwoławczy jak i sąd I instancji orzekły zupełnie odwrotnie aniżeli miało to miejsce w postępowaniu dot. zasiłku opiekuńczego (przez przyznanie prawomocnie którego uznano iż występuje związek przyczynowy między sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia oraz że zakres opieki sprawowanej przez stronę skarżącą uniemożliwiał mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy). W obrocie prawnym nie powinno zaś dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. W oparciu o nadesłany skrócony odpis zgonu ustalono, że matka skarżącej H.K. zmarła w dniu [...] czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się uzasadniona. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaniu winien podlegać zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, albowiem przesłanki prawa materialnego wyznaczają zakres koniecznych ustaleń faktycznych. W dalszej kolejności rozpoznaniu powinny podlegać zarzuty dotyczące prawidłowości ustaleń faktycznych, a finalnie zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, odnoszący się do kwalifikacji prawnej stanu faktycznego. Jakkolwiek w skardze postawiono literalnie zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to jego treść wskazuje, że przedmiotem jest kwestia prawidłowości zastosowania tego przepisu, skarżąca zarzuca bowiem niewłaściwe uznanie, że brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Brak jest też argumentacji koniecznej w przypadku powoływania się na błąd wykładni, odwołującej się do naruszonych dyrektyw interpretacyjnych. W tej sytuacji pierwszeństwo ma rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Trafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę okoliczności związanej z pobieraniem przez skarżącą od ponad 10 lat zasiłku dla opiekuna w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, a w związku z tym dokonanie oceny ustaleń faktycznych sprzecznie z materiałem dowodowym i przy dowolnej jego ocenie. Jakkolwiek organ odwoławczy odnotował fakt, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak SO-03-2.8252.3.596.2014-1/14 skarżącej został przyznany od dnia 1 sierpnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką, a do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało dołączone oświadczenie skarżącej z dnia 25 sierpnia 2023 r. o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to stwierdzono, że pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie jest jedyną negatywną przesłanką dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Jej zakres nie uniemożliwia w ocenie Kolegium podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Stanowisko to podzielił Sąd I instancji stwierdzając, że skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Z zebranego materiału nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia, zakres opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Powyższe dowodzi, że w sprawie zaniechano oceny okoliczności faktycznych z uwzględnieniem faktu przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 13 sierpnia 2014 r. ustalono dla skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2, art. 9 i art. 10 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 246 z późn. zm., dalej: u.z.o.). W uzasadnieniu tej decyzji z kolei wskazano, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 17 grudnia 2012 r. skarżąca nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 19 listopada 2012 r. bezterminowo, w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzja ta wygasła jednak z dniem 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna stwierdzono nadto, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania zasiłku. Zgodnie z art. 1 u.z.o., ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 2 ust. 1 u.z.o. stanowi, że zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Przepis art. 2 ust. 2 u.z.o. regulował natomiast okresy, na jakie zasiłek dla opiekuna był przyznawany. W każdej jednak sytuacji prawo do tego zasiłku łączyło się z utraconym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do którego regulowane było przepisami ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W dacie tej, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna są zatem takie same jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W każdym przypadku świadczenie to może otrzymać osoba, na której ciąży wobec osoby niepełnosprawnej obowiązek alimentacyjny i która nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad tą osobą. W obu przypadkach przepisy przewidują zatem istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z podejmowania zatrudnienia i sprawowaniem opieki. Istnienie takiego związku, w przypadku skarżącej, organ stwierdził w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skoro wydane w stosunku do skarżącej decyzje wskazują, że co najmniej od listopada 2012 r. spełniała ona w ocenie organów przesłanki do nabycia najpierw świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie zasiłku dla opiekuna, tożsame z przesłankami nabycia świadczenia obecnie wybranego na mocy oświadczenia z 25 sierpnia 2023 r. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym 19 października 2012 r., zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności od 26 września 2012 r. na stałe. W tym zakresie nie doszło do żadnej zmiany. W szczególności nie ma podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej się poprawił, w związku z czym zmniejszył się zakres koniecznej opieki i pomocy. W oparciu o zasady doświadczenia życiowego można postawić tezę wręcz przeciwną, że na przestrzeni ponad 11 lat od daty przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z 17 grudnia 2012 r. do daty orzekania w sprawie niniejszej 20 marca 2024 r. doszło do utrwalenia lub zwiększenia się zakresu koniecznej pomocy i opieki. Nadto, aktualne pobieranie zasiłku dla opiekuna potwierdza istnienie związku przyczynowego między sprawowaną opieką a brakiem możliwości podejmowania zatrudnienia przez opiekuna, a stan ten trwa nieprzerwanie od kilkunastu lat. Skoro w postępowaniu przyznającym prawo do zasiłku dla opiekuna związek przyczynowy między rezygnacją z podejmowania zatrudnienia a sprawowaniem opieki został stwierdzony i zasiłek ten przyznano, to ocena analogicznych okoliczności w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego jest niezrozumiała, arbitralna i sprzeczna z dotychczasową oceną tych samych okoliczności faktycznych. Jeżeli istniał związek przyczynowy między opieką nad matką i niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą w roku 2012 i 2014, to w niniejszym postępowaniu organy nie wykazały, na jakich okolicznościach opierają twierdzenie, że aktualnie związek ten ustał, mimo trwającego pobierania zasiłku dla opiekuna. Stanowisko organów nie zostało wobec powyższego oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, elementem tego stanu był też fakt uprzedniego stwierdzenia, że skarżąca – rezygnując z podejmowania zatrudnienia, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, w związku z czym przyznane jej zostało najpierw świadczenie pielęgnacyjne, a następnie zasiłek dla opiekuna pobierany do nadal. Zasadny wobec powyższego jest zarzut wadliwych ustaleń i oceny materiału dowodowego na okoliczność istnienia związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z podjęcia zatrudnienia, dokonanych z pominięciem faktu uprzedniego stwierdzenia takiego związku. W konsekwencji, zasadny jest też zarzut niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zostało ono dokonane w oparciu o niewłaściwe ustalenia faktyczne. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią powyższe stanowisko. Wezmą także pod uwagę, że oświadczenie o wyborze świadczenia zostało w imieniu skarżącej złożone 25 sierpnia 2023 r. zgodnie z zakresem umocowania określonym w pełnomocnictwie z 25 sierpnia 2023 r., a wybór został dokonany od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. Zalecenia dla organów co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych powyżej rozważań i opisanych wad decyzji. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.