Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 454/24

I OSK 454/24 - Wyrok NSA z 2026-03-13

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
13 marca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Dziecka od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 566/23 w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] (postępowanie [...]) w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 566/23 oddalił skargę E. C. (Skarżąca) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Prezes) z [...] marca 2023 r. znak: [...] (postępowanie [...]) w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Skarżąca 1 sierpnia 2022 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze "500+" na dziecko L. Ś. Do wniosku dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w Łańcucie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III Nsm 71/19, którym zarządzono umieszczenie małoletnich W. Ś. i L. Ś. pod pieczą Skarżącej jako babki macierzystej. Decyzją z [...] grudnia 2022 r. ZUS odmówił Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko L. Ś. wskazując, że nie należy do osób, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577, dalej: u.p.p.w.d.) w związku z czym nie przysługuje jej świadczenie wychowawcze. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes utrzymał powyższe rozstrzygnięcie powtarzając argumentację organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę stwierdził, że ustawodawca definiując pojęcie opiekuna faktycznego dziecka wskazał, że jest to osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem, lecz przy tym określił jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości interpretacyjnych przesłankę wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Oznacza to, że o ile osoba nie wystąpiła z takim wnioskiem, nie może zostać uznana za opiekuna faktycznego, nawet jeżeli opiekę faktyczną nad dzieckiem sprawuje – również wtedy, gdy czyni to na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Rzecznik Praw Dziecka wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego poprzez: - ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do wykładni językowej art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. i niedokonaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, skutkiem czego zignorowano fakt, że choć o świadczenie ubiegają się rodzice lub opiekunowie dziecka (w niniejszej sprawie Pani E. C.), to zaspokaja ono potrzeby dziecka, celem zaś, dla którego ustawodawca wprowadził świadczenie wychowawcze do polskiego porządku prawnego jest przyznanie rodzinom pomocy, służącej dbałości o dobro i ochronę dziecka (w niniejszej sprawie małoletniej L. Ś.), co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia: a) art. 32 Konstytucji RP, wyrażającego nakaz równego traktowania przez władze publiczne podmiotów podobnych (w niniejszej sprawie małoletniej L. Ś., której matka biologiczna odbywa karę bezwzględną pozbawienia wolności), przy zastosowaniu nieuzasadnionego i nieadekwatnego kryterium (w niniejszej sprawie dotyczącej formy sprawowanej opieki tj. pieczy bieżącej realizowanej zgodnie postanowieniem sądu rodzinnego przez Skarżącą do dnia 22.05.2023 r.), b) art. 18 i art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, zapewniających rodzinie ochronę i opiekę oraz nakazujących władzom publicznym zapewnienie szczególnej pomocy rodzinom niepełnym, które znajdują się w trudnej sytuacji społecznej i materialnej, c) art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka w zw. z art. 9 oraz art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji, zakazujących dyskryminacji małoletnich w zakresie realizacji praw konwencyjnych (w niniejszej sprawie dostępu do świadczenia zabezpieczenia społecznego - art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka). II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 7, art. 7a, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. (w niniejszej sprawie niedostrzeżenia przez WSA w Lublinie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego poprzez błędną - jak opisano to w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej - wykładnię przepisów u.p.p.w.d., w konsekwencji nieuzasadnione oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie ww. zarzutów Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Jednocześnie Rzecznik wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy możliwe jest przyznanie świadczenia wychowawczego "500+" opiekunowi faktycznemu dziecka, mimo, iż nie złożył on do sądu rodzinnego wniosku o przysposobienie dziecka. Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka wnoszącego skargę kasacyjną taka wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prowadzi do rezultatów sprzecznych z konstytucyjną i konwencyjną zasadą równego traktowania podmiotów podobnych i niedyskryminacji, a także z wyrażoną w art. 3 Konwencji o prawach dziecka – zasadą kierowania się przez wszystkie sądy i organy publiczne, zawsze w pierwszej kolejności najlepszym interesem dziecka. Z tych przyczyn, jak wskazywał skarżący kasacyjnie, okoliczności niniejszej sprawy, rozpatrywane przez pryzmat celu przedmiotowego świadczenia uzasadniały odstąpienie w tym przypadku od dyrektyw wykładni gramatycznej na rzecz wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej. Sąd kasacyjny wskazuje na wstępie, że analogiczna problem był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zakończonej wyrokiem z 27 lutego 2026 r. I OSK 46/24. Podzielając w pełni stanowisko wyrażone w tym wyroku, skład rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną uznaje za zasadne odwołanie się do przedstawionej w tymże wyroku argumentacji. W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Łańcucie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt III Nsm 71/19 zarządzono umieszczenie małoletnich W. i L. Ś. pod pieczą Skarżącej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego. Ustawa zawiera także definicję "opiekuna faktycznego dziecka", przez którego rozumie się osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka (art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d.). Sąd I instancji stosując wyłącznie językową wykładnię art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., uznał że wśród podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie wychowawcze nie jest wymieniona osoba, która jedynie sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem na podstawie postanowienia sądu, bo przepis ten wymaga od niej także by jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Takie rozumienie omawianego przepisu nie jest jednak prawidłowe. Tego rodzaju wykładnia omawianej regulacji prawnej prowadzi bowiem do pozbawienia możliwości uzyskania świadczenia wychowawczego przez osobę, która opiekuje się faktycznie dzieckiem i to w sposób całkowicie legalny, bo na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. W rezultacie osoba taka, mimo że jest obowiązana do zapewnienia dziecku utrzymania, w tym ponoszenia kosztów związanych z jego kształceniem, nie ma możliwości uzyskania świadczenia o charakterze pomocowym, które jest przeznaczone na potrzeby dzieci. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dokonał prawidłowego odkodowania normy prawnej z przepisów art. 2 pkt 10 oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. Jak zasadnie podniósł skarżący kasacyjnie, pomimo że technicznie wnioskodawcą oraz stroną postępowania administracyjnego są osoby wymienione w art. 4 ust. 2 pkt 1-4 u.p.p.w.d., to faktycznie uprawnionym do tego świadczenia oraz jego beneficjentem jest dziecko. W rozpoznawanej sprawie jest to L. Ś. Do takiego wniosku prowadzi analiza art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (zob wyroki NSA z 14.3. 2018 r., I OSK 1164/18 oraz z 24.1.2023 r. I OSK 519/22). W takiej sytuacji nieprzyznanie wskazanego świadczenia będzie oznaczało, że doszło do wykluczenia z grona osób uprawnionych do tego świadczenia małoletniej. Skoro bowiem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, celowi temu w żadnej mierze nie może służyć różnicowanie dzieci ze względu na formę sprawowanej opieki ustalonej przez sąd rodzinny. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w istocie świadczenie to ma służyć dziecku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy, odkodowanie pojęcia "opiekun faktyczny", dokonanego przez pryzmat celu świadczenia wychowawczego uzasadnia odstąpienie od dyrektyw wykładni literalnej na rzecz wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę, że sam fakt, iż ustawa posługuje się autonomiczną definicją danego pojęcia, a sama wykładnia językowa pozwala na ustalenie jej treści, nie wyłącza potrzeby i konieczności zastosowania niejednokrotnie innych zasad wykładni prawa w sytuacji, gdy wynik wykładni językowej danego przepisu okazuje się sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi (zob. wyrok NSA z dnia 1.8.2019 r. I OSK 202/19). Wówczas to m.in. właśnie wykładnia celowościowa staje się niezbędnym uzupełnieniem wykładni językowej. Dyrektywy wykładni celowościowej przewidują bowiem, że jeżeli w procesie wykładni uwzględnia się cele prawa, to posługując się celem danej normy prawnej należy go ustalić w ten sposób, by był on zgodny, co najmniej z celem instytucji, do której interpretowana norma należy. W przypadku zaś, gdy powstaną wątpliwości, dotyczące znaczenia normy, należy je ustalić w ten sposób by odpowiadały one funkcji tej instytucji jako całości (zob. uchwała NSA z 10.12.2009 r. I OPS 8/09 i powołane tam stanowisko doktryny). Wskazać także trzeba, że Konstytucja RP zawiera zakres obowiązków Państwa wobec dziecka. I tak, stosownie do art. 71 ust. 1, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Według zaś art. 72 tego aktu, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W myśl natomiast art. 72 ust. 2 ustawy zasadniczej, dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Z treści art. 18 Konstytucji wynika z kolei, że rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dotyczącym spraw tożsamych przedmiotowo ze sprawą niniejszą, podkreśla się także, iż w ustawie zasadniczej nie ograniczono się jedynie do zapewnienia dziecku ochrony, ale przewidziano nadto prawo żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest zaś szczególnie niezbędna w przypadku dziecka, które pozbawione jest opieki rodzicielskiej. W oparciu na powyższe, wyprowadza się zatem pogląd, że osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od państwa pomocy w sprawowaniu opieki, w tym również pomocy materialnej, zmierzającej do przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka (por. np.: wyrok NSA z dnia 21.7.2022 r. I OSK 1620/19; prawomocne wyroki: WSA w Gliwicach z 24.4.2024 r. II SA/Gl 1989/23, WSA w Bydgoszczy z 30.9.2024 r. II SA/Bd 318/24, WSA w Rzeszowie z 18.3.2025 r. II SA/Rz 1612/24, WSA w Rzeszowie z 29.10.2025 r. II SA/Rz 775/25) . Orzecznictwo to odwołuje się również do postanowień Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526). Artykuł 2 ust. 2 w/w Konwencji zobowiązuje natomiast Państwa-Strony do podejmowania właściwych kroków dla zapewnienia ochrony dziecka przed wszelkimi formami dyskryminacji lub karania ze względu na status prawny, działalność, wyrażane poglądy lub przekonania religijne rodziców dziecka, opiekunów prawnych lub członków rodziny. Artykuł 20 ust. 1 stanowi z kolei, że dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Według natomiast art. 3 ust. 1 Konwencji, we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Nadto, zgodnie z art. 3 ust. 2 tego aktu, Państwa-Strony działają na rzecz zapewnienia dziecku ochrony i opieki w takim stopniu, w jakim jest to niezbędne dla jego dobra, biorąc pod uwagę prawa i obowiązki jego rodziców, opiekunów prawnych lub innych osób prawnie za nie odpowiedzialnych, i w tym celu będą podejmowały wszelkie właściwe kroki ustawodawcze oraz administracyjne. Istotne jest także brzmienie art. 26 ust. 1 Konwencji, zgodnie z którym Państwa-Strony będą uznawać prawo każdego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego, w tym ubezpieczeń socjalnych, oraz będą podejmowały niezbędne kroki do osiągnięcia pełnej realizacji tego prawa zgodnie z ich prawem wewnętrznym. Po myśli zaś art. 27 ust. 3 Konwencji, Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań. W myśl art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, zaś na mocy art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, a tym samym stoi na stanowisku, że wykładnia prawa materialnego dokonana w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji z pominięciem rezultatu wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej była błędna. Biorąc zatem pod uwagę powyższe unormowania, znajdujące się zarówno w Konstytucji RP, jak też w Konwencji o Prawach Dziecka, należy uznać, że regulacja wynikająca z art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. w sposób niewystarczający chroni prawa dzieci i rzeczywistych ich opiekunów tj. takich, którzy sprawują nad nimi faktyczną pieczę, dbając o zaspokojenie rożnych ich potrzeb. Tym samym regulacja ta niedostatecznie dba o dzieci pozostające pod orzeczoną pieczą bieżącą. Z tego powodu literalna więc wykładnia tych przepisów w zakresie, w jakim wyznacza kryteria podmiotowe do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, które nie gwarantują realizacji celów sformułowanych w przedstawionych wyżej regulacjach konstytucyjnych i konwencyjnych, jak i celów samego świadczenia, nie daje zadowalających wyników. Prowadzi bowiem do rozstrzygnięć sprzecznych z zasadami wspierającej roli państwa w dbaniu o interes i dobro dzieci oraz z zasadami demokratycznego państwa prawa w zakresie konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP). Należy zaś w tym miejscu podkreślić, że mimo, iż istnieje możliwość wprowadzenia odstępstwa od zasady równości podmiotów, które charakteryzują się wspólną istotną cechą, to owo zróżnicowanie, aby było dopuszczalne, powinno opierać się o jasno sformułowane kryterium, które stanowi jego podstawę, przy czym kryterium takie musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest owa wartościująca norma. Taka sytuacja jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Wymogu odstępstwa nie spełnia bowiem norma prawna wyprowadzona w drodze wykładni językowej z przepisów art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., gdyż wykluczenie z grona uprawnionych do świadczenia wychowawczego tych osób, które sprawują faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy stosownego orzeczenia sądu, ale nie wystąpiły z wnioskiem o jego przysposobienie pozostaje w sprzeczności z celem świadczenia wychowawczego, sprowadzającym się do częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowaniem dziecka tj. w zakresie odnoszącym się do wydatków szkolnych i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych w tym właśnie zakresie. Poza tym należy także mieć na uwadze, że powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie - w ramach tej opieki - obowiązków w zakresie: wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania, czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki nad dzieckiem. Podsumowując, przyjąć należało, że pozbawienie Skarżącej – której legalnie powierzona została bezpośrednia bieżąca piecza nad małoletnią wnuczką i która pieczę tę faktycznie sprawowała - dostępności do świadczenia wychowawczego tylko z tego powodu, że wnioskująca nie złożyła wniosku do sądu o przysposobienie wnuczki, było nieprawidłowe. Powyższe prowadziło więc do uznania za zasadne wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Odnośnie zarzutów opartych na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazać należy, że zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 7 art. 7a, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. nie został w ogóle uzasadniony. Skarga kasacyjna jest zaś sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a zatem określone w niej zarzuty winny być dokładnie podane wraz ze wskazaniem na czym zarzucane Sądowi I instancji uchybienie polegało. Tego wymogu w/w zarzut nie spełniał. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma natomiast uprawnień do poprawiania treści skargi kasacyjnej ani też domyślania się rzeczywistych intencji jej autora. Dodać też trzeba, że zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) i/lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Jak z powyższej zatem regulacji prawnej wynika, różna jest konstrukcja obu w/w podstaw kasacyjnych. Tymczasem w ramach omawianego zarzutu procesowego, przepisy prawa procesowego zostały powiązane z przepisami materialnymi, a które stanowiły jednocześnie samodzielną podstawę kasacyjną w ramach zarzutu opartego na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Okoliczność ta przy jednoczesnym – jak wspomniano – braku uzasadnienia na czym miało w tym przypadku polegać istotne naruszenie procedury przez Sąd I instancji – czyniło zarzut ten niezrozumiałym. Brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu procesowego opartego na art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie upatrywał jego zasadność w tym, że – jak twierdził - Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, a co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. W związku z tym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przedstawione zaś na wstępie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia – w ocenie składu orzekającego – powyższe wymagania. Okoliczność natomiast, iż skarżący kasacyjnie nie zgadzał się ze stanowiskiem merytorycznym Sądu I instancji – nie mogło tylko z tego powodu oznaczać, iż Sąd I instancji powyższy przepis w sposób istotny naruszył. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni, przedstawioną wyżej, wykładnię prawa materialnego.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 lutego 2024
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Iwona Bogucka

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny